II SAB/Ol 150/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2026-03-10	
Data wpływu	2025-11-07	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie	
Sędziowie	Beata Jezielska /przewodniczący/
Ewa Osipuk
Tadeusz Lipiński /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Skarżony organ	Inne	
Treść wyniku	Zobowiązano organ do rozpoznania wniosku	
Powołane przepisy	Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art.. 13, art. 14, art. 16 ust. 1, art. 4 ust. 1 pkt 5 i ust. 3, art. 15; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Beata Jezielska Sędziowie sędzia WSA Ewa Osipuk sędzia WSA Tadeusz Lipiński (spr.) po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 10 marca 2026 r. sprawy ze skargi Polskiego Towarzystwa K. w W. na bezczynność Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w E. w udostępnieniu informacji publicznej I. zobowiązuje Okręg Polskiego Związku Wędkarskiego w E. do rozpoznania wniosku Polskiego Towarzystwa K. w W. z dnia 21 lipca 2025 r. - w terminie 14 dni; II. stwierdza, że bezczynność organu nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa; III. zasądza od Okręgu Polskiego Związku Wędkarskiego w E. na rzecz Polskiego Towarzystwa K. w W. kwotę 580 zł (pięćset osiemdziesiąt złotych), tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.	
Uzasadnienie
Wnioskiem z dnia 21 lipca 2025 r. (nadanym w formie elektronicznej) P.[...] (dalej także jako: "skarżący", "wnioskodawca") zwróciło się do Polskiego Związku [...] ( dalej także jako: "organ") - w trybie art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - z wnioskiem o udostępnienie treści podpisanych w 2024 r przez Okręg PZW umów z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie.

Dnia 14 sierpnia 2025 r. organ poinformował skarżącego, że wyznacza nowy 2-miesięczny termin do załatwienia wniosku, zaś o wysokości opłaty za dodatkowe koszty związane z udostępnieniem informacji poinformuje odrębnym pismem.

Trzy dni wcześniej, tj. 11 sierpnia 2025 r. (data wpływu do organu) P., reprezentowane przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Polskiego Związku [...] przez nieudzielenie wnioskowanej informacji publicznej w terminie ustawowym zgodnie z żądanym zakresem i wniosło o zobowiązanie Okręgu Polskiego Związku [...] do rozpoznania przedmiotowego wniosku w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się orzeczenia w niniejszej sprawie i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

W uzasadnieniu wskazano, że skarżący wniósł w dniu 21 lipca 2025 r. za pośrednictwem poczty elektronicznej na adres e-mail zamieszczony na stronie internetowej organu wniosek o udostępnienie przez organ informacji publicznej, jednak do dnia wniesienia skargi do sądu, organ nie przedłużył terminu do udostępnienia informacji, ani nie udostępnił żądanej informacji.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p., obowiązane do udostępniania informacji publicznej są podmioty wykonujące zadania publiczne lub dysponujące majątkiem publicznym, a PZW, jako organizacja zrzeszająca wędkarzy i zarządzająca znaczną częścią polskich wód, realizuje zadania publiczne związane z gospodarką wodną i ochroną środowiska.

Dodatkowo, Statut PZW w § 7 pkt 21 wprost wskazuje, że związek uczestniczy w realizacji zadań publicznych, co potwierdza, że PZW pełni rolę organizacji realizującej zadania publiczne (sygn. akt II SAB/Go 52/17).

Informacją publiczną jest każda wiadomość wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa, o ile odnosi się do faktów (zob. m.in. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 3 września 2007 r., sygn. akt IV SAB/Gl 28/07 – wszystkie powołane orzeczenia są dostępne w CBOSA).

Zgodnie z art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych, w szczególności o sprawach wymienionych w art. 6 u.d.i.p. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 5 u.d.i.p. udostępnieniu podlega więc informacja o majątku publicznym, w tym majątku Skarbu Państwa, którego część stanowią zgodnie z art. 2 ustawy - Prawo łowieckie zwierzęta łowne w stanie wolnym.

Treść podpisanych w 2024 r. przez Okręg Polskiego Związku [...] umów z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie stanowi informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p. z uwagi na materię, związaną z realizowaniem przez PZW zadań publicznych, w tym zarządzania mieniem publicznym.

Wody Polskie zarządzają wodami stanowiącymi własność Skarbu Państwa (art. 211 ustawy - Prawo wodne). Umowy te regulują korzystanie z tego mienia oraz zasady prowadzenia gospodarki rybackiej na wodach publicznych. Zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 lit. a u.d.i.p., informacje o majątku publicznym, w tym umowy dotyczące jego wykorzystania, są informacją publiczną.

