Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Joanna Kabat-Rembelska Sędzia NSA Joanna Sieńczyło-Chlabicz (spr.) Sędzia del. WSA Cezary Kosterna Protokolant Sylwia Koszewska po rozpoznaniu w dniu 12 czerwca 2019 r. na rozprawie w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej T. F. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 27 maja 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 41/16 w sprawie ze skargi T. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym 1. oddala skargę kasacyjną; 2. zasądza od T. F. na rzecz Głównego Inspektora Transportu Drogowego 4800 (cztery tysiące osiemset) złotych tytułem kosztów postępowania kasacyjnego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 27 maja 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 41/16, oddalił skargę T. F. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] października 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za przejazd pojazdem nienormatywnym bez zezwolenia.

Sąd I instancji orzekał w następującym stanie faktycznym i prawnym.

I

W dniu 29 czerwca 2015 r. w miejscowości G. na drodze gminnej (droga o dopuszczalnym nacisku osi do 8 t.) zatrzymano do kontroli czteroosiowy samochód ciężarowy marki [...] o nr rej. [...]. Pojazdem kierował J.M., który wykonywał przejazd drogowy z ładunkiem ziemi (ładunek podzielny) w imieniu przedsiębiorcy T.F. prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą T. Usługi Transportowe T. F. (dalej: strona, skarżący).

W wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego stwierdzono następujące naruszenia dopuszczalnych norm:

- nacisk na podwójnej osi napędowej 25,13 t. (po odjęciu 4 %) - przekroczenie o 7,13 t. (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 39,61 %),

- rzeczywista masa całkowita samochodu ciężarowego 42,46 t. (po odjęciu 2 %) - przekroczenie o 10,46 t. (przekroczenie dopuszczalnej wartości o 32,68 %),

- podmiot wykonujący przejazd nie posiadał zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Przebieg kontroli utrwalono protokołem kontroli nr [...] z dnia [...] czerwca 2015 r.

Wobec powyższego decyzją z dnia [...] sierpnia 2015 r. W. Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego nałożył na stronę karę pieniężną w wysokości 15.000 zł za brak zezwolenia kategorii VII – w pozostałych przypadkach.

Decyzją z dnia [...] października 2015 Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD) - działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm. - dalej: k.p.a.), art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 2, art. 64 c, art. 140 aa ust. 1, 3 pkt 1, 4, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c, ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. - Prawo o ruchu drogowym (Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 – dalej: p.r.d.) oraz art. 41 ustawy z dnia 21 marca 1985 r. o drogach publicznych (Dz. U. z 2015 r. poz. 460 – dalej: u.d.p.) - utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

Organ odwoławczy stwierdził, że kontrolowanym pojazdem była przewożona ziemia (ładunek podzielny). Rodzaj przewożonego ładunku został ustalony w toku kontroli. Zgodnie zaś z art. 2 ust. 35 lit. b) p.r.d. ładunek niepodzielny, to taki ładunek, który bez niewspółmiernie wysokich kosztów lub ryzyka powstania szkody nie może być podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. A contrario, ładunek podzielny może zostać podzielony na dwa lub więcej mniejszych ładunków. Brak jest zatem jakichkolwiek wątpliwości co do podzielności przewożonego ładunku.

Organ odwoławczy wyjaśnił również kryteria, którymi kieruje się ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania, omawiając jednocześnie sposób rozumienia pojęć – "ładunek sypki".

Dalej GITD wyjaśnił, że ustalając kategorię wymaganego zezwolenia organ kieruje się wymiarami, masą, naciskami osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII oraz drogi, po których pojazdy te mogą się poruszać. Powyższe warunki zostały określone przez ustawodawcę w załączniku nr 1 do p.r.d. Następnie organ dokonuje wyboru kategorii zezwolenia, której posiadanie zwalniałoby stronę postępowania z konsekwencji prawnych wynikającymi z treści art. 140ab ust. 1 p.r.d.

Zdaniem GITD zgromadzony materiał dowodowy w sposób pełny odzwierciedla ustalony w rozpatrywanej sprawie stan faktyczny. Z całokształtu materiału dowodowego wynika, że doszło do naruszenia obowiązku w zakresie posiadania zezwolenia kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym.

Według organu odwoławczego w wyniku pomiarów kontrolowanego samochodu ciężarowego prawidłowo stwierdzono przekroczenie dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu oraz przekroczenie dopuszczalnej masy całkowitej czteroosiowego samochodu ciężarowego.

