Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodnicząca Sędzia WSA - Irena Jakubiec-Kudiura, Sędzia NSA - Piotr Piszczek (spr.), Sędzia WSA - Jadwiga Smołucha, Protokolant st. specjalista - Sylwia Wojtkowska-Just, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 lutego 2018 r. sprawy ze skargi F. H. na decyzję Prezesa Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia (...) grudnia 2016 r. nr (...) w przedmiocie ustalenia kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom"; oddala skargę.

A. Decyzją z dnia [...].11.2010 r., nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w S. - stosownie do treści art. 20 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 7 marca 2007 r. o wspieraniu rozwoju obszarów wiejskich z udziałem środków Europejskiego. Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich (Dz. U. Nr 64 poz. 427 z późn. zm., dalej: ustawa) oraz § 15 ust.2 i 3 rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 17 października 2007 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" objętego Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013 (Dz.U. Nr 2014 r. poz. 201 z póź. zm.), dalej rozporządzenie – przyznał F. H. pomoc finansową w wysokości 75 000,00 zł z zastrzeżeniem dopełnienia następujących warunków (w terminie nie dłuższym niż 180 dni od dnia doręczenia decyzji):

1. nabycia lub wejścia w posiadanie gospodarstwa wskazanego w biznes-planie, o powierzchni użytków rolnych nie mniejszej niż średnia powierzchnia gruntów rolnych w gospodarstwie rolnym w kraju tj. 10,15 ha,

2. podjęcia samodzielnego prowadzenie gospodarstwa (...).

W pouczeniu wskazano konieczność:

c) zapewnienia do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, że znajdujące się w gospodarstwie budynki i budowle wykorzystywane do produkcji rolnej, oraz użytki rolne wykorzystywane do prowadzenia działalności rolniczej nie będą stanowiły przedmiotu współwłasności lub współposiadania, z wyjątkiem małżeńskiej wspólności majątkowej,

d) zrealizowania założeń biznes-planu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznes-planie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy,

e) osiągnięcia nadwyżki bezpośredniej z działalności rolniczej prowadzonej w gospodarstwie równej co najmniej 4 ESU i nie mniejszej od wartości tej nadwyżki w dniu złożenia wniosku o przyznanie pomocy (...).

B. Decyzją z dnia [...].8.2016 r., nr [...] ten sam Organ – stosownie do treści art. 104 k.p.a. art. 29 ust. 1, 1a, 2 i 8 ustawy z dnia 9 maja 2008 r. o Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa (Dz. U. z 2014 r., poz. 1438 z późn. zm.) w związku z § 20 ust. 4 rozporządzenia, art. 20 ust. 1 lub 3 ustawy – ustalił F.H. kwotę nienależnie pobranych płatności w wysokości 75 000, 00 zł.

W motywach wskazano, że w myśl § 18 ust. 1 pkt 3lit. b rozporządzenia beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70 % kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. Ponadto zgodnie z §18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wydatki na inwestycje, o których mowa w ust. 1 pkt 3 lit. b, mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie.

W dniu [...] maja 2014 r. beneficjent przedłożył w [...] Oddziale Regionalnym ARiMR w S. akt notarialny repertorium "A" [...] z dnia [...] maja 2014 r. oraz potwierdzenie wykonania przelewu. Na podstawie obowiązującej wersji Planu Rozwoju Gospodarstwa z dnia [...] sierpnia 2010 r. beneficjent był zobowiązany do zakupu gruntów rolnych. Zatem zgodnie z ww. aktem notarialnym do rozliczenia wydatkowania co najmniej 70% kwoty pomocy przyjęto działki ewidencyjne nr [...] oraz [...] położone w województwie [...], powiat [...], gmina [...], obręb [...]. Z kontroli przeprowadzonej w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli oraz IACSplus wynikało, że beneficjent nie pobierał dopłat bezpośrednich do działek nr [...] oraz [...] zakupionych aktem notarialnym. Zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wydatki na inwestycje, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b, mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie. Zgodnie z informacjami zawartymi w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli, IACSplus dopłaty bezpośrednie do działek [...] oraz [...] pobierał A. H.

