Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Ludmiła Jajkiewicz po rozpoznaniu w dniu 6 września 2017 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia D. S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 18 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Go 440/16 zasądzające zwrot kosztów postępowania w sprawie ze skargi D. S. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego postanawia: oddalić zażalenie.

Wyrokiem z dnia 1 lutego 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim uchylił w całości decyzję Dyrektora Izby Celnej w R. z dnia [...] września 2016 r. nr [...] w przedmiocie podatku akcyzowego z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego (pkt 1 wyroku). Równocześnie zasądził od organu administracji na rzecz D. S. kwotę [...] zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Strona skarżąca, reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła zażalenie na postanowienie w przedmiocie kosztów postępowania wskazując na pominięcie przez Sąd kwoty [...] zł - zgodnie z zestawieniem kosztów z dnia [...] stycznia 2017 r. Wyjaśniła, że na przedmiotowe koszty składają się: opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł oraz opłata pocztowa w kwocie 3,50 zł związana z opłaceniem pełnomocnictwa, opłata pocztowa za nadanie skargi w kwocie 4,20 zł, opłata pocztowa związana z wniesieniem pisma procesowego z [...] stycznia 2017 r. w kwocie 5,50 zł, opłata pocztowa za nadanie pisma do Urzędu Miasta Gorzowa Wlkp. w związku z wyjaśnieniem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w wysokości 4,20 zł, opłata pocztowa związana z wniesieniem pisma do Sądu z [...] stycznia 2017 r. w kwocie 5,50 zł. Podniosła, że wskazane koszty należą się stronie skarżącej stosownie do treści art. 205 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej: p.p.s.a.). Mając to na uwadze skarżący wniósł o zasądzenie od organu zwrotu ww. kosztów, nadto o zasądzenie na jego rzecz wszelkich kosztów postępowania zażaleniowego, w tym uiszczony wpis 100 zł i opłatę pocztową za wniesienie wpisu, koszty zastępstwa procesowego, kwotę 5,20 zł tytułem opłaty pocztowej związanej ze złożeniem niniejszego zażalenia.

Po rozpoznaniu zażalenia Naczelny Sąd Administracyjny postanowieniem z dnia 29 marca 2017 r. sygn. akt I GZ 74/17 uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę w tym zakresie do ponownego rozpoznania. Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie wskazał, że uchylone orzeczenie, oprócz wskazania podstawy prawnej rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów, nie zawierało argumentacji przemawiającej za zasądzeniem kosztów w przyjętej wysokości, uniemożliwiając tym samym zarówno stronom postępowania, jak i Naczelnemu Sądowi Administracyjnemu poznanie motywów leżących u podstaw tego rozstrzygnięcia. Uchybienie to w stanie faktycznym sprawy jest o tyle istotne, że strona skarżąca poza złożonym w skardze wnioskiem o zasądzenie na jej rzecz zwrotu kosztów postępowania, w piśmie procesowym z dnia [...] stycznia 2017 r. (k. 20-21 akt sądowych) ponowiła ten wniosek, precyzując jakie - w jej ocenie - poniesione przez nią wydatki, powinny być zwrócone na jej rzecz wraz z kosztami postępowania. Równocześnie Naczelny Sąd Administracyjny uznał, że brak jest podstaw do rozstrzygnięcia wniosku skarżącego o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, bowiem żaden z przepisów ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi nie przewiduje możliwości orzekania przez Naczelny Sąd Administracyjny o zwrocie między stronami kosztów tego postępowania w przypadku uwzględnienia zażalenia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim postanowieniem z 18 maja 2017 r., sygn. akt I SA/Go 440/16 zasądził od organu na rzecz skarżącego kwotę [...] zł ([...]) tytułem zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że stosownie do art. 200 p.p.s.a., w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Definicję "kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw" zawiera art. 205 § 1 i § 2 p.p.s.a. Z uwagi na to, że w niniejszej sprawie strona korzysta z usług adwokata, zastosowanie znajdzie § 2. Przepis ten stanowi, że do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w niniejszej sprawie ustala się na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.; dalej: rozporządzenie). Do niezbędnych kosztów postępowania, strony reprezentowanej przez zawodowego pełnomocnika, należy zaliczyć również wydatki takie jak, np. opłata skarbowa od pełnomocnictwa, opłata pocztowa, prowizje bankowe za dokonanie przelewu, itp. czyli niezbędne wydatki poniesione w związku z postępowaniem przed sądem. Wydatki te powinny zostać wykazane w zestawieniu kosztów składanym przez pełnomocnika. Jeżeli jakiś wydatek, wskazany w zestawieniu kosztów, budzi zastrzeżenia, to Sąd powinien wezwać pełnomocnika do przedstawienie dokumentów potwierdzających jego poniesienie lub jego uzasadnienie. W rozpoznawanej sprawie, pełnomocnik skarżącego, pismem z dnia [...] stycznia 2017 r. przedstawił szczegółowe zestawienie poniesionych kosztów. W ocenie sądu, za koszty niezbędne do dochodzenia swoich praw przez stronę skarżącą, w myśl art. 200 p.p.s.a., w niniejszej sprawie należy uznać:

