Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Adam Jutrzenka-Trzebiatowski Sędziowie Sędzia WSA Jacek Jaśkiewicz (spr.) Asesor WSA Jarosław Piątek Protokolant sekr. sad. Magdalena Komar po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019 r. sprawy ze skargi M.R. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...]r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

1. M.R. w dniu 7 sierpnia 2018 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych oraz o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy i Funduszu Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za pracowników w części finansowanej przez płatnika za okres od styczeń 2016 r. do sierpnia 2017 r.

Po rozpoznaniu wniosku decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] ZUS odmówił wnioskodawcy wszczęcia postępowania wskazując, że z ustalonego przez organ stanu faktycznego wynika, że na koncie wnioskodawcy "widnieją" nieopłacone składki w części finansowanej przez ubezpieczonych, tj. zatrudnionych pracowników oraz należności za pracowników w części finansowanej przez płatnika. Zgodnie z art. 30 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1778 ze zm., dalej: u.s.u.s.) do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek nie stosuje się art. 28 tej ustawy, a zatem składki finansowane przez ubezpieczonych nie będącymi płatnikami tych składek nie mogą być umorzone.

Od powyższej decyzji M.R. złożył wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Decyzją z dnia [...] sierpnia 2018 r., nr [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję własną z [...] lipca 2018 r.

Od powyższej decyzji wydanej w drugiej instancji M.R. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wlkp., która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 29 października 2018 r. i zarejestrowana została pod sygnaturą II SA/Go 808/18.

2. Decyzją z [...] września 2018 r., nr [...] ZUS, wydaną na podstawie art. 83a ust. 2 i art. 123 u.s.u.s. w związku z art. 156 § 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 2096 ze zm.; dalej k.p.a.), ZUS stwierdził nieważność własnej decyzji z dnia [...] sierpnia 2018 r., z uwagi na fakt, że decyzja została wydana przez tą samą osobę, która wydała decyzję w pierwszej instancji.

Decyzja stwierdzająca nieważność stała się przedmiotem skargi M.R. do tutejszego sądu, który prawomocnym wyrokiem wydanym w dniu 6 lutego 2019 r. w sprawie II SA/Go 883/18 skargę oddalił.

Odrębnym postanowieniem z dnia 7 maja 2019 r. w sprawie II SA/Go 808/18 sąd umorzył postępowanie sądowe w sprawie ze skargi M.R. na decyzję, której nieważność prawomocnie stwierdzono wobec bezprzedmiotowości postępowania wywołanej stwierdzeniem nieważności zaskarżonej decyzji.

3. W sprawie niniejszej decyzją z dnia [...] września 2018 r., nr [...] ZUS utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania, podtrzymując stanowisko przyjęte w decyzji wydanej w I instancji podkreślając, że należności z tytułu składek mogą być umorzone na podstawie art. 28 u.s.u.s., który nie ma zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych nie będących płatnikami tych składek zgodnie z art. 30 u.s.u.s. Natomiast art. 28 ust. 3a u.s.u.s. ma wyłącznie zastosowanie do należności z tytułu składek ubezpieczonych będących jednocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia, czyli należności za osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą.

Od decyzji z dnia [...] września 2018 r. M.R. złożył skargę w niniejszej sprawie zarzucając wydanym przez ZUS w sprawie decyzjom naruszenie prawa i wnosząc o ich uchylenie. W uzasadnieniu skargi wskazał, że decyzją z dnia [...] czerwca 2018 r., nr [...] ZUS określił stan zaległości z tytułu nieopłaconych składek przez spółkę cywilną Zakład [...] oraz opisał przebieg postępowania podkreślając, że zaskarżył też inne decyzje wydane przez organy i nie otrzymał informacji dotyczących ich biegu oraz, że decyzje wydane przez organ się pokrywają, co podwaja wysokość należności z tytułu składek. Dalej skarżący przedstawił treść przepisów wchodzących w skład art. 28 u.s.u.s. podkreślając, że skarga jest uzasadniona.