Na podstawie zgromadzonych dokumentów w tym wyjaśnień beneficjenta organ uznał, że beneficjent nie dopełnił zastrzeżonych w decyzji warunków i zgodnie z przepisem § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia - w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b - zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy. C. Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się F.H. i złożył odwołanie; zarzuty są identyczne, jak podniesione w skardze (vide pkt E uzasadnienia).

D. Decyzją z dnia [...].12.2016 r., nr [...] Prezes ARiMR w W. – stosownie do treści art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9.5.2008 r. o ARiMR – utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję.

Organ II instancji po dokonaniu analizy sprawy stwierdził, iż Strona w wymaganym terminie, tj. do dnia 30.05.2014 r. wydatkowała w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie F.H. zakupił grunty rolne wskazane w planie rozwoju gospodarstwa, co udokumentował aktem notarialnym. Jednakże, jak wynika z kontroli przeprowadzonej w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli IACS plus wynika, że nie pobierał dopłat bezpośrednich do działek nr [...] oraz [...] w 2014. Zgodnie z uzyskanymi informacjami dopłaty pobierał A.H., czyli był on faktycznym użytkownikiem ww. działek i wykorzystywał je w swoim gospodarstwie.

Wobec powyższych faktów oraz wyjaśnień Strony, dostarczonych Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uznać należało, iż F.H. nie dopełnił warunku wskazanego w ww. przepisach § 18 ust.1 pkt 3 lit b. rozporządzenia.

Prezes ARiMR zwrócił uwagę na fakt, iż Strona zgodnie z decyzją o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" była obligowana przepisami rozporządzenia wykonawczego do wywiązania się z warunku zrealizowania biznesplanu, w szczególności wydatkowania, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

Organ I instancji stwierdził fakt nie realizowania przez F.H. w założeń biznesplanu, do czego obliguje § 18 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia, który stanowi o niewywiązaniu się z zobowiązań zawartych w decyzji nr [...] z dnia [...].11.2010 r. Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR zgodnie, z którą pomoc została Stronie wypłacona.

Prezes ARiMR wskazał, że Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji zacytował, które przepisy zastosował w sprawie i nakazał Stronie zwrot 100% kwoty pomocy za niezrealizowanie do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu. Strona wie, w oparciu o jakie okoliczności faktyczne została podjęta zaskarżona decyzja organu I instancji, tj. warunku określonego w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b z uwagi na okoliczności określone w § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia.

Zważywszy na wszystkie okoliczności w sprawie, organ odwoławczy podzielił stanowisko Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wyrażone w decyzji nr [...], iż w niniejszej sprawie istnieją przesłanki do zastosowania § 20 ust. 3 pkt 1 rozporządzenia, nakazującego zwrot 100 % kwoty pomocy.

Odnosząc się do złożonego przez Stronę odwołania, organ stwierdził, iż nie zawiera ono żadnych wyjaśnień i argumentów mających wpływ na wynik przedmiotowego rozstrzygnięcia. Wskazał, iż § 18 ust. 1 pkt. 3 lit. b) rozporządzenia zakreśla zarówno termin początkowy jak i końcowy realizacji założeń w biznesplanie, tj. wykorzystania w gospodarstwie zakupionych działek w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", zatem ARiMR nie ma żadnych możliwości dowolnego wydłużania przedmiotowego terminu, a wręcz jest zobowiązany do zastosowania dyspozycji zawartej w przepisie § 20, wskazującym na obowiązek zwrotu 100% pomocy w przypadku nie wykonania obowiązku określonego m.in. w § 18 ust. 1 pkt. 3 lit. b) rozporządzenia.

