Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Wojciech Gapiński, Sędziowie Sędzia WSA Tomasz Dziuk (spr.), Sędzia WSA Artur Żurawik, , po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2026 r. sprawy ze skargi L. Z. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Częstochowie z dnia 8 stycznia 2025 r. nr SKO.4106.1078.2023 w przedmiocie umorzenia postępowania odwoławczego w sprawie zasiłku stałego uchyla zaskarżoną decyzję.

Decyzją z dnia 18 sierpnia 2023 r. nr [...] Prezydent Miasta C. , działając na podstawie art. 151 § 1 pkt 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 5, art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (obecnie t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691 z późn .zm.) w zw. z art. 37 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1, art. 4, art. 12, art. 17 ust. 1 pkt 19 i pkt 20, art. 106 ust. 1 i ust. 4, art. 110 ust. 8, art. 14 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (obecnie t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 639 z późn. zm.) uchylił decyzję nr [...] z dnia 22 listopada 2022 r. przyznającą L.Z. (dalej: skarżąca) pomoc w postaci zasiłku stałego na okres od 27 października 2022 r. do 31 października 2024 r.

Od powyższej decyzji skarżąca pismem z dnia 26 sierpnia 2023 r. wniosła odwołanie. Następnie pismem z dnia 2 stycznia 2025 r. skarżąca wycofała odwołanie. W piśmie tym poinformowała, że jest osobą z orzeczonym znacznym stopniem niepełnosprawności. Podkreśliła, że powinna zostać jej przyznana renta nie zasiłek.

Decyzją z dnia 8 stycznia 2025 r. nr SKO.4106.1078.2023 Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Częstochowie (dalej: organ, SKO, Kolegium), na podstawie art. 138 § 1 pkt 3 w zw. z art. 105 § 2 i art. 137 k.p.a. umorzyło postępowanie odwoławcze w sprawie odwołania L. Z. od decyzji Prezydenta Miasta C. z dnia 18 sierpnia 2023 r.

W uzasadnieniu Kolegium powołało art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania jeżeli postępowania z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe oraz art. 137 k.p.a., który stanowi, że strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy.

W kontekście tych przepisów Kolegium stwierdziło, że postępowanie odwoławcze może być umorzone, jeżeli wystąpi o to strona, na której żądanie postępowanie został wszczęte, a nie sprzeciwiają się temu inne strony oraz gdy nie jest to sprzeczne z interesem społecznym albo wówczas, gdy z jakiejkolwiek innej przyczyny stało się bezprzedmiotowe.

Biorąc powyższe pod uwagę Kolegium uznało, że skoro skarżąca cofnęła odwołanie to jest to równoznaczne z umorzeniem postępowania odwoławczego.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach skardze L. Z. wniosła o zawieszenie postępowania dotyczącego zasiłku stałego. Podniosła, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien wypłacić jej rentę. Dodała, że nieprawidłowo były przetwarzane jej dane osobowe, zwłaszcza dotyczące dokumentacji medycznej i orzecznictwa ZUS.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m. in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t. j. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) oraz art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143 ze zm., dalej p.p.s.a.) sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego.

Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy p.p.s.a.).

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy, Sąd doszedł do przekonania, iż skarga jest zasadna i prowadzi do uchylenia zaskarżonej decyzji.

Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi przepis art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. W świetle tego przepisu postępowanie odwoławcze może zakończyć się decyzją

o umorzeniu postępowania odwoławczego, gdy postępowanie to stało się bezprzedmiotowe. Przepis ten nie określa przyczyn umorzenia postępowania odwoławczego, wobec czego w każdej indywidualnej sprawie administracyjnej należy poszukiwać konkretnej przyczyny bezprzedmiotowości. Będzie to miało miejsce

w szczególności, gdy strona cofnie odwołanie.

Organ II instancji powołał w podstawie prawnej art. 137 k.p.a. mówiący o możliwości cofnięcia odwołania. Stanowi on, że strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy. Organ odwoławczy nie uwzględni jednak cofnięcia, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny.

