Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Tuszyńska Sędzia WSA Piotr Fronc Sędzia WSA Agnieszka Nawara - Dubiel (spr.) po rozpoznaniu w dniu 27 stycznia 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym przy udziale M. P. Prokuratora Prokuratury Rejonowej Kraków - Prądnik Biały w Krakowie skargi D. G. na bezczynność Prokuratora Rejonowego w Tarnowie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej na wniosek z dnia 15 września 2025 r. skargę oddala.

II SAB/Kr 247/25

UZASADNIENIE

Pismem z 15 września 2025 r. D. G. (dalej: "wnioskodawca") wniósł do Prokuratura Rejonowego w Tarnowie (dalej: "podmiot obowiązany") o udostępnienie skanu postanowienia o umorzeniu śledztwa wraz z uzasadnieniem (sygn. akt. [...]) oraz – w przypadku wniesienia na nie zażalenia – skanu postanowienia wydanego przez sąd właściwy do rozpatrzenia zażalenia wraz z uzasadnieniem.

Pismem z 19 września 2025 r. podmiot obowiązany poinformował, że wniosek zostanie rozpoznany w trybie art. 156 Kodeksu postępowania karnego, który – jako lex specialis względem ustawy o dostępie do informacji publicznej – reguluje dostęp do akt głównych śledztwa i akt sądowych postępowania karnego.

Pismem z 30 września 2025 r. wnioskodawca wskazał, że zarządzeniem z 26 maja 2025 r. nie wyrażono mu zgody na dostęp do akt. Jego zdaniem Kodeks postępowania karnego reguluje wyłącznie kwestię wglądu osób trzecich do akt postępowania karnego przygotowawczego i nie zawiera samodzielnej regulacji dostępu osób trzecich do jednostkowych konkretnych treści mogących wynikać z akt postępowania karnego przygotowawczego i będących informacjami publicznymi, zaś art. 156 Kodeksu postępowania karnego nie dotyczy postępowania prawomocnie zakończonego.

Pismem z 6 października 2025 r. podmiot obowiązany zwrócił uwagę na art. 156 § 5b Kodeksu postępowania karnego, wskazał, że Kodeks postępowania karnego w sposób pełny reguluje kwestie dostępu do akt w postępowaniu karnym, więc reguluje nawet udostępnianie dokumentów stanowiących informację publiczną (dokumenty urzędowe) i podkreślił, że ustawa o dostępie do informacji publicznej nie może służyć obejściu prawa.

6 listopada 2025 r. wnioskodawca wywiódł skargę na bezczynność podmiotu obowiązanego, w której wniósł o stwierdzenie bezczynności, zobowiązanie do niezwłocznego załatwienia wniosku i zasądzenie kosztów postępowania, zarzucając przy tym naruszenie: art. 19 ust. 2 Międzynarodowego Paktu Praw Obywatelskich i Politycznych, art. 61 ust. 1 Konstytucji RP oraz art. 10 ust. 1 w zw. z art. 13 ust. 1 ustawy o dostępie do informacji publicznej, a także podnosząc m.in. to, że wniosek nie obejmuje informacji z akt postępowania, ale decyzję procesową prokuratora, która stanowi informację publiczną i jest dokumentem urzędowym.

W odpowiedzi na skargę podmiot obowiązany wniósł o jej oddalenie, wskazując przy tym, że poinformowanie wnioskodawcy pismami z 19 września i 6 października 2025 r. o tym, że żądane dane nie mają charakteru informacji publicznej, było wystarczające, bo każdy taki dokument należy traktować przede wszystkim w kategoriach odpisu (kopii) z akt sprawy (III OSK 2305/22, III OSK 5052/21). Podmiot obowiązany opisał okoliczności wystąpienia z wnioskiem:

- śledztwo prowadzone było w sprawie podżegania bliżej nieustalonego dnia w okresie między 19 grudnia 2022 r. a 27 marca 2023 r. w L. do składania fałszywych zeznań, gdzie sprawcy, chcąc, aby ustalona osoba złożyła zeznanie nieprawdziwe, mające służyć za dowód w postępowaniu karnym prowadzonym w Prokuraturze Rejonowej w Tarnowie pod sygn. akt [...], nakłaniali ją do tego i tym samym przez tworzenie tegoż fałszywego dowodu kierowanie przeciwko określonej osobie ścigania o przestępstwo (art. 18 § 2 w zw. z art. 233 § 1 i art. 235 w zw. z art. 11 § 2 Kodeksu karnego);

