IV SAB/Gl 69/11 - Wyrok

Data orzeczenia	2012-01-10	
Data wpływu	2011-11-23	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach	
Sędziowie	Małgorzata Walentek
Teresa Kurcyusz-Furmanik /sprawozdawca/
Wiesław Morys /przewodniczący/	
Symbol z opisem	648  Sprawy z zakresu informacji publicznej i prawa prasowego
658	
Hasła tematyczne	Informacja publiczna	
Skarżony organ	Prezes Sądu	
Treść wyniku	Zobowiązano do dokonania czynności	
Powołane przepisy	Dz.U. 2002 nr 153 poz 1270;  art. 149;  Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia NSA Wiesław Morys Sędziowie Sędzia WSA Teresa Kurcyusz - Furmanik (spr.) Sędzia WSA Małgorzata Walentek Protokolant Paulina Nowak po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 stycznia 2012 r. sprawy ze skargi A Spółka Akcyjna w B. na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. w przedmiocie informacji publicznej 1) zobowiązuje Prezesa Sądu Rejonowego w G. do załatwienia wniosku skarżącej datowanego na dzień [...] r.; 2) stwierdza, że bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; 3) zasądza od Prezesa Sądu Rejonowego w G. na rzecz skarżącej kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
UZASADNEINIE

Skarżąca A S.A. z siedzibą w B. .skierowała do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę na bezczynność Prezesa Sądu Rejonowego w G. wnosząc o zobowiązanie go do dokonania czynności w zakresie udostępnienia informacji publicznej zgodnie z wnioskiem złożonym przez skarżącą. Wskazała, jako naruszone zachowaniem organu, przepisy art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP oraz art. 1 ust. 1 w zw. z art. 10 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Uzasadniając przedstawione żądania skarżąca wyjaśniła, iż jako wierzyciel firmy B Sp. z o.o. powzięła wiadomość o wszczęciu postępowania o ogłoszenie upadłości dłużnika. Zwróciła się do Sądu Rejonowego w G. o informacje niezbędne dla ochrony jego prawa i interesów. Uzyskała odpowiedź na postawione przez siebie pytania, a w tym informację, z której wynikało, iż oddalono wniosek o ogłoszenie upadłości na podstawie sporządzonej w sprawie opinii biegłego. Wystąpiła zatem o sporządzenie i doręczenie jej kserokopii. Otrzymała jednak odpowiedź odmowną, która nie przybrała postaci decyzji administracyjnej.

Zdaniem skarżącej, jej wniosek powinien być zrealizowany na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej, a właściwym organem był Prezes Sądu Rejonowego w G.

Posiłkując się stanowiskiem przedstawionym w orzecznictwie sądowoadministracyjnym (postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku z dnia 5 sierpnia 2010r. sygn. akt II SAB/Bk 25/10) i piśmiennictwie prawniczym (M. Jaśkowska, "Dostęp do informacji publicznych w świetle orzecznictwa naczelnego Sądu Administracyjnego" Toruń 2002 s.49 -50) wskazała, iż należy rozróżnić wnioski o udostępnienie informacji znajdujących się w aktach sądowych pochodzące od stron i uczestników tych postępowań od wniosków składanych przez inne podmioty. W pierwszym przypadku, w sprawach prowadzonych przed sądami cywilnymi znajduje zastosowanie art. 9 K.p.c. Dostęp innych podmiotów do informacji zawartych w aktach sądowych opiera się na zasadach przewidzianych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Powołując się na poglądy prezentowane w wyrokach sądów administracyjnych wywiodła, iż ogólną zasadą wynikającą z art. 61 Konstytucji RP jest dostęp do informacji o działalności organów władzy publicznej, a wszystkie wyjątki od tej zasady powinny być formułowane w przepisach ustaw w sposób wyraźny, a wątpliwości powinny przemawiać na rzecz dostępu.

Ponadto wskazała, iż charakter informacji publicznej mają opinie prawne, ekspertyzy niewytworzone przez podmioty publiczne lecz odnoszące się do podmiotów publicznych, gdyż informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnosząca się do władz publicznych, a także wytworzona lub odnosząca się do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań publicznych (przywołany wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 października 2002r. sygn. akt II SA 181/02 i wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 7 kwietnia 2011r. sygn. akt II SAB/Lu 78/10 i w Warszawie z dnia 3 sierpnia 2011r. sygn. akt II SAB/Wa 193/11).