GITD stwierdził, że miejsce ważenia legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] marca 2015 r. Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu wytwórcy PIETZSCH (Niemcy), znaku fabrycznym DAW [...] i nr fabrycznym [...]. Waga w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do [...] stycznia 2017 r. Powyższe dokumenty zostały okazane kontrolowanemu przed dokonaniem ważenia. Kierowca został również poinformowany o sposobie przeprowadzania pomiarów oraz o przysługujących mu uprawnieniach.

Następnie GITD zwrócił uwagę na treść art. 140aa ust. 4 p.r.d., w którym ustawodawca przewidział możliwość uwolnienia się podmiotu wykonującego przejazd od odpowiedzialności za stwierdzone naruszenie stwierdzając, że strona w toku postępowania, ani na etapie odwoławczym nie przedstawiła żadnych dowodów wskazujących, że dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

GITD szeroko omówił sposób rozumienia definicji "należytej staranności" i "braku wpływu" powołując na poparcie swojej argumentacji stosowne orzecznictwo.

Wskazanym na wstępie wyrokiem z dnia 27 maja 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił skargę strony.

WSA w działaniu organów wydających decyzje nie dopatrzył się nieprawidłowości, zarówno gdy idzie o ustalenie stanu faktycznego sprawy, jak i o zastosowanie do jego oceny przepisów prawa. Wyjaśnione zostały motywy podjętego rozstrzygnięcia, a przytoczona na ten temat argumentacja jest wyczerpująca.

Następnie WSA przytoczył treść przepisów art. 2 ust. 35a, art. 64 ust. 1, art. 64 ust. 2, art. 140aa p.r.d. oraz lp. 1 załącznika nr 1 do tej ustawy, a także art. 41 u.d.p.

Sąd I instancji stwierdził, że organ ustalając kategorię zezwolenia, którą powinna legitymować się strona postępowania kieruje się następującymi kryteriami. Po pierwsze, rodzajem drogi na której stwierdzono nienormatywność pojazdu. Eliminowane są te kategorie zezwoleń, które nie mogłyby zostać przyznane na przejazd po drodze, na której stwierdzono naruszenie. Po drugie, rodzajem parametrów normatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju nie mogą być przekroczone, co oznacza, że w tym zakresie muszą być normatywne. Przy ich wyodrębnieniu posłużono się zwrotem "nie większe od dopuszczalnych". Organ zatem bada, spośród kategorii zezwoleń odpowiadającej drodze, na której stwierdzono naruszenie, parametry normatywne pojazdu, eliminując następnie te kategorie zezwoleń, które nie spełniają tego rodzaju warunków. Po trzecie, organ kieruje się rodzajem parametrów nienormatywnych pojazdów, od spełnienia których ustawodawca uzależnił uzyskanie zezwolenia. Parametry tego rodzaju mogą zostać przekroczone, ale jedynie do górnej granicy określonej przepisami prawa. Kolejną czynnością jest zatem zakwalifikowanie przekroczonego parametru do kategorii zezwolenia, dla której możliwe byłoby jego uzyskanie i które nie przekraczałoby maksymalnych, ściśle określonych wielkości dla danej kategorii zezwolenia.

Według WSA wiarygodnym i rzeczywistym obrazem parametrów zatrzymanego zespołu pojazdu jest pomiar dokonany w toku kontroli drogowej, na zalegalizowanych urządzeniach pomiarowych, w miejscu ważenia legitymującym się dokumentem potwierdzającym spełnienie wszelkich warunków koniecznych do wykonywania pomiarów nacisków oraz masy pojazdów. Tylko taki tryb kontroli parametrów pozwala stwierdzić nienormatywność kontrolowanego pojazdu w chwili jego zatrzymania. Zatem Inspektorzy Transportu Drogowego weryfikują stan faktyczny zastany w chwili kontroli drogowej używając wyłącznie urządzeń o ważnej legalizacji.

Mając to na uwadze Sąd I instancji uznał, na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach administracyjnych sprawy, że kontrola drogowa, w toku której dokonano ważenia pojazdu, została przeprowadzona w prawidłowy sposób.

