Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski, Sędziowie: sędzia WSA Anetta Makowska-Hrycyk (sprawozdawca), sędzia WSA Andrzej Nikiforów, po rozpoznaniu w Wydziale IV w dniu 9 kwietnia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi K. K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr SKO 4102/9/2025 w przedmiocie odmowy przyznania zasiłku okresowego uchyla zaskarżoną decyzję.

Przedmiotem skargi K. K. (dalej: skarżący) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Wałbrzychu (dalej: SKO, organ odwoławczy) z dnia 29 sierpnia 2025 r. nr SKO 4101/746/2025 utrzymująca w mocy decyzję wydaną w dniu 18 lipca 2025 r. nr OPS-DEC/290500/000466/07/25 z upoważnienia Burmistrza Kudowy-Zdroju (dalej: organ pierwszej instancji) w sprawie zasiłku okresowego.

Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt administracyjnych sprawy wynika, podaniem z dnia 6 lipca 2025 r. skarżący zwrócił się o przyznanie m.in. zasiłku okresowego.

Decyzją 18 lipca 2025 r. wydaną na podstawie art. 2, art. 6 pkt 10, art. 7, art. 8 ust. 1 pkt 1, art. 38 ust. 1 pkt 1 oraz art. 106 ust. 1 i ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2024 r. poz. 1283 ze zm.; dalej: u.p.s.) organ pierwszej instancji odmówił przyznania zasiłku okresowego. W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 10 lipca 2025 r. została przeprowadzona aktualizacja wywiadu środowiskowego. Na jej podstawie ustalił, że skarżący jest osobą bezrobotną zarejestrowaną w Powiatowym Urzędzie Pracy (PUP) bez prawa do zasiłku, samotnie gospodarującą w rozumieniu art. 6 pkt 10 u.p.s. Zamieszkuje w lokalu komunalnym składającym się z jednego pokoju, kuchni i łazienki. Posiada orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności ważnym do 30 września 2026 r. Nie podejmuje prac dorywczych, zgłasza problemy z kręgosłupem, jednak nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej potwierdzającej to schorzenie. Uzyskuje dochód w wysokości 271, 82 zł miesięcznie w postaci dodatku mieszkaniowego. Organ pierwszej instancji ustalił też, że ww. kwota uzyskiwanego przez skarżącego dochodu nie przekracza ustawowego kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 u.p.s., które wynosi 1 010 zł. Ustalenia te organ pierwszej instancji odniósł do treści art. 39 ust. 1 u.p.s. i stwierdził, ze skarżący posiada uprawnienia do przyznania zasiłku celowego, jednak po dokładnym rozpatrzeniu sprawy odmówił wnioskowanej pomocy, ponieważ skarżący nie wykazuje żadnej aktywności ani inicjatywy, by zmienić swoją sytuacje zawodową i materialną. Nigdzie nie złożył swojego CV, nie był na żadnej rozmowie o pracę. Pomimo zaproponowania skarżącemu złożenia podania o pracę do konkretnych firm, do dnia wydania decyzji skarżący wykazał bierna postawę. Ustalony lekki stopień niepełnosprawności nie wyklucza skarżącego z możliwości podjęcia zatrudnienia czy wykonywania prac dorywczych, który posiada w pełni zasoby i możliwości, by uzyskiwać dochody wystarczające na samodzielne utrzymanie i zaspokojenie swoich podstawowych potrzeb bytowych, a tym samym jest w stanie przezwyciężyć swoja trudną sytuację życiową. Wskazał, że skarżący wykazuje bardzo roszczeniową postawę i lekceważące podejście do znalezienia pracy, a instytucje pomocy społecznej traktuje jako stałe i całkowite źródło utrzymania. W konsekwencji uznał, że ustalenia te nie odpowiadają art. 2 ust. 1 u.p.s., ponieważ pomoc społeczna jest przyznawana na zasadzie pomocniczości, odwołuje się do samodzielności obywateli w zapewnieniu spełnienia własnych, podstawowych potrzeb życiowych oraz dotyczy szczególnie trudnej sytuacji, gdy nie mogą oni samodzielnie jej przezwyciężyć.