Z przytoczonej treści przepisu wynika więc wprost, że cofnięcie odwołania podlega kontroli organu odwoławczego i w przypadku, kiedy w wyniku przeprowadzonej przez ten organ kontroli ustalone zostałoby, że cofnięcie odwołania doprowadzi do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny - organ odwoławczy obowiązany byłby do uznania, że czynność ta nie wywołuje skutku prawnego.

W tym kierunku organ odwoławczy nie dokonał żadnych ustaleń ani ocen, przyjmując całkowicie bezpodstawnie, że cofnięcie odwołania jest równoznaczne z umorzeniem postępowania. Organ nie odnosząc się do legalności przedmiotowej decyzji w motywach zaskarżonego rozstrzygnięcia przeoczył, że zgodnie z przepisami prawa cofnięcie odwołania przez stronę może, ale nie musi powodować skutku w postaci umorzenia postępowania przez organ odwoławczy.

Trzeba mieć na względzie, iż cofnięcie odwołania jest oparte na zasadzie rozporządzalności, jednakże podkreślenia wymaga fakt, iż jakkolwiek na podstawie art. 137 k.p.a. strona może cofnąć odwołanie przed wydaniem decyzji przez organ odwoławczy, to organ odwoławczy nie uwzględni cofnięcia odwołania, jeżeli prowadziłoby to do utrzymania w mocy decyzji naruszającej prawo lub interes społeczny.

Organ odwoławczy ma obowiązek dokonać rzeczywistej oceny dopuszczalności cofnięcia odwołania, a nie poprzestać na formalnym stwierdzeniu złożenia takiego oświadczenia. Ocena ta obejmuje zbadanie wszystkich okoliczności mających znaczenie dla legalności pozostawienia w obrocie decyzji organu I instancji, gdyż art. 137 k.p.a. nie przewiduje automatyzmu w zakresie umorzenia postępowania odwoławczego.

Powyższe obowiązki należy odczytywać łącznie z zasadami ogólnymi postępowania administracyjnego. Z art. 7 i art. 77 § 1 k.p.a. wynika obowiązek wyczerpującego zbadania okoliczności sprawy, natomiast art. 8 § 1 i art. 9 k.p.a. nakładają na organ obowiązek prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników oraz udzielania niezbędnych wyjaśnień. Odnosi się to również do oceny treści oświadczeń strony. Jeżeli ich treść nie jest jednoznaczna lub budzi wątpliwości organ powinien podjąć czynności zmierzające do ustalenia rzeczywistej woli strony.

Tymczasem z akt administracyjnych nie wynika, aby organ podjął jakiekolwiek działania zmierzające do zweryfikowania czy zamiarem skarżącej w piśmie z dnia 2 stycznia 2025 r. było definitywne cofnięcie odwołania, co było uzasadnione, biorąc pod uwagę chociażby znany organowi fakt, że skarżąca jest osobą niepełnosprawną cierpiącą na liczne choroby. Organ nie zwrócił się do strony o doprecyzowanie treści złożonego pisma, nie przeanalizował go w kontekście całokształtu okoliczności ani nie wyjaśnił dlaczego uznał, że oświadczenie skarżącej wyrażało jednoznaczną wolę rezygnacji z merytorycznego rozpoznania odwołania. Nie zweryfikował również czy skarżącą ma świadomość konsekwencji związanych ze złożeniem tego pisma.

W konsekwencji organ dokonał przedwczesnej oceny skuteczności cofnięcia odwołania. W sytuacji gdy treść oświadczenia trony budzi wątpliwości co do jego znaczenia, obowiązkiem organu jest ich usunięcie jeszcze przed wydaniem rozstrzygnięcia procesowego. Zaniechanie tych czynności prowadzi nie tylko do naruszenia art. 137 k.p.a., lecz również podstawowych zasad postępowania administracyjnego, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Z tych względów Sąd uznał, że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem art. 137 k.p.a. w zw. z art. 7, art. 8 § 1, art. 9 i art. 77 § 1 k.p.a., co uzasadniało jej uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy będzie zobowiązany do jednoznacznego ustalenia rzeczywistej intencji skarżącej, charakteru złożonego przez nią oświadczenia oraz rozważenia wszystkich przesłanek określonych w art. 137 k.p.a.