Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędziowie Sędzia WSA Marcin Małek (sprawozdawca) Sędzia WSA Andrzej Niezgoda po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 8 kwietnia 2026 r. sprawy ze skargi M. P. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z dnia 19 listopada 2025 r., znak: 0601-IEE.7192.175.2025.5 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę.

Zaskarżonym postanowieniem Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Lublinie z 28 sierpnia 2025 r. nr 218/2025, znak 200600.71.2025-RED, odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego wobec M. P. (skarżący, strona) na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...].

Jak wynika z akt sprawy i treści zaskarżonego rozstrzygnięcia, Dyrektor prowadził postępowanie na podstawie tytułów wykonawczych, wydanych 19 maja 2025 r., które obejmowały zaległości wynikające z niezapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za miesiące od października do grudnia 2024 r. W celu ich wyegzekwowania organ zajął wierzytelności z rachunku bankowego w [...].

Strona zgłosiła zarzut wygaśnięcia obowiązku (art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Zarzut ten został oddalony postanowieniem ZUS z dnia 15 lipca 2025 r.

Wnioskiem z 1 sierpnia 2025 r. strona wystąpiła ponownie o rozpatrzenie zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie ww. tytułów egzekucyjnych. We wniosku tym strona zażądała umorzenia postępowania egzekucyjnego, prowadzonego na podstawie powyższych tytułów.

Wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego został rozpatrzony odrębnie postanowieniem Prezesa ZUS z dnia [...] sierpnia 2025 r., nr [...], którym odmówiono umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strona na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] oraz [...]

W zażaleniu ma to postanowienie strona zarzuciła obrazę przepisów o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, polegającą na niesłusznym obciążeniu składkami, pomimo że te składki uregulowała, na co posiada pokwitowanie. Niesłusznie też obciążono ją składkami, opisanymi w tytułach wykonawczych za 2024 r., pomimo że nie było podstaw do sięgnięcia po tytuły wykonawcze. Zdaniem strony w postanowieniu poświadczono nieprawdę w celu uzyskania nienależnego świadczenia. W zażaleniu sformułowano wniosek o zmianę postanowienia przez umorzenie postępowania egzekucyjnego oraz o dokonanie audytu wpłat.

Organ odwoławczy przywołanym na wstępie postanowieniem utrzymał

w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. W jego uzasadnieniu przytoczył treść art. 59 § 1 i § 2 u.p.e.a. i wyjaśnił, kiedy postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu, względnie - może zostać umorzone.

Wskazał, że nie wystąpiły przesłanki umorzenia. Jak tłumaczył, nie zachodzi niedopuszczalność egzekucji, w tym ze względu na zobowiązanego. Nie nastąpiło wygaśnięcie obowiązku, ponieważ dokonana wpłata została rozliczona na wcześniejsze zaległości. Egzekucja zaległości była dopuszczalna, a obowiązek wymagalny. Tytuły wykonawcze zostały wystawione przez uprawniony podmiot, zawierają też wszystkie wymagane elementy składowe. Nie wystąpiła sytuacja, gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego, z oczywistych względów nie znajdują zastosowania przepisy, dotyczące niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym czy śmierci zobowiązanego. Wierzyciel nie zwrócił się o umorzenie, nie zachodzi też bezskuteczność egzekucji.

Na powyższe rozstrzygnięcie strona wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zarzucając mu niezgodność z prawem. Przytoczyła treść art. 7 § 3 u.p.e.a., stosownie do którego stosowanie środka egzekucyjnego jest niedopuszczalne, gdy egzekwowany obowiązek o charakterze pieniężnym lub niepieniężnym został wykonany albo stał się bezprzedmiotowy.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w odpowiedzi na skargę zwrócił się o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.