Skarżący złożył obszerne odwołanie od tej decyzji.

Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu powołało treść art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1, ust. 1 i ust. 4 oraz art. 36 pkt 1 lit. b) i art. 38 ust. 1 u.p.s. Za niesporne uznało ustalenie, że brak dochodów skarżącego wskazuje, że spełnia on ustawowe kryterium dochodowe do udzielenia pomocy finansowej w formie wnioskowanego zasiłku. Wskazało, że mimo spełnienia tej przesłanki, tj. kryterium dochodowego, organ może odmówić udzielenia pomocy, jeżeli zachodzą okoliczności z art. 2 ust. 1 u.p.s. lub występują przesłanki z art. 11 lub art. 12 u.p.s. W tym zakresie przeprowadził wykładnię art. 2 ust. 1 u.p.s. wywodząc, że przepis ten realizuję konstytucyjną zasadę pomocy społecznej – zasadę pomocniczości (subsydiarności), zgodnie z którą państwo nie może ograniczać samodzielności i inicjatywy obywateli, wyręczać ich, pozbawiać możliwości wyboru ani przejmować za nich odpowiedzialności. Wynika z niej też powinność jednostki pełnego wykorzystania własnych zasobów, możliwości oraz uprawnień w celu pokonania trudnej sytuacji życiowej. Jeżeli jednostka nie uczyni zadość tej powinności, to brak po jej stronie podstawowej przesłanki wsparcia z pomocy społecznej. Pomoc społeczną jednostka może otrzymać dopiero wówczas, gdy w wykorzysta swoje uprawnienia, własne zasoby i możliwości, przez które należy rozumieć nie tylko sytuacje materialną, ale również aktywność w rozwiazywaniu trudnej sytuacji materialnej oraz jej gotowość współdziałania w tym celu. Na poparcie tej argumentacji organ odwoławczy przywołał orzecznictwo sądowe. Następnie przedstawił ustalenia faktyczne sprawy wskazując, że skarżący (51 lat) prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym (kawalerka – jeden pokój z kuchnią), jest osobą bezrobotną bez prawa do zasiłku, jest zarejestrowany w PUP, nie podejmuje żadnych prac dorywczych, posiada ustalony lekki stopień niepełnosprawności ważny do 30 września 2026 r. Dotychczas utrzymywał się ze świadczeń pomocy społecznej, tj. zasiłek celowy, okresowy i dodatek mieszkaniowy. Stale, od 24 lat korzysta z pomocy społecznej i zaczął kwestionować wysokość przyznawanej pomocy społecznej w formie zasiłków celowych uznając, że OPS w Kudowie-Zdroju ma zapewnić mu środki na wszystkie potrzeby, jakie zgłasza we wnioskach. Organ odwoławczy uznał, że sytuacja skarżącego nie wskazuje na obiektywną przeszkodę do podjęcia zatrudnienia, która uniemożliwiałaby przezwyciężenie obecnych trudności finansowych. Lekki stopień niepełnosprawności sam w sobie nie dyskwalifikuje możliwości podjęcia zatrudnienia. SKO wskazało, że z pomocy społecznej nie można czynić stałego źródła utrzymania. Skarżący nie może oczekiwać, że organ pomocy społecznej zaspokoi wszystkie jego potrzeby. Negatywnie też ocenił postawę skarżącego opisaną w wywiadzie środowiskowym z 7 lipca 2025 r., gdzie skarżący za swoją pracę uznał odwoływanie się od każdej decyzji organów obu instancji. W konsekwencji SKO stwierdziło, że decyzja organu pierwszej instancji nie naruszyła granic uznania administracyjnego, a niewykorzystanie własnych uprawnień, zasobów i możliwości przez skarżącego stanowią – w oparciu o art. 2 ust. 1 u.p.s. – podstawę o odmowy przyznania wnioskowanego zasiłku okresowego.

