I SA/Lu 434/15 - Wyrok

Data orzeczenia	2015-10-28	
Data wpływu	2015-03-11	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie	
Sędziowie	Halina Chitrosz-Roicka /przewodniczący/
Krystyna Czajecka-Szpringer
Małgorzata Fita /sprawozdawca/	
Symbol z opisem	6116 Podatek od czynności cywilnoprawnych, opłata skarbowa oraz inne podatki i opłaty	
Hasła tematyczne	Podatek od środków transportowych	
Skarżony organ	Samorządowe Kolegium Odwoławcze	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2014 nr 0 poz 849; art. 8 pkt 1 i 9 ust. 1  6; Ustawa z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych - tekst jednolity	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Halina Chitrosz-Roicka Sędziowie WSA Krystyna Czajecka-Szpringer, WSA Małgorzata Fita (sprawozdawca) Protokolant Starszy asystent sędziego Anna Strzelec po rozpoznaniu w Wydziale I na rozprawie w dniu 28 października 2015 r. sprawy ze skargi W. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie podatku od środków transportowych za 2014 r. I. oddala skargę; II. przyznaje radcy prawnemu J. G. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego wynagrodzenie w kwocie [...]zł ([...] złote w tym podatek VAT) z tytułu pomocy prawnej świadczonej z urzędu.	
Uzasadnienie
I SA/Lu 434/15

UZASADNIENIE

Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2012 r. poz. 749 ze zm., dalej – O.p.) w związku z art. 8, art. 9 ust. 1, ust. 2 i ust. 6 i art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U. z 2014 r., poz. 849 ze zm., dalej – u.p.o.l.), Samorządowe Kolegium Odwoławcze po rozpatrzeniu odwołania W. P. (dalej – podatnik, skarżący, strona) od decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] (dalej również – organ pierwszej instancji) w sprawie określenia wysokości zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od środków transportowych za 2014 r., utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy.

W uzasadnieniu SKO podało, że zaskarżoną decyzją organ pierwszej instancji określił podatnikowi (i Z. B.) wysokość zobowiązania podatkowego w zakresie podatku od środków transportowych za rok 2014 za pojazd o numerze rejestracyjnym [...] w kwocie [...]zł. W toku prowadzonego postępowania podatnik kwestionował prawo własności do przedmiotowego pojazdu twierdząc, że nie jest już współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu, ponieważ Z. B. "dokonał faktycznie zadośćuczynienia jego rzecz z tytułu zbycia praw do części samochodu ciężarowego nr rej. [...]" i że "dokonane to zostało w ustnym uzgodnieniu i po przejęciu przez Z. B. dokumentów pojazdu", a "fakt ten miał miejsce (datę) zbliżoną do daty zajęcia tego środka transportu przez Urząd [...] z tytułu zadłużenia p. B.". Twierdzenia strony nie znalazły jednak potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Z tego powodu organ pierwszej instancji na podstawie art. 8-11 u.p.o.l. oraz uchwały Nr [...] Rady Miasta L. z dnia [...] w sprawie określenia wysokości rocznych stawek podatku od środków transportowych na 2014 rok (Dz. Urz. Woj. L. z [...], poz. [...]) organ określił wysokość zobowiązania od środków transportowych za 2014 r.

W odwołaniu od tej decyzji podatnik odmówił zapłaty tego zobowiązania. Stwierdził, że na mocy przepisów prawa cywilnego ustna umowa ma moc umowy zawartej pisemnie.

Po rozpatrzeniu sprawy, SKO uznało, że zaskarżona decyzja odpowiada prawu.

Wyjaśniło, że art. 8 u.p.o.l. określa przedmioty opodatkowania podatkiem od środków transportowych, do których zalicza między innymi pojazd będący przedmiotem niniejszego postępowania. Natomiast przepisy art. 9 ust. 1, ust. 4 i ust. 5 u.p.o.l. określają obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, jego powstanie i wygaśnięcie. Zgodnie z tymi przepisami obowiązek podatkowy ciąży na osobach fizycznych i prawnych będących właścicielami środków transportowych i powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany, a wygasa z końcem miesiąca, w którym środek transportowy został wyrejestrowany.

