Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: Sędzia NSA Edyta Anyżewska, Sędziowie: NSA Stanisław Bogucki, WSA del. Anna Dumas (sprawozdawca), Protokolant Szymon Mackiewicz, po rozpoznaniu w dniu 17 grudnia 2009 r. na rozprawie w Izbie Finansowej skargi kasacyjnej Dyrektora Izby Skarbowej w Z. od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 27 marca 2008 r. sygn. akt I SA/Go 781/07 w sprawie ze skargi R. M. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 14 maja 2007 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego oddala skargę kasacyjną.

Wyrokiem z dnia 27 marca 2008 r., sygn. akt I SA/Go 781/07, Wojewódzki Sąd Administracyjny we Gorzowie Wlkp. uchylił postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Z. z dnia 14 maja 2007 r. nr [...] oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego w G. z dnia 9 marca 2007 r., nr [...], w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania

Sąd pierwszej instancji przedstawił następujący stan sprawy.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. prowadził postępowanie egzekucyjne przeciwko R. M. na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 8 czerwca 2001 r., obejmującego należności celne, wynikające z decyzji Dyrektora Urzędu Celnego w R. Organ egzekucyjny dokonał zajęcia świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego oraz wynagrodzenia za pracę. Pismem z dnia 11 sierpnia 2006 r. R. M. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego wskazując na nie istnienie obowiązku. Organ egzekucyjny wystąpił do wierzyciela Dyrektora Izby Celnej w R. o zajęcie stanowiska, który postanowieniem z dnia 28 sierpnia 2006 r. stwierdził brak przesłanek skutkujących umorzeniem postępowania. Postanowieniem z dnia 13 września 2006 r. organ egzekucyjny odmówił umorzenia postępowania. Na powyższe postanowienie zobowiązany złożył zażalenie. Dyrektor Izby Skarbowej w G. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania w celu wyjaśnienia z udziałem wierzyciela czy w tytule wykonawczym prawidłowo wskazano osobę zobowiązana do wykonania dochodzonego obowiązku. Wierzyciel w wyniku wystąpienia organu egzekucyjnego stwierdził, ze R. M. był prawidłową osobą zobowiązaną do wykonania obowiązku. W związku z wygaśnięciem zobowiązania pieniężnego wykazanego w tytule wykonawczym.

Naczelnik Urzędu Skarbowego w G. postanowieniem z 9 marca 2007 r. umorzył postępowanie z wniosku R. M. o umorzenie postępowania egzekucyjnego. R. M. złożył zażalenie, w którym zarzucił, że organ egzekucyjny niezasadnie prowadzi postępowanie egzekucyjne, gdyż zobowiązanie celne dotyczy spółki cywilnej, ponadto sformułowano zarzut przedawnienia. Dyrektor Izby Skarbowej w Z. postanowieniem z dnia 14 maja 2007 r. utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

Na powyższe postanowienie R. M. złożył skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim., zarzucając naruszenie art. 156 par. 1 pkt 4 kpa w zw. z art. 126 kpa poprzez skierowanie postanowienie do podmiotu nie będącego strona w sprawie, ponadto zarzucono naruszenie art. 105 par. 1 kpa w zw. z art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (t. jedn. Dz. U. z 2002 r., Nr 110, poz. 968 z późn. zm., dalej u.p.e.a.) poprzez umorzenie postępowania z uwagi na jego bezprzedmiotowość w sytuacji gdy sprawa została rozstrzygnięta w formie postanowienia, do którego powyższe przepisy nie mają zastosowania, naruszenie art. 105 par. 1 kpa poprzez niezasadne uznanie, że należało umorzyć postępowanie z uwagi na jego bezprzedmiotowość podczas gdy należało rozstrzygnąć sprawę co do istoty, bowiem możliwe było wydanie orzeczenia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na nieistnienie obowiązku u R. M.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim. Stwierdził, ze skarga zasługuje na uwzględnienie chociaż z innych przyczyn niż w niej wskazane. Istotny błąd w ocenie Sądu dokonany przez organy egzekucyjne mający wpływ na rozstrzygnięcie polegał na przyjęciu, że zrealizowanie środka egzekucyjnego powoduje automatycznie zakończenie postępowania egzekucyjnego. Organy egzekucyjne nieprawidłowo zastosowały art. 18 u.p.e.a. zamiast art. 59 par. 3 – 5 u.p.e.a.

