Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Marek Stojanowski (spr.) Sędziowie NSA Małgorzata Pocztarek Małgorzata Borowiec po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej skargi S.K. o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 690/16 w sprawie ze skargi S.K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku z dnia 31 maja 2008 r. o przedłużenia studiów doktoranckich na Wydziale [...] Uniwersytetu [...] postanawia: odrzucić skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia.

S.K., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł do Naczelnego Sądu Administracyjnego skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 690/16 w sprawie ze skargi S.K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku z dnia 31 maja 2008 r. o przedłużenia studiów doktoranckich na Wydziale [...] Uniwersytetu [...].

W oparciu o art. 285a § 2 w związku a art. 285f § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm., dalej, jako: "P.p.s.a.") skarżący wniósł o:

1. stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 690/16;

2. zasądzenie na rzecz skarżącego kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego;

3. rozpoznania sprawy na rozprawie z udziałem skarżącego.

Na podstawie art. 285d skarżący zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:

1. naruszenie przepisów postępowania, których uchybienie spowodowało niezgodność z prawem zaskarżonego orzeczenia, tj. art. 134 § 1 P.p.s.a., według którego sąd rozstrzyga skargę w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a P.p.s.a. poprzez rozpoznanie skargi S.K. z dnia 5 września 2016 r. niezgodnie z jej treścią, bezpodstawną modyfikację przedmiotu skargi i wydanie wyroku w sprawie, o której rozpoznania skarżący nie wnosił;

2. naruszenie podstawowej zasady równości wobec prawa wyrażonej w art. 32 Konstytucji RP poprzez dyskryminowanie skarżącego ze względu na niepełnosprawności i orientację seksualną, oraz wydanie orzeczenia bez uwzględnienia stanowiska i wniosków skarżącego zawartych w skardze z dnia 5 września 2016 r. oraz przeprowadzenie wbrew woli skarżącego modyfikacji jego skargi.

W uzasadnieniu podniesiono, że skarżący dopiero w dniu 9 marca 2017 r. podczas przeglądania akt sprawy zorientował się, iż przedmiot jego skargi uległ zmianie i znacząco różni się przed, i po modyfikacji. Gdyby WSA w Warszawie przed rozpoczęciem rozprawy w dniu 8 marca 2017 r. lub na rozprawie poinformował skarżącego, że dokonał lub zamierza dokonać modyfikacji przedmiotu jego skargi, wówczas skarżący miałby możliwość zaoponowania przeciwko takiej modyfikacji. Nadto skarżący nie wniósł skargi kasacyjnej od wyroku z dnia 8 marca 2017 r. gdyż uważa, że wyrok ten został wydany w innej sprawie niż wniesiona prze niego skarga z dnia 5 wrześnie 2016 r. Skarżący uważa zatem, iż Sąd rozpoznał w dniu 8 marca 2017 r. pod sygn. II SAB/Wa 690/16 skargę, której skarżący nie wnosił i z tej przyczyny skarżący wciąż oczekuje na wyznaczenie terminu rozpatrzenia jego skargi z dnia 5 września 2016 r. Powyższe jest podstawą wniesienia skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 690/16. Skarżący uważa, że skargę kasacyjną od wyroku sądu administracyjnego wnosi się w przypadku, gdy strona postępowania nie zgadza się z rozstrzygnięciem zawartym w orzeczeniu wydanym w sprawie skargi wniesionej przez stronę. W tym przypadku mamy jednak do czynienia z sytuacją, gdy sąd wydał orzeczenie w sprawie skargi, której strona nie wnosiła. Z tej przyczyny skarżącego w ogóle nie interesuje rozstrzygnięcie zawarte w wyroku z dnia 8 marca 2017 r. i nie wypowiada się na temat tego rozstrzygnięcia. Z uwagi na powyższe skarżący doznał szkody gdyż w stosunku do niego funkcjonuje niezgodny z prawem wyrok sądu administracyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem postanowienia podlega odrzuceniu.

Stosownie do zasady wyrażonej w art. 285a § 1 P.p.s.a., skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego przysługuje, gdy zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych nie było i nie jest możliwe. Oznacza to, że skarga taka nie przysługuje, jeżeli stronie przysługiwał środek odwoławczy, jednakże strona nie skorzystała z tego środka lub środek taki został odrzucony.

W art. 285a § 2 P.p.s.a. został określony wyjątek od tej zasady, który polega na tym, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem orzeczenia przysługuje od prawomocnego orzeczenia wojewódzkiego sądu administracyjnego, jeżeli strony nie skorzystały z przysługujących im środków prawnych, ale tylko wówczas gdy niewykorzystanie przysługującego stronie środka zaskarżenia stanowiło wyjątkowy przypadek i gdy niezgodność z prawem wynika z naruszenia podstawowych zasad porządku prawnego lub konstytucyjnych wolności albo praw człowieka i obywatela oraz gdy nie jest już możliwa zmiana lub uchylenie orzeczenia w drodze innych przysługujących stronie środków prawnych.