Prezes ARiMR stwierdził, iż termin wynikający z § 18 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia jest przepisem prawa materialnego i jako taki nie może być przez organ zmieniony ani przywrócony, co znalazło potwierdzenie w wyroku WSA w Warszawie z dnia 22 października 2010 r. sygn. akt V SA/Wa 778/10 Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt II S.A. 1257/1997, gdzie stwierdza się: "Terminy procesowe dotyczą czynności procesowych, ale tylko takich czynności, które stają się aktualne już w toku konkretnego postępowania, zaś termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji."

Dalej Prezes ARiMR stwierdza, że stoi na straży praworządności i nie może podejmować decyzji sprzecznych z przepisami prawa, a trudna sytuacja życiowa Strony nie może być przesłanką do zaniechania przez organ działań wymaganych przepisami prawa.

F.H. w decyzji nr [...] o przyznaniu pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000,00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków został zobowiązany do przedłożenia w Agencji dokumentów oraz spełnienia warunków przyznania pomocy. Organ zauważył, że Wnioskodawca, w pkt XV wniosku o przyznanie pomocy oraz w pkt VII wniosku o płatność w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom", potwierdził własnoręcznym podpisem, iż znane są Jemu zasady przyznawania i wypłaty pomocy.

Zgodnie z wyrokiem WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 745/09 "(...) skarżący jako prowadzący działalność rolniczą i korzystający ze szczególnej formy pomocy jaką są dopłaty musi dysponować pewnym zasobem wiedzy i mieć świadomość co do ciążących na nim obowiązków związanych w partycypowaniu w programie pomocowym. Oświadczył i zobowiązał się z resztą do tego w swoim wniosku oraz korektach, podpisując stosowne "oświadczenia i zobowiązania" zawarte w drukach wniosku. Należy zwrócić uwagę, że postępowanie o przyznanie płatności jest szczególnie sformalizowane, co wynika z faktu, że pomoc dla rolników odbywa się udziałem funduszy strukturalnych. Wszelkie działania, aby mogły zainicjować żądany skutek muszą przybrać konkretną, przewidzianą do tego formę. "

Jednocześnie, zgodnie z art. 21 ust. 2 pkt 1 ustawy w postępowaniu w sprawie dotyczącej przyznania pomocy organ, przed którym toczy się postępowanie, stoi na straży praworządności. Zgodnie z tą zasadą, organ administracyjny działa na podstawie przepisów prawa i może wydać decyzję tylko w przypadkach określonych we właściwych przepisach.

Kwestie dotyczące wysokości sankcji za nieprzestrzeganie wymogu wymienionego w § 18 ust. 1 pkt. 3 lit. b) rozporządzenia wykonawczego, zostały określone w sposób jednoznaczny przez prawodawcę, nie pozwalając organowi na żadną uznaniowość w tym zakresie. Przepisy nie dają możliwości przesunięcia terminu złożenia dokumentacji oraz spełniania warunków również ze względu na fakt, że termin ten ma charakter materialnoprawny i jako taki nie podlega zmianie.

Stosownie do treści art. 5 ust. 2 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 65/2011 z dnia 27.01.2011 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 1698/2005 w odniesieniu do wprowadzenia procedur kontroli oraz do zasady wzajemnej zgodności w zakresie środków wsparcia rozwoju obszarów wiejskich (Dz. U. UE L z dnia 28.01.2011 r. nr 25 str. .8, z późn. zm.), w przypadku dokonania nienależnej płatności, rolnik zwraca daną kwotę powiększoną o odsetki między terminem zwrotu płatności przez beneficjenta wyznaczonym w nakazie odzyskania środków, który nie może przekraczać 60 dni, a datą zwrotu lub odliczenia.