-125 zł z tytułu wpisu od skargi;

-900 zł z tytułu wynagrodzenia adwokata, z uwagi na wartość przedmiotu sprawy wynoszącą powyżej 1.500 zł do 5.000 zł, na podstawie § 2 pkt 3 w zw. § 14 ust. 1 pkt 1 lit. a) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800) w zw. z § 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2016r. poz.1668).

-15,20 zł z tytułu opłat pocztowych związanych z wniesieniem skargi z dnia [...] listopada 2016 r. oraz pism procesowych z dnia [...] i [...] stycznia 2017 r.

Brak jest zaś podstaw do zaliczenia do niezbędnych kosztów postępowania opłaty skarbowej od pełnomocnictwa uiszczonej na rzecz Urzędu Miejskiego w R. w kwocie 17 zł wraz z opłatą pocztową w kwocie 3,50 zł oraz opłaty pocztowej za nadanie odpowiedzi na wezwanie Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. w związku z wyjaśnieniem opłaty skarbowej od ww. pełnomocnictwa w wysokości 4,20 zł.

Opłata skarbowa od pełnomocnictwa podlega zwrotowi tylko wtedy, kiedy została prawidłowo uiszczona, to znaczy wpłacona do właściwego organu podatkowego. Jeżeli została uiszczona do niewłaściwego organu, zwrotowi nie podlega. Sąd przypomniał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej (Dz. U Nr 225, poz. 1635, ze zm.: dalej: u.o.s.), opłacie skarbowej podlega złożenie dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury albo jego odpisu, wypisu lub kopii - w sprawie z zakresu administracji publicznej lub w postępowaniu sądowym. Obowiązek zapłaty opłaty skarbowej powstaje od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz od jego odpisu, wypisu lub kopii – z chwilą złożenia dokumentu w organie administracji publicznej, sądzie lub podmiocie, o którym mowa w art. 1 ust. 2 u.o.s. (art. 6 ust. 1 pkt 4 u.o.s.). Zgodnie z art. 8 ust. 1 tej ustawy, zapłaty opłaty skarbowej dokonuje się w kasie lub na rachunek właściwego organu podatkowego. Stosownie do art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.o.s., organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz jego odpisu, wypisu lub kopii jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), właściwy ze względu na miejsce złożenia dokumentu. W związku z tym, organem właściwym w przedmiocie opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa procesowego złożonego w postepowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Gorzowie Wlkp. jest Prezydent Miasta Gorzowa Wlkp. Powyższego zmienić nie może okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, że skarga inicjująca postępowanie przez sądem administracyjnym składana jest za pośrednictwem organu administracji, w rozpoznawanej sprawie - za pośrednictwem Dyrektora Izby Celnej w R. W konsekwencji powyższego, brak jest również, zdaniem sądu, podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego opłaty pocztowej poniesionej w związku z niewłaściwie uiszczoną opłatą skarbową od ww. pełnomocnictwa. Do niezbędnych wydatków poniesionych w związku z postępowaniem przed sądem nie można zaliczyć też opłaty pocztowej za korespondencję skierowaną do Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. Została ona bowiem poniesiona w postępowaniu wyjaśniającym, toczącym się przed organem podatkowym, na skutek uiszczenia opłaty skarbowej do niewłaściwego organu, a tym samym nie dotyczyła niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego. Za bezpodstawny sąd uznał wniosek skarżącego o zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego. W postanowieniu z 29 marca 2017 r. sygn. akt I GZ 74/17 Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że ustawodawca nie przewidział możliwości orzekania o zwrocie kosztów tego postępowania. Wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 209 P.p.s.a. Sąd orzeka o zwrocie stronie kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw tylko w orzeczeniach wydanych na podstawie art. 200, art. 201, art. 203 i art. 204 P.p.s.a. Oznacza to, że nie ma podstaw do zasądzenia zwrotu kosztów postępowania zażaleniowego w orzeczeniu, które nie jest jednym ze wskazanych wyżej. W szczególności, na co wskazuje się w licznych orzeczeniach Naczelnego Sądu Administracyjnego, nie ma takiej możliwości w orzeczeniach wydawanych w postępowaniu zażaleniowym, gdyż art. 197 § 2 P.p.s.a. nie zawiera odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami w postępowaniu zażaleniowym.

