Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Dnia 23 maja 2024 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie sędzia NSA Zygmunt Zgierski sędzia del. WSA Anna Wesołowska po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2024 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej wniosku Burmistrza Czerwieńska o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Czerwieńska a Prezydentem Miasta Poznania w przedmiocie wskazania organu właściwego do rozpoznania sprawy dotyczącej refundacji świadczeń przyznanych A.S. w tym zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne postanawia: 1. odrzucić wniosek; 2. zwrócić Burmistrzowi Czerwieńska kwotę 100 (sto) złotych, uiszczoną tytułem wpisu sądowego od wniosku o rozstrzygnięcie sporu o właściwość.

Pismem z 25 stycznia 2024 r. Burmistrz Czerwieńska (dalej także: "burmistrz", "wnioskodawca") wystąpił do Naczelnego Sądu Administracyjnego o rozstrzygnięcie sporu o właściwość pomiędzy Burmistrzem Czerwieńska a Prezydentem Miasta Poznania, w przedmiocie załatwienia wniosku Miejskiego Ośrodka Pomocy Rodzinie w Poznaniu co do świadczeń przyznanych A.S. w tym zasiłku stałego wraz ze składką na ubezpieczenie zdrowotne.

W uzasadnieniu wniosku burmistrz wskazał, że 9 stycznia 2024 r. otrzymał pismo dotyczące refundacji świadczeń przyznanych A.S., gdzie świadczenia te zostały przyznane na podstawie decyzji wydanych w imieniu Prezydenta Miasta Poznania. Prezydent Miasta Poznania wniósł o zwrot wydatków poniesionych na realizację świadczeń przyznanych A.S. wskazując że wymieniony ostatnio zameldowany był na terenie gminy Czerwieńsk, zaś stosownie do art. 101 ust. 7 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2023 r., poz. 901 ze zm., dalej "ups") gmina właściwa ze względu na ostatnie miejsce zameldowania osoby na pobyt stały jest zobowiązana do zwrotu wydatków gminie która przyznała świadczenia w miejscu pobytu.

W ocenie burmistrza w sprawie zaistniał negatywny spór o właściwość, gdyż wnioskodawca stoi na stanowisku, że właściwym do załatwienia wskazanej sprawy jest Prezydent Miasta Poznania, z uwagi na fakt że A.S. co najmniej od 2014 r. zamieszkuje w Poznaniu.

W odpowiedzi na wniosek Prezydent Miasta Poznania wniósł o jego odrzucenie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 4 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2023 r., poz. 1634 ze zm., dalej: "ppsa"), sądy administracyjne rozstrzygają spory o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego i między samorządowymi kolegiami odwoławczymi, o ile odrębna ustawa nie stanowi inaczej, oraz spory kompetencyjne między organami tych jednostek a organami administracji rządowej.

Stosownie do art. 22 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 775 ze zm., dalej: "kpa") spór między organami jednostek samorządu terytorialnego, nie mającymi wspólnego dla nich organu wyższego stopnia, jest sporem o właściwość, rozstrzyganym przez sąd administracyjny. Rozstrzyganie sporów o właściwość, należących do sądów administracyjnych, objęte jest właściwością Naczelnego Sądu Administracyjnego (art. 15 § 1 pkt 4 ppsa). Przez spór o właściwość należy rozumieć sytuację, w której przynajmniej dwa organy administracji publicznej, jednocześnie uważają się za właściwe do załatwienia konkretnej sprawy (spór pozytywny) lub też żaden z nich nie uważa się za właściwy do jej załatwienia (spór negatywny).

Spór o właściwość może powstać na gruncie realizacji kompetencji organów do załatwienia konkretnej i indywidualnej sprawy administracyjnej. Istotą rozstrzygnięcia sporu, którego podstawę stanowi rozbieżność stanowisk organów administracji publicznej w zakresie wykładni i stosowania regulacji wyznaczającej właściwość tych organów jest zatem wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy administracyjnej przez wydanie rozstrzygnięcia w indywidualnej sprawie administracyjnej, co do zasady załatwianej w formie decyzji administracyjnej. Trafne jest stanowisko Prezydenta Miasta Poznania, że zaistniały w sprawie stan faktyczny nie pozwala Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu na podjęcie rozstrzygnięcia przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy. Zwrócić należy uwagę, że warunkiem rozstrzygnięcia sporu przez wskazanie organu właściwego do załatwienia sprawy jest także stwierdzenie, że rozbieżności interpretacyjne organów na tle regulacji kompetencyjnej mają charakter realny (a nie pozorny), aktualny (a nie potencjalny) i konkretny (a nie abstrakcyjny). Podkreślenia wymaga, że jak wynika z akt sprawy, Prezydent Miasta Poznania decyzją z 21 sierpnia 2014 r. nr MOPR-J.4022.136.2014.5353, zmienioną następnie decyzją z 12 października 2023 r. nr MOPR-J.4022.294.2023.5370 rozstrzygnął indywidualną sprawę administracyjną, przyznając A.S. świadczenie w formie zasiłku stałego. W ten sposób sprawa administracyjna została zakończona, przez co nie może w ramach tej sprawy wystąpić spór o właściwość. Wyłącznie sytuacja, w której organ, do którego strona zwróciła się o załatwienie sprawy, uznaje się za niewłaściwy i przekazuje podanie w drodze postanowienia innemu organowi, zaś organ, któremu podanie przekazano uważa, że nie jest organem właściwym, daje podstawy do wystąpienia do Naczelnego Sądu Administracyjnego z wnioskiem o rozstrzygnięcie sporu na podstawie art. 4 ppsa.

W przedstawionej Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu sprawie nie doszło do takiej sytuacji. Kwestią sporną jest wyłącznie dokonanie rozliczeń pomiędzy gminą miejsca pobytu osoby ubiegającej się o świadczenie, która udzieliła pomocy doraźnej z uwagi na szczególnie uzasadnioną sytuację osobistą osoby ubiegającej się o świadczenie, a gminą, do której wystąpiono o zwrot poniesionych wydatków. Sprawa ta nie ma charakteru sporu o właściwość, który może zostać rozstrzygnięty przez Naczelny Sąd Administracyjny w drodze wskazania organu właściwego do załatwienia sprawy. Słuszność ma Prezydent Miasta Poznania, że zaistniały spór nie ma charakteru sporu o właściwość organów. Rozliczenia między gminami następujące na podstawie art. 101 ust. 7 ustawy ups nie są załatwiane w formie decyzji administracyjnej. Nie można mówić o wystąpieniu w tych sprawach sporu o właściwość, do którego rozstrzygnięcia właściwy byłby Naczelny Sąd Administracyjny. Spór o zwrot wydatków nie ma bowiem charakteru administracyjnego, a stanowi sprawę cywilną w rozumieniu art. 1 ustawy z 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (Dz. U. z 2023 r., poz. 1550 ze zm.). Stanowisko to jest ugruntowane w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego (zob. np. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z: 28 lutego 2007 r., I OW 73/06, 22 grudnia 2008 r., I OW 97/08, 5 marca 2010 r., I OW 204/09, 2 lipca 2010 r., I OW 55/10, 8 lutego 2012 r., I OW 201/1, 3 grudnia 2013 r., I OW 248/13, 27 sierpnia 2021 r., I OW 17/21, 10 listopada 2021, I OW 49/21, 22 czerwca 2022 r., I OW4/22).

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 w związku z art. 15 § 2, art. 64 § 3 i art. 193 ppsa orzekł jak w sentencji. O zwrocie całego uiszczonego wpisu sądowego orzeczono na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 w związku z art. 64 § 3 ppsa.