Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Elżbieta Rischka (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Małgorzata Gorzeń, Sędzia NSA Małgorzata Tomaszewska, Protokolant Starszy Sekretarz Sądowy Dorota Pellowska, po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r. sprawy ze skargi T. L. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 11 kwietnia 2018 r., nr [...] w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek uchyla zaskarżoną decyzję.

Zaskarżoną decyzją z dnia 11 kwietnia 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych – dalej jako "ZUS", po rozpatrzeniu wniosku T. L. – dalej jako "Skarżący" o ponowne rozpatrzenie sprawy, na podstawie art. 83 ust. 4, art. 28 ust. 1 - 3 i ust. 3a i 3b, art. 32 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm. ) – dalej jako "u.s.u.s." oraz w oparciu o art. 138 § 1 pkt 2, art. 6, art. 7, art. 8, art. 9, art. 10 § 1, art. 11, art. 77 § 1, art. 80, art. 107 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz.U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm. ) – dalej jako "k.p.a.", uchylił w części decyzję ZUS z dnia 29 stycznia 2018 r. nr [...] w odniesieniu do okresu zalegania i kwot należności oraz utrzymującej w mocy przedmiotową decyzję w odniesieniu do braku przesłanek pozwalających na umorzenie należności z tytułu składek na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, Fundusz Ubezpieczeń Zdrowotnych oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okresy i w kwotach wskazanych w zaskarżonej decyzji.

Rozstrzygnięcie zapadło na tle następującego stanu faktycznego sprawy:

W dniu 1 grudnia 2017 r. do ZUS wpłynął wniosek Skarżącego o umorzenie zadłużenia z tytułu składek.

W uzasadnieniu Skarżący poinformował o problemach zdrowotnych związanych z chorobą - rakiem pęcherza moczowego. Wskazał na rentę w wysokości 770 zł oraz ponoszone wydatki na lekarstwa i media. Oświadczył, że korzysta z pomocy rodziny, gdyż brakuje mu środków pieniężnych na samodzielne utrzymanie. Dodatkowo wyjaśnił, że prowadzi działalność od 1987 r. i nie miał nigdy problemów z ZUS. Ma nadzieję, że wygra z chorobą i będzie kiedyś mógł wrócić do pracy. Skarżący poinformował, że wznowił działalność 1 lutego 2017 r. i do czerwca płacił składki do ZUS prawidłowo.

ZUS działając na podstawie art. 10 § 1 k.p.a., pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. poinformował Skarżącego o prawie do czynnego udziału w postępowaniu, do wypowiedzenia się co do zebranych dowodów przed wydaniem decyzji oraz wezwał do złożenia stosownych dokumentów, celem sprecyzowania rodzaju ulgi o jaką się ubiega.

Jednocześnie organ poinformował Skarżącego, jakie dokumenty należy złożyć w sytuacji gdy przedsiębiorca ubiega się o pomoc de minimis.

W dniu 28 grudnia 2017 r. do ZUS wpłynęły oświadczenia Skarżącego o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości (ROF), oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis, oraz oświadczenie przedsiębiorcy (ZUS - RD - OPW - 01).

ZUS przeprowadził postępowanie wyjaśniające w celu ustalenia wszystkich okoliczności mających wpływ na podjęcie decyzji w sprawie umorzenia należności.

W oparciu o dostępną bazę danych ustalono, że Skarżący prowadził pozarolniczą działalność gospodarczą (sprzedaż hurtowo niewyspecjalizowana) i z tego tytułu miał obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Ponieważ nie wywiązał się z tego obowiązku, na koncie płatnika powstało zadłużenie z tytułu składek (w tym należności uboczne).

Decyzją z dnia 8 stycznia 2018 r. ZUS odmówił wszczęcia postępowania administracyjnego w zakresie wniosku o umorzenie należności składkowych, które nie podlegają umorzeniu na podstawie art. 28 ust. 3a i art. 30 u.s.u.s.

Decyzją dnia 29 stycznia 2018 r. ZUS odmówił Skarżącemu umorzenia należności z tytułu składek za okresy i w kwotach wskazanych w decyzji.

W związku z decyzją o odmowie umorzenia należności z tytułu składek, Skarżący złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym powtórzył dotychczasową argumentację.

Decyzją z dnia 11 kwietnia 2018 r. ZUS uchylił w części decyzję ZUS z dnia 29 stycznia 2018 r. Ponownie rozpoznając sprawę, po zapoznaniu się z całością przedłożonego przez Skarżącego materiału dowodowego ZUS uznał, że podstawę rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowił art. 28 ust. 1-3 i ust. 3a i 3b u.s.u.s.

