Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Małgorzata Niezgódka-Medek, Sędzia NSA Izabela Najda-Ossowska, Sędzia NSA Bartosz Wojciechowski (sprawozdawca), po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej skargi A. sp. z o.o. w A. na przewlekłość postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 311/24 ze skarg A. sp. z o.o. w A. oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 r. nr 1201-IOP-3.4103.1.2021.10 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. postanawia: 1. stwierdzić, że w postępowaniu prowadzonym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SA/Kr 311/24 nastąpiła przewlekłość postępowania, 2. oddalić skargę w zakresie postępowania prowadzonego przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie w sprawie o sygn. akt I SO/Kr 1/26, 3. zalecić Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Krakowie stwierdzenie prawomocności wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 10 maja 2024 r., sygn. akt I SA/Kr 311/24 i doręczenie Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Krakowie odpisu ww. wyroku wraz ze stwierdzeniem prawomocności w terminie 7 dni od doręczenia postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego, 4. przyznać A. sp. z o.o. w A. od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie kwotę 20.000 (dwadzieścia tysięcy) złotych tytułem stwierdzonej przewlekłości postępowania, 5. przyznać od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz A. sp. z o.o. w A. kwotę 480 (czterysta osiemdziesiąt) złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego, 6. zarządzić zwrot z urzędu od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie na rzecz A. sp. z o.o. w A. kwoty 200 zł (dwieście) złotych tytułem opłaty uiszczonej od skargi.

Skarga A. sp. z o.o. w A. (dalej: spółka, skarżąca) na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki dotyczy postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie.

Wyrokiem z 24 listopada 2022 r. (I SA/Kr 1093/21) WSA w Krakowie, orzekając w sprawie ze skargi spółki oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców, uchylił decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 r. nr 1201-IOP-3.4103.1.2021.10 w przedmiocie podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2014 r. Wyrokiem z 28 listopada 2023 r., I FSK 1305/23, Naczelny Sąd Administracyjny, orzekając w sprawie ze skargi kasacyjnej organu, uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania WSA w Krakowie. Wyrokiem z 10 maja 2024 r. WSA w Krakowie ponownie uchylił decyzję organu (I SA/Kr 311/24). Organ wniósł zatem kolejną skargę kasacyjną. Po jej rozpoznaniu NSA wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. I FSK 1840/24 orzekł o jej oddaleniu. Ze znajdującego się w aktach sprawy wydruku z systemu EZD WSA w Krakowie wynika, że akta (3 tomy + 53 teczki) po wyroku NSA zostały zwrócone do Sądu w Krakowie 9 kwietnia 2025 r. (k. 465, tom III).

Z notatki (k. 2 akt I SO/Kr 1/26) z dnia 2 kwietnia 2026 r., sporządzonej przez Kierownika Sekretariatu Wydziału I WSA w Krakowie, wynika, że "W dniu 17 marca 2026 r. do tut. sądu wpłynęło pismo Izby Administracji Skarbowej w Krakowie o zwrot akt w sprawie I SA/Kr 311/24.

Z analizy chronologii czynności ustalono, że wyrok przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie zapadł w dniu 10 maja 2024 r. Skarga kasacyjna złożona przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wpłynęła 2 lipca 2024 r. W dniu 10 października 2024 r. akta zostały przesłane do Naczelnego Sądu Administracyjnego. Z informacji w CBOS wynika, że w dniu 20 lutego 2025 r. sygn. I FSK 1840/24 zapadł wyrok – skargę kasacyjną oddalono. Z informacji uzyskanych z Dziennika Podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie ustalono, że akta z Naczelnego Sądu Administracyjnego zostały zwrócone 7 kwietnia 2025 r.

W związku z tym, iż do sprawy nie wpływały pisma, a sprawa nie była wykazywana jako niezakończona, nie można było ustalić na podstawie danych z systemu, że akta zaginęły.

Do chwili obecnej orzeczenie kończące nie zostało uprawomocnione, a akta administracyjne nie zostały zwrócone do organu.

Akta w wyniku szczegółowych i długotrwałych poszukiwań nie zostały odnalezione".

Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2026 r., I SO/Kr 1/26 WSA w Krakowie wszczął z urzędu postępowanie o odtworzenie zaginionych akt postępowania sądowego w sprawie, która toczyła się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie pierwotnie pod sygn. akt I SA/Kr I SA/Kr 1093/21 (zakończonej wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r.), następnie pod sygn. akt I SA/Kr 311/24 (zakończonej wyrokiem z dnia 10 maja 2024 r.) oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I FSK 1305/23 (zakończonej wyrokiem z dnia 28 listopada 2023 r.) oraz pod sygn. akt I FSK 1840/24 (zakończonej wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r.).

