Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Jankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Barbara Brandys-Kmiecik, Sędzia WSA Adam Gołuch, , po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 31 lipca 2024 r. sprawy ze skargi [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 15 grudnia 2023 r. nr SKO.4118.16.2023 w przedmiocie dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika 1) uchyla zaskarżoną decyzję, 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie na rzecz strony skarżącej kwotę 580 (pięćset osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

Zaskarżoną decyzją z 15 grudnia 2023r. nr SKO.4118.16.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie po rozpatrzeniu odwołania Wojewódzkiego Komendanta [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców Pracy w K. od decyzji Prezydenta Miasta C. z 18 października 2023 r. nr [...] o przyznaniu skarżącemu dofinansowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika w kwocie 5.906,31 zł - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

W podstawie prawnej rozstrzygnięcia powołał art. 138 § 1 pkt 1 Kodeksu postępowania administracyjnego w związku z art. 122 ust. 1-11 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t. j. Dz. U. z 2023 r., poz. 775).

W uzasadnieniu organ odwoławczy przedstawił stan faktyczny sprawy.

Wskazał, że decyzją nr [...] z 18 października 2023 r. Prezydent Miasta C. orzekł o przyznaniu [...] Wojewódzkiej Komendy Ochotniczych Hufców w K. dofinansowania kosztów kształcenia młodocianej pracownicy za okres zatrudnienia w celu nauki zawodu w okresie od 21 września 2021 r. do 20 września 2023 r. Pracownica ta ukończyła naukę i zdała egzamin 31 sierpnia 2023 r. zgodnie z odrębnymi przepisami.

Organ I instancji stwierdził, że wnioskodawca spełnia wymagania określone w art. 122 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe, konieczne do przyznania wnioskowanego dofinansowania, a przyznane dofinansowanie w wysokości 5.906,31 zł wynika z okresu szkolenia młodocianej pracownicy w OHP.

Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie, w którym zakwestionował ją w części dotyczącej wysokości przyznanego dofinansowania.

Wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji i zwiększenie dofinansowania do kwoty 6.306,49 zł tak, aby uwzględniała 23 miesiące i 11 dni kształcenia młodocianej pracownicy oraz uwzględniała wyższą kwotę dofinansowania kosztów kształcenia, która powinna być zwiększona w stosunku do kwoty ustawowej dwukrotnie, tj. o współczynnik inflacji za rok 2021 wynoszący 5,1%, a następnie o współczynnik inflacji za rok 2022 wynoszący 14,4%. W rezultacie kwota bazowa przyjęta do obliczania kwoty dofinansowania powinna wynosić 9.716,14 zł (8.081 X 5,1% = 8.493,13 zł X 14,4% = 9.716,14 zł).

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie zaskarżoną decyzją utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu I instancji. Stwierdziło, że młodociana pracownica była zatrudniona u wnioskodawcy od 21 września 2021 r. do 20 września 2023 r. Do okresu nauki zawodu zaliczyło 12 miesięcy nauki zawodu u poprzedniego pracodawcy, która trwała w okresie od 01 września 2020 r. do 31 sierpnia 2021 r. Z art. 122 ust. 5 ustawy Prawo oświatowe wprost wynika, że jeśli naukę zawodu prowadzi kilku pracodawców, to dofinansowanie dzieli się między tych pracodawców proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej nauki zawodu. Powyższe oznacza, że dofinansowanie kosztów kształcenia młodocianych pracowników w przypadku nauki zawodu przysługuje za pełne miesiące do dnia zdania egzaminu.

Co do drugiej spornej kwestii SKO przypomniało, że zgodnie z art. 122 ust. 2 ustawy Prawo oświatowe, wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika w przypadku nauki zawodu przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy wynosi 8081 zł. Natomiast z art. 122 ust. 3 ustawy wynika, że kwoty dofinansowania określone w art. 122 ust. 2 i ust. 2a ustawy, podlegają waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli ten wskaźnik w roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym następuje wypłata dofinansowania, wynosi co najmniej 105%.

Organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, że ustalając wysokość kwoty dofinansowania z uwzględnieniem jej waloryzacji, należy w każdym roku odnosić się do "kwot bazowych dofinansowania", czyli kwot, które zostały określone w art. 122 ust. 2 ustawy. Powyższe oznacza, że w 2023 r. w przypadku nauki zawodu przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika podwyższona o 14,4% wynosi 9.244,66 zł (kwota bazowa 8.081 zł x 114,4%). Zaproponowane przez stronę odejście od kwot bazowych jako punktu odniesienia dla waloryzacji oznaczałoby odejście od literalnego brzmienia przepisu normy art. 122 ust. 2 omawianej ustawy. Zdaniem Kolegium przyjęcie zaproponowanej przez stronę wykładni celowościowej omawianego przepisu jest niezasadne. Umowa o pracę w celu nauki zawodu zawierana jest na okres trzech lat i za cały okres nauki zawodu przyznawane jest jednorazowe dofinansowanie dla pracodawcy, ewentualnie dla kilku pracodawców w tej samej kwocie wynikającej z roku wypłaty, niezależnie od roku, w którym dany pracodawca prowadził naukę zawodu.

W skardze na tę decyzję skarżący zarzucił:

1) Naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię art. 122 ust. 2 pkt 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe polegające na błędnym przyjęciu, że w przypadku pracodawcy, który zatrudniał pracownika młodocianego przez okres 23 miesięcy i 11 dni dofinansowanie należy się tylko za okres 23 miesięcy, podczas gdy prawidłowa wykładnia art. 122 ust. 2 pkt 1 ustawy wskazuje, że przy okresie kształcenia krótszym niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia - przepis nie wskazuje przy tym, że proporcje tę zaokrągla się do pełnych (ukończonych) miesięcy nauki zawodu.

2) Naruszenie prawa materialnego poprzez nieprawidłową wykładnię art. 122 ust. 3 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe polegające na błędnym przyjęciu, że kwota dofinansowania określona w ustawie podlegała waloryzacji jedynie o wskaźnik (inflacji) cen towarów i usług konsumpcyjnych ogłoszony przez Prezesa GUS za rok 2022 wynoszący 14,4%, podczas gdy kwota ta powinna być zwaloryzowana także o wskaźnik inflacji za rok 2021, kiedy inflacja przekroczyła wymagane w ustawie 105% i zgodnie z komunikatem Prezesa GUS z 14 stycznia 2022 r. w sprawie średniorocznego wskaźnika cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem w 2021 r., wydanym na podstawie art. 94 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych wyniosła 105,1 (wzrost cen o 5,1% ).

W oparciu o te zarzuty, skarżący wniósł o:

1) uchylenie zaskarżonej decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego, zobowiązanie go do uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji i wydanie decyzji uwzględniającej wnioski strony;

2) o skierowanie sprawy do rozpoznania w trybie uproszczonym,

3) o zasądzenie kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę SKO podtrzymało dotychczasowe stanowisko i wniosło o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Skarga jest częściowo uzasadniona.

Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2492 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (legalności), jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz.U. z 2023 r., poz. 1634, ze zm.) - dalej także: ppsa, kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje m.in. orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne. Tylko zatem stwierdzenie, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy, może skutkować uchyleniem przez Sąd zaskarżonego aktu (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b, c ustawy).

Na wstępie stwierdzić należy, że żaden z organów nie kwestionował, że skarżący spełnił przesłanki konieczne do uzyskania dofinansowania, zatem Sąd przyjął, że jest to fakt niesporny.

Spór obejmuje zaś kwestię wysokości tego dofinansowania, która wynika z rozstrzygnięcia dwóch zagadnień:

- czy prawidłowo organ przyznał skarżącemu prawo do dofinasowania kosztów kształcenia młodocianego pracownika za 23 miesiące w sytuacji, gdy szkolenie u tego podmiotu trwało 23 miesiące i 11 dni;

- czy waloryzacja kwoty dofinansowania kosztów kształcenia winna następować jednorazowo w stosunku do roku poprzedzającego wypłatę, czy też winna być naliczana za każdy rok kształcenia, w którym wskaźnik cen towarów i usług konsumpcyjnych wyniósł co najmniej 105%.