W świetle powyższych przepisów, obowiązek podatkowy ma bezpośredni związek z ustaleniami innego organu, w tym przypadku - organu rejestracyjnego - które to ustalenia nie są przedmiotem dochodzenia w postępowaniu podatkowym.

Dalej SKO podało, że zgodnie z art. 9 ust. 2 u.p.o.l., jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. Zgodnie z art. 9 ust. 6 pkt 1 i pkt 2 u.p.o.l., właściciele środków transportowych mają obowiązek złożyć w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu — w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku odpowiednio skorygować deklarację w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania lub siedziby - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności.

Z powołanych przepisów wynika, że podatek od środków transportowych jest podatkiem majątkowym związanym z prawem własności pojazdu. Istnienie prawa własności i fakt, że pojazd jest zarejestrowany w ewidencji oznacza, że osoba figurująca w rejestrze jako właściciel lub współwłaściciel pojazdu jest obciążona obowiązkiem podatkowym w podatku od środków transportowych.

Następnie SKO stwierdziło, że z akt sprawy wynika, że pojazd o numerze rejestracyjnym [...], co do którego organ podatkowy dokonał wymiaru podatku za rok 2014 pozostaje zarejestrowany na dwóch współwłaścicieli tj. Z. B. i W. P. od daty ich nabycia. Wynika to z bazy danych Wydziału Spraw Administracyjnych Inspektoratu Komunikacji Urzędu Miasta w L.. Podatnik nie udowodnił, że powyższe dane są nieaktualne. Oświadczenie Z. B. o treści: "Ja Z. B. informuję, że w związku z zajęciem komorniczym (z tyt. moich zobowiązań) samochodu ciężarowego nr. rej. [...] którego współwłaścicielem był pan W. P. dokonałem stosownego zadośćuczynienia w/w i od tego okresu pozostaję jedynym właścicielem tego środka transportowego" - nie świadczy o zbyciu prawa własności przez skarżącego. Z powyższego oświadczenia nie wynika, kiedy doszło do zbycia prawa własności, ani na podstawie jakiej umowy (sprzedaży, darowizny czy innej), czy za jaką cenę. Pomimo że zgodzić się należy, co do zasady, że umowa zbycia może być umową ustną, to jednak powołując się na fakt jej zawarcia, nie jest wystarczające ogólnikowe przedstawienie okoliczności, na które podatnik się powołuje. Należy fakt ten udowodnić, czego strona nie uczyniła. Wersji przedstawianej przez podatnika przeczy też to, że gdyby doszło do sprzedaży egzekucyjnej, to nastąpiłaby zmiana właściciela w ewidencji pojazdów. Podatnik nie wskazał też jakichkolwiek dowodów, które potwierdzałyby, że taka egzekucja, której przedmiotem miałby być pojazd o nr rej. [...] kiedykolwiek miała miejsce i który organ egzekucyjny prowadził to postępowanie.

Dokonane natomiast przez organ ustalenia potwierdzają, że przedmiotowy pojazd nie zmienił właściciela, nie został zbyty, ani go nie wyrejestrowano, pozostaje więc - w świetle ustaleń współwłasnością obu wymienionych podatników.

Jeśli chodzi o wnioski dowodowe strony, to domaganie się dołączenia dokumentów dotyczących rejestracji pojazdu w latach 90- tych jest bezzasadne, gdyż niniejsze postępowanie dotyczy tylko określenia zobowiązania podatkowego. Jego przedmiotem nie jest i nie może być sprawa poprawności zarejestrowania pojazdu na rzecz współwłaścicieli. Jeżeli strona ma powody do kwestionowania decyzji administracyjnej o zarejestrowaniu pojazdu to powinna w tym celu wszcząć odrębne postępowanie.

Podsumowując SKO podało, że skoro podatnik nie udowodnił, że nie jest współwłaścicielem przedmiotowego pojazdu, to organ pierwszej instancji zasadnie określił mu wysokość zobowiązania w podatku od środków transportowych na podstawie powołanych przepisów u.p.o.l.