Okręgi PZW wykonują zadania publiczne w zakresie gospodarki rybackiej na wodach publicznych na podstawie zawieranych umów i w tym zakresie są podmiotami zobowiązanymi do udostępniania informacji publicznej.

Okręg Polskiego Związku [...] w odpowiedzi na skargę stwierdził, że uwzględnia skargę, nadto wniósł o odstąpienie od obciążania go kosztami postępowania w sprawie z uwagi na brak zawinienia w uchybieniu terminowi na udzielenie odpowiedzi.

W uzasadnieniu stwierdzono, że Okręg jest stowarzyszeniem, zaś problem z udzieleniem odpowiedzi wynikał z tego, iż w ostatnich latach korzystano z dwóch domen internetowych, dlatego też wniosek skarżącego został odczytany dopiero po wpłynięciu skargi.

We wniosku skarżącego brak jest oznaczenia wnioskodawcy i podpisu, a przed złożeniem skargi do sądu nie skierował on do stowarzyszenia ponaglenia.

Postanowieniem z 29 września 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku stwierdził swą niewłaściwość i przekazał sprawę do rozpoznania WSA w Olsztynie.

W odpowiedzi na wezwanie sądu pełnomocnik skarżącego w piśmie z 25 stycznia 2026 r. poinformował, że odnotowano korespondencję dotyczącą rzekomych kosztów zeskanowania dokumentów. Skarżący zakłada, że wobec kwestionowania przez niego opłaty za udostępnienie informacji, organ odstąpił od jej udzielenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

Stosownie do art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267 ) sądy administracyjne sprawują kontrolę wykonywania administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Przy czym sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) zwanej dalej: ustawą p.p.s.a.

Kontrola ta obejmuje orzekanie w sprawach skarg na akty administracyjne lub czynności z zakresu administracji publicznej, enumeratywnie wymienione w art. 3 § 2 ustawy p.p.s.a., jak również stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 tej ustawy stronie przysługuje skarga na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w określonych przypadkach.

Wyjaśnić należy również, że z bezczynnością organu administracji publicznej mamy do czynienia wówczas, gdy w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie – ale mimo zaistnienia ustawowego obowiązku – nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu albo nie podjął stosownych czynności. Dla dopuszczalności skargi na bezczynność organu nie ma znaczenia okoliczność, z jakich powodów określona decyzja, postanowienie lub inny akt nie zostały dokonane, a w szczególności czy bezczynność została spowodowana zawinioną lub niezawinioną opieszałością organu.

Sąd uwzględniając skargę na bezczynność organu, stosownie do treści art. 149 § 1 p.p.s.a, zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności; zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa; stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

W myśl § 1a tego przepisu, sąd jednocześnie stwierdza, czy bezczynność organu miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa. Oznacza to, że celem skargi na bezczynność organu administracji, jest doprowadzenie do wydania przez ten organ decyzji administracyjnej (lub innego aktu) w sprawie wszczętej żądaniem strony.

Udostępnianie zaś informacji publicznej na wniosek następuje bez zbędnej zwłoki i nie później niż w terminie 14 dni – art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001r. o dostępie do informacji publicznej (Dz. U. z 2022 r. poz. 902), u.d.i.p., za wyjątkiem sytuacji przewidzianych w art. 13 ust. 2 i art. 15 ust. 2. Stosownie do art. 13 ust. 2 u.d.i.p. jeżeli informacja publiczna nie może być udostępniona w terminie określonym w ust. 1, podmiot obowiązany do jej udostępnienia powiadamia w tym terminie o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku.

Udostępnianie informacji publicznej na wniosek następuje w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku (art. 14 ust. 1).

Ponadto trzeba mieć na uwadze, że zgodnie z art. 16 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej odmowa udostępnienia informacji publicznej oraz umorzenie postępowania o udostępnienie informacji w przypadku określonym w art. 14 ust. 2 przez organ władzy publicznej następują w drodze decyzji. Na ograniczenia w zakresie udzielenia informacji publicznej wskazuje art. 5 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Stosownie do tej regulacji prawnej organ może ograniczyć dostęp do żądanych informacji publicznych, np. ze względu na prywatność osoby fizycznej lub z uwagi na ochronę informacji niejawnych lub innych tajemnic ustawowo chronionych.

