Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jacek Pruszyński po rozpoznaniu w dniu 23 kwietnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi kasacyjnej J. M. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 7 sierpnia 2024 r. sygn. akt I SA/Bd 405/24 w sprawie ze skargi J. M. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z dnia 12 kwietnia 2024 r. nr 0401-IEW.4123.15.2023 w przedmiocie odpowiedzialności podatkowej osób trzecich postanawia odmówić wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W skardze kasacyjnej do Naczelnego Sądu Administracyjnego J. M. (dalej: skarżąca), reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła na podstawie art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej: p.p.s.a.) o wstrzymanie wykonalności zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Bydgoszczy z 12 kwietnia 2024 r., nr 0401-IEW.4123.15.2023 w przedmiocie solidarnej odpowiedzialności byłego członka zarządu za zaległości podatkowe spółki z tytułu podatku od towarów i usług, gdyż zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia skarżącej znacznej szkody majątkowej oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

W uzasadnieniu wniosku wskazano, że źródłem dochodu skarżącej jest umowa o pracę w J. S.A. w sklepie [...] z miesięcznym wynagrodzeniem w wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę. Zgodnie z przedstawionymi dokumentami w skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2024 r. miesięczne wydatki skarżącej kasacyjnie oscylują w wysokości ok. 3.110,00 zł. Skarżącej co do zasady nie pozostają w miesiącu żadne wolne środki, nadto pojawiają się nieprzewidziane wydatki (np. infekcje sezonowe, czy wizyty u lekarzy specjalistów). Skarżąca choruje na niedoczynność tarczycy, w związku z czym musi na stałe zażywać leki oraz inne suplementy. Ze względu na długi czas oczekiwania do specjalisty na NFZ, zmuszona jest korzystać z wizyt u lekarza prywatnie. Skarżąca oświadczyła, że jest właścicielką nieruchomości w T. przy ul. [...], w której mieszka i nie posiada innego majątku. Jedynym środkiem pozwalającym zapłatę kwoty wynikającej z decyzji, byłoby zaciągnięcie na ten cel kredytu, przy czym skarżąca nie wie czy bank, biorąc pod uwagę jej miesięczne wynagrodzenie, w ogóle kredyt w wystarczającej wysokości by udzielił. Drugą możliwością byłaby sprzedaż mieszkania, która nie byłaby możliwa do szybkiego zrealizowania, a prawdopodobnie uzyskane środki ze sprzedaży nie pokryłyby w całości zaległości. Ponadto skarżąca nie miałaby gdzie mieszkać. Spłata takiego kredytu byłaby obciążeniem dla skarżącej, a ewentualne odzyskanie odsetek czy prowizji i marż banku niemożliwe. Egzekucja doprowadziłby do wystąpienia znacznej szkody oraz następstw trudnych do odwrócenia. W niniejszej sprawie zobowiązanie podatkowe jest znaczne. Sama zaległość podatkowa podatnika wynosi ponad 500.000 zł, powiększona o odsetki wynosi już blisko 800.000 zł. Nie jest to zatem wysokość zobowiązania możliwa do spełnienia w jakiejkolwiek części przez skarżącą. W ocenie skarżącej uprawdopodobniła ona w sposób wystarczający, że nie uwzględnienie jej wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji wywoła znaczną szkodę majątkową oraz możliwe trudne do odwrócenia skutki (w przypadku np. egzekucji, czy sprzedaży mieszkania). Jako dowody (w aktach sprawy) wskazano: pismo Wspólnoty Mieszkaniowej dot. czynszu, dokumentację medyczną, wybrane rachunki bieżące, wyciąg z rachunku bankowego za okres ostatnich 3 miesięcy.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Wniosek nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może wstrzymać wykonanie aktu administracyjnego, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu jest zamknięty, a wykazanie ich wystąpienia jest rzeczą wnioskodawcy, który powinien starannie uzasadnić swój wniosek i wskazać konkretne okoliczności świadczące, że wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji jest uzasadnione i konieczne.