Postanowieniem z dnia 21 kwietnia 2026 r. WSA w Krakowie na podstawie art. 296 § 2 p.p.s.a. w związku z art. 236 § 1 k.p.c. i art. 308 k.p.c. dopuścił dowód z wydruków dokumentów z Portalu Akt Sądowych Sądów Administracyjnych (PASSA) oraz z systemu EZD dotyczących sprawy, która toczyła się w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Krakowie pierwotnie pod sygn. akt I SA/Kr 1093/21 (zakończonej wyrokiem z dnia 24 listopada 2022 r.), następnie pod sygn. akt I SA/Kr 311/24 (zakończonej wyrokiem z dnia 10 maja 2024 r.) oraz przed Naczelnym Sądem Administracyjnym pod sygn. akt I FSK 1305/23 (zakończonej wyrokiem z dnia 28 listopada 2023 r.) oraz pod sygn. akt I FSK 1840/24 (zakończonej wyrokiem z dnia 20 lutego 2025 r.), obejmujących pisma sądowe, pisma procesowe, wydane zarządzenia, wydane orzeczenia oraz dowody doręczeń, a także wydruki pochodzące z Biura Podawczego Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie dotyczące sprawy o sygn. akt I SA/Kr 311/24; RPW/7351/2025; - wszystkich powyższych na fakt ich wydania lub sporządzenia, dat w nich widniejących oraz treści (pkt 1), a także postanowił o odtworzeniu akt WSA w Krakowie o sygn. I SA/Kr 311/24 w sprawie ze skarg A. Sp. z o.o. w A. oraz Rzecznika Małych i Średnich Przedsiębiorców na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z dnia 22 czerwca 2021 r., nr 1201-IOP-3.4103.1.2021.10 w przedmiocie określenia wysokości zobowiązania podatkowego oraz nadwyżki podatku naliczonego nad należnym w podatku VAT za poszczególne miesiące 2014 roku w zakresie niezbędnym do stwierdzenia prawomocności orzeczenia (pkt 2); podjął dalsze postępowanie przy uwzględnieniu akt odtworzonych (pkt 3).

Strona wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 21 kwietnia 2026 r. w zakresie, w jakim WSA postanowił o odtworzeniu akt wyłącznie w zakresie niezbędnym do stwierdzenia prawomocności orzeczenia, bez pełnego wyjaśnienia losu akt administracyjnych oraz bez odtworzenia akt w zakresie koniecznym do wykonania prawomocnego wyroku i umożliwienia organowi ponownego rozpoznania sprawy.

W dniu 8 czerwca 2026 r. do NSA wpłynęła skarga spółki na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki w sprawie I SA/Kr 311/24 (następczo I SO/Kr 1/26) z żądaniem: (1) stwierdzenia, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym prowadzonym przed WSA w Krakowie w sprawie I SA/Kr 311/24, a następnie w postępowaniu I SO/Kr 1/26 dotyczącym odtworzenia akt tej sprawy, nastąpiła przewlekłość postępowania polegająca w szczególności na niewykonaniu przez okres około roku czynności zmierzających do stwierdzenia prawomocności wyroku WSA z 10 maja 2024 r. oraz zwrotu akt administracyjnych Dyrektorowi Izby Administracji Skarbowej w Krakowie po oddaleniu skargi kasacyjnej organu wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 lutego 2025 r., sygn. I FSK 1840/24; (2) zalecenia WSA w Krakowie podjęcia w terminie 7 dni od doręczenia orzeczenia NSA następujących czynności; a) stwierdzenia prawomocności wyroku WSA w Krakowie z 10 maja 2024 r., sygn. I SA/Kr 311/24; b) doręczenia Dyrektorowi lAS w Krakowie odpisu wyroku ze stwierdzeniem prawomocności; c) zwrotu akt administracyjnych organowi, a jeżeli akta administracyjne nie mogą zostać zwrócone z uwagi na ich zaginięcie – formalnego stwierdzenia tej okoliczności i niezwłocznego podjęcia czynności niezbędnych do ich odtworzenia albo umożliwienia organowi i stronom odtworzenia ich treści; d) poinformowania stron o czynnościach podjętych w wykonaniu powyższych zaleceń; (3) przyznania skarżącej od Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie sumy pieniężnej w wysokości 20 000 zł; (4) zasądzenia na rzecz skarżącej kosztów postępowania według norm przepisanych; (5) zwrotu uiszczonej opłaty od skargi.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skargę spółki na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki należy uwzględnić.

Zgodnie z art. 2 ust. 1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (Dz. U. z 2023 r., poz. 1725), zwanej dalej w skrócie "ustawą z dnia 17 czerwca 2004 r.", strona może wnieść skargę o stwierdzenie, że w postępowaniu, którego skarga dotyczy, nastąpiła przewlekłość postępowania, co oznacza, że naruszono jej prawo do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, jeżeli postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.

Zgodnie z art. 2 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r., dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy w szczególności ocenić terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie albo czynności podjętych przez prokuratora prowadzącego lub nadzorującego postępowanie przygotowawcze w celu zakończenia postępowania przygotowawczego lub czynności podjętych przez sąd lub komornika sądowego w celu przeprowadzenia i zakończenia sprawy egzekucyjnej albo innej sprawy dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.