W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał dotychczasowe stanowisko, wnosząc o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4. W pierwszej kolejności należy wskazać, że popełnione w sprawie uchybienie przez organ polegające na wydaniu w drugiej instancji decyzji przez tę samą osobę, która podpisała decyzję w I instancji zostało prawomocnie wyeliminowane przez stwierdzenie jej nieważności decyzją z [...] września 2018 r., czego skutek potwierdził prawomocny wyrok tutejszego sądu wydany w dniu 6 lutego 2019 r. w sprawie II SA/Go 883/18. Skarga złożona od decyzji, której nieważność stwierdzono stała się wobec tego bezprzedmiotowa (por. postanowienie tutejszego sądu z dnia 7 maja 2019 r. w sprawie II SA/Go 808/18).

Oznacza to, że w obrocie pozostały jedynie decyzja ZUS z dnia [...] lipca 2018 r., nr [...] odmawiająca skarżącemu wszczęcia postępowania oraz decyzja z dnia [...] września 2018 r., nr [...] ZUS utrzymująca w mocy decyzję z dnia [...] lipca 2018 r. Te decyzje objęte są zakresem rozpoznania w niniejszej sprawie sądowej.

5. Zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu, ubezpieczeniu na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych określają przepisy powołanej wyżej ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, które w sposób ścisły regulują sytuacje pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z jej art. 28 ust. 1 należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4.

W myśl art. 28 ust. 2 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Art. 28 ust. 3 u.s.u.s. określa w punktach od 1 do 6 przypadki całkowitej nieściągalności, o której mowa w art. 28 ust. 2 u.s.u.s.

Umorzenie należności z tytułu składek w innych sytuacjach, niż całkowita ich nieściągalność możliwe jest w sytuacji, którą reguluje art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365, dalej: rozporządzenie).

Zgodnie jednak z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności.

6. Wszystkie wskazane wyżej regulacje nie mają jednak zastosowania do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami tych składek. Zgodnie bowiem z art. 30 u.s.u.s. do składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek nie stosuje się art. 28 u.s.u.s. Przedsiębiorca nie może zatem skutecznie ubiegać się o umorzenie składek ujętych na jego koncie, w części dotyczącej nieopłaconych składek na ubezpieczenie społeczne pracowników finansowanych przez nich samych. Wprowadzenie przez ustawodawcę zastrzeżenia, o którym mowa w art. 30 u.s.u.s. oznacza, że możliwość umarzania składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami została bezwzględnie wyłączona.

Taka regulacja jest uzasadniona tym, że to nie płatnik składek, a ubezpieczony ponosi rzeczywisty ciężar finansowy tych składek. Płatnik jest więc jedynie "pośrednikiem", który odprowadza składki do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Wyklucza to możliwość powoływania się w takiej sytuacji przez płatnika na okoliczności dotyczące jego sytuacji jako przesłankę uzasadniającą rezygnację przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z egzekwowania składek, których realny ciężar finansowy ponieśli ubezpieczeni (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 października 2012 r., II GSK 1520/11 oraz wyroki Wojewódzkich Sądów Administracyjnych w Łodzi z dnia 22 marca 2018 r., III SA/Łd 53/18 oraz w Gliwicach z dnia 25 kwietnia 2019 r., I SA/Gl 13/19; dostępne w CBOSA).

7. Przy stwierdzonym i bezspornym stanie faktycznym organ zobligowany był więc do wydania decyzji odmawiającej wszczęcia postępowania w tym zakresie. Zgodnie bowiem z treścią art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Stosownie zaś do treści art. 83b ust. 1 u.s.u.s., jeżeli przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego przewidują wydanie postanowienia kończącego postępowanie w sprawie, Zakład w tych przypadkach wydaje decyzję.

W świetle powyższych rozważań zaskarżona decyzja ZUS jest prawidłowa. Zasadnie bowiem organ odmówił wszczęcia postępowania we wskazanym zakresie.

Nie znajdując w sprawie również z urzędu uchybień organów w wykładni lub stosowaniu przepisów prawa materialnego i procesowego należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.).