Na powyższą decyzję, jako niezgodną z prawem, podatnik złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

W uzasadnieniu skargi opisał swoje stanowisko względem działania organów administracji, wywodząc, że jest ono niesprawiedliwe i na korzyść lepiej sytuowanych podatników. Zarzucił, że organy nie wzięły pod uwagę, że nie jest on już współwłaścicielem opodatkowanego samochodu, albowiem po odpowiednim zadośćuczynieniu mu, samochód ten stał się własnością Z. B.. Wskazują na to oświadczenia, złożone w toku postępowania. Zdaniem skarżącego, wynika z nich fakt zwarcia ustnej umowy przeniesienia własności pojazdu.

W odpowiedzi na skargę, SKO wniosło o jej uchylenie, w całości podtrzymując swoje stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.

Pismem z dnia [...], pełnomocnik skarżącego ustanowiony z urzędu poparł w całości jego skargę i wniósł o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, powiększonych o stawkę podatku VAT, oświadczając, iż nie została ona opłacona w całości, ani w części.

W uzupełnieniu skargi zarzucił naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

1) art. 7, art. 77 § 1, art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na niewyczerpującym rozpatrzeniu całego materiału dowodowego oraz niepodjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i załatwienia sprawy, w szczególności w zakresie niewyjaśnienia: kiedy doszło do zawarcia umowy przenoszącej własność samochodu ciężarowego o nr rej. [...] na rzecz Z. B. oraz, jaką umowę cywilnoprawną zawarli zobowiązani w zakresie podatku od środków transportowych – W. P. i Z. B., co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta L.,

2) art. 86 Kodeksu postępowania administracyjnego, polegające na nieprzeprowadzeniu dowodu z przesłuchania stron niniejszego postępowania w zakresie ustalenia okoliczności, w jakich doszło do przeniesienia własności samochodu ciężarowego o nr rej. [...] na rzecz Z. B. oraz jaką umowę cywilnoprawną zawarli zobowiązani w zakresie podatku od środków transportowych – W. P. i Z. B., w sytuacji, gdy z powodu braku środków dowodowych pozostały niewyjaśnione fakty istotne do rozstrzygnięcia sprawy, co w konsekwencji doprowadziło do bezzasadnego utrzymania w mocy decyzji Prezydenta Miasta L..

W dalszej kolejności pełnomocnik omówił zasady wynikające z powołanych wcześniej przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego, a następnie podał, że zdaniem skarżącego, jeżeli mimo zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nadal istniały wątpliwości co do okoliczności zawarcia umowy przenoszącej własność samochodu ciężarowego o nr rej. [...] na rzecz Z. B., organy administracji powinny dokonać przesłuchania strony.

Konsekwencją niewyjaśnienia przez organy administracji okoliczności dotyczących zawarcia umowy dotyczącej przeniesienia własności opodatkowanego środka transportu, jest błędne ustalenie, że skarżący jest współwłaścicielem samochodu ciężarowego o nr rej. [...] i osobą zobowiązaną do uiszczenia podatku od środków transportowych.

W związku z podniesionymi zarzutami, pełnomocnik skarżącego wniósł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270, ze zm., dalej – p.p.s.a.), o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Prezydenta Miasta L. z dnia [...] w całości.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że materialnoprawną podstawę orzekania w tej sprawie, jak wskazały organy obu instancji, stanowią przepisy art. 8 pkt 1 i 9 ust. 1 – 6 u.p.o.l.

Postępowanie natomiast prawidłowo prowadzone było na zasadach określonych w O.p., a nie w Kodeksie postępowania administracyjnego. Dlatego przepisy wskazane w piśmie procesowym pełnomocnika skarżącego nie miały w tej sprawie zastosowania.

Zgodnie z art. 8 pkt 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od środków transportu podlegają samochody ciężarowe o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 tony i poniżej 12 ton.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że opodatkowany środek transportu (samochód ciężarowy [...]) o dopuszczalnej masie całkowitej 9,8 tony (k. 7 akt adm.) mieści się w powyższej kategorii. Samochód zarejestrowany został pierwszy raz w dniu [...] stycznia 1992 r.