W niniejszej sprawie, mimo wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 lutego 2025 r., sygn. I FSK 1840/24, którym oddalono skargę kasacyjną organu od wyroku WSA w Krakowie z 10 maja 2024 r., I SA/Kr 311/24 (i niespornego zwrotu tych akt do WSA) z powodu zaginięcia akt, sąd I instancji przez niemal rok nie podjął żadnych czynności w sprawie, w szczególności takich, które dążyłyby do stwierdzenia prawomocności wyroku I SA/Kr 311/24.

Zgodnie z art. 286 § 1 zd. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143; dalej: p.p.s.a.): "Po uprawomocnieniu się orzeczenia sądu pierwszej instancji kończącego postępowanie akta administracyjne sprawy zwraca się organowi administracji publicznej, załączając odpis orzeczenia ze stwierdzeniem jego prawomocności".

Na podstawie art. 169 § 1 zd. 1 p.p.s.a. "Prawomocność orzeczenia stwierdza na wniosek strony oraz w przypadku, o którym mowa w art. 286 § 1, wojewódzki sąd administracyjny na posiedzeniu niejawnym".

W sprawie będącej przedmiotem postępowania doszło do przewlekłości postępowania przed sądem I instancji właśnie na tym etapie. Pomimo że w sprawie istniało już rozstrzygnięcie, Sąd wojewódzki zaniechał dalszych czynności mających doprowadzić do wykonania tego orzeczenia.

W opinii NSA, upływ prawie 12 miesięcy, kiedy ze sprawą nie działo się nic – ani nie została stwierdzona prawomocność wyroku, ani nie podjęto żadnej innej czynności w sprawie (a wręcz wszystko wskazuje na to, że Sąd dopiero po otrzymaniu prośby organu o zwrot akt, stwierdził ich brak i rozpoczął – bezskuteczne – poszukiwania tychże), świadczy o tym, że w sprawie nastąpiło niczym nieuzasadnione przedłużenie trwania postępowania, na skutek czego organ podatkowy nie mógł dalej procedować w sprawie podatnika.

Przez około rok od oddalenia skargi kasacyjnej organu i zwrotu akt z NSA do WSA w Krakowie, spółka pozostawała w stanie niepewności co do dalszego biegu postępowania podatkowego. Jednocześnie organ nie mógł ponownie rozpoznać sprawy w trybie wynikającym z prawomocnego wyroku, ponieważ nie otrzymał akt administracyjnych ani odpisu orzeczenia ze stwierdzeniem prawomocności.

Jak słusznie zauważyła skarżąca spółka, czynności polegające na stwierdzeniu prawomocności orzeczenia oraz zwrocie akt administracyjnych organowi mają charakter techniczno-procesowy, ale są niezbędne do wykonania prawomocnego wyroku. Nie wymagały one dalszej merytorycznej analizy sprawy, a ich niewykonanie przez około rok nie wynikało z zachowania strony, stopnia skomplikowania sprawy ani z konieczności oczekiwania na dodatkowe rozstrzygnięcie. Przyczyną była wewnętrzna wadliwość obiegu akt.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 12 ust. 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. stwierdza, że w postępowaniu sądowoadministracyjnym, którego dotyczy skarga, w okresie między 9 kwietnia 2025 r. a 2 kwietnia 2026 r. w sprawie I SA/Kr 311/24 nastąpiła przewlekłość postępowania przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Krakowie (pkt 1 postanowienia). W związku z tym Naczelny Sąd Administracyjny przyznaje od Skarbu Państwa – WSA w Krakowie na żądanie skarżącej, stosownie do art. 12 ust. 4, kwotę 20 000 zł tytułem stwierdzonej przewlekłości (pkt 4 postanowienia). Orzekając o wysokości tej kwoty, NSA wziął pod uwagę wysoką wartość przedmiotu sporu (27.837.803 zł). Brak stwierdzenia prawomocności wyroku i zwrotu akt organowi podatkowemu spowodował "zablokowanie" wykonania wyroku w sprawie o znacznej wartości, dużej skali dowodowej, obszernym materiale dowodowym oraz z pewnością istotnym znaczeniu gospodarczym dla strony.

Naczelny Sąd Administracyjny nie stwierdza natomiast cech przewlekłości w toczącym się postępowaniu odtworzeniowym o sygn. I SO/Kr 1/26 (pkt 2).

Zalecenie podjęcia stosownych działań przez WSA w Krakowie. Naczelny Sąd Administracyjny wydał na podstawie art. 12 ust. 3 ustawy z 17 czerwca 2004 r. (pkt 3).

O kosztach zastępstwa procesowego NSA orzekł na podstawie art. 209 p.p.s.a. (pkt 5).

Na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy z 17 czerwca 2004 r. Sąd zarządza z urzędu zwrot uiszczonej opłaty od skargi na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, co Naczelny Sąd Administracyjny uczynił w pkt 6.

sędzia NSA sędzia NSA sędzia NSA (spr.)

Izabela Najda-Ossowska Małgorzata Niezgódka-Medek Bartosz Wojciechowski