WSA zwrócił także uwagę na charakter decyzji związanych z przekroczeniem przepisów wskazanych wyżej ustaw. Wydane na ich podstawie decyzje administracyjne nakładające kary pieniężne mają charakter szczególny. Są to mianowicie decyzje wydawane w ramach tzw. uznania związanego, nie stwarzającego właściwym organom administracji praktycznie żadnych "luzów" interpretacyjnych. Zaistnienie określonych ustawą przesłanek odpowiedzialności zobowiązuje właściwy organ do wymierzenia kary i organ nie ma możliwości jej miarkowania.

Sąd I instancji podzielił stanowisko organu, że skarżący nie przedstawił dowodów wskazujących, że dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miał wpływu na powstanie naruszenia. Okoliczności wyłączające odpowiedzialność za stwierdzone naruszenie powinien bowiem udowodnić podmiot wykonujący przejazd, ponieważ to on wywodzi z tego korzystne dla siebie skutki.

Reasumując WSA stwierdził, że decyzje organów obu instancji nie naruszają unormowań k.p.a., w tym w szczególności art. 7, 77 § 1 oraz 80 k.p.a. w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Prawidłowo ustalony stan faktyczny uzasadniał nałożenie na skarżącego kary za przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia.

II

Skargę kasacyjną od powyższego wyroku wniósł skarżący zaskarżając ten wyrok w całości i żądając jego uchylenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie.

Na podstawie art. 174 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r. poz. 718 ze zm., dalej: - p.p.s.a.) zaskarżonemu wyrokowi zarzucono:

a) obrazę przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 64 d ust. 2 p.r.d. poprzez nieprawidłową jego wykładnię wyrażającą się w sformułowaniu niesłusznego poglądu, że w realiach tej sprawy zachodzą podstawy do ubiegania się o zezwolenie kategorii VII na przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym, podczas gdy w okolicznościach tej sprawy biorąc pod uwagę rodzaj i charakter ładunku nie zachodzą podstawy i przesłania z przepisu art. 64 p.r.d. do wydania zezwolenia kategorii VII na przewóz ładunku podzielnego pojazdem nienormatywnym z uwagi na to, że ładunek w postaci przewozu ziemi jest podzielny;

b) obrazę przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 2 pkt 35b p.r.d. poprzez błędną jego wykładnię i niesłuszne uznanie w realiach sprawy, że skarżący mógł ubiegać się o zezwolenie kategorii VII na przejazd pojazdem nienormatywnym w sytuacji, gdy przewożony ładunek w postaci ziemi nie jest objęty dyspozycją przepisu art. 2 pkt 35b p.r.d.;

c) obrazę przepisu prawa materialnego, a mianowicie art. 140 ab ust. 1 pkt 3c p.r.d. poprzez jego niewłaściwie zastosowanie w realiach sprawy i niesłuszne wymierzenie kary pieniężnej w kwocie 15 000 zł w sytuacji gdy brak jest podstaw do kwalifikowania ładunku w postaci ziemi jako ładunek niepodzielny od którego uzależnione jest ubieganie się o uzyskanie zezwolenia na przewóz pojazdem nienormatywnym;

d) obrazę przepisów prawa materialnego, a mianowicie art. 64 ust. 2 p.r.d. poprzez jego nieprawidłową wykładnię, wyrażającą się w sformułowaniu nieprawidłowego poglądu, iż przewóz drogowy z ładunkiem w postaci ziemi pojazdem marki [...] o nr rej. [...]nie może zostać zaliczony do zezwolenia kategorii I lub II, podczas gdy przewóz dotyczył ładunku innego niż ładunek niepodzielny;

e) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego wyroku, a mianowicie art. 140 aa ust. 4 p.r.d. poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach tej sprawy i nietrafne uznanie, że wykonujący przejazd miał wpływ na powstanie naruszenia, podczas gdy do naruszenia doszło z winy pracownika firmy;

f) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 141 § 4 p.p.s.a. poprzez:

- brak prawno relewantnej argumentacji Sądu w oparciu o jakie kryteria Sąd uznał, że w realiach sprawy zachodzą podstawy do wymierzenia kary, jak za brak zezwolenia kategorii VII i ubiegania się o wydanie zezwolenia tejże kategorii,

- nieodniesienie się przez Sąd na jakiej podstawie wykonujący przejazd pojazdem

nienormatywnym mógł ubiegać się o wydanie zezwolenia kategorii VII, podczas gdy zezwolenie kategorii VII jest wydawane w sytuacji gdy ładunek jest niepodzielny,