W odpowiedzi na skierowaną do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skargę, wnosząc o jej oddalenie podkreślono, iż żądana przez skarżącą opinia biegłego znajduje się w aktach sprawy będącej w toku o sygn. akt [...] w przedmiocie ogłoszenia upadłości B Sp. z o.o. w W., a skarżąca nie jest stroną tego postępowania.

Prezes Sądu Rejonowego w G. wyraził pogląd, iż każda sprawa rozpoznawana przez sąd powszechny stanowiący organ władzy publicznej, w rozumieniu art.4 ust.1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. nr 112 poz. 1198) musi zostać uznana za sprawę publiczną, a informacja o tej sprawie zaliczona do kategorii publicznej. Wniosek skarżącej oceniono jednak, jako wniosek o dostęp do akt sprawy toczącej się, a przez to oceniany przez pryzmat art. 9 § 1 K.p.c., a także § 94 ust. 2 regulaminu urzędowania sądów powszechnych z dnia 23 lutego 2007r. (Dz. U Nr 38 poz. 249 ze zm.). Mając na względzie stanowisko wyrażone w piśmiennictwie prawniczym (Mariusz Jabłoński, Udostępnienie informacji publicznej w trybie wnioskowym, PRESSCOM Sp. z o.o. Wrocław 2009 wyd. I, str. 65 oraz Piotr Sitniewski, Ustawa o dostępie do informacji publicznej, Komentarz wyd. jak wyżej) stwierdzono, iż wskazana regulacja modyfikuje zasady dostępu do informacji publicznej jedynie w zakresie dostępu do akt sprawy będącej w toku. Nie ogranicza natomiast i nie wyłącza prawa do informacji sądowej, jako informacji publicznej, o ile ta nie sprowadza się wyłącznie do żądania wglądu do akt sprawy, przez co rozumieć należy również żądanie wydania kopii akt. Organ, do którego skierowano wniosek o udostępnienie informacji publicznej, po ustaleniu, że żądana informacja jest informacją publiczną ale zasady jej udostępnienia uregulowane są w oddzielny sposób w przepisach szczególnych, nie wydaje decyzji odmawiającej udzielenia informacji publicznej. Natomiast pisemnie informuje wnioskodawcę, że dana informacja udostępniania jest w innym trybie. Powołano tu również stanowisko wyrażone w orzecznictwie sądowoadministarcyjnym (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 stycznia 2010r. sygn. akt I OSK 1557/09 i wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 23 listopada 2010r. sygn. akt IV SA/Gl 670/10).

Z dołączonych do skargi dokumentów oraz akt postępowania zainicjowanego wnioskiem strony wynikało, iż wnioskodawczyni wystąpiła do Sądu Rejonowego w G. XII Wydział Gospodarczy dla spraw Upadłościowych i Naprawczych o przekazanie informacji na temat tego:

kiedy spółka B z siedzibą w W. złożyła wniosek o upadłość i ile stron zawiera;

czy wniosek ten był jedynym w sprawie tej spółki, czy też były inne, a jeśli tak to przez kogo złożone, kiedy i jaki był ich los;

czy w sprawie wydano postanowienie o ogłoszeniu upadłości układowej lub likwidacyjnej, a jeśli nie, kiedy takie zapadnie:

czy biegły sądowy przygotował opinię na podstawie postanowienia Sądu z dnia [...] a jeśli tak, jakie są jej wnioski oraz ile stron zawiera:

kto jest tymczasowym nadzorcą sądowym, oraz innych informacji na temat dłużnika, które mogą mieć znaczenie dla wnioskodawcy.

Jako podstawę wniosku wskazano art. 228 i inne ustawy Prawo upadłościowe i Naprawcze oraz powołano się na uprawnienia przysługujące z mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W odpowiedzi na złożony wniosek Kierownik Sekretariatu XII Wydziału Gospodarczego dla spraw Upadłościowych i Naprawczych Sądu Rejonowego w G. poinformował, iż zarejestrowano tylko jeden wniosek o ogłoszenie upadłości B Sp. z o.o. w W. złożony przez dłużnika w dniu [...] oddalony nieprawomocnym postanowieniem z dnia [...]. Wniosek ten obejmuje 115 stron. Biegły złożył opinię, z której wynika, iż nie ma szans na wykonanie układu w warunkach zaproponowanych przez dłużnika, jednocześnie majątek nie wystarczyłby na zaspokojenie kosztów postępowania obejmującego likwidacje majątku, a przedsiębiorstwo nadal generuje stratę. Opinia ta ma 21 stron. Funkcje tymczasowego nadzorcy sądowego pełniła E. J. Podano również jej numer telefonu.