W skardze skarżący wniósł o uchylenie SKO ze względu na naruszenie prawa i interesu prawnego. Wniósł też o odsunięcie SKO od rozstrzygania wszelkich spraw dotyczących skarżącego. W obszernym uzasadnieniu skargi zarzucił naruszenie przepisów art. 6, art. 7, art. 7a § 1, art. 8 § 1, art. 9, art. 10 § 1, art. 12 § 1 i 2, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.), a przez wybiórcze zastosowanie również przepisów u.p.s., tj. art. 2 ust. 1, art. 3 ust.1-4, art. 11 ust. 3, art. 17 ust. 1 pkt 3 i 5, art. 119 ust. 2 pkt 3). Zarzucił też naruszenie Konstytucji RP, tj. art. 2, art. 7, art. 32 ust. 1 i 2, art. 68 ust. 3 i art. 69, oraz innych m.in. art. 41 k.k.w. i art. 16 RODO. Przedstawił do tych zarzutów uzasadnienie szczegółowo argumentując w zakresie obowiązku wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, właściwego uzasadnienia decyzji oraz rozumienia uznania administracyjnego, a także sformułował zarzuty względem działania SKO. Zarzucił, że SKO nie uwzględniło argumentów odwołania, a podstawowe potrzeby skarżącego - w postaci dofinansowania dożywiania nie zostało skarżącemu zapewnione. Działanie organów uniemożliwia skarżącemu życie w warunkach odpowiadających godności człowieka, co narusza art. 3 ust. 3 u.p.s. Szczegółowo i szeroko argumentował w zakresie m.in. braku zamiaru przezwyciężenia trudnej sytuacji finansowej, poszukiwania pracy przez skarżącego (również na terytorium C.) oraz trudności z tym związanych, stałej współpracy z urzędem pracy, braku pełnych ustaleń podstawy przyznania świadczenia, sytuacji zdrowotnej i orzeczonej niepełnosprawności skarżącego i jej przyczyn – co w konsekwencji powinno wpływać na korzystne rozstrzygnięcie dla skarżącego. Uznał, że zaskarżona decyzja jest nielogiczna, tendencyjna i wysoce stronnicza. Obszernie, metodycznie i szczegółowo skomentował i zakwestionował każde ustalenie i stwierdzenie zawarte w zaskarżonej decyzji.

Do skargi dołączył dokumenty, w tym pismo organu pierwszej instancji o braku potrzeby przedstawiania dokumentacji medycznej przez skarżącego, kart wizyt w urzędzie pracy (Centrum Aktywizacji Zawodowej), korespondencja z urzędem pracy (doradcą zawodowym).

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi oraz o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Skarżący złożył dwa pisma procesowe z 30 marca 2026 r., w którym uzupełnił argumentację skargi oraz złożył wniosek o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, których kopie dołączył. Ponadto w dniu 2 kwietnia 2026 r. przesłał pismo z 29 grudnia 2025 r. skierowane do OPS w Kudowie Zdroju wraz z załącznikiem. W dniu 3 kwietnia 2026 r. skarżący uzupełnił argumentację skargi i złożył kolejne wnioski o przeprowadzenie dowodu z dokumentów, których wydruki i kopie dołączył.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Zakres kontroli sprawowanej przez wojewódzkie sądy administracyjne określa ustawa z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. 2024 r. poz. 1267 ze zm.), stanowiąc w art. 1 § 1 i § 2, że sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem jej zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W ramach tej kontroli sąd stosuje środki przewidziane w art. 145 -150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 poz. 143; dalej: p.p.s.a.). Sąd uchyla zaskarżoną decyzję, jeśli stwierdzi, że wydano ją z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy lub z naruszeniem prawa procesowego, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy - art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i lit. c) p.p.s.a.

Zaskarżoną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję organu pierwszej instancji o odmowie przyznania skarżącemu zasiłku okresowego.

W sprawie nie jest sporne, że ustalona sytuacja skarżącego odpowiada przesłankom przyznania świadczenia pomocy społecznej określonym w art. 38 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 7 pkt 4 u.p.s., tzn. wnioskowany przez skarżącego zasiłek okresowy ma związek z niepełnosprawnością i bezrobociem skarżącego jako osoby samotnie gospodarującej, a jego dochód nie przekracza kryterium dochodowego.