- brak prawno relewantnej argumentacji Sądu na jakiej podstawie powyższe organy bez dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego z zakresu przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdu nienormatywnego uprawnionego do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII, uznały przekroczenie parametrów nacisku na podwójnej osi napędowej pojazdu kierowanego przez Pana J.M. o 7,13 t. oraz ogólne przekroczenie o 10,46 t. rzeczywistej masy całkowitej samochodu ciężarowego bez sprecyzowania i wskazania rodzaju przekroczenia,

- nieprzedstawienie przez Sąd I instancji w pisemnych motywach skarżonego rozstrzygnięcia dlaczego przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku, podczas gdy przepis art. 64 d ust. 2 p.r.d. stanowi, że zezwolenie kategorii VII może zostać wydane pod warunkiem, że ładunek jest podzielny;

g) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 7 w zw. z art. 87 k.p.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII w celu procentowego określenia w tej sprawie przekroczenia parametrów w zakresie masy, wymiarów i nacisku osi pojazdów nienormatywnych;

h) obrazę przepisów prawa procesowego mogącego mieć istotny wpływ na treść skarżonego rozstrzygnięcia, a mianowicie art. 140 aa ust. 4 pkt 1 b p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i nietrafne uznanie w okolicznościach tej sprawy, że nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w zakresie braku wpływu kierującego pojazdem na powstałe naruszenia, w sytuacji gdy ładunek przewożony transportem drogowym nie jest objęty desygnatem pojęcia z art. 64 d ust. 2 p.r.d. i nie kwalifikuje się jako ładunek niepodzielny.

Argumentację na poparcie powyższych zarzutów skarżący przedstawił w uzasadnieniu skargi kasacyjnej.

Ponadto autor skargi kasacyjnej wniósł o podjęcie uchwały zawierającej rozstrzygnięcie zagadnienia prawnego polegającego na wyjaśnieniu, czy podmiot wykonujący przewóz drogowy może być obciążany karą pieniężną, jak za przewóz bez zezwolenia kategorii VII w sytuacji, gdy przewożony ładunek w postaci ziemi jako ładunek podzielny nie kwalifikuje się do objęcia go zezwoleniem kategorii VII.

W odpowiedzi na skargę kasacyjną GITD wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.

III

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw i nie zasługuje na uwzględnienie.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a, rozpoznając sprawę w granicach skargi kasacyjnej, bierze pod rozwagę z urzędu jedynie nieważność postępowania, która zachodzi w przypadkach przewidzianych w § 2 tego artykułu. W niniejszej sprawie nie występują jednak żadne z wad wymienionych we wspomnianym przepisie, które powodowałyby nieważność postępowania prowadzonego przez Sąd I instancji.

W pierwszej kolejności oceną Naczelnego Sądu Administracyjnego objęty został zarzut naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., jego zasadność bowiem wykluczałaby możliwość merytorycznego odniesienia się do pozostałych, objętych zarzutami skargi kasacyjnej nieprawidłowości (por. wyroki NSA: z dnia 4 września 2014 r., sygn. akt II GSK 1293/13; z dnia 16 października 2013 r., sygn. akt II GSK 937/12).

Przypomnieć należy, że ustawodawca w art. 141 § 4 p.p.s.a. określił niezbędne elementy uzasadnienia, tj. zwięzłe przedstawienie stanu sprawy, zarzutów podniesionych w skardze, stanowisk pozostałych stron, podstawę prawną rozstrzygnięcia oraz jej wyjaśnienie. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się, że naruszenie art. 141 § 4 p.p.s.a. może stanowić samodzielną podstawę kasacyjną w dwóch przypadkach: po pierwsze, jeżeli uzasadnienie orzeczenia wojewódzkiego sadu administracyjnego nie zawiera stanowiska co do stanu faktycznego przyjętego za podstawę zaskarżonego rozstrzygnięcia, po drugie, gdy uzasadnienie zaskarżonego wyroku zostało sporządzone w sposób uniemożliwiający przeprowadzenie jego kontroli przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. uchwała NSA z 15 lutego 2010 r., sygn. akt II FPS 8/09, ONSAiWSA 2010, nr 3, poz. 39). W rozpoznawanej sprawie nie mamy do czynienia z żadnym z tych przypadków.