W dniu [...] powołując się ponownie na art. 228 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze, a także uprawnienia przysługujące mu z mocy ustawy o dostępie do informacji publicznej wnioskodawczyni wystąpiła do XII Wydziału Gospodarczego dla spraw Upadłościowych i Naprawczych Sądu Rejonowego w G. o sporządzenie i przesłanie kserokopii opinii biegłego dołączonej do akt sprawy sygn. akt [...]

W wykonaniu zarządzenia sędziego Sądu Rejonowego w G. wnioskodawczyni otrzymała odmowę wydania kserokopii żądanej opinii ze względu na fakt, iż wobec dłużnika nie ogłoszono upadłości, a więc art. 228 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze nie ma zastosowania, a wnioskodawczyni nie jest stroną postępowania.

W ponownym wniosku z dnia [...] skierowanym do Prezesa Sądu Rejonowego w G. i Przewodniczącego XII Wydziału Gospodarczego dla spraw Upadłościowych i Naprawczych tego Sądu A S.A. na podstawie ustawy o dostępie do informacji publicznej oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości Regulamin urzędowania sądów powszechnych zwrócił się o sporządzenie i przesłanie kserokopii opinii biegłego dołączonej do akt sprawy sygn. akt [...]

Uzasadniając swoje żądanie wnioskodawczyni wskazała, iż w powstałej sytuacji, jedyną możliwością zaspokojenia jego roszczeń, jako wierzyciela B Sp. z o.o., jest wystąpienie z powództwem na podstawie art. 299 Kodeksu Spółek Handlowych. Jednakże w celu uniknięcia niepotrzebnych kosztów wnioskodawca musi posiadać informację o dacie zaistnienia niewypłacalności dłużnika. Informacja taka zawarta jest w żądanej opinii biegłego.

Wskazano, w powołaniu na orzecznictwo sądów administracyjnych, że akta postępowania sądowego, jako informacja publiczna, powinny zostać udostępnione wnioskodawcom, nawet jeśli nie są stronami danego postępowania i mimo autonomicznej procedury regulującej sposób dostępu do akt (wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 2 grudnia 2010r. IV SAB/Po 53/10). Według wnioskodawczyni regulacja zawarta w art. 228 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze nie stała na przeszkodzie spełnienia jej żądania na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej. Zaznaczyła nadto, że opinia biegłego, której się domaga, może zostać zanonimizowana.

W odpowiedzi na tak sformułowany wniosek Przewodniczący XII Wydziału Gospodarczego dla spraw Upadłościowych i Naprawczych stwierdził, że nie jest możliwe wydanie kserokopii z akt sądowych, gdy wnioskodawca nie był uczestnikiem postępowania i nie zachodzą żadne szczególne okoliczności uzasadniające udostępnienie żądanych dokumentów.

Jednocześnie Prezes Sądu Rejonowego w G., pismem z dnia [...] zawiadomił wnioskodawcę, że żądana przez niego informacja nie podlega udostępnieniu w trybie ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198). Wskazał, iż przepisy tego aktu, jak stanowi jego art. 1 ust. 1, nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady trybu dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Informacje sprowadzające się do żądania udostępnienia kserokopii opinii biegłego sądowego stanowiącej część akt postępowania sądowego w sprawie sygn. akt [...] będącego w toku mogłaby być udostępniona na zasadach i w trybie określonym w art. 9 Kodeksu postępowania cywilnego oraz wydanego na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001r. prawo o ustroju sądów powszechnych Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (Dz.U.nr 38 poz. 249 ze zm.), co wyklucza możliwość jej udostępnienia w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.

Ustawodawca przyznał sądom administracyjnym uprawnienia kontrolne wyłącznie w określonych prawem przypadkach. Tym samym jednoznacznie określił właściwość sądów administracyjnych w przypadkach bezczynności organów. Zgodnie bowiem z treścią art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. skarga na bezczynność organu jest dopuszczalna tylko w takich granicach, w jakich służy skarga do sądu administracyjnego na decyzje, postanowienia oraz na akty i czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące przyznania, stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa (por. B. Adamiak, J. Borkowski, Postępowanie administracyjne, wyd. 5, s. 378). Oznacza to, że w sprawach, w których wydawane są decyzje oraz postanowienia, jak też w sprawach, w których wydawane są inne akty z zakresu administracji publicznej albo podejmowane czynności materialnotechniczne w powyższym zakresie - możliwe jest zaskarżenie samego zachowania się organu administracji, a uwzględnienie skargi w tym przypadku, w myśl art. 149 p.p.s.a., nakazuje sądowi administracyjnemu zobowiązanie organu do wydania w określonym terminie aktu lub dokonania czynności lub stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa, a nadto rozstrzygnięcia kwestii, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa.