Natomiast w sytuacji gdy wnioskodawca żąda udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi lub takich informacji publicznych, w stosunku do których tryb dostępu odbywa się na odrębnych zasadach, organ nie ma obowiązku wydawania decyzji o odmowie udzielenia informacji, lecz zawiadamia wnoszącego, że żądane dane nie mieszczą się w pojęciu objętym przedmiotową ustawą (por. wyrok NSA Ośrodek Zamiejscowy w Lublinie z 20 czerwca 2002r., II SA/Lu 507/02).

Stosownie do art. 1 ust. 1 u.d.i.p. informacją publiczną jest każda informacja o sprawach publicznych. W art. 6 u.d.i.p. zawarto przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 u.d.i.p., o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności".

Podkreślić należy, że przedmiotem regulacji zawartej w art. 1 ust. 1 u.d.i.p. są dane obiektywne, fakty, wydarzenia czy wiadomości (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 27 lipca 2018 r. I OSK 2149/16 ).

Zgodnie z ugruntowanymi poglądami orzecznictwa, informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z 28 września 2016 r., II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z 25 marca 2003 r., II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy.

Przede wszystkim należy podkreślić, że o zakwalifikowaniu określonej informacji jako podlegającej udostępnieniu w rozumieniu ustawy o dostępie do informacji publicznej, decyduje kryterium rzeczowe, a więc treść i charakter informacji.

Analiza treści art. 6 ustawy o dostępie do informacji publicznej wskazuje na to, że przedmiotem wniosku może być jedynie informacja o zaistniałych faktach, a także o niektórych zamierzeniach organu odnoszących się do projektowania konkretnych aktów normatywnych. Za informację publiczną uznaje się zatem m.in. treść wszelkiego rodzaju dokumentów odnoszących się do organu władzy publicznej lub podmiotu niebędącego organem administracji publicznej, lecz wykonującego zadania publiczne. Są nią zarówno dokumenty bezpośrednio przez podmioty te wytworzone, jak i te, których używają one przy realizacji przewidzianych prawem zadań, nawet gdy nie pochodzą wprost od nich. Wnioskiem o udostępnienie informacji w trybie ustawy o dostępie do informacji publicznej może być objęte pytanie o określony stan istniejący na dzień udzielania odpowiedzi, skierowany do podmiotu zobowiązanego według tej ustawy (vide wyrok WSA w Gdańsku z dnia 17 września 2014r., II SAB/Gd 97/14).

Art. 4 ust. 1 u.d.i.p. stanowi natomiast, że obowiązane do udostępniania informacji publicznej są władze publiczne oraz inne podmioty wykonujące zadania publiczne, w szczególności: organy władzy publicznej, organy samorządów gospodarczych i zawodowych, podmioty reprezentujące zgodnie z odrębnymi przepisami Skarb Państwa, podmioty reprezentujące państwowe osoby prawne albo osoby prawne samorządu terytorialnego oraz podmioty reprezentujące inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego, podmioty reprezentujące inne osoby lub jednostki organizacyjne, które wykonują zadania publiczne lub dysponują majątkiem publicznym oraz osoby prawne, w których Skarb Państwa, jednostki samorządu terytorialnego lub samorządu gospodarczego albo zawodowego mają pozycję dominującą w rozumieniu przepisów o ochronie konkurencji i konsumentów.

W doktrynie podkreśla się, że przyjęte w art. 4 ust. 1 u.d.i.p. rozwiązanie stanowi przykład odwołania się do koncepcji mieszanego modelu identyfikacji zobowiązanego w oparciu o kryterium systemowe.

Jego zastosowanie wymaga wzięcia pod uwagę charakteru zobowiązanego, chodzi tu o aspekt podmiotowy pozwalający w oczywisty sposób na stwierdzenie, iż mamy do czynienia z:

1) organem władzy publicznej;

2) organem samorządu zawodowego i gospodarczego;

3) podmiotem reprezentującym Skarb Państwa;

4) państwową osobą prawną albo osobą prawną samorządu terytorialnego;

5) podmiotem reprezentującym inne państwowe jednostki organizacyjne albo jednostki organizacyjne samorządu terytorialnego;

6) partią polityczną;

7) reprezentatywną organizacją związkową i pracodawców).

Kryterium przedmiotowe odwołuje się natomiast do faktu uczestniczenia określonego podmiotu (ale też osoby fizycznej) czy jednostki organizacyjnej w procesie realizacji zadania publicznego i/lub wykonywania władztwa publicznoprawnego (bądź współuczestnictwa w jego wykonywaniu).