Według Naczelnego Sądu Administracyjnego, uzasadnienie kontrolowanego wyroku Sądu I instancji, gdy chodzi o analizę przedstawionych w nim argumentów, nie uniemożliwia przeprowadzenia kontroli prawidłowości tego orzeczenia, co prowadzi do wniosku, że Sąd I instancji uczynił zadość obowiązkowi sporządzenia uzasadnienia w sposób uwzględniający konsekwencje wynikające z towarzyszącej uzasadnieniu każdego orzeczenia sądowego funkcji kontroli trafności wydanego rozstrzygnięcia.

Wbrew twierdzeniom autora skargi kasacyjnej, Sąd I instancji wyjaśnił, w oparciu o jakie przepisy prawa uznał, że w rozpoznawanej sprawie nie ma znaczenia podzielność ładunku. Wprawdzie Naczelny Sąd Administracyjny dostrzega, że Sąd I instancji nie wypowiedział się szerzej w tej kwestii, ale jego stanowisko jest jasne. W tym zakresie na str. 9 uzasadnienia zaskarżonego wyroku wyraźnie bowiem wskazał, że: "Przy dokonywaniu kwalifikacji kategorii zezwolenia bez znaczenia jest okoliczność w postaci podzielności ładunku. Stosownie bowiem do treści art. 140ab ust. 2 p.r.d. w przypadku naruszeń zakazu, o którym mowa w art. 64 ust. 2, za przejazd pojazdem nienormatywnym nakłada się karę jak za przejazd bez zezwolenia". Natomiast zupełnie inną kwestią jest siła przekonywania argumentów Sądu I instancji. Fakt więc, że stanowisko zajęte przez Sąd I instancji jest odmienne od prezentowanego przez wnoszącego skargę kasacyjną nie oznacza, iż uzasadnienie wyroku zawiera wady konstrukcyjne czy też, że jest wadliwe w stopniu uzasadniającym uchylenie wydanego w sprawie rozstrzygnięcia. Dlatego polemika z merytorycznym stanowiskiem Sądu I instancji nie może sprowadzać się do zarzutu naruszenia art. 141 § 4 p.p.s.a., albowiem poprzez zarzut naruszenia tego przepisu nie można skutecznie zwalczać, ani prawidłowości przyjętego za podstawę orzekania stanu faktycznego, ani stanowiska sądu co do wykładni bądź zastosowania prawa (por. np.: wyrok NSA z dnia 26 listopada 2014 r., sygn. akt II OSK 1131/13; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2015 r., sygn. akt I FSK 2081/13; wyrok NSA z dnia 12 marca 2015 r., sygn. akt I OSK 2338/13; wyrok NSA z dnia 18 marca 2015 r., sygn. akt I GSK 1779/13).

Zamierzonego skutku nie mógł również odnieść zarzut naruszenia art. 7 w zw. z art. 87 k.p.a. i art. 106 § 3 p.p.s.a., sformułowany w pkt II lit. g petitum skargi kasacyjnej. Według autora skargi kasacyjnej do naruszenia tych przepisów miało dojść poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z pisemnej opinii biegłego z zakresu przekroczenia masy, wymiarów i nacisków osi pojazdów nienormatywnych uprawnionych do poruszania się na podstawie zezwoleń kategorii I-VII.

Przede wszystkim wymaga podkreślenia, że kwestionowanie w skardze kasacyjnej ustaleń faktycznych, do czego sprowadzała się omawiana podstawa kasacji, nie może być dokonywane w oparciu o zarzut naruszenia art. 106 § 3 p.p.s.a. (por. wyroki NSA z dnia: 26 października 2018 r., sygn. akt I GSK 2861/18; 9 marca 2007 r., sygn. akt I OSK 1026/06).

Ponadto w sprawach dotyczących kar pieniężnych za przejazd pojazdem nienormatywnym okolicznością kluczową jest stwierdzenie przekroczenia przez pojazd dopuszczalnych nacisków na osie. Okoliczność ta stwierdzona może być w jeden tylko sposób, tj. poprzez ważenie udokumentowane protokołem kontroli (por. wyrok NSA z dnia 6 marca 2013 r., sygn. akt II GSK 2081/11).

W rozpoznawanej sprawie miejsce ważenia kontrolowanego pojazdu legitymowało się w dniu kontroli protokołem z pomiaru pochylenia terenu na stanowisku ważenia pojazdów z dnia [...] marca 2015 r. Pojazd został zważony przy pomocy wagi samochodowej do ważenia pojazdów w ruchu wytwórcy PIETZSCH (Niemcy), nr fabryczny [...]. Waga w dniu kontroli legitymowała się ważnym świadectwem legalizacji ponownej wydanym przez Naczelnika Obwodowego Urzędu Miar w P. z datą ważności do [...] stycznia 2017 r.

