Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Obliczając średnią szkód w uprawach rolnych, osoby wnioskującej o przyznanie zasiłku celowego z tytułu złagodzenia skutków suszy, należy wielkość

oszacowanych przez komisję szkód odnieść do powierzchni upraw rolnych na której szkody zostały oszacowane a nie do całego areału upraw rolnych

wnioskodawcy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Białymstoku w składzie następującym: Przewodniczący sędzia NSA Danuta Tryniszewska-Bytys, Sędziowie asesor WSA Małgorzata Roleder,, sędzia NSA Elżbieta Trykoszko (spr.), Protokolant Marta Anna Lawda, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 kwietnia 2007 r. sprawy ze skargi A.Dz. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] grudnia 2006 r. nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku celowego z tytułu złagodzenia skutków suszy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą jej wydanie decyzję Kierownika Gminnego Ośrodka Pomocy Społecznej w Sz. z dnia [...].11.2006r. znak [...], 2. stwierdza, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się niniejszego wyroku, 3. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. na rzecz skarżącego A.Dz. kwotę 26 (dwadzieścia sześć) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego.

A.Dz., wnioskiem opatrzonym datą [...] października 2006r., wystąpił do Kierownika Ośrodka Pomocy Społecznej w Sz.o zasiłek celowy w związku z suszą w 2006 roku.

Kierownik Ośrodka Pomocy Społecznej w Sz. w dniu [...] października 2006r. mocą decyzji znak: [...], odmówił przyznania żądanej pomocy. Decyzję swoją uzasadnił tym, że w sprawie nie został spełniony warunek wysokości poniesionych szkód w uprawach rolnych. Z treści rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy (Dz. U. nr 155, póz. 1109 z 2006 roku) wynika bowiem, że szkody w uprawach rolnych w gospodarstwie rolnym muszą wynieść powyżej 30%, natomiast w trakcie postępowania ustalono, iż poniesione szkody w uprawach rolnych A.Dz. wyniosły 15,81%. Jako podstawę wyliczenia szkód organ przyjął obszar użytków rolnych – 13,60ha.

Od powyższej decyzji A.Dz. wniósł odwołanie do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. i wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji i przyznanie należnych mu pieniędzy w całości. Wskazał, że błędnie przeliczono cały stopień zniszczenia, ponieważ część pastwisk było notorycznie "spasanych" a łąki był skoszone a więc nie można było ustalić stanu faktycznego strat. Nie wyszacowano strat na podanych uprawach, które miały powyżej 30% zniszczenia, a zaliczono w poczet strat całe gospodarstwo o powierzchni 13,60 ha.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. decyzją z dnia [...] listopada 2006 r. znak: [...], uchyliło zaskarżoną decyzję i przekazało sprawę do ponownego rozpatrzenia w celu ustalenia powierzchni upraw rolnych w gospodarstwie A.Dz., aby móc obliczyć średnią wysokość szkód w tych uprawach a nie jak to uczynił organ I instancji w użytkach rolnych.

Po ponownym rozpatrzeniu sprawy organ I instancji po raz drugi negatywnie rozpatrzył wniosek A.Dz. W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2006r. znak: [...] organ wskazał, że powierzchnia upraw wynosi 12,68 ha (w tym 7,18 ha powierzchnia użytków zielonych i 5,50 ha powierzchnia zasiewów), w których powierzchnia całkowitego zniszczenia upraw wyniosła 2,15 ha. W oparciu o te dane organ wyliczył średnią wysokość strat na 16,96% i stwierdził, że zasiłek nie może być przyznany, ponieważ szkody w uprawach rolnych nie przekraczają 30%.

W odwołaniu od powyższej decyzji A.Dz. wniósł o ponowne rozpatrzenie sprawy i przyznanie odszkodowania. Wskazał, że w jego gospodarstwie użytki zielone nie były szacowane więc ich powierzchnia nie powinna być brana pod uwagę przy wyliczaniu wielkości strat. Jego zdaniem powinna być uwzględniona jedynie powierzchnia zasiewów wynosząca 5,50 ha, z czego zniszczenie nastąpiło na powierzchni 2,15 ha, a więc szkoda wyniosła 39,09 % całkowitej uprawy zasiewów.

Decyzją z dnia [...] grudnia 2006r. nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy zaskarżoną decyzję. Wskazując najważniejsze motywy swojego rozstrzygnięcia podało, iż stosownie do §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 roku w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy pomocy udziela się rodzinie rolniczej, jeśli:

1) co najmniej jedna osoba w tej rodzinie jest rolnikiem w rozumieniu przepisów o ubezpieczeniu społecznym rolników, który podlega temu ubezpieczeniu z mocy ustawy;

2) w gospodarstwie rolnym, w którym szkody w uprawach rolnych spowodowanych suszą, oszacowane przez Komisję powołaną przez wojewodę na podstawie §20 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 stycznia 1996 roku w sprawie szczegółowych kierunków działań Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa oraz raz sposobów ich realizacji, wynoszą średnio powyżej 30%.