Stosownie do art. 9 ust. 1 i 6 u.p.o.l., obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych, z zastrzeżeniem ust. 2, ciąży na osobach fizycznych i osobach prawnych będących właścicielami środków transportowych. (...). Podmioty te są obowiązane:

1) składać, w terminie do dnia 15 lutego właściwemu organowi podatkowemu, deklaracje na podatek od środków transportowych na dany rok podatkowy, sporządzone na formularzu według ustalonego wzoru, a jeżeli obowiązek podatkowy powstał po tym dniu - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia okoliczności uzasadniających powstanie tego obowiązku;

2) odpowiednio skorygować deklaracje w razie zaistnienia okoliczności mających wpływ na powstanie lub wygaśnięcie obowiązku podatkowego, lub zmianę miejsca zamieszkania, lub siedziby - w terminie 14 dni od dnia zaistnienia tych okoliczności;

3) wpłacać obliczony w deklaracji podatek od środków transportowych - bez wezwania - na rachunek budżetu właściwej gminy.

W myśl art. 9 ust. 2, 3 i 4 u.p.o.l., jeżeli środek transportowy stanowi współwłasność dwóch lub więcej osób fizycznych lub prawnych, obowiązek podatkowy w zakresie podatku od środków transportowych ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach. W przypadku zmiany właściciela zarejestrowanego środka transportowego, obowiązek podatkowy ciąży na poprzednim właścicielu do końca miesiąca, w którym nastąpiło przeniesienie własności. Obowiązek podatkowy, o którym mowa w ust. 1 i 2, powstaje od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został zarejestrowany na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, a w przypadku nabycia środka transportowego zarejestrowanego - od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty.

Z akt administracyjnych sprawy wynika, że w karcie informacyjnej pojazdu jako jego właściciel uwidoczniony jest Z. B., a jako współwłaściciel – skarżący (k. 7). Natomiast z kopii oświadczenia złożonego przez Z. B. wynika, że od czasu zajęcia komorniczego opodatkowanego samochodu, po dokonaniu stosownego zadośćuczynienia W. P., jest on jego jedynym właścicielem (k. 8). Oświadczenie to potwierdził skarżący, dodając, że z chwilą dokonania zbycia pojazdu i otrzymania stosownego zadośćuczynienia przekazał Z. B. dokumenty samochodu. Co do daty zbycia pojazdu, skarżący powtórzył za Z. B., że dokonane zostało w dacie przybliżonej do daty zajęcia tego środka transportu przez urząd komornika z tytułu jego zadłużenia (k. 15 akt postępowania przed organem pierwszej instancji).

Oświadczenie to zostało złożone po wezwaniu stron (Z. B. i W. P.) do przedłożenia w organie podatkowym stosownych dokumentów potwierdzających pozbawienie skarżącego współwłasności samochodu ciężarowego o nr rej. [...] (w dniu [...]). W wezwaniu tym (z dnia [...]) organ zwrócił uwagę na to, że oświadczenie Z. B. nie zawiera wskazania kiedy i na podstawie jakiego dokumentu skarżący przestał być współwłaścicielem pojazdu (k. 9).

W ocenie SKO, cytowane wyżej przepisy art. 8 i 9 u.p.o.l. dają podstawę do stwierdzenia, że podatek od środków transportu jest podatkiem majątkowym związanym z prawem własności pojazdu. Istnienie prawa własności i fakt, że pojazd jest zarejestrowany w ewidencji oznacza, że osoba figurująca w rejestrze jako właściciel lub współwłaściciel pojazdu jest obciążona obowiązkiem podatkowym w podatku od środków transportowych. Jeżeli podatnik chce dowieść, że dane posiadane przez organ administracyjny są nieaktualne, powinien przedstawić dowody, które by twierdzenia te udowodniły. Zdaniem SKO, skoro oświadczenia przedłożone przez skarżącego nie wskazują daty przeniesienia prawa własności, ani nie wskazują na podstawie jakiej umowy doszło do zbycia udziału w pojeździe (nie podano w nich też ceny zbycia), to nie mogą być one uznane za wystarczający dowód przemawiający za tym, że skarżący nie jest już współwłaścicielem opodatkowanego środka transportu.