Bezczynność zachodzi wtedy, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale mimo ustawowego obowiązku nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia, innego aktu lub też nie podjął innej stosownej czynności (vide T. Woś, H.Knysiak-Molczyk, M.Romańska "Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz", Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2005, s. 86).

Orzekając w sprawie dotyczącej skargi na bezczynność organu, sąd, rozstrzyga zatem, czy zachodzi jego właściwość świetle brzmienia art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a, czy organ będący adresatem wniosku jest legitymowany do żądanego działania i w istocie tego działania nie podejmuje. Ocena taka dokonana być musi na gruncie właściwego dla załatwienia sprawy prawa materialnego, gdyż ono rozstrzyga o legitymacji organu i wynikających z nich uprawnieniach i obowiązkach.

W kontrolowanej sprawie stan prawny ma oparcie w regulacji zawartej w ustawie z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. Nr 112 poz. 1198) zwanej dalej u.d.i.p., co skutkuje przyjęciem właściwości sądów administracyjnych w świetle art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a.

Zgodnie z brzmieniem art. 4 ust. 1 u.d.i.p. obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne.

Niewątpliwie na mocy art. 173 Konstytucji RP sądom przyznano przymiot władzy publicznej, a jak stanowi art. 21 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001r. o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98 poz. 1070) organem sądu rejonowego jest prezes sądu. Jest to zatem, w świetle ustawy o dostępie do informacji publicznej, podmiot zobowiązany do jej udostępnienia. Materiał sprawy przedstawiony Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu pozwala na stwierdzenie, iż kwestia ta nie budziła wątpliwości wnioskodawcy i adresata wniosku.

Po przesądzeniu, że adresat wniosku należy do kręgu podmiotów zobowiązanych przepisami ustawy o dostępie do informacji należało zbadać, czy żądanie domagającego się udzielenia informacji podmiotu mieści się w obszarze ustawy o dostępie do informacji publicznej. Taka konstatacja pozwala dopiero na przejście do drugiego etapu skargi – to jest do stwierdzenia, czy w sprawie występuje bezczynność, a więc czy organ podjął wymagane prawem działanie i czy dokonał tego we właściwej formie.

Prawo do informacji publicznej, o czym stanowi art. 3 ust. 1 pkt 1 ab initio u.d.i.p. obejmuje uprawnienia do uzyskania informacji publicznej, którą stanowi każda informacja o sprawach publicznych (art. 1 ust. 1 w/w ustawy). Katalog informacji, które powinny być udostępniane w ramach ustawy o dostępie do informacji publicznej zawarty został w jej art. 6 ust. 1. Traktowany jest jako katalog otwarty, ze względu na użyte w nim określenie "w szczególności". Wśród kategorii informacji publicznych tam wymienionych znajduje się treść i postać dokumentów urzędowych (art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a), zdefiniowanych na potrzeby ustawy, jako "treść oświadczenia woli lub wiedzy, utrwalona i podpisana w dowolnej formie przez funkcjonariusza publicznego w rozumieniu przepisów Kodeksu karnego, w ramach jego kompetencji, skierowana do innego podmiotu lub złożona do akt sprawy" ( art. 6 ust.2 u.d.i.p.).

Także wymieniona została tam informacja dotycząca podmiotów, o których mowa w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. i zasad ich funkcjonowania, a w tym informacja o sposobach przyjmowania i załatwiania spraw przez te podmioty. W przypadku podmiotów władzy publicznej, jakimi są sądy powszechne, nośnikiem takiego rodzaju informacji są niezaprzeczalnie dokumenty, (obok dokumentów urzędowych) znajdujące się w aktach sprawy sądowej.

Zwraca natomiast uwagę, że ustawodawca nie wymienił w przytaczanym katalogu - jako informacji podlegającej udostępnieniu – akt sprawy sądowej, co oznacza zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, iż ten rodzaj zbioru określonych informacji wyłączony jest z obszaru omawianej ustawy. Takie rozwiązanie wydaje się całkowicie uzasadnione. Po pierwsze katalog przedstawiony w art. 6 ust. 1 u.d.i.p. odnosi się do informacji, a nie do ich zbiorów. Po drugie, w aktach sądowych mogą znajdować się obok dokumentów urzędowych w powyżej przedstawionym rozumieniu i dokumentów zawierających informacje publiczne, także inne dokumenty, niestanowiące nośnika informacji publicznej, a więc niepodlegające udostępnieniu w trybie omawianej ustawy.