Należy podkreślić, że instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonego aktu lub czynności przez sąd, będąca formą tymczasowej ochrony sądowej udzielanej stronie postępowania, stanowi wyjątek od zasady wyrażonej w art. 61 § 1 p.p.s.a., zgodnie z którą wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania zaskarżonego aktu. Naczelny Sąd Administracyjny zwraca również uwagę, że każde wykonanie decyzji dotyczącej należności pieniężnych jest uciążliwe i stanowi uszczerbek w budżecie jej adresata, jednak nie oznacza to automatycznie, że zapłata należności, będzie za każdym razem powodować powstanie po stronie podmiotu wnoszącego skargę znacznej szkody lub trudnych do odwrócenia skutków.

Odnosząc się do przesłanek wstrzymania wykonania decyzji zawartych w art. 61 § 3 p.p.s.a. zauważyć trzeba, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i literaturze przedmiotu utrwalił się pogląd, że niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków ma miejsce, gdy nie będzie już możliwy późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia, lub powrót do stanu pierwotnego. Będzie to miało miejsce w takich wypadkach, gdy grozi utrata przedmiotu świadczenia, który wskutek swych właściwości nie może być zastąpiony jakimś innym przedmiotem, a jego wartość nie miałaby znaczenia dla skarżącego, lub gdy zachodzi niebezpieczeństwo poniesienia straty na życiu i zdrowiu. Trudne do odwrócenia skutki, to takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków (por. B. Dauter, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz do art. 61, WK 2016, Lex nr 498515 oraz powoływane tam postanowienie NSA z 20 grudnia 2004 r., sygn. GZ 138/04; zob. także postanowienie NSA z 22 lipca 2015 r., sygn. II FZ 497/15, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, w niniejszej sprawie skarżąca nie wykazała, że wykonanie zaskarżonej decyzji mogłoby wyrządzić jej tak daleko idące skutki. Sąd zauważa, że skarżąca składając wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w skardze kasacyjnej nie podała żadnych nowych okoliczności ani dowodów, które mogłyby podlegać ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, a które nie byłby wcześniej oceniane przez WSA w Bydgoszczy, który postanowieniem z 6 sierpnia 2024 r., sygn. akt [...] odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.

W aktach sprawy znajdują się dokumenty świadczące o trudnej sytuacji materialnej skarżącej, nie oznacza to jednak, że wykonanie zaskarżonej decyzji pociągnie za sobą skutki o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Z oświadczeń skarżącej (przedkładanych do akt sprawy przed Sądem pierwszej instancji) wynika, że prowadzi ona samodzielnie gospodarstwo domowe, jest zatrudniona na umowę o pracę z minimalnym wynagrodzeniem, posiada mieszkanie w T. o pow. 69 m2. Jak podała, leczy się prywatnie. W aktach sprawy znajdują się kserokopie dokumentów dotyczące uzyskiwanych przychodów i ponoszonych przez skarżącą wydatków. Skarżąca wskazała, że w niniejszej sprawie należne zobowiązanie podatkowe wynosi ponad 500.000 zł, a po powiększeniu o odsetki blisko 800.000 zł.

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego z powyższego nie wynika, aby zachodziło niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Zestawiając wysokość należności wynikającą z zaskarżonej decyzji z faktem, że wobec skarżącej toczy się już postępowanie egzekucyjne oraz z okolicznością uzyskiwania niskiego dochodu z pracy trudno jest stwierdzić, w jaki sposób nie udzielnie wnioskowanej ochrony tymczasowej miałoby pogorszyć sytuację skarżącej. Ewentualne działania organów zmierzające do wyegzekwowania należności z zaskarżonych decyzji nie powinny doprowadzić do istotnej i trwałej zmiany sytuacji majątkowej skarżącej. Dodać przy tym trzeba, że przepisy zawarte w art. 8-10 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r., poz. 132 ze zm.) przewidują ograniczenie dopuszczalności prowadzenia egzekucji do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu. W przypadku skarżącej nie zostało wykazane, aby mogły wystąpić skutki, przed którymi ma chronić instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji, tj. przed wystąpieniem zagrożenia egzystencji skarżącej, czy doprowadzeniem do nieodwracalnej w swych skutkach utraty konkretnych składników majątku. W szczególności nie wskazano, że organ podjął działania w celu przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości. Należy również podkreślić, że skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem.

Mając zatem na uwadze, że w złożonym wniosku nie uprawdopodobniono okoliczności istotnych dla spełnienia przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny stosownie do art. 61 § 3 i § 5 w zw. z art. 193 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.