Należy przy tym podkreślić, że oba kryteria nie muszą występować kumulatywnie, co – jak wskazywano w kontekście zasady jawności działania władz i transparentności gospodarowania majątkiem publicznym – pozwala na pełniejszą realizację prawa dostępu do informacji publicznej. Ustawodawca przyjął w tym zakresie model identyfikacji konkretnej powiązanej z faktem posiadania informacji, która dotyczy informacji publicznej nawet, jeżeli dotyczy ona wiedzy (danych) związanych wyłącznie z realizacją zadania publicznego albo korzystania z majątku publicznego (art. 4 ust. 1 pkt 5 w zw. z ust. 3 u.d.i.p.).

W związku z tym za zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej może zostać uznany bardzo szeroki krąg podmiotów, również przedsiębiorca prywatny (czy stowarzyszenie lub fundacja), jeżeli wykonuje (wykonywał) zadanie publiczne lub dysponuje (dysponował) majątkiem publicznym (zob. pkt 16 komentarza do u.d.i.p. [w:] A. Piskorz-Ryń (red.), M. Sakowska-Baryła (red.), Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, LEX/el. 2025).

Powyższa wykładnia uzasadnia racjonalność uznania każdego podmiotu obrotu prawnego (nawet podmiotu prywatnego – przedsiębiorcy) za zobowiązanego w zakresie, w którym posiada informacje związane z realizacją zadania publicznego, w tym wydatkowaniem środków publicznych czy w szerszym zakresie dysponowaniem majątkiem publicznym.

Powyższe stanowisko znajduje potwierdzenie m. in. w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 października 2022 r. (sygn. akt III OSK 4468/21), w którym wskazano, że jedną z form decentralizacji administracji publicznej, a także wyrazem zasady subsydiarności i wymaganego przez tę zasadę zbliżania administracji do obywatela, jest prywatyzacja zadań publicznych, która polega m.in. na tym, że zadania te, zachowując swój publiczny charakter, wykonywane są przez inne podmioty niż podmioty władzy publicznej. Nie jest zatem trafne stanowisko (...), że podmiotami wykonującymi zadania publiczne, są wyłącznie państwo oraz szeroko rozumiane podmioty władzy publicznej skoro w procesie prywatyzacji zadań publicznych mogą być one przekazywane do wykonania nawet podmiotom prywatnym. Należy przy tym podkreślić, że zadania władzy publicznej są również zadaniami publicznymi.

Posłużenie się przez ustawodawcę w konstrukcji art. 4 ust. 1 pkt 1–5 u.d.i.p. pojęciem zadań publicznych uzasadnia tezę ugruntowaną już w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, zgodnie z którą wykonywanie zadań publicznych jako wyznacznik katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej nie jest wyłącznym atrybutem władzy publicznej. Zadania takie mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy, a cechuje je powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie.

Z tego wynika, że wykonywanie zadań publicznych jako wyznacznik katalogu podmiotów zobowiązanych do udostępniania informacji publicznej nie jest wyłącznym atrybutem władzy publicznej. Zadania takie mogą być wykonywane przez różne podmioty niebędące organami władzy, a cechuje je powszechność i użyteczność dla ogółu, a także sprzyjanie osiąganiu celów określonych w Konstytucji lub ustawie (wyrok NSA z 23.09.2022 r., III OSK 1972/21).

Mając powyższe na uwadze, w ocenie sądu, należało przyjąć, że adresat wniosku w niniejszej sprawie, tj. Okręg PZW [...], będący – stosownie do brzmienia § 37 Statutu Polskiego Związku [...] - terenową jednostką organizacyjną Polskiego Związku [...] (działającego w formie organizacyjno-prawnej jako stowarzyszenie), zapewniającą realizację celów Związku określonych w § 7 Statutu, m.in. poprzez: nabywanie i użytkowanie wód, prowadzenie racjonalnej gospodarki wędkarskiej i rybackiej (pkt 6) czy uczestniczenie w realizacji zadań publicznych (pkt 21), jako podmiot niewątpliwie wykonujący zadania publiczne, pozostaje podmiotem obowiązanym w tym zakresie do udostępnienia, będącej w jego posiadaniu, informacji publicznej.