Takie stanowisko potwierdza również wykładnia gramatyczna treści art. 3 u.d.i.p., w którym nie wymienia się uprawnienia do wglądu do akt sądowych i art. 5 ust. 3 ustawy, w którym mowa o dostępie do informacji o sprawach rozstrzyganych w postępowaniu przed organami państwa, w szczególności w postępowaniu administracyjnym, karnym lub cywilnym, a nie o dostępie do akt spraw administracyjnych, karnych lub cywilnych.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w pełni podziela pogląd wielokrotnie już prezentowany w orzecznictwie sądów administracyjnych, odwołujący się również do piśmiennictwa prawniczego, iż akta sądowe, same w sobie, nie stanowią informacji publicznej w rozumieniu u.d.i.p.. Są one natomiast zbiorem różnego rodzaju informacji, wśród których znajdują się również informacje publiczne (por. przykładowo wyrok Naczelnego Sąd Administracyjnego z dnia 29 października 2009r. sygn. akt I OSK 714/09 publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl, czy przywoływane w odpowiedzi na skargę piśmiennictwo prawnicze - "Udostępnianie informacji publicznej w trybie wnioskowym", Mariusz Jabłoński wyd. PRESSCOM, Wrocław 2009r.).

Jak wynika z przedstawionego Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu stanu faktycznego, skarżący zwrócił się do Prezesa Sądu Rejonowego w G. o udostępnienie kserokopii opinii biegłego sporządzonej w sprawie prowadzonej przed tym Sądem. Opinia ta z całą stanowczością nie odpowiada definicji dokumentu urzędowego, o którym mowa w art. 6 ust. 2 u.d.i.p. Nie stanowi bowiem oświadczenia wiedzy żadnego z podmiotów wymienionych w art. 115 § 13 Kodeksu karnego, uznanych jako funkcjonariusz publiczny. Stanowi natomiast dokument wytworzony na zlecenie Sądu Rejonowego w G., a więc podmiot reprezentujący władzę publiczną, w ramach sfery jego działalności, zawierający informację o ewentualnym sposobie załatwienia prowadzonej przez podmiot ten sprawy.

Biorąc pod uwagę dotychczasowo przytoczone regulacje prawne, dodatkowo przy uwzględnieniu stanowiska, iż za informację publiczną uważa się nie tylko dokumenty wytworzone prze organ władzy publicznej ale również takie, których używa do realizacji swoich zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od niego (I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowksa, "Ustawa o dostępie do informacji publicznej" Komentarz praktyczny Warszawa 2008) można zgodzić się, iż żądana przez skarżącego opinia biegłego stanowiła informację publiczną, o której mowa w art. ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p.

Zważyć przyjdzie, iż charakter żądanej przez skarżącego informacji nie był kwestionowany w toku prowadzonego postępowania. Sporne stały się natomiast zasady i tryb, w którym skarżąca mógła żądać dostępu do wnioskowanej informacji publicznej. Prezes Sąd Rejonowego w G. zaprzeczył bowiem, by w sprawie zastosowanie miała ustawa o dostępie do informacji publicznej w związku z zapisem zawartym w jej art. 1 ust. 1. Uznał, że opinia biegłego sądowego, jako część akt postępowania sądowego w sprawie sygn. akt [...] będącego w toku, udostępniona mogłaby być na zasadach i w trybie określonym w art. 9 Kodeksu postępowania cywilnego oraz wydanego na podstawie ustawy z dnia 27 lipca 2001r. prawo o ustroju sądów powszechnych Regulaminu urzędowania sądów powszechnych (Dz.U.nr 38 poz. 249 ze zm.), a są to regulacje, o których mowa w art. 1 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej.

Ocena trafności tego poglądu stanowi o możliwości przypisania Prezesowi Sądu Rejonowego w G. pozostawania w bezczynności w stosunku do żądania skarżącego lub też uznania skargi za niezasadną.

Zgodnie z brzmieniem art. 1 ust. 2 u.d.i.p. unormowania w niej zawarte nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Ta norma, którą traktować można jako kolizyjną, z pierwszeństwem przed ustawą o dostępie do informacji publicznej wyznacza tylko taką regulację, która po pierwsze - zawarta jest w innej ustawie. Po drugie - zawiera odrębny tryb dostępu do informacji publicznej, a nie do każdej informacji.