Od tego postanowienia skarżący złożył zażalenie, zaskarżając to orzeczenie w części – w zakresie niezasądzenia na rzecz skarżącego kwoty 24,50 zł, zgodnie z zestawieniem kosztów z [...] stycznia 2017 r. tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zarzucił błędy w ustaleniach faktycznych polegające na wadliwym uznaniu, że skarżący nie uiścił w ogóle bądź uiścił na nieprawidłowy rachunek bankowy właściwego organu podatkowego opłaty skarbowej. Ponadto, sąd błędnie uznał, że jest organem upoważnionym do oceny właściwości organów podatkowych w sprawie opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i w konsekwencji nie zasądził kwoty 24,70 zł pomimo złożenia wniosku w tym zakresie.

Wniósł o zmianę postanowienia przez zasądzenie kwoty 24,70 zł tytułem kosztów związanych z postępowanie przed sądem administracyjnym zgodnie z wnioskiem z [...] stycznia 2017 r. oraz o zasądzenie wszelkich kosztów postępowania zażaleniowego, w tym wpis 100 zł oraz 3,50 zł opłaty pocztowej za wniesienie wpisu, kosztów zastępstwa procesowego, kwotę 5,20 zł tytułem wniesienia zażalenia.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie może zostać uwzględnione.

Zgodnie z art. 200 p.p.s.a. w razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt lub podjął zaskarżoną czynność albo dopuścił się bezczynności lub przewlekłego postępowania, zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw. Definicję "kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw" zawiera, odpowiednio do okoliczności rozpoznawanej sprawy, art. 205 § 2 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata lub radcę prawnego zalicza się ich wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata lub radcy prawnego, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony. Wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem w niniejszej sprawie ustala się na podstawie przepisów ww. rozporządzenia. Kosztami sądowymi są zaś opłaty sądowe i zwrot wydatków (art. 211 p.p.s.a.). Opłatami sądowymi są wpis i opłata kancelaryjna (art. 212 § 1 p.p.s.a.). Do niezbędnych kosztów postępowania strony reprezentowanej przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego podlega też zaliczeniu wydatek poniesiony przez nią w związku z koniecznością uiszczenia opłaty skarbowej od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika (por. uchw. SN z 12.3.2003 r., III CZP 2/03, OSNC 2003, Nr 12, poz. 161).