E. Występując w imieniu F.H., ustanowiony w sprawie pełnomocnik, powołując się na pełnomocnictwo, udzielone na podstawie art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r. poz. 270 z późn. zm.; dalej w skrócie "ppsa") w zw. z art. 3 § 2 pkt 1 ppsa zaskarżył w całości decyzję Prezesa ARiMR w W. z dnia [...] grudnia 2016r. oraz decyzję ją poprzedzającą zarzucając naruszenie:

1. § 18 ust. 1 pkt 3) lit b w zw. z § 18 ust. 2 pkt b) rozporządzenia poprzez ustalenie kwoty nienależnie pobranej podczas, gdy z okoliczności sprawy wynika, że taka kwota nie występuje (uznanie, że strona zgodnie z powyższym przepisem powinna przez okres 5 lat wykorzystywać zakupione grunty a nie do upływu okresu 5 lat),

2. art. 7 k.p.a., art. 8 k.p.a., art. 9, art. 11 k.p.a. poprzez uwzględnienie jako podstawy

decyzji jedynie wyników informacje zawarte w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli oraz lACSplus co do płatności w 2015r. oraz niewskazanie przyczyn, dla których odmówiono przeprowadzenia dowodów zgłoszonych przez stronę (przesłuchanie strony oraz świadka A.H. na okoliczność sposobu prowadzenia przez F.H. gospodarstwa rolnego oraz ustaleń między stronami co do sposobu prowadzenia gospodarstwa), nieuchylenie decyzji organu pierwszej instancji wobec nieprzeprowadzenia ww. dowodu oraz niewyjaśnienia przyczyn, dla których nieuwzględniono wskazanego przez stronę w odwołaniu sposobu interpretacji przepisu § 18 ust. 1 pkt 3) lit b w zw. z § 18 ust. 2 pkt b) rozporządzenia.

W związku z powyższym wniósł o uchylenia zaskarżonej decyzji organu II instancji na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a), lit. c) w zw. z art. 135 ppsa. Domagał się także zasądzenia od organu zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych

W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z wydaną w dniu [...] listopada 2010 r. decyzją strona miała obowiązek zrealizowania założeń biznes-planu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznes-planie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co nastąpiło w dniu 30 maja 2011 r.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3) lit b w zw. z § 18 ust. 2 pkt b) rozporządzenia strona musi spełnić następujący warunek: beneficjent winien w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy zakupić grunty rolne, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie. W powyższym przepisie nie ma mowy o wykorzystywaniu działek przez określony czas, ale o wykorzystywaniu gruntów do dnia upływu 5 lat i w tym okresie strona rozpoczęła wykorzystywania gruntów jako stanowiących jej gospodarstwo rolne (dopłaty były pobierane przez A.H. do 2015 r. natomiast w 2016 r. o dopłaty ubiegał się już F. H.). Taka interpretacja jest zgodna z pouczeniem organu zawartym w decyzji z dnia [...] listopada 2010r. Wskazać należy, że do dnia 30 maja 2016r. strona wykorzystywała zakupione przez siebie grunty do działalności rolniczej w gospodarstwie czego dowodem jest chociażby fakt, że F.H. w 2016r. wystąpił z wnioskiem o płatność do przedmiotowych działek. Sposób wykorzystywania gruntów zostałby również potwierdzony za sprawą dowodów, o których przeprowadzenie wnioskowała strona.

Powyższe rozumienie przepisów jest tym bardziej zasadne, że przy wykładni przepisów rozporządzenia wątpliwości interpretacyjne należy rozstrzygać na rzecz strony (zasada in dubio pro tributario i in dubio pro librtate). Tak np. w wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 września 2011 r., sygn. akt P 33/09 wskazane zostało, że zgodnie z wymogami konstytucyjnymi niejasnych regulacji podatkowych nie wolno interpretować na niekorzyść podatników, a w konsekwencji jeśli takie regulacje okazują się ostatecznie wieloznaczne, to zgodnie z zasadą in dubio pro tributario należy opowiedzieć się za rozwiązaniem uwzględniającym interes podmiotu obowiązanego do świadczeń podatkowych. Tym bardziej za niedopuszczalne uznać trzeba analogiczne stosowanie nieprecyzyjnych przepisów podatkowych czy też rozszerzające stosowanie jednoznacznych przepisów podatkowych, gdyby miało to na celu zwiększenie obowiązków podatkowych. Zdaniem strony zasadne jest stosowanie powyższej zasady w związku z nałożonym przez organ obowiązkiem zwrotu określonych kwot.