Tymczasem przedstawione przez adresata wniosku o udostępnienie informacji publicznej regulacje prawne na poziomie ustawy nie mają zastosowania w sprawie czy to ze względów podmiotowych wynikających z konkretnej, rozpoznawanej sprawy, czy też generalnie ze względów przedmiotowych. Przepis art. 9 K.p.c. odnosi się bowiem do uprawnionych procesowo podmiotów, do których bez wątpienia nie należy skarżący. Nie jest on ani stroną, ani uczestnikiem prowadzonego postępowania, ani też pełnomocnikiem w sprawie. W kontrolowanej sprawie nie znajduje również zastosowania art. 525 K.p.c., odnoszący się do uczestników i innych podmiotów w postępowaniach nieprocesowych, do których brak jest odesłania w ustawie Prawo upadłościowe i naprawcze (art. 35 ustawy z dnia 28 lutego 2003r. tekst jednolity Dz. U. z 2009r. Nr 175 poz. 1361).

Zasady i tryb dostępu do akt sprawy prowadzonej przed sądem powszechnym znajdują się również w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007r. o nazwie Regulamin urzędowania sądów powszechnych ( Dz. U. Nr 38 Nr 249) zwanym dalej Regulamin, wydanym na podstawie art. 41 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych (Dz. U. Nr 98, poz. 1070, z późn. zm.).

W jego rozdziale 8 oznaczonym, jako "Udostępnianie akt sądowych i dokumentów z akt, przesyłanie akt" zamieszczono normy dotyczące stron i innych uprawnionych osób, jak również podmiotów niemających uprawnień procesowych. Przeprowadzona wykładnia systemowa tych regulacji pozwala przyjąć, iż przepisy te odnoszą się do spraw w toku, jak również do zakończonego postępowania (vide § 90 ust. 1 i ust. 4 Regulaminu), a przejrzenie akt i wydawanie z nich dokumentów, a także sporządzanie odpisów dotyczy wyłącznie podmiotów uprawnionych, takich jak strony, ich pełnomocnicy czy przedstawiciele ustawowi (vide § 90, § 92 § 96 ust.1 Regulaminu). Podmiotom nie posiadającym uprawnień procesowych nie przyznano w Regulaminie prawa do żądania dostępu do poszczególnych dokumentów znajdujących się w aktach sprawy cywilnej i dokonywania z nich wypisów czy kserokopii formułując to prawo wyłącznie jako "udostępnienie akt sądowych" , i to bez względu na etap postępowania, którego akta te dotyczą. Mogą to być przeto zarówno akta sprawy w toku, jak i sprawy zakończonej ( § 94 ust. 2 Regulaminu).

Dostęp do akt sądowych pozostaje jednak poza obszarem ustawy o dostępie do informacji publicznej. Akta sądowe, jak wcześniej zostało wywiedzione, nie stanowią ani dokumentu urzędowego, ani informacji publicznej lecz jedynie zawarte w tych aktach dokumenty urzędowe są informacją publiczną. Są nią również inne dokumenty, jako "nośniki informacji publicznej" stanowiące źródło informacji o działaniu organów władzy publicznej. Regulamin, o którym mowa wyżej, rozstrzyga o dostępie do akt sądowych w rozumieniu instytucjonalnym i nie jest możliwe wywieść z niego prawa do informacji o treści tych akt dla osób nieposiadających uprawnień procesowych. Analizując treść art. 41 § 1 ustawy z dnia 27 lipca 2001 r. - Prawo o ustroju sądów powszechnych, który stanowi upoważnienie ustawowe do wydania Regulaminu, nie dostrzega się tam sformułowanej expresiss verbis delegacji do uregulowania na poziomie podustawowym zagadnień związanych z zasadami i trybem dostępu podmiotów nielegitymowanych procesowo do zawartości akt sądowych, a więc znajdujących się w nich dokumentów i możliwości sporządzania z nich odpisów.

