Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Zbigniew Kmieciak po rozpoznaniu w dniu 11 czerwca 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 24 marca 2015 r. sygn. akt I SA/Po 31/15 w przedmiocie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi W.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z dnia 2 kwietnia 2013 r. nr [...] w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r. postanawia: oddalić zażalenie.

We wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie o sygn. akt I SA/Po 31/15 ze skargi W.J. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w K. z 2 kwietnia 2013 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości za 2008 r., Skarżący podał, że nie jest w stanie ponieść kosztów sądowych, gdyż on i jego rodzina znajdują się bez środków do życia. Postępowanie egzekucyjne zostało skierowane do wierzytelności z rachunków bankowych, ruchomości oraz nieruchomości. Wnioskodawca wyjaśnił, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z dwoma synami w wieku 17 i 18 lat. Jedynym źródłem utrzymania rodziny jest działalność gospodarcza Skarżącego, a dochód z tej działalności jest przejmowany w całości przez organy egzekucyjne.

Postanowieniem z 3 grudnia 2014 r. referendarz sądowy odmówił przyznania Skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Na skutek sprzeciwu wniesionego na powyższe rozstrzygnięcie sprawa została poddana pod rozpoznanie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu. Pismem z 4 lutego 2015 r., na podstawie art. 255 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: P.p.s.a.), sąd administracyjny pierwszej instancji wezwał Skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy w terminie 7 dni od daty doręczenia niniejszego pisma, pod rygorem rozpoznania wniosku w oparciu o dotychczas zgromadzony materiał. Przesyłka pocztowa zawierająca powyższe wezwanie została doręczona w trybie doręczenia zastępczego i pozostawiona w aktach ze skutkiem doręczenia z dniem 23 lutego 2015 r.

Oddalając wniosek Skarżącego, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu stwierdził w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, że mimo dwukrotnych wezwań (referendarza sądowego oraz Sądu) Skarżący nie wykazał, że istotnie znajduje się w sytuacji uzasadniającej zastosowanie wobec niego instytucji prawa pomocy. Brak złożenia przez Wnioskodawcę odpisów dokumentów i udzielenia dodatkowych informacji, nie pozwala na dokonanie miarodajnej oceny rzeczywistych możliwości płatniczych strony. Warunkiem koniecznym do przeprowadzenia oceny zdolności majątkowych osoby wnioskującej o przyznanie prawa pomocy jest przedstawienie dokładnych i wiarygodnych danych o sytuacji majątkowej i rodzinnej strony postępowania. Ogólnikowe oraz nieudokumentowane zapewnienia o trudnej sytuacji majątkowej są bezużyteczne z punktu widzenia możliwości dokonania oceny sytuacji majątkowej, bowiem nie pozwalają wnioskować o zdolnościach płatniczych strony postępowania.

Powyższe postanowienie Skarżący zaskarżył zażaleniem.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 245 § 1 P.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym - gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 P.p.s.a). Zgodnie z jednolitą linią orzeczniczą Naczelnego Sądu Administracyjnego (np. postanowienie z dnia 4 stycznia 2011 roku w sprawie o sygn. akt II FZ 681/10), z art. 246 § 1 pkt 1) P.p.s.a. wynika, iż ciężar dowodu spoczywa na stronie, która ubiega się o przyznanie prawa pomocy. Zgodnie z art. 252 § 1 P.p.s.a, wniosek o przyznanie prawa pomocy powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, a jeżeli wniosek składa osoba fizyczna, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym. Warunkiem przyznania omawianego uprawnienia procesowego jest przedstawienie przez wnioskodawcę w sposób nie budzący wątpliwości swej sytuacji rodzinnej i majątkowej, na podstawie której sąd będzie mógł dokonać oceny zaistnienia w konkretnej sprawie przesłanek przyznania prawa pomocy. W sytuacji, gdy oświadczenie strony zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, okaże się niewystarczające do oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych oraz stanu rodzinnego lub budzi wątpliwości, sąd ma możliwość wezwania strony do złożenia w zakreślonym terminie, dodatkowego oświadczenie lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego (por. art. 255 P.p.s.a.).

Odnosząc powyższe rozważania do okoliczności rozpoznawanej sprawy, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Przyznanie wnioskowanego uprawnienia procesowego mogło nastąpić jedynie na podstawie klarownie przedstawionego przez stronę stanu faktycznego sprawy wpadkowej, w zakres którego wchodzi sytuacja majątkowo-rodzinna wnioskodawcy ujmowana w jej całokształcie. Nieudzielanie przez Skarżącego wskazanych w wezwaniu informacji uniemożliwiło sądowi administracyjnemu pierwszej instancji przeprowadzenie rzetelnej analizy sytuacji majątkowej i rodzinnej wnioskodawcy. Przyznanie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądami administracyjnymi jest formą jej finansowania z budżetu państwa i przez to powinno sprowadzać się jedynie do przypadków, w których strona nie posiada rzeczywiście środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym i wykaże to w sposób przekonywający. Nie sposób przyjąć, że sąd, będący w postępowaniu w przedmiocie prawa pomocy dysponentem środków publicznych, będzie decydował o sfinansowaniu udziału skarżącego w postępowaniu sądowoadministracyjnym, opierając się na nieprecyzyjnych i fragmentarycznych danych przedstawionych przez wnioskodawcę.

Reasumując, Naczelny Sąd Administracyjny stwierdza, że to na Skarżącym spoczywał obowiązek udowodnienia, że jego sytuacja materialna i rodzinna uzasadnia przyznanie uprawnienia procesowego we wnioskowanym zakresie. W rozpoznawanej sprawie, strona powyższego obowiązku nie dopełniła, w szczególności zaś nie odpowiedziała na wezwania w trybie art. 255 P.p.s.a., co daje podstawę do oceny rozstrzygnięcia sądu administracyjnego pierwszej instancji jako zgodnego z prawem.

Wobec powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że zażalenie nie ma usprawiedliwionych podstaw i podlega oddaleniu na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 1 i § 2 P.p.s.a.