Od powyższego wyroku skargę kasacyjną wniósł Dyrektor Izby Skarbowej w Z., zaskarżając wyrok w całości, zarzucił:

- naruszenie art. 1 pkt 2 u.p.e.a. poprzez błędna wykładnię polegająca na błędnym przyjęciu przez Sąd, że pojęcie egzekucja administracyjna winno być utożsamiane wyłącznie z zastosowaniem środków egzekucyjnych, a co za tym idzie błędnym przyjęciu przez Sąd iż wyegzekwowanie dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym należności oznacza zakończenie egzekucji administracyjnej natomiast nie oznacza zakończenia postępowania egzekucyjnego,

- naruszenie art. 64 c par. 8 u.p.e.a. poprzez brak zastosowania i w konsekwencji błędne przyjęcie przez Sąd iż wyegzekwowanie dochodzonej w postępowaniu egzekucyjnym należności nie oznacza zakończenia postępowania egzekucyjnego,

- naruszenie art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 105 kpa poprzez błędna wykładnię polegająca na uznaniu przez Sąd, iż organy dokonały nieprawidłowej interpretacji tych przepisów rozszerzając podstawy bezprzedmiotowości postępowania oraz błędnym przyjęciu przez Sąd iż organy bezpodstawnie zastosowały te przepisy w zaistniałym stanie faktycznym,

- naruszenie art. 59 par. 1 pkt 4 u.p.e.a. w zw. z art. 105 kpa poprzez błędną wykładnię polegająca na przyjęciu przez Sąd, iż wyegzekwowanie należności w trakcie toczącego się administracyjnego postępowania egzekucyjnego nie powoduje bezprzedmiotowości postępowania w sprawie wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego,

- naruszenie przepisów postępowania art. 145 par. 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 150 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 z późn. zm., dalej P.p.s.a), przez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez organy egzekucyjne naruszyły prawo materialne art. 59 par. 1 pkt 4 u.p.e.a. gdyż powinny rozpoznać merytorycznie wniosek zobowiązanego o umorzenie postępowania egzekucyjnego.

Dyrektor Izby Skarbowej w Z., wskazując powyższe podstawy kasacyjne wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Wojewódzkiemu Sądowi Administracyjnemu w Gorzowie Wielkopolskim, względnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i merytoryczne rozpoznanie sprawy i oddalenie skargi R. M., zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

R. M. złożył odpowiedź na skargę kasacyjną, wnosząc o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania kasacyjnego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga kasacyjna jest niezasadna.

W myśl art. 174 P.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na następujących podstawach:

1) naruszeniu prawa materialnego przez błędną jego wykładnię lub niewłaściwe zastosowanie,

2) naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Naczelny Sąd Administracyjny jest związany podstawami skargi kasacyjnej, bowiem według art. 183 par. 1 P.p.s.a. rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę jedynie nieważność postępowania. Związanie Naczelnego Sądu Administracyjnego podstawami skargi kasacyjnej wymaga prawidłowego ich określenia w samej skardze. Oznacza to konieczność powołania konkretnych przepisów prawa, którym - zdaniem skarżącego - uchybił sąd, uzasadnienia zarzutu ich naruszenia, a w razie zgłoszenia zarzutu naruszenia prawa procesowego - wykazania dodatkowo, że to wytknięte uchybienie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Zarzut naruszenia przepisów postępowania, a to art. 145 par. 1 pkt 1 lit a w zw. z art. 150 P.p.s.a. sprowadza się w zasadzie do zarzutu niewłaściwego zastosowania i przyjęcia, iż organy obu instancji naruszyły prawo materialne.

Odnosząc się do zarzutów naruszenia prawa materialnego, zawartych w skardze kasacyjnej stwierdzić należy, że nie zasługują na uwzględnienie.

Sąd pierwszej instancji zasadnie przyjął, że organy obu instancji bezpodstawnie przyjęły, że zrealizowanie środka egzekucyjnego powoduje automatycznie zakończenie postępowania egzekucyjnego. W niniejszej sprawie bezsporne jest, że skarżący złożył w dniu 8 sierpnia 2006 r., a zatem jeszcze przed wyegzekwowaniem dochodzonej należności, wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Żądanie umorzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 u.p.e.a. można wnieść w każdym stadium postępowania egzekucyjnego. Złożony wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego powinien być rozpatrzony merytorycznie w trybie art. 59 u.p.e.a. Organ egzekucyjny powinien zatem był zbadać, czy zachodzą przesłanki z art. 59 u.p.e.a. i wydać stosowne postanowienie. Regulacja prawna dotycząca umorzenia postępowania egzekucyjnego jest zawarta w ustawie o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, a zatem słusznie przyjął Sąd pierwszej instancji, że brak było podstaw do stosowania art. 18 u.p.e.a. w zw. z art. 105 k.p.a. Wyegzekwowanie należności nie może automatycznie skutkować bezprzedmiotowością wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego. W związku z powyższym organ egzekucyjny zobowiązany był rozpoznać wniosek.

Na podstawie przedstawionej powyżej wykładni prawa Naczelny Sąd Administracyjny zarzuty i stanowisko skargi kasacyjnej ocenił jako niezasadne.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 184 P.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny orzekł jak w sentencji.