Reasumując Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdza, podzielając pogląd wyrażony przez komentatorów do u.d.i.p. - M. Jabłoński i K. Wygoda, " Ustawa o dostępie do informacji publicznej oraz T. R. Aleksandrowicz, "Komentarz do ustawy o dostępie do informacji publicznej", że sądy i trybunały podlegają regułom i procedurom ustawy o dostępie do informacji publicznej, o ile inne przepisy ustaw (a nie aktów podustawowych), zawierające przepisy proceduralne, nie będą przewidywały procedur szczególnych. Regulacja zasad i trybu udostępniania akt zamieszczona w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 lutego 2007r. o nazwie Regulamin urzędowania sądów powszechnych (Dz. U. Nr 38 Nr 249) nie zawiera i nie może zawierać, jako akt podustawowy "przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi", o których mowa w art. 1 ust. 2 ustawy o informacji publicznej. Tym samym wniosek skarżącego wymagał załatwienia po myśli właściwych unormowań zawartych w u.d.i.p.

Przechodząc na grunt rozpoznawanej sprawy zważyć trzeba na wstępie, iż po myśli art. 14. ust. 1 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Natomiast jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w sposób lub w formie określonych we wniosku, podmiot obowiązany do udostępnienia powiadamia pisemnie wnioskodawcę o przyczynach braku możliwości udostępnienia informacji zgodnie z wnioskiem i wskazuje, w jaki sposób lub w jakiej formie informacja może być udostępniona niezwłocznie (art. 14 ust. 2 ab initio u.d.i.p.).

Wniosek skarżącej sprowadzał się do żądania kserokopii dokumentu pochodzącego z akt sprawy prowadzonej w przedmiocie ogłoszenia upadłości. Tymczasem Prezes Sądu Rejonowego w G., nietrafnie zinterpretował treść wniosku, jako żądanie dostępu do akt sprawy w toku. W konsekwencji tego nie rozpoznał sprawy na podstawie przepisów u.d.i.p., co uzasadniało uwzględnienie skargi na bezczynność.

Wojewódzki Sąd Administracyjny stwierdzając, iż organ pozostaje w bezczynności, uprawniony jest jedynie do nakazania załatwienia sprawy na gruncie właściwych przepisów prawa materialnego i procesowego. W przypadku przesądzenia, iż wniosek dotyczy przedmiotu objętego obszarem u.d.i.p. (co zresztą zostało już przez Prezesa Sądu Rejonowego w G. dokonane), wybór formy i zakres załatwienia wniosku skarżącego należy do organu. Wydany wyrok nie jest bowiem wskazaniem, iż informacja publiczna, której domaga się skarżący ma być mu udzielona. Przypomnieć tu można jedynie, iż udzielenie informacji publicznej dokonywane jest czynnością materialno-techniczną, a odmowa jej udzielenia oraz umorzenie sprawy w przypadku, o którym mowa w art. 14 ust. 2 u.d.i.p. wymaga wydania decyzji administracyjnej, o czym stanowi jej art. 16.

Dostępność do wiedzy o działaniu organów państwa stanowi jeden z najważniejszych elementów demokratycznego państwa prawa. Znajomość sposobów postępowania podmiotów bezpośrednio zaangażowanych w sprawowanie władzy stanowi zawsze niezbędny warunek realnej kontroli społeczeństwa nad swoimi reprezentantami. Jednakże, przystępując do załatwienia wniosku, do czego zobligowano organ treścią wyroku, kierować się on powinien także wskazaniem, iż wolność pozyskiwania informacji zagwarantowana w Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie ma charakteru absolutnego. Może być ograniczana, co w ustawie zasadniczej odzwierciedla się w zapisie art. 61 ust. 3., a więc ze względu na ochronę wartości chronionych konstytucyjnie i wyłącznie na mocy przepisów rangi ustawowej.

Stosownie do art. 5 ust. 2 zd. pierwsze u.d.i.p. prawo do informacji publicznej podlega ograniczeniu ze względu na prywatność osoby fizycznej lub tajemnicę przedsiębiorcy. Pojęcie tajemnicy przedsiębiorcy nie zostało zdefiniowane w przepisach ustawy o dostępie do informacji publicznej. Będzie przeto konieczne dla załatwienia sprawy przeanalizowanie treści żądanego dokumentu w świetle regulacji innych ustaw zawierających określenie "tajemnica przedsiębiorcy" (przykładowo art. 11 ust. 4 ustawy z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji – tekst jednolity Dz. U. z 2003r. Nr 153 poz. 1503). Wskazać tu warto jeszcze, że zgodnie z postanowieniami tej ustawy, ochronie podlegają informacje stanowiące tajemnicę przedsiębiorstwa, w zakresie, w jakim ich ujawnienie mogłoby zagrażać lub naruszać interes indywidualnego przedsiębiorcy (patrz: M. Bidziński, M. Chmaj, P. Szustakiewicz "Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz", C. H. Beck 2010, s. 71). Zrealizowanie uprawnienia skarżącego do uzyskania informacji publicznej wynikającego dla niego z treści art. 61 ust. 1 i 2 Konstytucji RP i doprecyzowanego na gruncie ustawowym w art. 3 u.d.i.p. nie może bowiem naruszać uprawnień gwarantowanych na poziomie ustaw innym podmiotom.

