Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Jerzy Stankowski Sędziowie NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st. sekr. sąd. Monika Zaporowska po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 03 grudnia 2008 r. sprawy ze skargi P. B. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 14 stycznia 2008 r. nr [...] w przedmiocie zasiłku pielęgnacyjnego uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zastępcy Kierownika Działu Świadczeń Rodzinnych, Alimentacyjnych i Dodatków Mieszkaniowych Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu z dnia 19 listopada 2007 r. nr [...] /-/E. Kręcichwost-Durchowska /-/J. Stankowski /-/E. Makosz-Frymus WSA/wyr.1-sentencja wyroku

Decyzją nr [...] z 19 kwietnia 2007r. przyznano P. B. zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 zł miesięcznie z tytułu niepełnosprawności od dnia 1 kwietnia 2007r.

Wnioskiem z 28 października 2007r. skarżący wystąpił o zmianę wskazanej decyzji i przedłożył orzeczenie Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności nr [...] z 4 kwietnia 2007r. zmieniającego orzeczenie Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności z 8 września 2004r. nr [...]. W orzeczeniu z 4 kwietnia 2007r. ustalono, że niepełnosprawność datuje się od 9 lutego 1973r., bez zmian pozostały ustalenia, co do tego, że umiarkowany i trwały stopnia niepełnosprawności datuje się od 26 czerwca 1995r.

Pismem z 19 listopada 2007r. nr [...] odmówiono skarżącemu uwzględnienia jego wniosku. Organ odniósł się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 23 października 2007r. sygn. akt P 28/07 (Dz.U. z 2007r., nr 200, poz. 1446) w którym uznano art. 24 ust. 2 ustawy z 28 listopada 2003r. o świadczeniach rodzinnych (t.j. Dz.U. z 2006r., nr 139, poz. 992 ze zm., dalej: u.ś.r.), w zakresie, w jakim stanowi, że w wypadku wniosku o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego osobie niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności, prawo do świadczeń rodzinnych ustala się, począwszy od miesiąca, w którym wpłynął wniosek, za niezgodny z art. 2 w związku z art. 69 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Organ wskazał, że skarżący ma ponad 16 lat, ale nie legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności wydanym w wyniku odwołania od orzeczenia Miejskiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności i wobec tego brak jest podstaw do zastosowania 145a ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz.U. z 2000r., nr 98, poz. 1071 ze zm., dalej: k.p.a.)

Z zachowaniem 14 dniowego terminu, do organu I instancji wpłynęło pismo skarżącego datowane na 24 listopada 2007r., z którego wynika że skarżący nie zgadza się z stwierdzenie braku podstaw do wznowienia postępowania, w treści pisma z 19 listopada 2007r. Skarżący wskazał na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego sygn. akt P 28/07 jako na podstawę zmiany rozstrzygnięcia o przysługującym mu świadczeniu.

Decyzją nr [...] z 14 stycznia 2008r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Poznaniu utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Z uzasadnienia powołanego rozstrzygnięcia wynika, że organ II instancji uznał pismo z 19 listopada 2007r. za decyzję w przedmiocie odmowy wznowienia postępowania. W pozostałym zakresie, powołując się na argumenty podniesione w uzasadnieniu decyzji pierwszoinstancyjnej, uznał żądanie skarżącego o przyznanie zasiłku pielęgnacyjnego od lutego 1973r. za nieuzasadnione.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu, skarżący podtrzymał swoje stanowisko i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości.

Odpowiadając na skargę organ wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga jest uzasadniona, jednak z innych przyczyn niż w niej wskazane.

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2002r., nr 153, poz. 1269, dalej: u.s.a.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności organów administracji publicznej. Jeżeli ustawy nie stanowią inaczej, kontrola, o której mowa w art.1 §1 u.s.a., sprawowana jest pod względem zgodności z prawem – art. 1 § 2 u.s.a. Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do ustalonego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów.