F. W odpowiedzi na skargę – żądając jej oddalenia – podniesiono argumenty zbieżne z motywami rozstrzygnięć.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie jest zasadna.

Przede wszystkim w planie rozwoju gospodarstwa Skarżący wskazał, że główny celem projektu jest (...) "zakup gruntów rolnych w celu poprawy struktury agrarnej gospodarstwa" – vide tabela 1.2.

W decyzji o przyznanie pomocy z dnia [...].11.2010 r. Dyrektor OR ARiMR nałożył warunek (pkt d) wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznes-planie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy".

Z tych dokumentów nie wynika możliwość zakupu gruntów i oddanie ich w użytkowanie innej osobie. Takie działanie jest sprzeczne z ideą "Ułatwianie startu młodym rolnikom".

Nie jest kwestionowane w sprawie, że w dniu [...].05.2014 r. Skarżący dostarczył do [...] Oddziału Regionalnego ARiMR akt notarialny Repertorium "A" [...] z dnia [...].05.2014 r. oraz potwierdzenie wykonania przelewu.

Pismem z dnia [...].04.2016 r., Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR skierował wezwanie do złożenia wyjaśnień, m.in. dotyczących zakupionych ewidencyjnych nr [...] oraz [...] w ramach przyznanej pomocy. Z kontroli przeprowadzonej przez Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego ARiMR w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli wynikało, że F.H. nie pobierał dopłat bezpośrednich do zakupionych działek nr [...] oraz [...]. Zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia wydatki na inwestycje, o których mowa w § 18 ust. 1 piet 3 lit. b, mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie; dopłaty bezpośrednie do działek [...] oraz [...] pobierał zaś A.H.

W odpowiedzi, w dniu [...].05.2016 r. Skarżący wskazał, że działki ewidencyjne o nr [...] oraz [...] zakupione w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" od D.H. (były one wcześniej użytkowane przez A.H., który realizował na ww. działkach zobowiązanie rolno środowiskowe Pakiet 4. Ochrona zagrożonych gatunków ptaków i siedlisk przyrodniczych poza obszarami Natura 2000, wariant 4.1 Ochrona siedlisk lęgowych ptaków w latach 15.03.2011 r.-14.03.2016 r.). Jednocześnie Skarżący wskazał, że po zrealizowaniu zobowiązania rolno środowiskowego działki ewidencyjne o nr [...] oraz [...] będą ujęte we wniosku o płatności obszarowe złożonym przez Skarżącego na 2016 r.

Ponadto Skarżący dodatkowo w dniu 25.07.2015 r. złożył wyjaśnienia, w których wskazał, że dokonując zakupu nieruchomości gruntowej jednocześnie wyraził zgodę na pobieranie przez A.H. w dalszym ciągu dopłat. Jednocześnie zaznaczył, iż wielkość gospodarstwa jak i pozostałe warunki określone w decyzji oraz wynikające z przepisów prawa zostały przez Skarżącego spełnione.

W dniu [...].08.2016 r., organ I instancji wydał decyzję nr [...] o ustaleniu kwoty nienależnie pobranych płatności finansowych z tytułu ułatwiania startu młodym rolnikom w wysokości 75 000,00 zł. Sąd zwraca uwagę, że zgodnie z art. 29 ust. 1 ustawy, ustalenie kwoty nienależnie lub nadmiernie pobranych środków publicznych:

1) pochodzących z funduszy Unii Europejskiej;

2) krajowych, przeznaczonych na:

a) współfinansowanie wydatków realizowanych z funduszy Unii Europejskiej,

b) finansowanie przez Agencję pomocy przyznawanej w drodze decyzji administracyjnej - następuje w drodze decyzji administracyjnej.

