Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

|Sygn. akt I SA/Kr 726/14 | W Y R O K W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ Dnia 21 listopada 2014 r., Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, w składzie następującym:, Przewodniczący Sędzia: WSA Agnieszka Jakimowicz (spr.), Sędziowie: WSA Paweł Dąbek, WSA Grażyna Firek, Protokolant st. sekretarz: Iwona Sadowska - Białka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r., sprawy ze skargi K.O., na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej, z dnia 3 lutego 2014 r. Nr [...], w przedmiocie zawieszenia postepowania egzekucyjnego, , , - s k a r g ę o d d a l a -,

Postanowieniem z dnia 3 lutego 2014 r. nr [..] Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 17 grudnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec K.O.

Z uzasadnienia postanowienia wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego jako organ egzekucyjny prowadził postępowanie egzekucyjne wobec zobowiązanej K.O. w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 2 września 2013 r. o numerach od [...] do [...] wystawione przez Dyrektora Centrum Obsługi Finansowej P. S.A. w celu przymusowego ściągnięcia opłat abonamentowych RTV za okres od stycznia 2008 r. do sierpnia 2013 r. w łącznej kwocie należności głównych 1.190 zł.

Wszczęcie egzekucji wymienionych należności nastąpiło w dniu 15 listopada 2013 r., z chwilą doręczenia dłużnikowi zajętej wierzytelności (organowi rentowemu) zawiadomienia z dnia 8 listopada 2013 r. nr [...] o zajęciu prawa majątkowego stanowiącego świadczenie z ubezpieczenia społecznego, przysługującego zobowiązanej z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 2 grudnia 2013 r., razem z powyższym zawiadomieniem o zajęciu, zostały doręczone zobowiązanej odpisy wymienionych na wstępie tytułów wykonawczych. Pismem z dnia 12 grudnia 2013 r. zobowiązana wniosła skargę na powyższą czynność egzekucyjną, domagając się jej uchylenia. Postanowieniem z dnia 3 stycznia 2014 r. nr [...] Dyrektor Izby Skarbowej skargę tę oddalił.

Na skutek zgłoszenia przez zobowiązaną zarzutów w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, sformułowanych w piśmie z dnia 8 grudnia 2013 r., Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. nr [...] zawiesił postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zarzutów, pozostawiając w mocy dokonane czynności egzekucyjne. Jednocześnie, zawiadomieniem z dnia 17 grudnia 2013 r. nr [...], organ egzekucyjny wstrzymał realizację dokonanego zajęcia świadczeń rentowych zobowiązanej.

Pismem z dnia 12 stycznia 2014 r. zobowiązana wniosła zażalenie na powyższe postanowienie o zwieszeniu postępowania egzekucyjnego, w części dotyczącej pozostawienia w mocy dokonanych czynności egzekucyjnych, wnosząc o ich uchylenie. Według skarżącej, czynności egzekucyjne, kwestionowane przez nią zarówno w skardze, jak i w tym zażaleniu, winny zostać uchylone ze względu na wniesione przez nią zarzuty w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. W zażaleniu skarżąca przytoczyła zarzuty, uprzednio podniesione w piśmie z dnia 8 grudnia 2013 r. oraz w skardze z dnia 12 grudnia 2013 r., takie jak: przedawnienie, brak podstaw prawnych dochodzonych roszczeń, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, niedoręczenie upomnienia, zastosowanie zbyt dolegliwych i uciążliwych czynności egzekucyjnych, braki w tytułach wykonawczych. Autorka zażalenia, rozwijając jego uzasadnienie, stwierdziła, że "zasadnym jest – w tym stanie sprawy – wnosić na podstawie art. 58 § 2 (...) o uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych", podnosząc, że ma w tym "oczywisty interes prawny".

Dyrektor Izby Skarbowej wyjaśnił, że w toku postępowania egzekucyjnego mogą zaistnieć okoliczności, które uzasadniają czasowe odstąpienie od prowadzenia egzekucji, wywołujące skutek w postaci zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Jedną z takich okoliczności jest zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej. Zacytował przepis art. 35 § 1 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.) stanowiący, że zgłoszenie przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej, opartego na podstawie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 cytowanej ustawy, zawiesza postępowanie egzekucyjne do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu.