Z protokołu kontroli w rozpoznawanej sprawie wynika zaś, że ważenie miało miejsce w obecności kierowcy, który był pouczony o przebiegu ważenia. Kontrolowanemu okazano dokumenty dotyczące legalizacji wagi i protokół nachylenia terenu. Kierowca kontrolowanego pojazdu nie zakwestionował sposobu przeprowadzonego ważenia oraz podpisał protokół kontroli bez zastrzeżeń.

W tym miejscu należy podkreślić, że protokół ważenia jest dokumentem urzędowym i jest dowodem tego, co zostało w nim urzędowo stwierdzone. Naczelny Sąd Administracyjny w licznych orzeczeniach wskazywał na znaczenie dowodowe dokumentu urzędowego, jakim jest protokół kontroli, który obrazuje stan faktyczny później trudny do odtworzenia (por. wyrok NSA z dnia 17 czerwca 2008 r., sygn. akt II GSK 89/08, wyrok NSA z dnia 3 września 2008 r., sygn. akt II GSK 291/08, wyrok NSA z dnia 13 maja 2009 r., sygn. akt II GSK 810/08).

Naczelny Sąd Administracyjny nie dopatrzył się naruszenia zarzucanych przepisów prawa poprzez zaniechanie dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z pisemnej opinii biegłego, gdyż przepisy p.r.d. dotyczące nakładania kar za przejazd pojazdów nienormatywnych nie wymagają wiedzy szczególnej, tym samym organ nie ma obowiązku korzystania z biegłych (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1200/16).

W tym stanie rzeczy, wobec treści opisanych wyżej dokumentów urzędowych, brak jest podstaw aby przyjąć, że ustalenia poczynione na ich podstawie były błędne. Wadliwość postępowania dowodowego nie została przez autora skargi kasacyjnej wykazana, a wobec braku przeciwdowodów co do prawidłowości ważenia, poczynione ustalenia należało uznać za prawidłowe.

Za bezzasadne należy także uznać zarzuty naruszenia art. 64d ust. 2, art. 2 pkt 35b, art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c, art. 64 ust. 2 p.r.d., wskazane w pkt II lit. a-d petitum skargi kasacyjnej. Istota tych zarzutów sprowadza się do twierdzenia, że skarżący nie mógł być ukarany karą w wysokości 15.000 zł, na podstawie art. 140ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d., albowiem nie mógł otrzymać zezwolenia kategorii VII, gdyż przewożony ładunek był podzielny. Zdaniem kasatora przewóz ładunku w postaci ziemi z uwagi na jego charakter jako ładunek podzielny powinien zostać zakwalifikowany jak za brak zezwolenia niższej kategorii, zgodnie z art. 64 ust. 2 p.r.d.

Odnosząc się tak postawionych zarzutów należy wskazać, że jednym ze stwierdzonych naruszeń było ustalenie w zakresie przekroczenia dopuszczalnego nacisku na podwójnej osi napędowej o 39,61 % (25,13 t.). Z treści art. 64d ust. 1 p.r.d. wynika, że zezwolenie kategorii VII wydaje się dla pojazdu, którego ruch, ze względu na wymiary, masę lub naciski osi, nie jest możliwy na podstawie zezwoleń kategorii I-VI. Z kolei przepis art. 64d ust. 2 pkt 1 p.r.d. nie dopuszcza wydawania zezwoleń kategorii VII na przejazd pojazdu nienormatywnego przewożącego ładunek podzielny, ale przepis art. 140aa ust. 1 p.r.d. przewiduje nałożenie kary pieniężnej zarówno za przejazd po drogach publicznych pojazdów nienormatywnych bez wymaganego zezwolenia, jak i za przejazd takich pojazdów niezgodnie z warunkami określonymi dla odpowiedniego zezwolenia. Tak więc nawet wówczas, gdy mamy do czynienia z sytuacją, w której pojazd jako nienormatywny kwalifikuje się do wydania zezwolenia kategorii VII, ale ze względu na rodzaj ładunku (podzielny) takiego zezwolenia nie może otrzymać, to przejazd takim pojazdem nienormatywnym podlega karze, na takich zasadach, jak przejazd pojazdem nienormatywnym bez wymaganego zezwolenia kategorii VII (por. wyroki NSA z dnia: 23 października 2018 r., sygn. akt II GSK 2752/16 i II GSK 2753/16; 19 grudnia 2017 r., sygn. akt II GSK 261/16).