Prezes Sądu Rejonowego w G. zobligowany jest więc w świetle powyżej przedstawionych uwag, do wyboru i wyjaśnienia takiego sposobu załatwienia sprawy, który uwzględni interes skarżącego, jak również zapewni ochronę strony postępowania o ogłoszenie upadłości, której sytuacji finansowej dotyczy żądana we wniosku o udostępnienie informacji publicznej opinia. Tym samy oceni czy wszystkie dane tam zawarte mogą być ujawnione, czy też ich część ewentualnie całość objęta jest tajemnicą i jakiego rodzaju. W zależności od wyniku swojej analizy udzieli żądanej informacji czynnością materialno-techniczną (obejmująca całość żądanego dokumentu lub "zanonimizowanego" w wystarczającym dla ochrony wrażliwych danych zakresie) względnie uznając, iż całość treści żądanego dokumentu zasługuje na ochronę wyda decyzję odmowną. Jako kierunkowe wskazanie wymaganej analizy przytoczyć można ugruntowane stanowisko judykatury i piśmiennictwa prawniczego, z którego wynika, iż w przypadku, gdy informacja publiczna zawiera dane, o których mowa w art. 5 ust.2 u.d.i.p. zd. pierwsze i nie zachodzą przesłanki wymienione w jego zdaniu drugim, pierwszeństwo w ochronie mają wówczas dane osobowe, czy dane o przedsiębiorcy objęte tajemnicą, a tym samym wykonanie obowiązku informacyjnego nie stanowi przesłanki legalizującej ich udostępnienie (por.I. Kamińska, M. Rozbicka-Ostrowska, op. cit., czy wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 11 maja 2006r. sygn. akt II OSK 812/05, publ. https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Załatwiając sprawę Prezes Sądu Rejonowego w G. musi nadto uwzględnić stan faktyczny aktualny dla tej chwili. Sytuacja skarżącego może bowiem ulec zmianie ze względu na przebieg postępowania o ogłoszenie upadłości, co spowoduje, że w przypadku jego zakończenia podstawę prawną uprawnień skarżącego będzie można wywieść z treści art. 228 ustawy prawo upadłościowe i naprawcze.

Odnosząc się natomiast do przedstawionego przez skarżącego uzasadnienia celu, dla którego wystąpił w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej o udostępnienie mu opinii biegłego z akt sądowych wypada wskazać, iż prawo do informacji publicznej nieprzetworzonej przysługuje każdemu bez konieczności uzasadnienia interesu prawnego lub faktycznego. Jednakże warto tu jednocześnie przywołać pogląd powoływany w piśmiennictwie prawniczym, zgodnie z którym jako nadużycie prawa w zakresie dostępu do informacji publicznej traktować można próbę korzystania z tej instytucji dla osiągnięcia celu innego niż dbałość o dobro publiczne, jakim jest prawo do przejrzystego państwa, jego struktur, przestrzegania prawa przez podmioty życia publicznego, jawność administracji i innych organów. Z punktu widzenia funkcjonalnej wykładni prawa oznacza to, że prawo do informacji publicznej, a w szczególności procesowe instrumenty jej pozyskiwania "mają służyć uniwersalnemu dobru powszechnemu związanemu z funkcjonowaniem struktur państwowych i publicznych" (J. Drachal, Prawo do informacji publicznej w świetle wykładni funkcjonalnej, Sądownictwo administracyjne gwarantem wolności i praw obywatelskich 1980-2005, Warszawa 2005 s.147-149).

Z przedstawionych wyżej przyczyn orzeczono na mocy art.149 p.p.s.a, jak w sentencji.

Dostrzeżona bezczynność nie miała charakteru rażącego naruszenia prawa, albowiem była wynikiem jego błędnej interpretacji. Nie stanowiła natomiast uchybienia obowiązkom nałożonym mocą u.d.i.p. na podmioty wymienione w jej art. 4 ust. 1 i 2.

O zwrocie kosztów postępowania sądowego orzeczono po myśli art. 200 p.p.s.a.