Żądanie dotyczące udostępnienia treści podpisanych w 2024 r przez Okręg umów z Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie, dotyczy niewątpliwie informacji publicznej. Wody Polskie są państwową osobą prawną w rozumieniu art. 9 pkt 14 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1530, 1572, 1717, 1756 i 1907 oraz z 2025 r. poz. 39), która wykonuje zadania określone w przepisach ustawy – Prawo wodne, polegające na m.in. wykonywaniu praw właścicielskich Skarbu Państwa w stosunku do śródlądowych wód płynących oraz gruntów pokrytych tymi wodami czy też planowaniu zadań związanych z utrzymaniem wód i pozostałego mienia Skarbu Państwa związanego z gospodarką wodną (zob. art. 239 ust. 1 oraz art. 240 ust. 1 oraz ust. 3 pkt 9 i 16 ustawy z dnia 20 lipca 2017 r. - Prawo wodne; t.j.: Dz. U. z 2025 r., poz. 960 ze zm.).

Dlatego też należy przyjąć, że co do zasady umowy zawarte pomiędzy Okręgiem PZW i Państwowym Gospodarstwem Wodnym Wody Polskie, w szczególności gdy na ich podstawie dochodzi do użytkowania (korzystania) z mienia publicznego czy realizacji określonych zadań o charakterze publicznym (np. użytkowania obwodu rybackiego - art. 6d ust. 1 i 2 w zw. z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 18 kwietnia 1985 r o rybactwie śródlądowym; t.j.: Dz. U. z 2022 r., poz. 883) stanowią dokument urzędowy podlegający udostępnieniu na zasadach określonych w u.d.i.p.

Z akt sprawy, zwłaszcza z informacji nadesłanej przez pełnomocnika skarżącego, wynika, że organ przed udostępnieniem informacji zażądał uiszczenia kosztów związanych ze skanowaniem umów.

Zgodnie z art. 15 ust. 1 u.d.i.p., jeżeli w wyniku udostępnienia informacji publicznej na wniosek, o którym mowa w art. 10 ust. 1, podmiot obowiązany do udostępnienia ma ponieść dodatkowe koszty związane ze wskazanym we wniosku sposobem udostępnienia lub koniecznością przekształcenia informacji w formę wskazaną we wniosku, podmiot ten może pobrać od wnioskodawcy opłatę w wysokości odpowiadającej tym kosztom.

Regułą jest udostępnianie informacji publicznej bez ponoszenia opłat przez osoby wnioskujące, a pobieranie z tego tytułu opłaty należy traktować jako wyjątek, który jako taki winien być interpretowany ściśle. Trzeba przy tym dodać, że powstanie obowiązku uiszczenia opłaty w wysokości odpowiadającej kosztom związanym ze wskazanym we wniosku sposobem i formą udostępnienia informacji oraz wezwanie strony do uiszczenia tej opłaty powoduje jedynie przesunięcie terminu udostępnienia tej informacji w zakresie określonym w art. 15 ust. 2 u.d.i.p.

Organ nie może więc uzależnić udostępnienia informacji publicznej od uiszczenia opłaty. Jak trafnie wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych, powiadomienie o wysokości opłaty jest ewentualnym wstępnym etapem postępowania, poprzedzającym samą czynność materialno-techniczną udostępnienia informacji publicznej, chociaż jej nie warunkującym. Dla zachowania gwarancji dla wnioskodawcy wskazanych w art. 15 ust. 2 u.d.i.p., w sytuacji żądania opłaty na podstawie art. 15 ust. 1 u.d.i.p., konieczne jest zachowanie chronologii podejmowania czynności określonych w art. 15 ust. 2 u.d.i.p.

W pierwszej kolejności organ powinien zatem powiadomić wnioskodawcę o konkretnej wysokości żądanej opłaty, aby umożliwić jemu podjęcie decyzji o pozostawieniu wniosku w pierwotnej jego wersji, ewentualnej zmianie wniosku w zakresie sposobu lub formy udostępnienia informacji lub cofnięcia wniosku. W powiadomieniu, o którym mowa organ winien nadto wskazać przyczyny powstania kosztów udostępnienia informacji publicznej i wyjaśnić sposób ustalenia ich wysokości.

Dla oceny prawidłowości działań organu zobowiązanego do udostępnienia informacji publicznej kluczowe jest zatem to, czy wnioskodawca został w sposób prawidłowy poinformowany o ustaleniu opłaty za udostępnienie informacji publicznej przed jej udostępnieniem oraz okolicznościach dotyczących powstania tych kosztów i możliwości zmiany swojego wniosku (por. wyrok WSA w Kielcach z 27 listopada 2024 r., sygn. akt II SA/Ke 530/24).