W sytuacji, z którą mamy do czynienia w rozpoznawanej sprawie nie chodzi zatem o to, że ze względu na rodzaj przewożonego ładunku skarżący kasacyjnie nie mógłby uzyskać zezwolenia kategorii VII, bo przewoził ładunek podzielny. Chodzi o to, że pomimo podzielnego ładunku pojazd był nienormatywny, tak jak dla pojazdu, dla którego przewóz objęty byłby zezwoleniem kategorii VII. Zatem przekraczał parametry, jak dla pojazdów tej kategorii. Wobec tego, jeżeli przewoźnik nie posiada żadnego zezwolenia na przejazd pojazdem nienormatywnym, a stwierdzone naruszenia nie mieszczą się w parametrach przewidzianych dla kategorii zezwoleń I-VI, to organ stosuje kategorię jak dla zezwoleń kategorii VII. Tak też uczyniono w rozpoznawanej sprawie, wobec czego organy nie naruszyły zarzucanych przepisów prawa materialnego, a Sąd I instancji oddalając skargę również nie naruszył tych przepisów.

Przyjęcie innego sposobu rozumienia powołanych w omawianych zarzutach przepisów musiałoby prowadzić do uznania, że karze nie podlegają wykonujący przejazd, jeżeli przewożą ładunek podzielny, co na gruncie treści art. 140aa ust. 1 p.r.d. byłoby niedopuszczalne (por. wyrok NSA z dnia 8 lutego 2018 r., sygn. akt II GSK 1200/16). Zwrócić należy uwagę, że treść tego przepisu wiąże karę z przejazdem bez zezwolenia lub niezgodnie z warunkami określonymi dla tego zezwolenia. Przepis nie używa zwrotu "warunki określone w zezwoleniu", ale warunki określone dla tego zezwolenia. Warunki takie mogą być określone w różnych miejscach np. w treści zezwolenia, ale także w przepisie ustawy, który ustala określone parametry dla uzyskania zezwoleń określonej kategorii.

Natomiast zgodnie z art. 140 ab ust. 1 pkt 3 lit. c p.r.d. karę pieniężną, o której mowa w art. 140aa ust. 1, ustala się, za brak zezwolenia kategorii VII, w wysokości 15.000 zł, w pozostałych przypadkach, a więc w przypadku gdy nacisk jednej osi lub wielu osi, przekracza dopuszczalną wartość o więcej niż 20 %. Jako że nacisk podwójnej osi napędowej kontrolowanego pojazdu przekraczał w rozpoznawanej sprawie wartość 20 % dopuszczalnej wartości, nałożona kara pieniężna powinna wynosić 15.000 zł.

W konsekwencji za bezzasadny należało również uznać zarzut naruszenia art. 140 aa ust. 4 pkt 1 lit. b p.r.d. poprzez jego niezastosowanie i nietrafne uznanie w okolicznościach tej sprawy, że nie zachodzą podstawy do umorzenia postępowania w zakresie braku wpływu kierującego pojazdem na powstałe naruszenia, w sytuacji gdy ładunek przewożony transportem drogowym nie jest objęty desygnatem pojęcia z art. 64d ust. 2 p.r.d. i nie kwalifikuje się jako ładunek niepodzielny.

Na usprawiedliwienie nie zasługuje także zarzut naruszenia art. 140 aa ust. 4 p.r.d., sformułowany w pkt II lit. e petitum skargi kasacyjnej. W ocenie kasatora do naruszenia tego przepisu miało dojść poprzez jego niezastosowanie w okolicznościach tej sprawy i nietrafne uznanie, że wykonujący przejazd miał wpływ na powstanie naruszenia, podczas gdy do naruszenia doszło z winy pracownika firmy.

Zgodnie z treścią art. 140aa ust. 4 p.r.d., nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w ust. 1, wobec podmiotu wykonującego przejazd, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli: 1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot, o którym mowa w ust. 3 pkt 1: a) dochował należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem, b) nie miał wpływu na powstanie naruszenia.