- postępowanie umorzono wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego (postanowienie z 27 grudnia 2023 r. utrzymane w mocy po zażaleniu zawiadamiającego o przestępstwie J. P. postanowieniem SR w B. z 5 lipca 2024 r., sygn. akt [...]);

- 4 lutego 2025 r. wpłynął wniosek wnioskodawcy (o statusie świadka w śledztwie) o dostęp do akt, na co zarządzeniem z 26 maja 2025 r. nie wyrażono zgody, uznając, iż nie jest stroną i nie zachodzi żaden wyjątkowy wypadek – następnie 24 czerwca 2025 r. odmówiono przyjęcia zażalenia na to zarządzenie, a wnioskodawca skorzystał z ustawy o dostępie do informacji publicznej.

9 grudnia 2025 r. wnioskodawca zarzucił brak konsekwencji i wskazał, że Prezes SR w B. udostępnił mu interesujące go postanowienie z 5 lipca 2024 r., sygn. akt [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, albowiem zgodnie z art. 119 pkt 4 oraz art. 120 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z z 2026 r. poz. 143), dalej: "p.p.s.a.", jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów. Jak wynika z art. 3 § 2 pkt 8 i 9 ustawy z 30 VIII 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935) - zwanej dalej "ppsa", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność organów lub przewlekłe prowadzenie postępowania. Zakresem sądowej kontroli objęte jest zatem także postępowanie organu w zakresie realizacji prawa dostępu do informacji, w tym informacji publicznej.

Zgodnie z art. 149 § 1 p.p.s.a. Sąd, uwzględniając skargę na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania przez organy w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 1-4 albo na przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach określonych w art. 3 § 2 pkt 4a:

1) zobowiązuje organ do wydania w określonym terminie aktu, interpretacji albo do dokonania czynności;

2) zobowiązuje organ do stwierdzenia albo uznania uprawnienia lub obowiązku wynikających z przepisów prawa;

3) stwierdza, że organ dopuścił się bezczynności lub przewlekłego prowadzenia postępowania.

Natomiast w razie nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd oddala skargę odpowiednio w całości lub w części (art. 151 p.p.s.a.)

Jak wynika z art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 902), dalej U.d.i.p., każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Stosownie jednak do art. 1 ust. 2 tej ustawy, jej przepisy nie naruszają przepisów innych ustaw określających odmienne zasady i tryb dostępu do informacji będących informacjami publicznymi. Z przepisów tych wynika, że przepisy U.d.i.p. nie znajdą zastosowania w przypadku, gdy nie da się ich pogodzić z przepisami ustaw szczególnych, które w sposób odmienny normują zasady i tryb dostępu do informacji publicznej.

Jeśli informacja publiczna podlega udostępnieniu na podstawie innych ustaw - które odmiennie niż U.d.i.p. regulują zasady jej udostępniania - organ informuje o tym wnioskodawcę w formie zwykłego pisma. Zastosowanie przepisów szczególnych oznacza bowiem, że wniosek, ze względu na charakter konkretnej informacji publicznej, nie może być rozpatrywany w trybie U.d.i.p., w tym nie może być wydana decyzja z art. 16 ust. 1 U.d.i.p.. Wnioskodawca zaś, nie zgadzając się ze stanowiskiem organu, może je zakwestionować jedynie poprzez złożenie do sądu administracyjnego skargi na bezczynność lub przewlekłość podmiotu obowiązanego do udostępnienia informacji publicznej (zob. wyrok NSA z 31 I 2025 r., III OSK 3137/23; wyrok WSA we Wrocławiu z 14 I 2025 r., IV SAB/Wr 815/24 - publ. CBOSA).