Odnosząc się do powyższego stanowiska organu, zgodzić się należy, że do powstania obowiązku podatkowego z tytułu posiadania prawa własności do środka transportu, o którym mowa w art. 8 u.p.o.l., konieczny jest fakt jego zarejestrowania. Chodzi tutaj jednak przede wszystkim o zarejestrowanie go po raz pierwszy przez pierwszego właściciela. Tak też się stało w przypadku opodatkowanego samochodu. Został on zarejestrowany w dniu [...] stycznia 1992 r. Jako jego współwłaściciele wskazani zostali Z. B. i W. [...]. Jeżeli nie doszło do zmian w prawie własności samochodu, obaj są nadal podatnikami podatku od tego środka transportu. Jednak jeżeli do takiej zmiany doszło, to niezależnie od danych wskazanych w karcie informacyjnej pojazdu na temat jego właścicieli, zasadnicze znaczenie ma fakt takiej zmiany. Jak bowiem mowa w art. 9 ust. 3 i 4 u.p.o.l. w przypadku nabycia pojazdu już zarejestrowanego, obowiązek podatkowy powstaje u nabywcy od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym środek transportowy został nabyty. Pozbawiony znaczenia jest wówczas fakt, czy nabywca dokonał przerejestrowania samochodu na siebie. Innymi słowy, dla ustalenia obowiązku podatkowego po stronie poprzedniego właściciela i powstania po stronie nowego, nie ma znaczenia fakt zmiany rejestracji samochodu, a jedynie fakt przeniesienia własności.

Zgodzić się jednak należy z organem, że jeżeli rzeczywiście doszło do zmiany w prawie własności, to na właścicielu (czy osobie zbywającej prawo własności) spoczywa obowiązek jej wykazania. I nie mogą to być ogólne oświadczenia, lecz informacje, z których będzie wynikać niezbicie, że do takiej zmiany doszło i w jakiej dacie miało to miejsce (ma to znaczenie dla określenia daty powstania obowiązku podatkowego).

To, że na podstawie art. 187 § 1 O.p., organ podatkowy jest obowiązany zebrać i w sposób wyczerpujący rozpatrzyć cały materiał dowodowy, nie oznacza, że ma on w nieograniczony sposób poszukiwać dowodów i czynić to za stronę, która jako jedyna w tym przypadku, ma pełną wiedzę co do wszelkich okoliczności zawarcia umowy zbycia pojazdu i dokładnych ustaleń dokonanych w tym zakresie.

Z materiału dowodowego wynika, że organ wezwał współwłaścicieli pojazdu do przedstawienia odpowiednich dowodów, wskazując na najważniejsze okoliczności, których ustalenie było konieczne dla określenia, czy rzeczywiście doszło do zmiany w prawie własności i od jakiej daty wskazany jako jedyny właściciel pojazdu podatnik podlega obowiązkowi podatkowemu.

W wykonaniu wezwania, jak wcześniej była mowa – skarżący ograniczył się do podania ogólnych informacji, że doszło do zmiany w prawie własności pojazdu w ten sposób, że Z. B. stał się jedynym właścicielem pojazdu. Jako datę zmiany w prawie własności skarżący podał nieokreślony okres, który miałby się wiązać z czynnościami podjętymi przez komornika w stosunku do Z. B..

Zgodzić się należy z organami, że takie oświadczenie, podobnie jak przedstawione wcześniej oświadczenie Z. B., jest niewystarczające dla uznania, że skarżący w 2014 r. nie był podatnikiem podatku od wskazanego w decyzji środka transportu. Z tego też powodu, prawidłowa jest konstatacja SKO, że w takiej sytuacji, jedynym wiarygodnym dokumentem wskazującym na to, kto posiada prawo własności opodatkowanego samochodu, pozostaje karta informacyjna pojazdu.

Z podanych powodów nie było podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji i dlatego sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. skargę oddalił. O wynagrodzeniu pełnomocnika sąd orzekł na podstawie art. 250 § 1 p.p.s.a. w związku z § 15 i § 6 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz.U. z 2013 r., poz. 490 ze zm.).