Sporne jest natomiast zaistnienie przesłanki z art. 2 ust. 1 u.p.s. warunkującej udzielenie pomocy społecznej w ogólności, tzn. zaistnienie sytuacji, w której skarżący nie jest w stanie przezwyciężyć trudności przy wykorzystaniu własnych uprawnień, zasobów i możliwości.

Zdaniem organów obu instancji skarżącemu nie przysługuje zasiłek okresowy ze względu na niespełnienie przez niego warunku z art. 2 ust. 1 u.p.s. Samo spełnienie przez skarżącego kryterium dochodowego z art. 8 u.p.s. wyklucza przyznanie ww. świadczenia pomocy społecznej, gdy skarżący ma możliwości przezwyciężenia trudności. Wedle organów skarżący może podjąć zatrudnienie, nie stoi temu na przeszkodzie orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności. Ponadto skarżący od 24 lat stale korzysta z pomocy społecznej, przejawia bardzo roszczeniową postawę względem pomocy społecznej nie wykazując w najmniejszym stopniu zamiaru przezwyciężenia trudnej sytuacji finansowej we własnym zakresie. W sprawie nie zostały więc przekroczone granice uznania administracyjnego.

Skarżący ustalenia w sprawie oraz ich kwalifikację i ocenę prawną obszernie kwestionuje przeciwstawiając wnioskom organów obu instancji szczegółowo motywowane stanowisko powołując się na dowody w sprawie oraz orzecznictwo sądowe. Zaprzeczył też ocenie SKO wz. możliwości zatrudnienia w tym z uwzględnieniem stanu zdrowia, wz. korzystania z pomocy społecznej przez okres 24 lat, wz. roszczeniowej postawy względem organów pomocy społecznej oraz wysokości środków publicznych przeznaczonych na zasiłki i ich rozdysponowanie z pokrzywdzeniem skarżącego.

Zgodnie z art. 38 ust. 1 pkt 1) u.p.s. zasiłek okresowy przysługuje w szczególności ze względu na długotrwałą chorobę, niepełnosprawność, bezrobocie, możliwość utrzymania lub nabycia uprawnień do świadczeń z innych systemów zabezpieczenia społecznego osobie samotnie gospodarującej, której dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Zgodnie z art. 6 pkt 10) u.p.s. osobą samotnie gospodarującą jest osoba prowadząca jednoosobowe gospodarstwo domowe. Na podstawie art. 8 ust. 1 pkt 1) u.p.s. kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej jest dochód, który nie przekracza kwoty 1010 zł.

Zasiłek okresowy sytuowany jest w grupie tzw. Świadczeń obligatoryjnych. W orzecznictwie dominuje pogląd, który sad w składzie orzekającym podziela, że spełnienie warunków do otrzymania zasiłku okresowego obliguje organ pomocy społecznej do przyznania tego świadczenia, a swoboda organu (uznanie administracyjne) sprowadza się do ustalenia okresu zasiłkowego i wysokości świadczenia – w granicach wyznaczonych ustawą. Przy czym muszą zostać spełnione ogólne zasady udzielenia pomocy społecznej oraz nie mogą wystąpić przesłanki negatywne, w tym wskazane w art. 11-13 u.p.s. Zasiłek okresowy jest świadczeniem obligatoryjnym w sytuacji, gdy wnioskodawca spełnił przesłanki konieczne do jego przyznania. Natomiast odmowa przyznania zasiłku okresowego jest uzasadniona wówczas, gdy w okolicznościach danej sprawy organ ustali brak wystąpienia przesłanek pozytywnych oraz wystąpienie przesłanki negatywnej z art. 2 ust. 1, art. 3 ust. 1 i 4, art. 4 i art. 11 ust. 2 u.p.s. Pomoc państwa ma bowiem charakter subsydiarny i pozwala na interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie mają możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych (np. prawomocne wyroku WSA: w Gdańsku z 7 czerwca 2018 r., sygn. akt III SA/Gd 210/18, w Krakowie z 11 września 2019 r., sygn. akt III SA/Kr 363/19, dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, orzeczenia.nsa.gov.pl, dalej: CBOSA).

