Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 15 kwietnia 2020 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku F. sp. z o.o. z siedzibą w K. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej F. sp. z o.o. z siedzibą w K. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 18 września 2019 r., sygn. akt I SA/Op 211/19 w sprawie ze skargi F. sp. z o.o. z siedzibą w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 25 marca 2019 r. nr [...] w przedmiocie podatku od towarów i usług za okres od stycznia do grudnia 2016 r. postanawia: oddalić wniosek.

1. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu (dalej: "organ odwoławczy")

z 25 marca 2019 r. - F. sp. z o.o. z siedzibą w K. (dalej: "Spółka" ,"strona" lub "skarżąca") zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. Spółka nie uzasadniła wniosku.

Postanowieniem z 16 maja 2019 r. organ odwoławczy, działając na podstawie art. 61 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r. poz. 2325, ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, a następnie pismem z 20 maja 2019 r. przekazał Sądowi pierwszej instancji skargę strony wraz z aktami sprawy, wnosząc o jej oddalenie.

Wyrokiem z 18 września 2019 r. w sprawie I SA/Op 211/19 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu skargę Spółki oddalił.

W skardze kasacyjnej od powyższego orzeczenia strona sformułowała wniosek o rozstrzygnięcie wniosku o wstrzymanie wykonania powołanej na wstępie decyzji organu odwoławczego, który został złożony w skardze do Sądu pierwszej instancji. Spółka poza osnową przytoczonego żądania nie przedstawiła jego uzasadnienia.

2. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

2.1. Wniosek podlegał oddaleniu.

2.2. Z uwagi na dotychczasowy przebieg postępowania na wstępie podnieść należy pewne kwestie natury ogólnej. Zgodnie z art. 61 § 2 pkt 1 p.p.s.a. w razie wniesienia skargi na decyzję lub postanowienie organ, który wydał decyzję lub postanowienie, może wstrzymać, z urzędu lub na wniosek skarżącego, ich wykonanie w całości lub w części, chyba że zachodzą przesłanki, od których w postępowaniu administracyjnym uzależnione jest nadanie decyzji lub postanowieniu rygoru natychmiastowej wykonalności albo, gdy ustawa szczególna wyłącza wstrzymanie ich wykonania. Stosownie natomiast do dyspozycji art.

61 § 3 p.p.s.a. po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, przy czym odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa do złożenia wniosku do sądu.

Z powołanych regulacji wynika, że adresatem wniosku o udzielenie ochrony tymczasowej w trybie art. 61 p.p.s.a. może być zarówno organ za pośrednictwem którego wniesiono skargę do sądu administracyjnego (art. 61 § 2 p.p.s.a.), jak również sąd (art. 61 § 3 p.p.s.a.) - w zależności od tego jaką powołano podstawę prawną wniosku. Nie ma natomiast przeszkód ku temu, aby to organ rozpoznał wniosek strony, o ile ta nie sprecyzowała jego adresata. Z tym jednak zastrzeżeniem, że postanowienie w ww. przedmiocie organ wyda do czasu przekazana akt sądowi w rozumieniu art. 54 § 2 p.p.s.a., tj. do czasu formalnej dewolucji kompetencji w tym zakresie. Wówczas postępowanie przed sądem stanie się bezprzedmiotowe, co skutkować będzie oddaleniem wniosku, gdyż Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje umorzenia postępowania incydentalnego w przedmiocie udzielenia ochrony tymczasowej. Wniosek taki nie wszczyna bowiem postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. (por. postanowienie NSA z 18 czerwca 2004 r., FZ 143/04; zob. też B. Dauter [w:] Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek (red.), wyd. 6, Warszawa 2016, art. 61, 63 i 161).

2.3. Sprowadzając powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że skoro w treści skargi kasacyjnej jej autor sformułował żądanie rozstrzygnięcia wniosku o wstrzymanie wykonania powołanej na wstępie decyzji organu odwoławczego (zawartego w skardze do Sądu pierwszej instancji), to należało uznać, że wniosek ten jest kierowany do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Po pierwsze z tego względu, że skoro z art. 61 § 3 zd. 2 p.p.s.a. wynika, że odmowa wstrzymania wykonania aktu lub czynności przez organ nie pozbawia skarżącego prawa do złożenia wniosku do sądu, to - poprzez odpowiednie odesłanie z art. 193 p.p.s.a. - należało uznać, że adresatem wniosku jest tut. Sąd kasacyjny. Po drugie dlatego, że przekazanie wniosku strony do Sądu a quo skutkowałoby jego formalnym oddaleniem, gdyż wniosek ten został już rozpoznany przez organ, o czym powiedziano wyżej. Po trzecie należy mieć na uwadze także szerszy kontekst sprawy i to, że Sąd pierwszej instancji - dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w wyroku z 18 września 2019 r. w sprawie I SA/Op 211/19 – uznał, że badana decyzja odpowiada prawu, co więcej Sąd ten nie zmienił bądź nie uchylił postanowienia o wstrzymaniu zaskarżonej decyzji przez organ odwoławczy, a do tego upoważniała ten Sąd dyspozycja art. 61 § 4 p.p.s.a. W tych okolicznościach, w pewien sposób ponowne przedstawienie wniosku strony Sądowi pierwszej instancji, niweczyłoby istotę instytucji ochrony tymczasowej zakreślonej w rekomendacji Komitetu Ministrów Rady Europy nr R/89/8 z dnia 15 listopada