W tak zarysowanym sporze Sąd co do pierwszej kwestii podzielił stanowisko strony, a co do drugiej – organu.

Zgodnie z art. 122 ust. 1 ustawy z 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 737) – dalej powoływana także jako ustawa, pracodawcom, którzy zawarli z młodocianymi pracownikami umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego, przysługuje dofinansowanie kosztów kształcenia przy spełnieniu określonych warunków.

Zgodnie z art. 122 ust. 2 ustawy:

Wysokość kwoty dofinansowania kosztów kształcenia jednego młodocianego pracownika wynosi:

1) w przypadku nauki zawodu - do 8081 zł przy okresie kształcenia wynoszącym 36 miesięcy; jeżeli okres kształcenia jest krótszy niż 36 miesięcy, kwotę dofinansowania wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia.

Organ stanął na stanowisku, że dla ustalenia okresu, za jaki dofinansowanie przysługuje istotne znaczenie ma jednak art. 122 ust. 5 ustawy, zgodnie z którym jeżeli umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego została rozwiązana z przyczyn niezależnych od pracodawcy, a młodociany pracownik podjął naukę zawodu na podstawie umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego u innego pracodawcy - przysługującą kwotę dofinansowania dzieli się między wszystkich pracodawców, proporcjonalnie do liczby miesięcy prowadzonej przez nich nauki zawodu.

W ocenie Sądu oba cytowane przepisy mają odmienny przedmiot regulacji. Art. 122 ust. 5 ustawy określa podział kwoty należnej z tytułu kształcenia pomiędzy różnych pracodawców, natomiast art. 122 ust. 2 ustawy przewiduje dla pracodawcy skutek tego, że kształcenie u niego trwało krócej niż 36 miesięcy.

O odrębności tych regulacji świadczy fakt, że taki sam problem w rozliczeniu kwoty dotacji jak analizowany powstałby również wówczas, gdyby umowa o pracę w celu przygotowania zawodowego zawarta została z jednym tylko pracodawcą na pełne 36 miesięcy, ale zakończyła się przed terminem, np. z powodu wcześniejszego zdania egzaminu przez szkolonego pracownika, tak jak to miało miejsce w niniejszej sprawie.

Zatem w takim stanie faktycznym, jaki istnieje w przedmiotowej sprawie należy cytowane przepisy stosować kolejno, najpierw dla ustalenia proporcji podziału kwoty dofinansowania pomiędzy obu pracodawców, a następnie dla ustalenia konkretnych kwot, jakie im przysługują proporcjonalnie do okresu kształcenia.

Młodociana pracownica zawarła umowy o kształcenie zawodowe w następujących okresach:

- od 01.09.2020r. do 31.08.2021r. – u innego pracodawcy,

- od 21.09.2021r. do 20.09.2023r. – u skarżącego.

Skoro kształcenie u pierwszego pracodawcy trwało 12 miesięcy, to z art. 122 ust. 5 wynika, że kolejny pracodawca może je prowadzić maksymalnie tylko przez 24 miesiące i otrzymać dofinansowanie również tylko maksymalnie za ten okres. Wówczas należne dofinansowanie rzeczywiście dzieli się pomiędzy obu pracodawców proporcjonalnie do okres kształcenia u każdego z nich i wg liczby miesięcy.

Jednak w sytuacji, gdy u kolejnego pracodawcy kształcenie trwało krócej, dla oceny skutków tego zastosowanie winien znaleźć art. 122 ust. 2 ustawy, który nie mówi już o rozliczaniu dofinansowania proporcjonalnie do liczby miesięcy, a jedynie stanowi, że dofinansowanie wypłaca się w wysokości proporcjonalnej do okresu kształcenia.

