Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodnicząca Sędzia NSA Beata Sobocha-Holc po rozpoznaniu w dniu 29 lipca 2026 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia E. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu z dnia 28 maja 2026 r. sygn. akt I SA/Po 171/26 w zakresie odrzucenia skargi i zwrotu wpisu od skargi w sprawie ze skargi E. Sp. z o.o. w P. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu z dnia 23 października 2025 r. nr SKO.F.406.384.2025 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 28 maja 2026 r., sygn. akt I SA/Po 171/26, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu (dalej: sąd I instancji lub WSA w Poznaniu) odrzucił skargę E. Sp. z o.o. w P. (dalej: skarżąca lub spółka) na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Poznaniu (dalej: organ II instancji lub SKO) z 23 października 2025 r. nr SKO.F.406.384.2025 w przedmiocie wznowienia postępowania w sprawie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości oraz zwrócił skarżącej wpis od skargi w kwocie 200 złotych.

W uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia sąd I instancji wskazał, że zarządzeniem przewodniczącego wydziału skarżąca została wezwana do usunięcia braków skargi – formalnego, przez jej podpisanie w sposób czytelny imieniem i nazwiskiem oraz fiskalnego, przez uiszczenie wpisu od skargi w kwocie 200 złotych – w terminie 7 dni pod rygorem odrzucenia skargi. Wezwanie pozostawiono w aktach sprawy ze skutkiem doręczenia na dzień 27 stycznia 2026 r. Sąd I instancji wskazał, że strona dokonała wymaganych czynności po upływie wskazanego terminu.

Pismem z 5 lutego 2026 r. skarżąca, działająca przez prezesa zarządu, wniosła o przyjęcie załączonych do wskazanego pisma dokumentów celem umożliwienia uzupełnienia braków formalnych. W tymże piśmie skarżąca podniosła, że skontaktowała się telefonicznie z sądem w celu uzyskania informacji o stanie sprawy i została poinformowana, że została do niej skierowana drogą listowną korespondencja, której skarżąca nie odebrała. Skarżąca powzięła informacje o konieczności złożenia wymaganych dokumentów, które załączyła do omawianego pisma, a także stwierdziła, że uda się do sądu w celu zapoznania się z aktami sprawy oraz dokładnego sprawdzenia treści pisma, które zostało jej przesłane w celu ustalenia czy zachodzi potrzeba dokonania dalszych uzupełnień. Do wniesionego pisma skarżąca dołączyła potwierdzenie nadania skargi za pośrednictwem systemu e-Doręczenia, podpisaną odręcznie skargę, aktualny odpis z Krajowego Rejestru Sądowego, dowód uiszczenia opłaty od skargi oraz wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia jej z ponoszenia kosztów postępowania sądowego.

Postanowieniem z 15 kwietnia 2026 r., sygn. akt I SPP/Po 31/26, starszy referendarz sądowy WSA w Poznaniu odmówił skarżącej przyznania prawa pomocy.

Na postanowienie WSA w Poznaniu z 28 maja 2026 r. skarżąca, reprezentowana przez radcę prawnego, wniosła zażalenie, domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie przepisów postępowania: art. 58 § 1 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej: p.p.s.a.) oraz art. 220 § 3 p.p.s.a. w zw. z art. 73 § 1 – § 4 p.p.s.a., w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy przez niewłaściwe ich zastosowanie, albowiem strona nie uchybiła terminowi do uzupełnienia braków formalnych skargi oraz do uiszczenia wpisu od skargi.

W uzasadnieniu zażalenia wskazała, że nie otrzymała wezwania sądu do usunięcia braków formalnych skargi oraz zarządzenia przewodniczącego wydziału dot. wezwania do uiszczenia wpisu od skargi. Skarżąca wskazała, że nie otrzymała ww. wezwania i zarządzenia, ponieważ nie przekazano jej zawiadomienia o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej, co stanowiło naruszenie art. 73 § 1 – § 4 p.p.s.a. Skarżąca wyjaśniła, że po uzyskaniu powyższych informacji niezwłocznie podjęła działania mające na celu wyjaśnienie sytuacji, skontaktowała się z sądem, uzyskała informacje dotyczące koniecznych czynności, a następnie bezzwłocznie przygotowała wymagane dokumenty oraz uiściła należny wpis od skargi. W ocenie skarżącej działania te wskazują, że intencją skarżącej było uczestnictwo w postępowaniu oraz doprowadzenie do merytorycznego rozpoznania sprawy, zaś brak wcześniejszego wykonania obowiązków procesowych wynikał z braku rzeczywistej wiedzy o skierowanej do skarżącej korespondencji.