W uzasadnieniu organ powołał treść art. 28 ust. 1-3 u.s.u.s. i stwierdził, że z powyższego katalogu jednoznacznie wynika, iż w niniejszej sprawie nie można stwierdzić stanu całkowitej nieściągalności, gdyż w sprawie można egzekucyjnie dochodzić należności z tytułu składek. Według dokonanych ustaleń (stan na 19 marca 2018 r.) ze świadczenia rentowego Skarżącego prowadzone jest postępowanie egzekucyjne. Dokonywane są potrącenia na rzecz Komornika Sądowego, a rata potrącenia wynosi 90,57 zł.

Organ wyjaśnił, że Inspektorat ZUS może podejmować działania, które mają na celu ustalenie możliwości wpisu hipotek przymusowych dla nieruchomości (ewentualnie udziału w nieruchomości) objętej księgą wieczystą KW Nr [...].

Przedstawione okoliczności wyłączają zatem przesłankę całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust.3 u.s.u.s.

Analizując natomiast przedmiotowy wniosek na podstawie art. 28 ust.3a u.s.u.s. oraz § 3 ust.1 pkt 1-3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. przemawiających za umorzeniem ze względów społecznych (Dz.U. z 2003 r. nr 141 poz. 1365) ZUS nie znalazł również podstaw do umorzenia należności z tytułu składek na koncie osobistym wnioskodawcy.

Zdaniem organu, analiza zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym złożonych wniosków w zakresie umorzenia i dodatkowych wyjaśnień, nie pozwala na stwierdzenie, że sytuacja materialna i bytowa zobowiązanego całkowicie i trwale uniemożliwia spłatę zaległych należności. Na podstawie posiadanych danych nie można uznać, że opłacenie należności z tytułu składek zaewidencjonowanych na koncie osobistym wnioskodawcy pozbawiłoby zobowiązanego możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych, zgodnie z przywołanym rozporządzeniem.

Zdaniem organu, Skarżący wskazał wprawdzie na problemy zdrowotne, jednak z przedłożonej dokumentacji nie wynika wprost, że okoliczność ta całkowicie i trwale wyklucza go z szeroko rozumianej aktywności zawodowej (również w rozumieniu działania mikroprzedsiębiorcy). Jednocześnie ZUS poinformował Skarżącego, że istnieje możliwość uregulowania powstałego zadłużenia w systemie ratalnym.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku Skarżący wskazał, że jest na rehabilitacji, ma skierowanie na operację biodra i zbiera dokumentację dla ZUS.

W odpowiedzi na skargę ZUS wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 r. Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji uznając, że jest ona niesprawiedliwa.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna.

Na wstępie rozważań należy wskazać, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem.

Z kolei przepis art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369 ze zm. – dalej jako "p.p.s.a.") stanowi, że kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na decyzje administracyjne.

W wyniku takiej kontroli decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Z przepisu art. 134 § 1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Wykładnia powołanego wyżej przepisu wskazuje, że Sąd ma prawo ale i obowiązek dokonania oceny zgodności z prawem zaskarżonego aktu administracyjnego, nawet wówczas, gdy dany zarzut nie został w skardze podniesiony.

Badając rozpoznawaną sprawę w tak zakreślonej kognicji, Sąd dopatrzył się naruszeń prawa, które skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji.

Należy zauważyć, że Skarżący pismem z dnia 13 grudnia 2017 r. został wezwany przez ZUS do określenia rodzaju pomocy publicznej, o którą się ubiega: czy o pomoc de minimis, czy o pomoc indywidualną mającą na celu naprawę szkód. Jednocześnie organ poinformował, jakie dokumenty należy złożyć gdy przedsiębiorca ubiega się o pomoc de minimis.

W odpowiedzi Skarżący przekazał w dniu 28 grudnia 2017 r. do ZUS: oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej, która nie prowadzi pełnej księgowości, przekazał oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis, złożył formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis i w końcu oświadczenie przedsiębiorcy ZUS - RD - OPW - 01 (k.6-15 akt administracyjnych).

Skoro na wyraźne żądanie organu Skarżący sprecyzował, o jaką pomoc się ubiega, obowiązkiem organu było rozpatrzenie wnioskowanej ulgi w ramach pomocy publicznej de minimis. Brak jakichkolwiek rozważań w tym zakresie skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ rozpozna wniosek Skarżącego zgodnie z jego treścią.

Z tych przyczyn, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. orzekł, jak w wyroku.