Punktem wyjścia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest ustalenie charakteru wniosku skarżącego z dnia 28 października 2007r. Nie budzi wątpliwości Sądu, że wolą skarżącego, składającego to pismo, było wzruszenie decyzji z 19 kwietnia 2007r. Decyzja ta jest decyzją ostateczną zgodnie z art. 16 § 1 k.p.a., gdyż na skutek upływu czasu, nie przysługiwało już od niej odwołanie w administracyjnym toku instancji. Dlatego też przedmiotowe pismo winno być rozpatrywane w kategoriach nadzwyczajnego środka zaskarżenia. Przepis art. 16 § 1 k.p.a., stanowi, że uchylenie lub zmiana decyzji ostatecznych, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie, lub w ustawach szczególnych.

Organy I i II instancji przyjęły, że wniosek z 28 października 2008r. jest skargą o wznowienie postępowania złożoną w oparciu o art. 145a § 1 k.p.a., to jest, że skarżący żądał wznowienia postępowania w oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, którym stwierdzono niezgodność aktu normatywnego, na podstawie którego wydana została decyzja, z Konstytucją RP, umową międzynarodową lub z ustawą. W pierwszej kolejności należy wskazać, że skarżący nie powołał orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego jako podstawy złożenia swojego wniosku, z treści tego pisma wynika jedynie, że skarżący domaga się zmiany decyzji ostatecznej z 19 kwietnia 2007r. w związku z uzyskaniem nowego orzeczenia o stopniu niepełnosprawności. Skarżący dopiero w dalszych pismach – w odwołaniu i w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu – zaczął odnosić się do orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, odpowiadając niejako na argumenty przedstawiane przez organy.

Niezależnie od powyższego, Sąd wskazuje, że organy administracji publicznej mają prawo domagania się od strony postępowania administracyjnego, określenia trybu w jakim sprawa ma być rozpatrzona. W przypadku wątpliwości, powinny jednak wybrać w interesie strony ten tryb, który umożliwiałby merytoryczną ocenę jej argumentów i załatwienie sprawy z uwzględnieniem interesu społecznego oraz jej słusznego interesu (por. wyrok NSA z 06.11.1998r. sygn. akt I SA/Ka 216/97, publ.: LEX nr 35504).

Zważywszy na datę sporządzenia wniosku – 28 października 2007r. oraz datę wpływu tego wniosku do organu I instancji – 29 października 2007r., określenie tego pisma jako skargi o wznowienie postępowania w oparciu o art. 145a § 1 k.p.a. uznać należało za błędne. Przepis art. 145a § 2 k.p.a. określa, że skarga o wznowienie postępowania może zostać wniesiona w terminie miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego. Termin ten liczyć należy od dnia ogłoszenia orzeczenia w organie publikacyjnym, zgodnie bowiem z art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 20 lipca 2000 r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych (t.j. Dz.U. z 2007r., nr 68, poz. 449) dzień wydania Dziennika Ustaw, jest dniem ogłoszenia aktów zamieszczonych w danym numerze. Zatem rzeczony wyrok Trybunału Konstytucyjnego w sprawie sygn. akt P 28/07, wszedł w życie z dniem 30 października 2007r., to jest z chwilą wydania Dziennika Ustaw z 2007r., nr 200, poz. 1446. W tej sytuacji Sąd wskazuje, że organy winny uznać skargę o wznowienie, za złożoną przedwcześnie. Błędne – dokonane z naruszeniem art. 61 § 1 k.p.a. – przyjęcie, że wniosek stanowi właśnie ten nadzwyczajny środek zaskarżenia, doprowadziło do merytorycznego rozpoznania skargi o wznowienie postępowania w sytuacji, gdy środek taki uznać należałoby za złożony przedwcześnie, przed otwarciem miesięcznego terminu do jego wniesienia określonego w art. 145a § 2 k.p.a. Naruszenie wskazanych przepisów postępowania administracyjnego popełnione przez organ I instancji, zostało następnie powielone przez organ odwoławczy i niewątpliwie wpłynęło na kształt zapadłych rozstrzygnięć.