Wypłacone nienależnie F.H. środki w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" pochodzą ze środków Europejskiego Funduszu Rolnego na rzecz Rozwoju Obszarów Wiejskich oraz ze środków krajowych, przeznaczonych na współfinansowanie, tj. z funduszy, o których mowa w art. 29 ust. 1 pkt 1-2 ustawy.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b rozporządzenia Beneficjent powinien realizować do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założenia biznesplanu, w szczególności wydatkować, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie.

Jednocześnie, zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 2 wydatki na inwestycje, o których mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit. b, mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy Beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie.

Na podstawie § 20 ust. 1 rozporządzenia wykonawczego pomoc podlega zwrotowi w całości lub części, jeżeli Beneficjent nie spełni warunków, o których mowa w § 18 ust. 1, lub nie przedłoży w Agencji dokumentów, o których mowa w § 19. W przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w § 18 ust. 1 pkt 3 lit b tj. wydatkowania w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie zwrotowi podlega 100% kwoty pomocy - kwota ustalona na podstawie § 20 ust. 3 pkt. 1 rozporządzenia.

Zatem wobec Beneficjenta, który nie zrealizuje do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy założeń biznesplanu, w szczególności nie wydatkuje, w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie, należy zastosować sankcję w wysokości 100% kwoty wypłaconej pomocy.

Z dokumentacji zgromadzonej w sprawie wynika, iż w dniu [...].11.2010 r. Dyrektor [...] Oddziału Regionalnego ARiMR wydał decyzję nr [...] o przyznaniu Panu F.H. pomocy finansowej z tytułu "Ułatwiania startu młodym rolnikom" w wysokości 75 000,00 zł, z zastrzeżeniem dopełnienia warunków. Pomoc została Skarżącemu wypłacona w dniu 30.05.201Ir. W związku z przyznaniem pomocy finansowej w ramach działania "Ułatwianie startu młodym rolnikom" F.H. był zobowiązany do zrealizowania założeń biznes-planu w terminie nie dłuższym niż 5 lat od dnia wypłaty pomocy, a w szczególności prowadzenia gospodarstwa zgodnie z określoną strukturą produkcji rolnej, wydatkowania 70 % pomocy na inwestycje określone w biznes-planie w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy oraz przedłożyć w ARiMR kopie faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu - w terminie do dnia upływu 3 lat od dnia wypłaty pomocy. Jednocześnie, jeśli wydatki na inwestycje, o których mowa wyżej, mogą obejmować zakup gruntów rolnych, które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent będzie wykorzystywał do działalności rolniczej w gospodarstwie. Powyższe zobowiązania wynikają z § 18 ust. 1 pkt 3 lit b, § 18 ust. 2 pkt 2 oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia.

Zgodnie z § 18 ust. 1 pkt 3 lit b oraz § 19 pkt 2 rozporządzenia, termin realizacji założeń biznesplanu biegnie do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy, natomiast termin na wydatkowanie 70 % pomocy na inwestycje określone w biznes-planie, na złożenie potwierdzonych za zgodność z oryginałem przez pracownika Agencji lub notariusza kopii faktur, dokumentów księgowych o równoważnej wartości dowodowej lub innych dokumentów potwierdzających poniesienie wydatków co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu upływał z dniem 30.05.2014 r. Ponadto, zgodnie z § 18 ust. 2 pkt 2 w przypadku zakupu gruntów rolnych w ramach przyznanej pomocy, grunty te do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy beneficjent powinien wykorzystywać do działalności rolniczej w swoim gospodarstwie, na które przyznano pomoc.

