Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 20 czerwca 2023 roku Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Robert Sawuła po rozpoznaniu w dniu 20 czerwca 2023 roku na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia D. sp. z o.o. sp. k. w K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie z dnia 30 stycznia 2023 r., sygn. akt II SA/Kr 483/22 o odrzuceniu sprzeciwu D. sp. z o.o. sp. k. w K. od decyzji Wojewody Małopolskiego z dnia 17 marca 2022 r., znak: WI-I.7840.3.62.2021.EZ w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z naruszeniem prawa postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 30 stycznia 2023 r., II SA/Kr 483/22, Wojewódzki Sąd Administracyjny (dalej: WSA) w Krakowie odrzucił sprzeciw D. sp. z o.o. sp. k. w K. (Spółka) od decyzji Wojewody Małopolskiego z 17 marca 2022 r., znak: WI-I.7840.3.62.2021.EZ, w przedmiocie stwierdzenia wydania decyzji w sprawie zatwierdzenia projektu budowlanego i udzielenia pozwolenia na budowę z naruszeniem prawa.

W uzasadnieniu powyższego postanowienia sąd pierwszej instancji wskazał, że prawomocnym postanowieniem z 25 listopada 2022 r., WSA w Krakowie utrzymał w mocy zarządzenie referendarza sądowego o pozostawieniu wniosku Spółki o zwolnienie od kosztów sądowych bez rozpoznania. W związku z powyższym, zarządzeniem z 30 listopada 2022 r., Spółka została wezwana do wykonania - w terminie 7 dni - prawomocnego zarządzenia sądu z 27 maja 2022 r. (k. 31), wzywającego do uiszczenia wpisu od sprzeciwu w kwocie 100 zł. Powyższe wezwanie doręczono stronie skarżącej 19 grudnia 2022 r. W ustawowym terminie wpis nie wpłynął na konto sądu (vide: raport kasowy, k. 38).

Skoro strona skarżąca pomimo wezwania i pouczenia o skutkach niewykonania czynności w terminie, nie opłaciła sprzeciwu, sąd pierwszej instancji, opisanym na wstępie postanowieniem, sprzeciw odrzucił, na podstawie art. 220 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2022, poz. 329, Ppsa).

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła Spółka, zarzucając naruszenie:

- art. 220 § 3 Ppsa w zw. z art. 1 ust. 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych w zw. z art. 45 Konstytucji RP, poprzez brak dokonania kontroli zaskarżonego rozstrzygnięcia z uwagi na nieuiszczenie przez Spółkę wpisu sądowego w sytuacji, gdy Spółka nie dysponowała środkami pozwalającymi na uczynienie zadość żądaniu sądu, co jest równoznaczne z pozbawieniem jej zagwarantowanego w Konstytucji prawa do sądu.

Wskazując na powyższe wnosi o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy WSA w Krakowie do ponownego rozpoznania.

W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że Spółka została faktycznie pozbawiona prawa do sądu z powodu wadliwego – jej zdaniem – rozpatrzenia złożonego przez nią wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. W ramach rozpatrywania tego wniosku były bowiem kierowane do Spółki nieuzasadnione wezwania o przedstawienie informacji o charakterze poufnym, których Spółka nie mogła udostępnić.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługiwało na uwzględnienie.

W myśl art. 220 § 1 Ppsa (Dz. U. 2023, poz. 259), sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona należna opłata. Na podstawie zaś § 3 tego artykułu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd. Zgodnie z art. 220 § 3 w zw. z art. 64b § 1 Ppsa sąd odrzuca sprzeciw, gdy nie uzupełniono w wyznaczonym terminie braków fiskalnych sprzeciwu. Stosownie bowiem do art. 64a Ppsa, od decyzji, o której mowa w art. 138 § 2 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego, skarga nie przysługuje, jednakże strona niezadowolona z treści decyzji może wnieść od niej sprzeciw. Ponadto, na podstawie art. 64b § 1 Ppsa do sprzeciwu od decyzji stosuje się odpowiednio przepisy o skardze, jeżeli ustawa nie stanowi inaczej.

W niniejszej sprawie sąd pierwszej instancji prawidłowo ocenił, że Spółka nie uzupełniła na wezwanie sądu braków fiskalnych sprzeciwu. Argumentacja żalącej się Spółki nakierowana jest na wykazanie, że wadliwość zaskarżonego postanowienia o odrzuceniu sprzeciwu jest spowodowana błędnym rozpoznaniem jej wniosku o przyznanie prawa pomocy, w którym zwróciła się o zwolnienie od kosztów sądowych. Naczelny Sąd Administracyjny tak formułowanego stanowiska nie podziela, wniosek Spółki o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych został prawomocnie rozstrzygnięty postanowieniem WSA w Krakowie z 25 listopada 2022 r., II SPP/Kr 104/22. Polemiczne oceny względem tego orzeczenia formułowane przez skarżącą nie mogą mieć wpływu na uznanie, że skarżąca – wobec odmowy zwolnienia jej od kosztów sądowych - była zobowiązana do ich uiszczenia (w zakresie wpisu sądowego od sprzeciwu), a po drugie, że prawidłowym następstwem prawnym zaniechania powyższego obowiązku było odrzucenie sprzeciwu, o czym wiążąco stanowi art. 220 § 3 w zw. z art. 64b § 1 Ppsa, tego ostatniego przepisu wprawdzie w zaskarżonym postanowieniu sądu pierwszej instancji nie powołano, jednak nie miało to istotnego wpływu na wynik sprawy.

Przedmiotem rozpoznania przez Naczelny Sąd Administracyjny pozostaje w rozpoznawanej sprawie postanowienie WSA w Krakowie z 30 stycznia 2023 r. o odrzuceniu sprzeciwu, dlatego też poza zakresem merytorycznej oceny pozostają te zarzuty zażalenia, które dotyczą postanowienia z 25 listopada 2022 r. Jedynie na marginesie zauważyć trzeba, że w treści uzasadnienia ww. postanowienia w sposób jednoznaczny wyjaśnione zostały powody jakie stały za pozostawieniem wniosku Spółki o przyznanie prawa pomocy bez rozpoznania i jaki wpływ na to miało niezastosowanie się przez stronę do wezwania do niej skierowanego na mocy zarządzenia starszego referendarza sądowego z 15 lipca 2022 r. W tych warunkach przesłanki zwolnienia od kosztów sądowych trudno określić jako "wadliwe", jak chce tego skarżąca. Wymaganie od strony skarżącej, by uiściła wpis sądowy od sprzeciwu nie stanowi ograniczenia jej prawa dostępu do sądu, gdyż strona ma możliwość ubiegać się o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie jej od kosztów sądowych, jeżeli wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku dla swojej płynności finansowej, a także dalszego bytu jako podmiotu gospodarczego. Okoliczność, że wniosek skarżącej w tym przedmiocie nie został uwzględniony nie była podyktowana nadmiernym formalizmem procesowym, jakim miał kierować się w ocenie skarżącej sąd, ile była spowodowana ściśle określonymi zaniechaniami skarżącej, które doprowadziły do tego, że w jej przypadku nie można było mówić o wykazaniu spełnienia przesłanki, o której mowa w art. 246 § 1 pkt 1 i 2 Ppsa.

Mając powyższe na uwadze i nie dostrzegając naruszenia przepisów wyłuszczonych w zażaleniu, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 Ppsa, orzekł jak w sentencji.