W sprawie nie jest sporne, że skarżący jest długotrwale bezrobotny (zarejestrowany w PUP) bez prawa do zasiłku, legitymuje się orzeczeniem o lekkim stopniu niepełnosprawności ważnym do 30 września 2026 r., ma 51 lat, mieszka samotnie w mieszkaniu komunalnym, jego miesięczny dochód stanowi dodatek mieszkaniowy w wysokości 271, 82 zł i od 24 lat – z przerwami – korzysta z pomocy społecznej, która jest mu udzielana w różnych formach.

Niespornie więc skarżący spełnia warunki przyznania pomocy z art. 7 i art. 8 ust. 1 pkt 1 u.p.s. i art. 38 ust. 1 u.p.s.

Ocena spełnienia spornej w sprawie podstawowej przesłanki korzystania z pomocy publicznej wynikającej z art. 2 ust. 1 u.p.s. – i konsekwentnie art. 3 ust. 1, 2 i 4 oraz art. 4 u.p.s. – wymaga zastrzeżenia, że organy obu instancji zmieniły dotychczasową ocenę sytuacji skarżącego.

Niewątpliwie ww. przepisy realizują konstytucyjną zasadę pomocy społecznej, tj. zasadę pomocniczości (subsydiarności), zgodnie z którą dopuszcza się interwencję organów państwa tylko w takich przypadkach, w których osoba lub rodzina rzeczywiście nie ma możliwości samodzielnego przezwyciężenia trudności życiowych (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 22 marca 2012 r., sygn. akt I OSK 1747/12, CBOSA). Celem pomocy społecznej nie jest stałe dostarczanie środków utrzymania i zaspokajanie wszystkich potrzeb jej beneficjentów. Pomoc ta nie może zatem polegać na stałym zapewnieniu środków utrzymania i ma jedynie subsydiarny charakter w stosunku do aktywności samego zainteresowanego (wyrok NSA z dnia 20 sierpnia 2024 r., sygn. akt I OSK 2523/23, CBOSA).

W sprawie poddanej kontroli Sądu, skarżący jest beneficjentem pomocy społecznej - jak podają organy obu instancji - od 24 lat. Sytuacja skarżącego nie uległa przez ten czas istotnej zmianie, a w każdym razie organy okoliczności takiej nie ustaliły w odniesieniu do przedmiotowej sprawy. Nie wiadomo więc, co spowodowało, że nagle organy obu instancji uznały, że skarżący ma możliwości zaspokojenia zgłoszonych we wniosku potrzeb samodzielnie. Skarżący jest długotrwale bezrobotny (w rozumieniu art. 2 pkt 4 ustawy z dnia 20 marca 2025 r. o rynku pracy i służbach zatrudnienia – Dz.U. z 2025 r, poz. 620 ze zm.), co wynika z akt sprawy, bez prawa do zasiłku. Powoływanie się przez organy na możliwość podjęcia zatrudnienia przez skarżącego w sytuacji, gdy urząd pracy takiej możliwości nie jest w stanie zapewnić i utrzymuje status skarżącego jako osoby bezrobotnej, nie jest uzasadnione. Ponadto, organ pierwszej instancji ma obowiązek współpracować ze służbą zatrudnienia w takiej sytuacji i służą mu odpowiednie instrumenty prawne mające na celu aktywizowanie zawodowe bezrobotnego (zarówno w oparciu o przepisy ww. ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia jak i w oparciu o przepisy o zatrudnieniu socjalnym). Argumentacja, że lekki stopień niepełnosprawności nie stoi na przeszkodzie podjęciu dorywczej pracy przez skarżącego nie może być akceptowana jako uzasadnienie odstąpienia od przyznania pomocy społecznej w okolicznościach faktycznych sprawy ustalonych przez organ, lecz niepopartych dowodami odzwierciedlonymi w aktach administracyjnych sprawy. Należy zauważyć, że długotrwale bezrobotny, w dodatku z orzeczonym stopniem niepełnosprawności, podlega szczególnym regulacjom, w tym z udziałem organów pomocy społecznej (np. Dział VII, rozdział 8 ustawy o rynku pracy i służbach zatrudnienia). Z obszernych pism skarżącego (a także z wywiadu środowiskowego z 10 lipca 2025 r.) wynika, że skarżący korzystał z form wsparcia dla długotrwale bezrobotnych. Z przedstawionych przez niego dokumentów wynika, że aktywnie realizuje obowiązki bezrobotnego. Wynika też, że choruje przewlekle, przy czym organ nie dał temu wiary ze względu na nieprzedłożenie dokumentacji medycznej w tej sprawie. Jednocześnie skarżący przedstawił dowód (choć jest on późniejszy i nie może być uwzględniony w przedmiotowej sprawie), że dopytywał organ, czy taką dokumentację ma przedstawić i uzyskał odpowiedź, że jest ona zbędna do rozpatrzenia sprawy. Niepełnosprawność skarżącego (nawet lekka) oraz choroba mają znaczenie dla oceny, czy skarżący ma rzeczywiste i nieograniczone możliwości podjęcia każdej pracy. Przywiązywanie szczególnej wagi do wypowiedzi skarżącego (na co wskazuje pogrubiony tekst uzasadnienia zaskarżonej decyzji odnoszący się do tego argumentu), że jego pracą jest zaskarżanie decyzji organu pomocy społecznej i SKO nie ma wartości dowodowej, zwłaszcza w kontekście całości obszernych wypowiedzi i postawy skarżącego.