Na wstępie wyjaśnić należy, że podstawowym celem sądownictwa administracyjnego i toczącego się przed nim postępowania jest eliminowanie z porządku prawnego aktów (zwłaszcza decyzji i postanowień) a także czynności organów administracji publicznej niezgodnych z prawem i dążenie do przywrócenia stanu, który nie będzie z nim pozostawał w sprzeczności.

Dokonując w rozpoznawanej sprawie oceny, czy zaskarżone postanowienie odpowiada prawu i czy postępowanie prowadzące do jego wydania nie było obciążone wadami procesowymi, Sąd stanął na stanowisku, iż organy zarówno przy wydawaniu postanowienie w pierwszej jak i w drugiej instancji nie dopuściły się ani naruszenia przepisów prawa materialnego ani procesowego, co skutkowało koniecznością oddalanie wniesionej skargi.

Pismem inicjujących kontrolowane postępowanie skarżący domagał się umorzenia prowadzonego w stosunku do niego postępowania egzekucyjnego.

W tak zakreślonych ramach sprawy materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia stał się art. 59 § 1 i 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2026 r. poz. 268 ze zm. – u.p.e.a.). Zgodnie z jego treścią postępowanie egzekucyjne umarza się w całości lub w części w przypadku:

1) niedopuszczalności egzekucji administracyjnej, w tym ze względu na zobowiązanego;

2) niewykonalności obowiązku o charakterze niepieniężnym;

3) niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27;

4) śmierci zobowiązanego (...)

5) gdy postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

6) gdy z wnioskiem o umorzenie postępowania egzekucyjnego wystąpi wierzyciel;

7) gdy odrębne ustawy tak stanowią.

Zgodnie z art. 59 § 1a u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części na wniosek wierzyciela albo z urzędu, jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem, w przypadku wystąpienia przyczyny określonej w art. 33 § 2:

1) pkt 1-5;

2) pkt 6, jeżeli przyczyna braku wymagalności obowiązku ma charakter trwały lub wystąpiła przed wszczęciem egzekucji administracyjnej.

Natomiast na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Organ egzekucyjny ma obowiązek umorzyć postępowanie egzekucyjne, gdy pojawią się przeszkody o charakterze trwałym, które uniemożliwiają lub czynią niecelowym dalsze prowadzenie egzekucji. Katalog przyczyn umorzenia

postępowania egzekucyjnego zawarty jest w art. 59 § 1 i § 1a u.p.e.a., a przesłanki te mają charakter obligatoryjny. W sytuacji, gdy zaistnieje jakakolwiek z przestawionych tam przesłanek postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu bez względu na to, czy przesłanki te zostaną stwierdzone z urzędu, czy też wyjdą na jaw z inicjatywy zobowiązanego, w tym też w wyniku zgłoszonych zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej zgłoszonych na postawie art. 33 § 2 pkt 1-5 i (w określonych okolicznościach) pkt 6. Organ egzekucyjny nie ma w tym zakresie żadnego wyboru i postępowanie egzekucyjne nie może być kontynuowane.

Kontrolując zaskarżone postanowienie Sąd stwierdził, że nie odnotowano w sprawie żadnych informacji o zaistnieniu w postępowaniu egzekucyjnym którejkolwiek z przesłanek wymienionych w art. 59 § 1, 1a i 2 u.p.e.a.

Tytuły wykonawcze, wystawione wobec skarżącego dotyczą obowiązku o charakterze pieniężnym - składek na ubezpieczenie zdrowotne. Niewątpliwie nie zachodzi w sprawie niedopuszczalność egzekucji (art. 59 § 1 pkt 1 u.p.e.a.), egzekwowane świadczenie nie jest obowiązkiem o charakterze niepieniężnym (art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.), nie ma też zastosowania przesłanka powiązana ze śmiercią zobowiązanego (art. 59 § 1 pkt 4 u.p.e.a.). Przedmiotowego postępowania nie dotyczą przesłanki związane z brakiem żądania podjęcia zawieszonego postępowania (art. 59 § 1 pkt 5 u.p.e.a.) czy wniosku wierzyciela o umorzenie (art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a.). Postępowanie nie było zawieszane, a wierzyciel jest tożsamy z organem egzekucyjnym. Brak jest przepisów ustaw odrębnych, które w tej sytuacji stanowiłyby o konieczności umorzenia postępowania (art. 59 § 1 pkt 7 u.p.e.a.).