Dokonując oceny zaskarżonego wyroku z punktu widzenia naruszenia przez Sąd I instancji zacytowanego przepisu, stwierdzić przede wszystkim należy, że uwolnienie się przewoźnika od kary za przejazd pojazdem nienormatywnym może mieć miejsce tylko wówczas, gdy w postępowaniu administracyjnym zostanie wykazane istnienie okoliczności wskazujących na dochowanie przez niego należytej staranności przy wykonywaniu przewozu.

W orzecznictwie NSA trafnie podnosi się przy tym, że na gruncie regulacji zawartej w omawianym przepisie - to na podmiocie wykonującym przejazd spoczywa obowiązek wykazania, iż naruszenie skutkujące nałożeniem kary, powstało w wyniku niezależnych od niego okoliczności, na powstanie których nie miał wpływu, a także, że podjął wszelkie niezbędne działania bądź środki zmierzające do wykonania przewozu zgodnie z przepisami prawa i wynikającymi z nich normami i wymogami. To przewoźnik podejmuje się transportu, a tym samym może go rozpocząć po upewnieniu się, czy przewożony ładunek nie powoduje naruszenia obowiązujących przepisów (por. np. wyroki NSA z dnia: 9 października 2018 r., sygn. akt. II GSK 2932/16; 18 października 2016 r., sygn. akt II GSK 1116/15).

W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, trafny jest pogląd organów, zaaprobowany przez Sąd I instancji, że skarżący nie wykazał wystąpienia przesłanek do zwolnienia z odpowiedzialności za stwierdzone naruszenia, wymienionych w art. 140aa ust. 4 p.r.d. W aktach sprawy brak jest jakichkolwiek dowodów o charakterze obiektywnym świadczących, że strona dochowała należytej staranności w realizacji czynności związanych z przejazdem oraz nie miała wpływu na powstanie naruszenia.

Jako podmiot profesjonalny - wykonujący przejazd - skarżący powinien był podjąć kroki celem takiego załadunku, aby pojazd po wykonaniu czynności załadunkowych był normatywy (por. wyrok NSA z dnia 21 czerwca 2018 r., sygn. akt II GSK 2343/16). Nie ma również podstaw do stwierdzenia, że skarżący (przedsiębiorca wykonujący przewóz) nie miała wpływu na powstanie naruszenia, gdyż do naruszenia doszło z winy pracownika firmy.

Odnosząc się zaś do wniosku kasatora o zainicjowanie trybu postępowania, o którym mowa w art. 187 § 1 p.p.s.a., NSA stwierdził brak podstaw do jego uwzględnienia. Z przepisu tego wynika, że jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Naczelny Sąd Administracyjny może odroczyć rozpoznanie sprawy i przedstawić to zagadnienie do rozstrzygnięcia składowi siedmiu sędziów tego Sądu. Przy czym, zagadnienie prawne "budzące poważne wątpliwości" to takie, które między innymi, odnosi się do kwestii prawnych, których wyjaśnienie nastręcza znacznych trudności, głównie z powodu możliwości różnego rozumienia przepisów prawnych lub pojawienia się w odniesieniu do danej kwestii prawnej rozbieżności w orzecznictwie sądów administracyjnych (zob. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 25 czerwca 2007 r., sygn. akt I FPS 1/07). Podstawą przyjęcia, że chodzi o poważne wątpliwości może być również sytuacja odnosząca się do kwestii odstąpienia od ustalonego w orzecznictwie sądów administracyjnych poglądu prawnego (zob. postanowienie składu siedmiu sędziów NSA z dnia 10 lutego 2014 r., sygn. akt I FPS 3/13).

Z powyższego wynika, że warunkiem koniecznym stosowania wskazanego przepisu w każdej z wymienionych lub im podobnych sytuacji jest – co należy podkreślić – istnienie wątpliwości składu orzekającego sądu kasacyjnego odnośnie do istotnej w sprawie kwestii prawnej, i to wątpliwości o charakterze poważnym. W rozpoznawanej sprawie zaś takie wątpliwości nie wystąpiły, a zatem wniosek autora skargi kasacyjnej nie został uwzględniony.

Wobec powyższego Naczelny Sąd Administracyjny uznał zarzuty skargi za nieusprawiedliwione i oddalił skargę kasacyjną na podstawie art. 184 p.p.s.a.

O kosztach postępowania kasacyjnego orzeczono na podstawie art. 204 pkt 1 p.p.s.a. w zw. z § 14 ust. 1 pkt 2 lit. c) w zw. z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) w zw. z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r., poz. 1804).