Przyjęcie, że skarżący ma możliwość poprawy sytuacji życiowej, bez żadnej uwidocznionej w dowodach zmiany w stosunku do dotychczasowych wieloletnich ustaleń w tym zakresie oraz wobec dotychczasowego niekwestionowania braku takiej możliwości i udzielanie wsparcia z pomocy społecznej – co ze względu na aktywność procesową skarżącego jest Sądowi wiadome również z urzędu (np. wyroki WSA we Wrocławiu z 9 października 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 215/25, z 16 października 2025 r. sygn. akt IV SA/Wr 302/25, z 20 stycznia 2026 r., sygn. akt IV SA/Wr 438/25, z 10 grudnia 2025 r., sygn. akt IV SA/Wr 487/25) – stanowi naruszenie podstawowych zasad postępowania administracyjnego, tj. zasady praworządności (art. 6 k.p.a.), zasady zaufania do organów administracji publicznej (art. 8 § 1 k.p.a.) i zasady przekonywania (art. 11 k.p.a.), a także zasady swobodnej oceny dowodów (art. 80 k.p.a.). Ani z decyzji organu pierwszej instancji, ani z decyzji SKO nie wynika, jakie okoliczności zdecydowały o uznaniu, że sytuacja życiowa skarżącego uległa zmianie i może on obecnie samodzielnie zaspokoić niezbędne potrzeby objęte wnioskiem.

Akta administracyjne sprawy nie zawierają dowodów, które uzasadniałyby twierdzenie organu, że skarżący jest w stanie samodzielnie zaspokoić przedmiotowe potrzeby. Wbrew ocenie organu odwoławczego, starania skarżącego w uzyskaniu pomocy społecznej nie dowodzą "bardzo roszczeniowej postawy", lecz świadczą o potrzebie wsparcia w wielu aspektach funkcjonowania skarżącego.

W opinii Sądu, przedstawiona w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ocena co do niespełnienia przez skarżącego przesłanki z art. 2 ust. 1 u.p.s. nie została wykazana. Przy takiej samej argumentacji, tj. że skarżący może podjąć zatrudnienie mimo niepełnosprawności w stopniu lekkim, organy obu instancji przyznawały skarżącemu prawo do świadczeń pomocy społecznej (zasiłki celowe, specjalne zasiłki celowe, zasiłki okresowe) na przestrzeni wielu lat. Odmowy przyznania takiej pomocy albo przyznawanie niższych kwot zasiłków od wnioskowanych przez skarżącego motywowane były przez organ limitem posiadanych środków finansowych na te cele.