Wobec dość ogólnego charakteru pisma z 28 października 2007r. Sąd wskazuje organom, że w orzecznictwie sądów administracyjnych, w drodze wykładni art. 61 § 1 k.p.a. ukształtował się pogląd, że to żądanie strony postępowania administracyjnego określa przedmiot tego postępowania, który w razie wątpliwości powinien zostać sprecyzowany przez stronę, a nie ocennie przez organ administracji (por. wyrok NSA z 11.06.1990r., sygn. akt I SA 367/90, publ.: ONSA 1990/2-3/47). Mając powyższe na względzie oraz wykonując dyspozycję art. 16 § 1 k.p.a. organy oceniając pismo skarżącego zmierzające do wzruszenia decyzji ostatecznej, winny ustalić czy spełnia wymogi formalne i czy jest ono oparte na kwalifikowanych przesłankach uzasadniających bądź to stwierdzenie nieważności, bądź wznowienie postępowania. Prawidłowo organy ustaliły, że nie zachodzą podstawy do stwierdzenia nieważności, błędnie – ze względów omówionych powyżej – przyjęły że jest to skarga o wznowienie postępowania na podstawie art. 145a §1 k.p.a. Natomiast nie był przedmiotem rozważań organów tryb określony w art. 155 k.p.a., zgodnie z którym decyzja ostateczna, na mocy której strona nabyła prawo, może być w każdym czasie za zgodą strony uchylona lub zmieniona przez organ administracji publicznej, który ją wydał, lub przez organ wyższego stopnia, jeżeli przepisy szczególne nie sprzeciwiają się uchyleniu lub zmianie takiej decyzji i przemawia za tym interes społeczny lub słuszny interes strony. Brak kwalifikowanych podstaw do wzruszenia decyzji ostatecznej, na mocy której strona nabyła prawo, winien zawsze skutkować rozważeniem zastosowania przepisu art. 155 k.p.a. W myśl tego przepisu organy winny w szczególności ustalić, czy nowe orzeczenie o stopniu niepełnosprawności nie przemawia za uznaniem, że po stronie skarżącego istnieje słuszny interes uzasadniający uchylenie lub zmianę zaskarżonej decyzji. Sąd wskazuje, że zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postepowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2002r., nr 153, poz. 1270 ze zm., dalej: p.p.s.a.) ocena prawna i wskazania, co do dalszego postępowania wiążą w sprawie ten sąd oraz organ, którego działanie było przedmiotem zaskarżenia.

Na marginesie Sąd sygnalizuje, że Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku sygn. akt P 28/07, wskazał, że: "[...] Uznanie niekonstytucyjności kontrolowanego przepisu w zakresie oznaczonym w sentencji wynika z ram wyznaczonych przez pytanie sądu. Nie podobna jednak nie dostrzegać, że także inne sytuacje, w których znajduje zastosowanie zdekonstytucjonalizowany przepis, są dotknięte podobną wadliwością. Wyrok Trybunału Konstytucyjnego powoduje zatem nierówność w ramach populacji, wobec której znajduje zastosowanie art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych. To jest przedmiotem sygnalizacji skierowanej do Sejmu RP, ponieważ ten organ jest władny przywrócić konstytucyjność całości normowania. Nie jest natomiast wykluczone – zważywszy na utratę domniemania konstytucyjności przez art. 24 ust. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych na skutek wydania niniejszego orzeczenia – że sądy, orzekając w sprawach innych zasiłków, dokonają stosownej wykładni tego przepisu, wykorzystując art. 8 Konstytucji. [...]". Uzasadnienie wyroku P 28/07 nie pozwala na uznanie, za organami, że niekonstytucyjność ogranicza się tylko do osoby niepełnosprawnej w wieku powyżej 16 lat, legitymującej się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności uzyskanym w wyniku rozpoznania przez wojewódzki zespół do spraw orzekania o niepełnosprawności jej odwołania od orzeczenia powiatowego zespołu do spraw orzekania o niepełnosprawności.

Mając na uwadze powyższe rozważania Sąd orzekł jak w punkcie I wyroku na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a.

/-/ E. Kręcichwost-Durchowska /-/ J. Stankowski /-/ E. Makosz-Frymus

MZ