Skarżąca podniosła nadto, że dodatkowe wątpliwości budzi treść adnotacji znajdujących się na kopercie przesyłki. Skarżąca podniosła, że z jednej strony wskazano, że zawiadomienie o przesyłce było pozostawione 13 stycznia 2026 r. "w drzwiach adresata", a następnie dokonano zwrotu przesyłki z adnotacją "nie podjęto w terminie". Jednocześnie w części formularza dotyczącej przyczyn niedoręczenia przesyłki zaznaczono rubrykę "z innych przyczyn". W ocenie skarżącej taka adnotacja rodzi uzasadnione wątpliwości co do prawidłowości przebiegu procedury doręczenia ww. pism i nie pozwala na jednoznaczne ustalenie, jakie czynności zostały faktycznie podjęte przez operatora pocztowego, jak również czy zostały one wykonane w sposób umożliwiający skuteczne zastosowanie art. 73 § 1 – 4 p.p.s.a.

Pismem z 17 czerwca 2026 r. skarżąca uzupełniła zażalenie, wnosząc o przeprowadzenie dowodu z oświadczeń: J. W. – prezesa zarządu spółki, A. P. oraz S. P. Z treści powyższych oświadczeń wynika, że w okresie od 13 stycznia 2026 r. do 27 stycznia 2026 r. wskazane osoby nie powzięły żadnej informacji o próbie doręczenia przesyłki sądowej, a także o pozostawionym awizie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zarzuty zawarte w zażaleniu zmierzają w istocie do zakwestionowania skuteczności zastępczego doręczenia skarżącemu przesyłki zawierającej zarządzenie z 2 stycznia 2026 r. w trybie art. 73 p.p.s.a. Zgodnie z jego treścią w razie niemożności doręczenia pisma w sposób przewidziany w artykułach art. 65 – 72 p.p.s.a., pismo składa się na okres czternastu dni w placówce pocztowej w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo w urzędzie gminy, dokonując jednocześnie zawiadomienia określonego w § 2. Zawiadomienie o złożeniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy w terminie siedmiu dni od dnia pozostawienia zawiadomienia, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej, a gdy to nie jest możliwe, na drzwiach mieszkania adresata lub w miejscu wskazanym jako adres do doręczeń, na drzwiach biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe (§ 2). Stosownie do § 3 tego artykułu w przypadku niepodjęcia pisma w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru pisma w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od dnia pierwszego zawiadomienia o złożeniu pisma w placówce pocztowej albo w urzędzie gminy. Zgodnie zaś z § 4 doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1.

Z treści art. 73 § 1 i § 4 p.p.s.a. wynika zatem, że doręczenie w tym trybie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia czternastodniowego terminu, liczonego od dnia pierwszej nieudanej próby doręczenia, o której adresat dowiaduje się ze stosownego zawiadomienia – awizo. Od daty na zawiadomieniu należy liczyć czternastodniowy termin do przyjęcia domniemania doręczenia pisma.

Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że domniemanie to polega na założeniu, że adresat przesyłki zapoznał się z jej treścią ostatniego dnia tego terminu, a zatem z tą datą wiążą się również odpowiednie skutki procesowe, jak chociażby bieg terminu do uzupełnienia braków formalnych. Domniemanie doręczenia pisma nie nastąpi tylko w razie niespełnienia tak ukształtowanych warunków i tylko wówczas nie wywoła skutków prawnych dla strony dokonującej czynności procesowej. Celem wskazanych powyżej przepisów było uregulowanie kwestii dotyczącej obiegu korespondencji między adresatem przesyłki, osobą doręczającą a placówką pocztową (por. postanowienie NSA z 28 sierpnia 2013 r. sygn. akt II FSK 2228/13).