Zmiana oceny spełnienia tej przesłanki akurat w sprawie poddanej kontroli Sądu nie została przez organy uzasadniona. Sąd dostrzega, że w wywiadzie środowiskowym z 10 lipca 2025 r. – znajdującym się w aktach administracyjnych sprawy – pracownik socjalny (w ramach Diagnozy sytuacji osoby lub rodziny, wnioski pracownika socjalnego) wskazał, że przez 24 lata korzystania z pomocy społecznej skarżący "może dwa razy podejmował zatrudnienie na krótki czas, ponieważ nie odpowiadały mu stosunki z pracodawcą", zaproponowano skarżącemu złożenie podania o pracę do "[...]. i [...] w Urzędzie Miasta, ale do dnia dzisiejszego tego nie zrobił", "OPS nie widzi zasadności zawarcia z klientem kontraktu socjalnego.", "Kilka lat temu zawarty z nim kontrakt socjalny nie dał oczekiwanych rezultatów", "Klient składał podania o pracę do instytucji na stanowiska, na które nie ma wymaganego wykształcenia i kwalifikacji (na funkcjonariusza Policji czy urzędnika w Urzędzie Miasta), "Ośrodek Pomocy Społecznej zmniejszał kwoty przyznawanych zasiłków dla klienta próbując motywować go do podjęcia pracy. Działania te jednak nie przynoszą oczekiwanych rezultatów". Okoliczności te nie zostały jednak uwzględnione w decyzjach organów obu instancji ani nie zostały skonfrontowane z twierdzeniami skarżącego. Sąd administracyjny kontroluje legalność decyzji, nie ma kompetencji do samodzielnego ustalania stanu faktycznego, nie może zastąpić organu administracji w dokonywaniu ustaleń i ocenie dowodowej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji nie zawiera ustaleń faktycznych popartych dowodami (odzwierciedlonymi w aktach sprawy) i oceny dowodowej, która uzasadniałaby przyjęty przez organy brak spełnienia w sprawie przesłanki z art. 2 ust. 1 u.p.s. Ponadto odnosi się do innego wywiadu środowiskowego – z 7 lipca 2025 r., którego brak w aktach sprawy administracyjnej.

Istotne jest również to, że organ odwoławczy z jednej strony argumentował o braku spełnienia przesłanki ustawowej z art. 2 ust. 1 u.p.s. warunkującej przyznanie świadczeń z pomocy społecznej, w konkluzji odwołał się jednak do uznania administracyjnego wskazując, że jego granice nie zostały w sprawie przekroczone. Jak Sąd wskazał wyżej, zasiłek okresowy należy do świadczeń obligatoryjnych, a uznanie administracyjne odnosi się wyłącznie do okresu zasiłkowego, na który jest przyznawany zasiłek okresowy oraz do wysokości takiego zasiłku. W przypadku, gdy organ stwierdzi brak spełnienia przesłanki ustawowej przyznania zasiłku okresowego lub zaistnienie przesłanki negatywnej - nie może przejść na etap orzekania w sprawie o wysokości zasiłku i okresu zasiłkowego. Oznacza to, że niespełnienie przesłanki ustawowej odnośnie do zasiłku okresowego wyklucza podjęcie decyzji w ramach uznania administracyjnego, lecz skutkuje odmową uwzględnienia wniosku ze względu na brak ustawowej przesłanki pozytywnej lub wystąpienie przesłanki negatywnej. Uzasadnienie zaskarżonej decyzji jest więc nieprawidłowe i niejasne zarówno co do trybu podjęcia decyzji w sprawie zasiłku okresowego oraz co do rzeczywistego powodu odmowy przyznania zasiłku okresowego.

Z tych względów – wobec naruszenia art. 6, art. 7, art. 80 k.p.a. i w konsekwencji art. 2 ust. 1 w zw. z art. 38 ust. 1 u.p.s., a także art. 107 § 1 pkt 6 i § 3 w zw. z art. 11 k.p.a – Sąd uchylił zaskarżoną decyzję na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.

W ponownym postępowaniu organ odwoławczy uwzględni ocenę prawną przedstawioną w uzasadnieniu wyroku.