Dalej wyjaśnił, że instytucję zawieszenia postępowania egzekucyjnego, do której odwołuje się art. 35 § 1 cytowanej ustawy, regulują przepisy działu I rozdziału 4 tej ustawy. W szczególności wskazał na przepis art. 58 § 1 cytowanej ustawy wprowadzający zasadę, że w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy. Wskazał też, że jakkolwiek § 2 tego artykułu dopuszcza możliwość uchylenia dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych, to zważywszy na brzmienie następującego po nim § 3, rozstrzygnięcie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej następuje w drodze postanowienia, odrębnego od postanowienia wydawanego w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. W art. 58 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji ustanowiono ponadto warunki, które muszą zostać spełnione, aby organ egzekucyjny, w ramach uznania administracyjnego, mógł w tym trybie uchylić czynności egzekucyjne. I tak, organ egzekucyjny może (na wniosek zobowiązanego) uchylić dokonane czynności egzekucyjne, jeżeli jest to uzasadnione ważnym interesem zobowiązanego, interes wierzyciela nie stoi temu na przeszkodzie, a osoby trzecie na skutek tych czynności nie nabyły praw.

Odnosząc się do żądania uchylenia czynności egzekucyjnych, sformułowanego w treści rozpatrywanego zażalenia, organ wyjaśnił, iż wykracza ono poza zakres spraw objętych niniejszym postępowaniem odwoławczym, którego celem jest rozpatrzenie zażalenia na postanowienie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydane w I instancji przez nadzorowany organ, a nie podejmowanie rozstrzygnięć w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnych dokonanych przez organ egzekucyjny. Niemniej organ wskazał, że na podstawie art. 58 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji zobowiązany może występować do właściwego organu egzekucyjnego o uchylenie czynności egzekucyjnych przez cały okres zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Dodał, że także podniesiona w uzasadnieniu zażalenia kwestia zarzutów podważających istnienie egzekwowanych obowiązków, możliwość ich dochodzenia w trybie egzekucji administracyjnej, prawidłowość wystawienia tytułów wykonawczych, nie może być przedmiotem oceny w niniejszym postępowaniu zażaleniowym, gdyż okoliczności te stanowią przedmiot odrębnego postępowania prowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w sprawie zarzutów, zainicjowanego pismem zobowiązanej z dnia 8 grudnia 2013 r.

W uzupełnieniu organ wyjaśnił, że ustawową delegację do wydania postanowienia z dnia 17 grudnia 2013 r. o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego stanowił przepis art. 56 § 3 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, zaś podstawę prawną zawartego w nim rozstrzygnięcia - art. 56 § 1 pkt 5 cytowanej ustawy w związku z art. 35 § 1 tej ustawy. Istotne jest, że wystąpienie okoliczności, o której mowa w art. 35 § 1 tej ustawy wywiera skutek w postaci bezwzględnego nakazu zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Przepisem tym ustawodawca zadecydował bowiem, że od momentu zgłoszenia przez zobowiązanego zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej do czasu wydania ostatecznego postanowienia w przedmiocie zgłoszonego zarzutu, postępowanie egzekucyjne ulega zawieszeniu.

Na powyższe postanowienie K.O. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skargę. W jej uzasadnieniu zajęła stanowisko wyrażone uprzednio w zażaleniu na postanowienie organu egzekucyjnego, że zakwestionowanie czynności egzekucyjnych skargą, a następnie zażaleniem winno skutkować automatycznym uchyleniem czynności egzekucyjnych, które oceniła jako podjęte na jej niekorzyść, gdyż P. S.A. nie była stroną jakiejkolwiek umowy z jej udziałem. Podnosząc dalsze zarzuty wskazała na przedawnienie roszczeń, niedopuszczalność egzekucji i zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego.

Na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. pełnomocnik skarżącej podniósł dodatkowy zarzut naruszenia art. 138 § 2 w zw. z art. 124 § 1 i 2 k.p.a. z uwagi na to, że w wyrzeczeniu postanowienia o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego znalazło się określenie "czynności egzekucyjne pozostają w mocy", pomimo braku wskazania w sentencji jak i w uzasadnieniu podstawy prawnej dla takiego wyrzeczenia. Pełnomocnik nie zgodził się również ze stanowiskiem organu, że uchylenie czynności egzekucyjnej następuje w odrębnym postępowaniu. Z uwagi zaś na trudną sytuację materialną skarżącej organ winien rozważyć możliwość uchylenia tych czynności z uwagi na oczywisty interes prawny skarżącej. Pomimo licznej korespondencji z organem do dnia dzisiejszego nie zostało wydane w tej materii stosowane rozstrzygnięcie.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, w całości podtrzymując stanowisko i argumentację zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Na wstępie należy zauważyć, iż zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) oraz w związku z art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 cytowanej ustawy, sprawowana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), a także, gdy decyzja lub postanowienie organu dotknięte jest wadą nieważności (art. 145 § 1 pkt 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). W kontekście powyższego trzeba zaznaczyć, że każde naruszenie przepisów prawa materialnego, czy procesowego należy oceniać przez pryzmat jego wpływu na treść rozstrzygnięcia.