W sprawie zasadnie sąd uznał, że brak jest podstaw do zaliczenia do niezbędnych kosztów postępowania opłaty skarbowej od pełnomocnictwa uiszczonej na rzecz Urzędu Miejskiego w R. w kwocie 17 zł wraz z opłatą pocztową w kwocie 3,50 zł oraz opłaty pocztowej za nadanie odpowiedzi na wezwanie Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. w związku z wyjaśnieniem opłaty skarbowej od ww. pełnomocnictwa w wysokości 4,20 zł. Opłata skarbowa od pełnomocnictwa podlega zwrotowi tylko wtedy, kiedy została prawidłowo uiszczona, to znaczy wpłacona do właściwego organu podatkowego. Jeżeli została uiszczona do niewłaściwego organu, nie podlega zwrotowi. Zgodnie z art. 8 ust. 1 u.o.s., zapłaty opłaty skarbowej dokonuje się w kasie lub na rachunek właściwego organu podatkowego. Stosownie do art. 12 ust. 1 i ust. 2 pkt 2 u.o.s., organem podatkowym właściwym miejscowo w sprawach opłaty skarbowej od złożenia dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa lub prokury oraz jego odpisu, wypisu lub kopii jest wójt (burmistrz, prezydent miasta), właściwy ze względu na miejsce złożenia dokumentu. W związku z tym, jak zasadnie wskazał sąd pierwszej instancji, organem właściwym w przedmiocie opłaty skarbowej uiszczonej od pełnomocnictwa procesowego złożonego w postępowaniu jest Prezydent Miasta Gorzowa Wlkp. Wobec tego brak jest również podstaw do zasądzenia na rzecz skarżącego opłaty pocztowej poniesionej w związku z niewłaściwie uiszczoną opłatą skarbową od ww. pełnomocnictwa. Do niezbędnych wydatków poniesionych w związku z postępowaniem przed sądem nie można zaliczyć też opłaty pocztowej za korespondencję skierowaną do Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. Została ona bowiem poniesiona w postępowaniu wyjaśniającym, toczącym się przed organem podatkowym, na skutek uiszczenia opłaty skarbowej do niewłaściwego organu, a tym samym nie dotyczyła niniejszego postępowania sądowoadministracyjnego.

Brak możliwości zwrotu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa uiszczonej na rzecz Urzędu Miejskiego w R. w kwocie 17 zł wraz z opłatą pocztową w kwocie 3,50 zł oraz opłaty pocztowej za nadanie odpowiedzi na wezwanie Prezydenta Miasta Gorzowa Wlkp. w związku z wyjaśnieniem opłaty skarbowej od ww. pełnomocnictwa w wysokości 4,20 zł wynika także z tego, że nie mieszczą się one w kryterium "niezbędności" kosztów postępowania. Wynikają one bowiem z niewłaściwego działania strony i korygowania konsekwencji tego działania, a nie z bezpośredniej konieczności dokonania czynności w postępowaniu.

Nie zasługuje na uwzględnienie argument zażalenia, że sąd popełnił błąd w ustaleniach faktycznych w związku z wadliwym uznaniem, iż skarżący nie uiścił w ogóle bądź uiścił na nieprawidłowy rachunek bankowy właściwego organu podatkowego opłaty skarbowej. Stanowisko sądu znajduje potwierdzenie w aktach sprawy.

Ponadto, skarżący kwestionuje w tym przypadku w istocie nie ustalenia faktyczne, lecz ocenę prawną wyrażoną przez sąd w postanowieniu. Nie ma to natomiast związku z badaniem właściwości organów w sprawie.

Wobec powyższych okoliczności Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 p.p.s.a. w zw. z art. 197 § 1 i 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Wniosek o zasądzenie kosztów postępowania zażaleniowego, gdyby przysługiwało stronie, nie mógłby zostać uwzględniony. Jak trafnie wskazał NSA w postanowieniu z 13 listopada 2015 r., I OZ 1486/15, zgodnie z art. 197 § 2 p.p.s.a., do postępowania toczącego się na skutek zażalenia stosuje się odpowiednio przepisy o skardze kasacyjnej, z wyłączeniem art. 185 § 2, tj. przepisy Rozdziału 1 Działu IV. Brak odesłania do odpowiedniego stosowania przepisów o zwrocie kosztów postępowania między stronami (Dział V, Rozdział 1), które dawałoby podstawę do ich odpowiedniego stosowania w postępowaniu toczącym się na skutek zażalenia, co skutkuje nieuwzględnieniem wniosku o zwrot kosztów postępowania zażaleniowego.

Należy również wskazać na marginesie, że orzeczenia NSA, w tym niniejsze postanowienie, są prawomocne z chwilą ich podjęcia, a w związku z tym nie przysługują od nich żadne środki zaskarżenia (zob. m.in. postanowienie NSA z 14 stycznia 2013 r., II FSK 2647/12 czy postanowienie NSA z 5 grudnia 2007 r., II GZ 96/06).