Następnie, w zależności od stanowiska wnioskodawcy, organ winien podjąć działania związane z realizacją wniosku o udostępnienie informacji publicznej.

Wskazać należy, że żaden przepis prawa nie sprzeciwia się uprawnieniu odzyskania kosztu pracy związanej z udostępnieniem informacji, jeżeli wykazane zostanie, że ów koszt przekracza normalne działanie pracownika w ramach wykonywania swoich obowiązków. Koszty osobowe (koszty pracy) mogą być zatem traktowane jako dodatkowe koszty w rozumieniu art. 15 ust. 1 u.d.i.p. tylko wówczas, jeżeli jest konieczność (potrzeba) zatrudnienia dodatkowej osoby do udzielenia informacji lub zapłacenia za nadgodziny pracownikowi i wynika to z realizacji wskazanych we wniosku szczególnej formy lub sposobu udostępnienia informacji (por. wyrok NSA z 3 października 2024 r., sygn. akt III OSK 582/23).

Kosztem dodatkowym jest wydatek rzeczywiście poniesiony ponad koszt funkcjonowania podmiotu zobowiązanego związany z realizacją wskazanego we wniosku sposobu udostępnienia informacji publicznej (por. wyrok NSA z 18 stycznia 2022 r., sygn. akt III OSK 953/21).

Należy raz jeszcze jednak podkreślić, że żadne nawet prawidłowe powiadomienie wnioskodawcy o wysokości opłaty nie zwalnia organu od rozpoznania sprawy tj. udostępnienia żądanej informacji lub wydania decyzji o odmowie jej udostępnienia.

Odnosząc się nadto do argumentacji podniesionej w odpowiedzi na skargę podkreślić należy, że jeżeli skarga dotyczy bezczynności w udzieleniu informacji publicznej to nie musi być poprzedzona wezwaniem organu do usunięcia naruszenia prawa. Nadto z uwagi na odformalizowany w dużym stopniu charakter postępowania dotyczącego udostępnienia informacji publicznej wniosek taki nie musi być podpisany wystarczające jest wskazanie adresu na jaki ma być udzielona informacja.

W tej sytuacji, bez wątpienia, organ pozostaje w bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżącego z 21 lipca 2025 r.

Dlatego też sąd w pkt I. wyroku zobowiązał organ do rozpoznania tego wniosku w terminie 14 dni.

W ocenie sądu stwierdzona w sprawie bezczynność nie miała miejsca z rażącym naruszeniem prawa, o którym mowa w art. 149 § 1a p.p.s.a. (pkt II wyroku).

W orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że rażącym naruszeniem prawa będzie stan, w którym można stwierdzić, że naruszono prawo w sposób oczywisty. Kryterium pozwalającym na zakwalifikowanie zachowania organu jako bezczynności naruszającej prawo w sposób rażący jest oczywistość, drastyczność naruszenia prawa z jednoczesnym brakiem racjonalnego uzasadnienia (por. wyrok NSA z dnia 26 maja 2020 r., sygn. akt II OSK 4016/19).

Rażącym naruszeniem prawa jest naruszenie ciężkie, które nosi cechy oczywistej i wyraźnej sprzeczności z obowiązującym prawem, niepozwalające na zaakceptowanie w demokratycznym państwie prawa i wywołujące dotkliwe skutki społeczne lub indywidualne (por. B. Adamiak i J. Borkowski, Komentarz do kodeksu postępowania administracyjnego, Warszawa 1998 r.).

Z taką sytuacją – w ocenie sądu - nie mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie. Organ co prawda zaniechał podjęcia czynności związanych z rozpoznaniem wniosku, należało jednak wziąć pod uwagę, że Okręg PZW nie jest organem administracji publicznej w znaczeniu ustrojowym. Nadto niewłaściwe postępowanie organu wynikało nie z celowego ignorowania żądania skarżącego, a z błędnej interpretacji przepisów u.d.i.p.

O zwrocie kosztów postępowania orzeczono w punkcie III sentencji wyroku na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając od organu na rzecz strony skarżącej zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, tj. 580 zł, na które składa się wysokość uiszczonego wpisu (100 zł) oraz wynagrodzenie reprezentującego stronę skarżącą radcy prawnego (480 zł), ustalone zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 1935 ze zm.).

Sąd orzekał w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.