Ponadto, zgodnie z art. 134 § 1 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, co oznacza, iż Sąd zobowiązany jest dokonać oceny legalności zaskarżonego aktu niezależnie od zarzutów podniesionych w skardze. Dokonując zatem kontroli zaskarżonego postanowienia Dyrektora Izby Skarbowej w oparciu o wyżej opisane zasady, orzekający w niniejszej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa w sposób powodujący konieczność jego wyeliminowania z obrotu prawnego, a zatem skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przede wszystkim zaznaczyć trzeba, że przedmiotem kontroli jest postanowienie w przedmiocie zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydane w oparciu art. 35 § 1 w zw. z art. 56 § 1 pkt 5 i § 3 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 1015 z późn. zm.). W świetle tych przepisów organ egzekucyjny zobligowany jest do zawieszenia postępowania egzekucyjnego wydając w tej materii stosowne postanowienie w sytuacji, gdy zobowiązany wniesie zarzuty na toczące się postępowanie w trybie art. 33 § 1 pkt 1-7, 9 i 10 cytowanej ustawy. Obowiązkiem sądu jest zatem ocena, czy organ prawidłowo wydał ww. postanowienie i czy zaistniały przesłanki do jego wydania. Nie może natomiast wykraczać poza tak ustalony przedmiotowy zakres sprawy, a zatem nie jest kompetentny do oceny wszystkich tych argumentów i twierdzeń skargi, które w istocie koncentrują się na wykazaniu zasadności złożonych przez skarżącą zarzutów na postępowanie egzekucyjne (przedawnienie, brak podstaw prawnych dochodzonych roszczeń, niedopuszczalność egzekucji administracyjnej, niedoręczenie upomnienia, zastosowanie zbyt dolegliwych i uciążliwych czynności egzekucyjnych, braki w tytułach wykonawczych). Te kwestie są bowiem przedmiotem odrębnego postępowania i zostaną rozpoznane w stosownym trybie przez Naczelnika US (art. 34 cytowanej ustawy).

Na gruncie niniejszej sprawy bezsprzeczna pozostaje okoliczność, że skarżąca pismem z dnia 8 grudnia 2013 r. wniosła zarzuty w sprawie toczącego się postępowania egzekucyjnego w oparciu o tytuły wykonawcze z dnia 2 września 2013 r. o numerach od [...] do [...], dlatego organ egzekucyjny miał obowiązek zawiesić postępowanie egzekucyjne, o czym stanowi art. 35 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. Nie jest uprawnione stanowisko skarżącej, że zawieszenie automatycznie winno prowadzić do uchylenia zastosowanych czynności egzekucyjnych. Słusznie wskazuje organ, że instytucję zawieszenia postępowania egzekucyjnego, do której odwołuje się art. 35 § 1 ustawy egzekucyjnej, normują przepisy jej działu I rozdziału 4. Brzmienie znajdującego się tam art. 58 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji przeczy tezie stawianej przez skarżącą. Z przepisu tego jednoznacznie wynika, że co do zasady w przypadku zawieszenia postępowania egzekucyjnego dokonane czynności egzekucyjne pozostają w mocy.

Jest możliwość uchylenia czynności egzekucyjnych (art. 58 § 2 cytowanej ustawy), ale takie żądanie zobowiązanego rozpatrywane jest w innym postępowaniu. Zasadne jest stanowisko organu, że zważywszy na brzmienie art. 58 § 3 ustawy egzekucyjnej, rozstrzygnięcie w sprawie uchylenia czynności egzekucyjnej następuje w drodze postanowienia, odrębnego od postanowienia wydawanego w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego. Zatem orzekanie w sprawie zawieszenia postępowania egzekucyjnego oraz uchylenia czynności egzekucyjnych następuje w całkowicie odmiennych trybach. Kwestia ta nie może być zatem przedmiotem rozpoznania na gruncie niniejszej sprawy. Wobec tego zarzuty pełnomocnika skarżącej o tym, ze z uwagi na trudna sytuację materialną strony organ winien rozważyć możliwość uchylenia tych czynności nie zasługuje na uwzględnienie w niniejszym postępowaniu.

Nie są nadto zasadne zarzuty pełnomocnika skarżącej wyartykułowane na rozprawie w dniu 21 listopada 2014 r. Fakt, iż organ egzekucyjny zawarł w postanowieniu stwierdzenie o tym, iż pomimo zawieszenia postępowania czynności egzekucyjne pozostają w mocy w żadnym razie nie świadczy o wadliwości tego aktu. Słusznie pełnomocnik organu podnosi, że miało ono charakter informacyjny dla strony, a nadto znajduje umocowanie w treści art. 58 § 1 ustawy egzekucyjnej.

Mając powyższe na względzie orzeczono jak w sentencji w oparciu o art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 z późn. zm.).

Końcowo należy wskazać, że o kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu rozstrzygnie w odrębnym postanowieniu referendarz tut. Sądu.