1989 r. o tymczasowej ochronie sądowej w sprawach administracyjnych - w tym konkretnym przypadku - obniżając (w sposób proceduralny) przewidziany w rekomendacji standard ochrony.

2.4. Przechodząc do merytorycznej oceny wniosku strony przypomnieć należy, że z ugruntowanej już w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego wykładni art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywa na wnoszącym o zastosowanie tymczasowej ochrony, uregulowanej w omawianym przepisie (zob. postanowienie NSA 3 października 2011 r., I FSK 1427/11, wszystkie niżej powoływane orzeczenia są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, http://orzeczenia. nsa.gov.pl). Tymczasem wniosek strony złożony w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu nie zawiera jakiegokolwiek uzasadnienia, podobnie jak uzasadnienia w tym zakresie nie zawiera również skarga kasacyjna, czy załączone do skargi kasacyjnej pisma. Naczelny Sąd Administracyjny miał przy tym na uwadze dowody załączone do akt obu postępowań o przyznanie prawa pomocy, jak również treść wniosku, który został ponowiony wraz ze skargą kasacyjną. Powyższe nie zmieniło jednak faktu, że obowiązek uprawdopodobnienia zajścia niebezpieczeństwa wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków spoczywał na Spółce. Argumentacja przedstawiona na okoliczność spełnienia jednej ze wskazanych przesłanek winna zatem zostać skonkretyzowana w załączonych do wniosku dowodach, a ewentualnie dowodach, które znalazły się w aktach postępowania w przedmiocie przyznania prawa pomocy.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego nie budzi bowiem wątpliwości, że to interesie strony leży takie sformułowanie wniosku, aby był on precyzyjny i dotyczył konkretnych zagrożeń, których strona upatruje w wykonaniu decyzji organu podatkowego. Wbrew bowiem przekonaniu skarżącej, powołany przepis nie nakłada na Sąd obowiązku poszukiwania związku przyczynowo-skutkowego pomiędzy hipotetycznym stanem rzeczy, a ogólną sytuacją majątkową strony domagającej się ochrony w trybie art. 61 § 3 p.p.s.a.; ani tym bardziej udowodnienia przez Sąd braku przesłanek, o których mowa w powołanym przepisie (por. postanowienia NSA: z 29 stycznia 2020 r. I FZ 241/19; z 3 października 2019 r., I FZ 190/19; z 26 sierpnia 2014 r., II FSK 998/14; z 13 listopada 2014r., II FZ 1504/14; z dnia 29 maja 2009 r., sygn. I FZ 148/09). Tego natomiast w niniejszej sprawie najwyraźniej oczekiwała skarżąca, całkowicie pomijając jakiekolwiek uzasadnienie wniosku.

2.5. Ponieważ wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu nie wszczyna postępowania sądowoadministracyjnego w rozumieniu art. 63 p.p.s.a. (z przyczyn, o których powiedziano w pkt 2.2. niniejszego uzasadnienia), zaś uzasadnienie tego wniosku nie należy do wymogów formalnych pisma w rozumieniu art. 46 § 1 i nast. p.p.s.a., których brak powoduje, że pismo to nie może otrzymać prawidłowego biegu w rozumieniu art. 49 § 1 i nast. p.p.s.a. - to złożony wniosek nie podlegał odrzuceniu, ani uzupełnieniu w trybie i na zasadach, o których mowa w powołanych przepisach. Wystarczającym było więc dla rozpoznania przedmiotowego wniosku, że pełnomocnik Spółki zawarł w treści skargi (skargi kasacyjnej) oznaczenie wniosku i jego osnowę w rozumieniu art. 46 § 1 pkt 2 i pkt 3 p.p.s.a. Brak uzasadnienia spowodował natomiast, że w sprawie nie zaistniały przesłanki pozytywne do wstrzymania zaskarżonego aktu, co skutkowało oddaleniem tego wniosku.

2.6. Mając na uwadze powyższe Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 p.p.s.a. w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.

-----------------------

1