Organ II instancji wyjaśnił, że rolnik ubiegający się o zasiłek celowy na złagodzenie skutków suszy musi spełniać łącznie dwa warunki tj. podlegać z mocy ustawy ubezpieczeniu społecznemu rolników oraz szkody w uprawach rolnych spowodowane suszą muszą wynosić średnio powyżej 30%. Podał, że A.Dz. spełnia tylko pierwszy z wymienionych warunków. Samorządowe Kolegium Odwoławcze wskazało, że w gospodarstwie rolnym wnioskodawcy uprawy rolne miały powierzchnię 12,68 ha, w tym: żyto, owies, jęczmień i pszenica – 5,50 ha, a trwałe użytki zielone – 7,18ha. Według protokołu oszacowania strat spowodowanych suszą, sporządzonego dnia 18 sierpnia 2006r., straty spowodowane suszą dotyczyły żyta ( w 30% na 2 ha), owsa ( w 40% na 1 ha), jęczmienia ozimego ( w 50% na 1,5 ha), jęczmienia jarego ( w 30% na 0,5 ha) i pszenicy (w 50% na 0,5 ha) czyli zajęły obszar 2,15 ha. Zatem oszacowane szkody w uprawach rolnych wyniosły średnio 16,96 % ( 2,15 ha x 100%: 12,68ha). Organ wyjaśnił, że przepis §2 pkt 2 w/w rozporządzenia stanowi o szkodach w uprawach rolnych spowodowanych suszą. Oznacza to – wbrew zawartemu w odwołaniu twierdzeniu, że organy winny uwzględniać powierzchnię wszystkich upraw, a nie tylko powierzchnię upraw, na których wystąpiły szkody.

A.Dz. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w B. skargę na powyższą decyzję. W uzasadnieniu skargi podniósł, że komisja szacowała straty w uprawach w dniu 18 sierpnia 2006r, a on wcześniej zebrał zboże z pola ( żyto w dniu 25 lipca z powierzchni 1,5 ha, owies w dniu 2 sierpnia z powierzchni 1,8 ha i II pokos traw z powierzchni 4,5 ha skosił w dniu 11 sierpnia 2006r.). Stąd komisja nie mogła oszacować wszystkich strat, które były większe niż wykazane w protokole szacowania. Dodał, że wypełnił wszystkie formalności i nie jest jego winą, że komisja nie mogła szacować strat po zbiorze zboża i siana z łąki. Skarżący zarzucił Kolegium, że nie wnikało w przyczyny braku oszacowania strat we wszystkich uprawach, co w efekcie spowodowało wydanie zaskarżonej decyzji, działającej na niekorzyść uczciwego rolnika. Według skarżącego przepis §2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006 r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy nic nie mówi o całkowitej powierzchni upraw w gospodarstwie, a jedynie o szkodach w uprawach rolnych. Zatem nadinterpretacją jest odnoszenie wyszacowanych szkód do całej powierzchni upraw. Skarżący wniósł o uwzględnienie szkód w zbożu i trawie skoszonych przed dniem, w którym komisja szacowała straty. Według rolnika skoszone żyto dotknięte było suszą w 30% owies w 40% i użytki zielone w 40%, taka jak u sąsiadów, którzy spóźnili się ze zbiorem zasiewów i którzy otrzymali pomoc finansową. Zdaniem skarżącego należy mu się zasiłek z tytułu złagodzenia skutków suszy, ponieważ spełnia oba warunki z §2 w/w rozporządzenia.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. wniosło o oddalenie skargi, generalnie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Podało przy tym, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy w przedmiocie zasiłku celowego ma wysokość szkody wskazana w protokole oszacowania przez komisję powołaną przez wojewodę, nie jest więc możliwe uwzględnienie wniosku skarżącego o doliczenie wysokości strat wskazanych w skardze, a dotyczących zboża i trawy zebranych przed datą szacowania strat przez komisję.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w B. zważył, co następuje:

Skarga podlegała uwzględnieniu, albowiem zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem prawa materialnego, które to naruszenie miało wpływ na wynik sprawy.

Wskazać należy, że organy administracyjne orzekające w niniejszej sprawie dokonały błędnej interpretacji przepisów §2 pkt 2 oraz § 4 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 29 sierpnia 2006r. w sprawie szczegółowych warunków realizacji programu pomocy dla gospodarstw rolnych w celu złagodzenia skutków suszy ( Dz.U. nr 155, poz. 1109).

Organy administracyjne przyjęły, że średnią szkód w gospodarstwie obliczyć należało w stosunku do wszystkich upraw rolnych gospodarstwa wnioskodawcy.

Sposób obliczania szkód, polegający na procentowym ich odniesieniu do areału wszystkich upraw rolnych w gospodarstwie – nie jest prawidłowy. Tym samym zasadny jest zarzut podniesiony w skardze, zgodnie z którym szkody w uprawach rolnych nie powinny być odnoszone co całej powierzchni upraw posiadanych przez skarżącego ale jedynie do powierzchni upraw na której powstały szkody.