W okolicznościach niniejszej sprawy zgodzić się należy ze stanowiskiem prokuratora, że skoro pytania zawarte we wniosku dotyczą materiałów z postępowania przygotowawczego, to udostępnienie informacji w tym zakresie podlega reżimowi z art. 156 § 5 i 5b k.p.k. Zgodnie z art. 156 § 5 k.p.k, jeżeli nie zachodzi potrzeba zabezpieczenia prawidłowego toku postępowania lub ochrony ważnego interesu państwa, w toku postępowania przygotowawczego stronom, obrońcom, pełnomocnikom i przedstawicielom ustawowym udostępnia się akta, umożliwia sporządzanie odpisów lub kopii oraz wydaje odpłatnie uwierzytelnione odpisy lub kopie. W przedmiocie udostępnienia akt, sporządzenia odpisów lub kopii lub wydania uwierzytelnionych odpisów lub kopii prowadzący postępowanie przygotowawcze wydaje zarządzenie. W wypadku odmowy udostępnienia akt pokrzywdzonemu na jego wniosek należy poinformować go o możliwości udostępnienia mu akt w późniejszym terminie. Z chwilą powiadomienia podejrzanego lub obrońcy o terminie końcowego zaznajomienia z materiałami postępowania przygotowawczego pokrzywdzonemu, jego pełnomocnikowi lub przedstawicielowi ustawowemu nie można odmówić udostępnienia akt, umożliwienia sporządzania odpisów lub kopii oraz wydania odpisów lub kopii. Za zgodą prokuratora akta w toku postępowania przygotowawczego mogą być w wyjątkowych wypadkach udostępnione innym osobom. Prokurator może udostępnić akta w postaci elektronicznej. Stosownie zaś do art. 156 § 5b k.p.k, przepis § 5 stosuje się odpowiednio do udostępniania akt zakończonego postępowania przygotowawczego.

Jak trafnie podnosi się w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przepisy art. 156 § 1, 5 i 5b k.p.k stosuje się do wszystkich, a nie tylko wobec stron postępowania przygotowawczego, w odniesieniu do tych dokumentów, które są informacją publiczną i znajdują się w aktach sądowych spraw karnych i aktach trwającego postępowania przygotowawczego. Są to przepisy szczególne, o których mowa w art. 1 ust. 2 U.d.i.p., więc nie ma do nich zastosowania regulacja z U.d.i.p.. Przyjęcie, że strona postępowania, której żywotnych interesów dotyczy sprawa, uzyskuje dostęp do akt na innych zasadach, bardziej sformalizowanych, niż osoby działające w oparciu o art. 10 U.d.i.p. byłoby naruszeniem zasady równości zapisanej w art. 32 ust. 1 Konstytucji RP (wyrok NSA z 17 XII 2024 r., III OSK 1510/23 - publ. CBOSA). Przepisy U.d.i.p. nie stanowią alternatywnego i konkurencyjnego wobec przepisów k.p.k sposobu pozyskiwania odpisów dokumentów czy informacji znajdujących się w aktach postępowania przygotowawczego. Dokumenty zgromadzone przez organ w aktach, podlegają "udostępnieniu" wyłącznie na podstawie przepisów k.p.k (wyrok NSA z 29 XI 2023 r., III OSK 486/23 - publ. CBOSA).

Zakresem zastosowania art. 156 § 5 i 5b k.p.k objęte są w istocie nie tyle "akta" jako takie, ale znajdujące się w nich informacje. Będzie więc on miał zastosowanie niezależnie od tego, czy wnioskodawca domaga się wglądu w całość akt, dostępu do poszczególnych dokumentów znajdujących się w aktach, czy też udostępnienia informacji wynikających ze znajdujących się tam dokumentów. Tak samo niezależnie od tego, czy konkretna informacja ma charakter publiczny, czy prywatny, jeśli znajduje się w aktach postępowania przygotowawczego, jej udostępnienie następuje wyłącznie w trybie art. 156 § 5 i 5b k.p.k. Przeciwne założenie prowadziłoby w rzeczywistości do obejścia powołanych przepisów umożliwiając ich udostępnianie poza rygorami określonymi w art. 156 k.p.k. Podkreślić należy, że powołany tryb udostępniania informacji podlegał nowelizacji i od 22 czerwca 2021 r. znajduje on zastosowanie także w przypadku akt zakończonego postępowania przygotowawczego, jak to ma miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy.

Wnioskowane przez skarżącego informacje podlegają zatem udostępnieniu w trybie określonym w trybie art. 156 k.p.k, a nie w trybie przepisów U.d.i.p.

W konsekwencji za prawidłowe należało uznać stanowisko prokuratora z dnia 19 września 2025 r. oraz 6 października 2025 r. wskazujące na brak podstaw do udostępnienia informacji w trybie przepisów U.d.i.p.

Wobec powyższego skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 ppsa.