Młodociana pracownica zawarła ze skarżącym umowę na okres pełnych dwóch lat, który upływał 20 września 2023r. (z uwzględnieniem zmiany wprowadzonej aneksem). Stosując zatem zasadę wynikającą z art. 122 ust. 5 ustawy, skarżący jako nowy pracodawca miał prawo do uzyskania dofinansowania za okres 24 miesięcy (gdyż 12 miesięcy wykorzystał już pierwszy pracodawca). Jednak faktycznie okres kształcenia trwał krócej, gdyż już 31 sierpnia 2023r. pracownica uzyskała dyplom zawodowy i certyfikat Okręgowej Komisji Egzaminacyjnej, potwierdzający zdanie przez nią egzaminu zawodowego, co jest równoznaczne z zakończeniem okresu kształcenia zawodowego. W takim przypadku zastosowanie winna znaleźć zasada wynikająca z art. 122 ust. 2 ustawy i wypłacenie skarżącemu przysługującego mu dofinansowania proporcjonalnie do okresu kształcenia pracownika, a więc za 23 miesiące i 11 dni.

Zastosowana przez organy obu instancji wykładnia była – w ocenie Sądu – wadliwa, gdyż bezpodstawnie pozbawiła skarżącego dofinansowania za 11 dni kształcenia, które przecież trwało i generowało związane z tym koszty.

Na prawidłowość wykładni dokonanej przez Sąd wskazuje też to, że mimo, że ustawa przyznaje pracodawcy prawo do dofinansowania za 36 miesięcy, faktycznie wypłacone dofinansowanie obejmowałoby tylko 35 miesięcy (12 u pierwszego pracodawcy i 23 u skarżącego) i nikt nie byłby uprawniony do otrzymania dofinansowania za 11 dni, mimo, że miało ono miejsce, co jest założeniem niemożliwym do zaakceptowania.

Powyższe wskazuje, że uzasadniony jest zarzut skargi dot. naruszenia prawa materialnego – art. 122 ust. 2 pkt 1 ustaw Prawo oświatowe poprzez jego błędną wykładnię.

Przechodząc zaś do zagadnienia drugiego, tj. sposobu waloryzacji wysokości kwoty dofinansowania kosztów kształcenia, Sąd podzielił stanowisko organu.

Stosownie do art. 122 ust. 3 ustawy, kwoty dofinansowania określone w ust. 2 i 2a podlegają waloryzacji wskaźnikiem cen towarów i usług konsumpcyjnych ogółem, jeżeli ten wskaźnik w roku kalendarzowym poprzedzającym rok, w którym następuje wypłata dofinansowania, wynosi co najmniej 105%.

Z powyższego jednoznacznie wynika, że dokonanie waloryzacji możliwe jest tylko raz, w ściśle określonym przypadku, tj. gdy wskaźnik cen wynosi co najmniej 105%, ale do porównania przyjmuje się tylko rok poprzedzający wypłatę dofinansowania. Jakkolwiek Sąd dostrzega, że realna wartość kwoty dofinansowania, która została ustalona w dniu wejścia w życie ustawy Prawo oświatowe, tj. 1 września 2017r. do chwili obecnej niewątpliwie zmniejszyła się, to jednak – jak wskazano na wstępie części zważeniowej uzasadnienia – sąd administracyjny bada orzeczenia organu jedynie pod kątem ich legalności czyli zgodności z prawem, a nie wg zasad słuszności czy celowości. Natomiast brzmienie przepisu nakazującego dokonanie waloryzacji jednokrotnie i tylko przy zastosowaniu wskaźnika cen z roku poprzedzającego wypłatę dofinansowania nie pozostawia żadnych wątpliwości interpretacyjnych, a sam przepis został przez organ zastosowany prawidłowo.

Tym samym zarzut naruszenia art. 122 ust. 3 ustawy, wyrażony w pkt. 2 skargi Sąd uznał za nieusprawiedliwiony.

Z uwagi na powyższe, Sąd, na postawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) ppsa orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji.

Ponownie rozpoznając sprawę, organ zastosuje się do przedstawionej wyżej wykładni przepisów ustawy Prawo oświatowe.

Na zasądzone koszty składają się 100 zł wpisu od skargi i 480 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, jako że strona skarżąca reprezentowana była przez pełnomocnika będącego radcą prawnym.