Prezes, jak zostało wskazane w zaskarżonej decyzji, po dokonaniu analizy sprawy trafnie stwierdził, iż Skarżący w wymaganym terminie, tj. do dnia 30.05.2014 r. wydatkował w okresie 3 lat od dnia wypłaty pomocy, co najmniej 70% kwoty pomocy na inwestycje określone w biznesplanie. F.H. zakupił grunty rolne wskazane w planie rozwoju gospodarstwa, co udokumentował aktem notarialnym. Jednakże, jak wynika z kontroli przeprowadzonej w Zintegrowanym Systemie Zarządzania i Kontroli. F.H. nie pobierał dopłat bezpośrednich do działek nr [...] oraz [...] w 2014 oraz w 2015 roku, czyli w okresie od dnia wypłaty pomocy i od dnia wydatkowania pomocy na inwestycje określone w biznes-planie, albowiem dopłaty bezpośrednie do tych działek pobierał w 2014 oraz 2015 roku A.H., czyli był on faktycznym użytkownikiem ww. działek i wykorzystywał je w swoim gospodarstwie.

Wobec powyższych faktów oraz wyjaśnień Skarżącego dostarczonych Dyrektorowi [...] Oddziału Regionalnego ARiMR uznać należy, iż F.H. nie dopełnił warunku wskazanego w ww. przepisach § 18 ust. 1 pkt 3 lit b rozporządzenia.

Powyższe oznacza, że Prezes ARiMR wydając zaskarżoną decyzję nr [...] z dnia [...] grudnia 2016 r. nie naruszył postanowień § 18 ust. 1 pkt 3 lit b, w zw. z § 18 ust. 2 pkt 2) gdyż wydatki na inwestycje zgodne z założeniami biznesplanu, które obejmować mogą zakup gruntów rolne które do dnia upływu 5 lat od dnia wypłaty pomocy Beneficjent miał wykorzystywać do działalności rolniczej w prowadzonym gospodarstwie.

Sąd wskazuje, iż termin wynikający z § 18 ust.1 pkt 3 lit b rozporządzenia wykonawczego jest przepisem prawa materialnego i jako taki nie może być przez organ zmieniony ani przywrócony. Powyższe znalazło potwierdzenie w wyroku WSA w Warszawie, sygn. akt V SA/Wa 778/10 z dnia 22 października 2010 r. Uchybienie terminu prawa materialnego wywołuje skutek prawny wygaśnięcia praw lub obowiązków o charakterze materialnym. Takie stanowisko potwierdza wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 19 stycznia 1998 r., sygn. akt II S.A. 1257/1997, gdzie stwierdza się; "Terminy procesowe dotyczą czynności procesowych, ale tylko takich czynności, które stają się aktualne już w toku konkretnego postępowania, zaś termin prawa materialnego jest terminem, który ogranicza w czasie dochodzenie lub inną realizację praw podmiotowych, a jego skuteczny upływ powoduje wygaśnięcie określonego prawa podmiotowego lub niemożność jego realizacji."

Zgodnie z wyrokiem WSA we Wrocławiu sygn. akt III SA/Wr 745/09 "(...) skarżący jako prowadzący działalność rolniczą i korzystający ze szczególnej formy pomocy jaką są dopłaty musi dysponować pewnym zasobem wiedzy i mieć świadomość co do ciążących na nim obowiązków związanych w partycypowaniu w programie pomocowym. Oświadczył i zobowiązał się z resztą do tego w swoim wniosku oraz korektach, podpisując stosowne "oświadczenia i zobowiązania" zawarte w drukach wniosku. Należy zwrócić uwagę, że postępowanie o przyznanie płatności jest szczególnie sformalizowane, co wynika z faktu, że pomoc dla rolników odbywa się z udziałem funduszy strukturalnych. Wszelkie działania, aby mogły zainicjować żądany skutek, muszą przybrać konkretną, przewidzianą do tego formę."

Reasumując, istotną nieprawidłowością – skutkującą zwrotem 75000 zł – było oddanie użytkowania zakupionych działek rolnych w latach 2014 i 2015 przez A.H., co było sprzeczne z przyjętym biznes planem. Tak więc zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia (tj. decyzje) należy uznać za nieprawidłowe zaś zarzuty skargi za bezzasadne. Nie naruszono bowiem przepisów rozporządzenia, jak też wskazanych norm k.p.a.

Mając na względzie treść art. 151 ppsa należało orzec jak w sentencji.