Wprawdzie brzmienie przepisu §2 pkt 2 w/w rozporządzenia nie jest jednoznaczne, nie określa bowiem w stosunku do jakiej powierzchni powinna być obliczana skala średnich strat w gospodarstwie, to jednak rozwiązania należy szukać w przepisie §4 ust. 2 tego rozporządzenia. Z brzmienia tego przepisu można wnioskować, że podstawą do obliczenia średniej powinny być dane zawarte w protokole z oszacowania szkód sporządzonym przez komisję powołaną na podstawie odrębnych przepisów. Skoro tak to dane przyjmowane do ustalenia średniej wysokości szkód powinny być zaczerpnięte z takiego protokołu. Jeżeli komisja nie ustaliła w toku szacowania szkód poniesionych w wyniku suszy w innych uprawach, niż wyszczególnione w protokole, to organ rozstrzygający o prawie pomocy nie może przyjąć, że szkód tych nie było wcale. Organ powinien się kierować wyłącznie danymi o powierzchni tych upraw rolnych na których poniesiono szkody, które zostały oszacowane przez komisję. Do ustalenia średniej nie można natomiast przyjąć powierzchni tych użytków rolnych, na których komisja nie dokonała wyszacowania.

Powyższa interpretacja znalazła już odzwierciedlenie w kilku wyrokach Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Białymstoku, np. (IISA/BK 5/07, IISA/Bk 798/06).

Sąd podziela powyższy pogląd, albowiem celem rozporządzenia było udzielnie pomocy rodzinom rolniczym, bez względu na powierzchnię posiadanych upraw rolnych, gdyż klęska suszy w 2006r. miała charakter powszechny.

Przenosząc powyższe uwagi na grunt przedmiotowej sprawy wskazać należy, że Komisja oszacowała straty w gospodarstwie rolnym A.Dz. na 5,5 ha przyjmując, że na 2,0 ha ( żyto) było 30 % zniszczeń, na 1 ha ( owies) – 40 %, na 1,5 ha (jęczmień ozimy) – 50%, na 0,5 ha ( jęczmień jary) – 30% i na 0,5 ha (pszenica jara) – 50%. Po przeliczeniu na powierzchnię okazało się, że nie zebrano upraw z 2,15ha. Obliczając średnią szkód w uprawach spowodowanych suszą, organy odniosły wielkość oszacowanych szkód do areału wszystkich upraw rolnych gospodarstwa rolnego wnioskodawcy, tj. do 12,68 ha zamiast uczynić to w stosunku do 5, 5 ha, gdyż tylko na takiej powierzchni szkody zostały oszacowane.

Rozpoznając ponownie sprawę organ I instancji winien dokonać prawidłowego wyliczenia szkód spowodowanych suszą i określić ich wskaźnik procentowy, w oparciu o dane z protokołu komisji z 18 sierpnia 2006r., a następnie raz jeszcze dokonać analizy przesłanek wynikających z §2, §4 i §5 cytowanego wcześniej rozporządzenia pod kątem zasadności i wysokości przyznania zasiłku celowego na rzecz skarżącego.

Uwzględnieniu nie podlegał natomiast zarzut dotyczący zastrzeżeń związanych z treścią protokołu, który w ocenie skarżącego nie odzwierciedla rzeczywistej wysokości strat spowodowanych przez suszę w jego gospodarstwie. Skarżący podniósł, że na przed datą sporządzania przez komisję protokołu tj. przed dniem 18 sierpnia 2006r. zebrał zboże z pola ( żyto w dniu 25 lipca z powierzchni 1,5 ha, owies w dniu 2 sierpnia z powierzchni 1,8 ha i II pokos traw z powierzchni 4,5 ha skosił w dniu 11 sierpnia 2006r.) stąd komisja nie mogła oszacować wszystkich strat, które były większe niż wykazane w protokole. Zgodzić się należy ze stanowiskiem organu zajętym w odpowiedzi na skargę, zgodnie z którym podpisanie przez skarżącego protokołu oszacowania strat bez żadnych zastrzeżeń czyni aktualnie niemożliwym podnoszenie przez niego zarzutu, że protokół ten nie odzwierciedla rzeczywiście poniesionych strat.

Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 §1 pkt 1 lit. "a" w zw. z art. 135 orzekł o uchyleniu zaskarżonej decyzji i decyzji poprzedzającej jej wydanie. Konsekwencją uwzględnienia skargi było stwierdzenie, że zaskarżone decyzje nie mogą być wykonane w całości do czasu uprawomocnienia się wyroku – art. 152 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz orzeczenie o obowiązku zwrotu przez organ na rzecz skarżącego poniesionych przez niego kosztów postępowania sądowego – art. 200 w zw. z art. 210 § 1 w/w ustawy.