Strona wnosząca skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a. obowiązana jest w skardze, poza innymi warunkami wymienionymi w art. 285e § 1 P.p.s.a., wykazać, że występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, co obejmuje także wykazanie dlaczego nie wykorzystała środka zaskarżenia (art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a.). Skargę, która nie spełnia wymagań określonych w art. 285e § 1 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny odrzuca na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 285h § 1 P.p.s.a. Skarga podlega także odrzuceniu, jeżeli zmiana zaskarżonego orzeczenia w drodze innych środków prawnych była lub jest możliwa albo jeżeli nie zachodzi wyjątek, o którym mowa w art. 285a § 2 P.p.s.a. (art. 285h § 2 P.p.s.a.). Takie stanowisko zostało zaprezentowane m. in. w postanowieniach Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 15 grudnia 2011 r., sygn. akt II ONP 2/11, z dnia 25 lutego 2011 r., sygn. akt I ONP 14/11 oraz z dnia 17 grudnia 2010 r., sygn. akt I ONP 16/10. Pogląd, że jeżeli strona wnosi skargę na podstawie art. 285a § 2 P.p.s.a., to musi wykazać, iż występuje wyjątkowy przypadek uzasadniający wniesienie skargi, został wyrażony także w literaturze prawniczej (B. Dauter, R. Hauser, "Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia sądu administracyjnego" Warszawa 2010 r.). Zdaniem autorów wyjątkowość przypadku odnosi się również do przyczyn, które spowodowały, że strona nie wykorzystała przysługujących jej środków prawnych.

Z akt sprawy o sygn. II SAB/Wa 690/19 wynika, że na rozprawie w dniu 8 marca 2017 r. WSA w Warszawie wydał wyrok, którym oddalił skargę S.K. na bezczynność i przewlekłe prowadzenie sprawy przez Kierownika Studiów Doktoranckich Wydziału [...] Uniwersytetu [...] w przedmiocie wznowienia postępowania dotyczącego rozpoznania wniosku z dnia 31 maja 2008 r. o przedłużenia studiów doktoranckich na Wydziale [...] Uniwersytetu [...]. Skarżący obecny był na rozprawie osobiście wraz ze swoim pełnomocnikiem będącym radcą prawnym. Sąd po ogłoszeniu wyroku podał ustnie zasadnicze powody rozstrzygnięcia. Skarżący w ustawowym terminie złożył wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku z dnia 8 marca 2017 r., jednakże cofnął go w piśmie z dnia 13 marca 2017 r. Jednocześnie skarżący w piśmie z dnia 10 marca 2017 r. skierowanym do Prezesa WSA w Warszawie oraz do Przewodniczącego Wydziału II WSA w Warszawie zwrócił uwagę, że zmodyfikowano przedmiot jego skargi, z czym się nie zgadza. Zgodnie z zarządzeniem z dnia 15 marca 2019 r. pouczono skarżącego, że podnoszone przez niego zarzuty, dotyczące wydanego przez Sąd orzeczenia mogą zostać rozpoznane jedynie przez Naczelny Sąd Administracyjny w trybie kontroli instancyjnej, po wniesieniu skargi kasacyjnej od tego wyroku. Pomimo tego, iż skarżący nie zgadzał się z wydanym wyrokiem i został pouczony o przysługującym mu środku odwoławczym to nie skorzystał z niego i nie wniósł skargi kasacyjnej. Skarżący kierował jedynie skargi na "działalność sądu" i rezygnował z kolejnych profesjonalnych pełnomocników z urzędu.

W takich okolicznościach sprawy skarżący wniósł skargę o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 690/16. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, skarżący nie przedstawił przy tym argumentacji, że w tej sprawie występuje wyjątkowy przypadek w rozumieniu art. 285a § 2 P.p.s.a. Skoro skarżący nie zgadzał się z wydanym orzeczeniem, co wyrażał wielokrotnie po wydaniu wyroku, to miał możliwość wniesienia skargi kasacyjnej celem dokonania przez Naczelny Sąd Administracyjny kontroli zaskarżonego wyroku w ramach podniesionych zarzutów. Stanowisko skarżącego przedstawione w skardze o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku, w żadnej mierze nie wyczerpuje przesłanki wykazania wyjątkowego przypadku uzasadniającego jej wniesienie. Pogląd skarżącego jest jedynie subiektywnym przekonaniem strony (i jej profesjonalnego pełnomocnika) o zasadności podejmowanych przez niego - w tej sprawie - działań ale nie znajduje podstaw prawnych.

Podkreślić należy, iż skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku nie może zastępować skargi kasacyjnej, a ewentualny brak skuteczności jej wniesienia czy też w ogóle brak jej wniesienia nie może być konwalidowany poprzez instytucję, która uregulowana została z Dziale VIIa ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia nie jest odrębnym środkiem zaskarżenia orzeczenia, lecz stanowi instytucję nadzwyczajną. Nie może być zatem w żadnym przypadku traktowana jako alternatywa dla środków odwoławczych, takich jak np. skarga kasacyjna, czy skarga o wznowienie postępowania sądowoadministracyjnego (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Komentarz 2011 r., red. R. Hauser, M. Wierzbowski, str. 917). Skarżący nie wskazał żadnych przyczyn usprawiedliwiających niewykorzystanie środka zaskarżenia w postaci skargi kasacyjnej. Podkreślić przy tym należy, że w postępowaniu przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Warszawie w sprawie o sygn. akt II SAB/Wa 690/19 reprezentowany był przez profesjonalnego pełnomocnika.

Mając powyższe względy na uwadze należy przyjąć, że skarga o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego wyroku WSA w Warszawie z dnia 8 marca 2017 r. sygn. akt II SAB/Wa 690/16 podlega odrzuceniu.

W tym stanie rzeczy Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 285h § 2 w związku z art. 285e § 1 pkt 5 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji postanowienia.