W zakresie przesłanki z art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. należy stwierdzić, że tytuły wykonawcze, na podstawie których toczy się postępowanie, odpowiadają wymogom określonym w art. 27 u.p.e.a., tj. zawierają oznaczenie wierzyciela i zobowiązanego, treść obowiązku wraz z podstawą prawną, stwierdzeniem wymagalności, wysokości i rodzaju, terminu od którego naliczane są odsetki wraz z ich rodzajem i stawką, wskazana została podstawa prawna prowadzenia egzekucji administracyjnej i podstawa braku obowiązku doręczenia upomnienia, tytuły zawierają datę wystawienia, numer, imię i nazwisko osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela, a także jej stanowisko służbowe, pouczenia o skutkach niezawiadomienia o zmianie adresu miejsca zamieszkania, prawie do wniesienia zarzutu oraz wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych.

Jednocześnie nie potwierdziły się wniesione przez skarżącego zarzuty. Skarżący podnosił, że obowiązek został wykonany, zatem powoływał się na jego wygaśnięcie (art.33 § 2 pkt 5 u.p.e.a.). Organ słusznie jednak ustalił, że egzekwowane obowiązki nie wygasły, w szczególności nie wygasły przez zapłatę. Tytuły wykonawcze obejmowały zaległości wynikające z niezapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za październik, listopad i grudzień 2024 r. Skarżący dokonał co prawda w dniu 19 listopada 2024 r. wpłaty, jednak została ona rozliczona na składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za maj 2018 r. (wraz z odsetkami) oraz Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za maj 2018 r. i styczeń 2020 r. (także z odsetkami). Kolejną wpłatę z dnia 23 grudnia 2024 r. organ rozliczył na składki na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych za maj 2018 r. wraz z odsetkami oraz Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych za styczeń 2020 r. Organ kierował się przy tym treścią § 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz.183). Organ egzekucyjny nie miał przy tym swobody wyboru zaległości, na jakie zaliczy dokonane wpłaty, w szczególności zaś nie mógł tego dokonać tak, jak oczekiwał tego skarżący, nawet jeżeli takie oczekiwanie zostało wyrażone wprost.

Wobec tego dokonane wpłaty nie doprowadziły do wygaśnięcia obowiązku, obejmującego zaległości składkowe za ostatnie trzy miesiące 2024 r.

Należy przy tym podkreślić, że zarzut wygaśnięcia obowiązku był przedmiotem odrębnego rozpatrzenia. Mianowicie Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2025 r. nr [...] utrzymał w mocy postanowienie ZUS oddalające ten zarzut. Rozstrzygnięcia te zostały poddane kontroli sądowej, a wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 13 lutego 2026 r. sygn. akt I SA/Lu 577/25 skarga strony została oddalona.

W sprawie nie doszło też do bezskuteczności egzekucji - organ zastosował środek egzekucyjny w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego w [...]. Wobec tego także przesłanka fakultatywnego umorzenia, przewidziana w art. 59 § 2 u.p.e.a. nie zaistniała.

W skardze wskazano jedynie na treść art. 7 § 3 u.p.e.a., a skarżący - wbrew zawartej w tym środku prawnym zapowiedzi - nie uzupełnił swojej argumentacji. Tym niemniej nie ma podstaw, by stwierdzić naruszenie wskazanego przepisu, ponieważ obowiązek ani nie został wykonany, ani nie stał się bezprzedmiotowy.

W tej sytuacji skarga jako niezasadna na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm.) została oddalona.