W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny podkreśla, że doręczenie zastępcze przewidziane w art. 73 p.p.s.a. pociąga za sobą skutki bardzo daleko idące, łącznie z możliwością pozbawienia strony drogi sądowej, dlatego też strona ma możliwość wzruszenia domniemania, jakoby przesyłka dotarła do jej rąk w dacie przyjętej przez sąd. Trybem właściwym dla obalenia subiektywnego przekonania sądu o prawidłowości doręczenia przesyłki w przyjętej na podstawie art. 73 p.p.s.a. dacie jest postępowanie z wniosku o przywrócenie terminu (por. postanowienie NSA z 10 kwietnia 2013 r. sygn. akt II FZ 111/13).

Równie istotne jest, że ciężar obalenia domniemania doręczenia przesyłki przez awizo ciąży na skarżącej. Zatem kwestionując fakt pozostawienia stosownego zawiadomienia przez pracownika poczty skarżąca winna wskazać takie okoliczności, które wzbudziłyby wątpliwości sądu w tym zakresie. Brak powyższego skutkuje przyjęciem, stosowanie do treści art. 73 § 4 p.p.s.a., że doręczenie przesyłki zostało dokonane skutecznie (por. postanowienie NSA z 27 września 2012 r. sygn. akt II OZ 811/12).

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego obalenie fikcji doręczenia tylko na podstawie twierdzenia, że awiza nie pozostawiono prowadziłoby do nieuzasadnionego podważenia instytucji z art. 73 p.p.s.a. W każdej bowiem sytuacji strona mogłaby obalić domniemanie doręczenia przesyłki w trybie awizo poprzez zwykłe oświadczenie, że awizo nie zostało umieszczone w skrzynce pocztowej lub zaginęło (por. postanowienie NSA z 23 października 2013 r. sygn. akt I OZ 971/13). W niniejszej sprawie, co wynika z adnotacji na zwrotnym potwierdzeniu odbioru przytwierdzonym do zwróconej przesyłki, awizo zostało umieszczone w drzwiach adresata.

Ponadto, odnosząc się do twierdzeń skarżącej, Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że dokonanie powtórnego zawiadomienia zaznacza się na przesyłce adnotacją "awizowano powtórnie dnia" na adresowej stronie nie doręczonej przesyłki i podpisem. Przesyłkę nie podjętą pocztowa placówka oddawcza opatruje na stronie adresowej adnotacją "nie podjęto w terminie" oraz odciskiem datownika i odsyła niezwłocznie wraz z formularzem potwierdzenia odbioru organowi wysyłającemu (por. postanowienie NSA z 28 września 2011 r. sygn. akt II GSK 1923/11).

W rozpoznawanej sprawie przesyłka została właściwie opatrzona wymaganymi adnotacjami. Zgodnie z treścią wskazanych adnotacji, pierwszego awizowania dokonano 13 stycznia 2026 r., co zostało potwierdzone odciskiem datownika. Powtórnego awizowania dokonano 21 stycznia 2026 r., co także zostało potwierdzone odciskiem datownika. Następnie, 28 stycznia 2026 r. opatrzono przesyłkę adnotacją "ZWROT nie podjęto w terminie", która to adnotacja również została potwierdzona odciskiem datownika. Wszystkie adnotacje są także opatrzone podpisem pracownika placówki pocztowej. Na zwrotnym potwierdzeniu odbioru (zpo), zwróconym do nadawcy wraz z przesyłką (przytwierdzonym do koperty), w punkcie drugim zaznaczono pole, że przesyłkę pozostawiono w placówce pocztowej "[...]" o czym w dniu 13 stycznia 2026 r. umieszczono zawiadomienie w drzwiach adresata. W punkcie czwartym zaznaczono, że przesyłki nie doręczono gdyż: z innych przyczyn (podkreślono), a następnie dodano adnotację "ZWROT nie podjęto w terminie", zaś poniżej wskazano datę: 28 stycznia 2026 r. oraz podpis pracownika placówki pocztowej. Należy w tym miejscu wskazać, że w punkcie czwartym zpo dostępne do zaznaczenia są dwa pola – przesyłki nie doręczono gdyż: adresat odmówił przyjęcia bądź adres jest niepełny. Trzecią możliwością w punkcie czwartym jest uzupełnienie przez pracownika placówki pocztowej pola, że przesyłki nie doręczono z innych przyczyn, co miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Zastrzeżenia skarżącej, odnoszące się do prawidłowości procedury doręczenia, są zatem niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a., Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie.