Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Mirosława Rozbicka-Ostrowska Sędziowie Sędzia NSA Tadeusz Kuczyński (sprawozdawca) Sędzia WSA Wanda Wiatkowska - Ilków Protokolant Robert Hubacz po rozpoznaniu w Wydziale IV na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. ze skargi J. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego we W. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów oddala skargę.

Wnioskiem z dnia 4 października 2007 r. J. K. wystąpił do Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W., o wydanie z akt sprawy uwierzytelnionych odpisów: protokołu aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 2 października 2007 r. wraz z oceną sytuacji i wnioskami pracownika socjalnego oraz swego oświadczenia z dnia 2 października 2007 r., złożonego na żądanie pracownika socjalnego - w sprawie z podań z dnia 2 lutego 2006 r. i dnia 1 września 2006 r. o udzielenie zasiłków celowych.

Uzasadniając powyższy wniosek J. K. podał, że dokumenty te są mu potrzebne włóczącym się postępowaniu administracyjnym i poza tym postępowaniem.

Pismem z dnia 26 października 2007 r. ([...]), organ pierwszej instancji wezwał Wnioskodawcę do skonkretyzowania, dla jakich potrzeb domaga się wydania wskazanych odpisów dokumentów i do wykazania "ważnego interesu strony", zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a.

W odpowiedzi - pismem z dnia 22 listopada 2007 r. – J. K. stwierdził, że

jako ważny interes strony, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a., może być potraktowana już

sama potrzeba posiadania przez stronę uwierzytelnionych odpisów dokumentów, które

mogą być wykorzystane przez nią w danej sprawie administracyjnej lub też poza jej

zakresem. Jako uzasadnienie wniosku podał też, że pracownik socjalny odmówił

skreślenia niewypełnionych rubryk lub części rubryk oraz niezapisanych stron

w protokołach - z dnia 2 października 2007 r.- aktualizacji rodzinnego wywiadu

środowiskowego z nieokreślonej daty, co umożliwia późniejsze dopisanie treści. J.

K. wyraził ponadto obawę, że dokumenty te mogą być usunięte z akt spraw. Dodał, że w dniu 18 października 2007 r. w siedzibie Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...]

pracownik socjalny okazał mu niekompletne akta czterech spraw.

Postanowieniem z dnia [...] r. nr [...] organ pierwszej instancji odmówił wydania J. K. uwierzytelnionych odpisów dokumentów, o które wnioskował. W uzasadnieniu, odnosząc się do wyroku NSA, na który powołał się J. K., organ zwrócił uwagę, że sama potrzeba posiadania przez stronę uwierzytelnionych odpisów dokumentów w celu ewentualnego wykorzystania ich przez nią w danej sprawie administracyjnej lub poza jej zakresem, jedynie "może", ale nie musi być potraktowana przez organ jako "ważny interes strony". Zdaniem organu, J. K. nie wykazał swojego "ważnego interesu" w tym zakresie. Organ stwierdził, że nie ma obowiązku sporządzania kserokopii akt administracyjnych czy też ich odpisów i doręczania ich stronie. W szczególności taki obowiązek nie wynika z art. 73 § 1 i 2 k.p.a. Dalej organ pierwszej instancji oświadczył, że podniesione przez stronę zarzuty, jakoby pracownik socjalny odmówił skreślenia niewypełnionych rubryk lub części rubryk oraz niezapisanych stron w protokołach z dnia 2 października 2007 r. są nieprawdziwe, albowiem pracownik dokonał stosownych skreśleń w obecności wnioskodawcy. Zgłoszoną przez J. K. obawę w zakresie możliwości usunięcia dokumentów z akt spraw organ pierwszej instancji uznał za absurdalną stwierdzając, iż w sprawach objętych "wglądem do akt" wydał decyzje pozytywne, przyznające stronie wnioskowane świadczenia w wymiarze ponadprzeciętnym. Organ wskazał także, iż umożliwił stronie w dniu 18 października 2007 r. wgląd do akt toczącej się sprawy, z czego J. K. skorzystał, sporządzając notatki. W konkluzji organ stwierdził, że potrzeba strony w zakresie posiadania wskazanych dokumentów i ewentualnego wykorzystania ich w toczącej się sprawie administracyjnej czy też poza jej zakresem nie uzasadnia potraktowania jej jako "ważnego interesu strony".

J. K. wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając naruszenie art. 6 k.p.a., poprzez powołanie nieobowiazującej podstawy prawnej wydania z upoważnienia Prezydenta Wrocławia postanowienia oraz naruszenie art. 73 § 2 k.p.a., poprzez błędną ocenę uzasadnienia wniosku.

W uzasadnieniu zarzutów stwierdził, że jako podstawę prawną wydania z upoważnienia Prezydenta W. zaskarżonego postanowienia organ pierwszej instancji powołał uchwałę nr XVI 11/541/00 Rady Miejskiej W. z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej W. Nr 2, póz. 17 ze zm.), która nieobowiązuje od dnia 1 maja 2004 r. Według J. K. powołanie nieobowiązującej podstawy prawnej powoduje, że zaskarżone postanowienie zostało wydane bez umocowania do wydawania rozstrzygnięć administracyjnych z upoważnienia Prezydenta W.

J. K. oświadczył, że we wniosku z dnia 4 października 2007 r., uzupełnionym pismem z dnia 22 listopada 2007 r., wykazał ważny interes uzasadniający wydanie mu uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów. Dalej wyjaśnił, że odpisy te są jemu niezbędne do podjęcia odpowiednich czynności prawnych, wynikających z treści i niekompletności okazanego w dniu 18 października 2007 r. protokołu z dnia 2 października 2007 r. aktualizacji, nieokreślonego z daty, rodzinnego wywiadu środowiskowego, a także z braku podstawy prawnej do żądania przez pracownika socjalnego złożenia przez niego pisemnego oświadczenia z dnia 2 października 2007 r.

W dalszej części uzasadnienia zażalenia J. K. stwierdził, że pracownik socjalny udostępnił mu do przejrzenia tylko na czas półtora godziny akta czterech odrębnych spraw, w których nie było większości dokumentów z czego należy wnosić, że zostały celowo usunięte bez wydania postanowienia wymaganego przez art. 74 § 2 k.p.a. J. K. oświadczył też, że protokół aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego został spisany niezgodnie z udzielonymi przez niego informacjami. Zarzucił ponadto, że żądanie przez pracownika socjalnego złożenia od strony oświadczenia na okoliczności inne niż stan majątkowy oraz dochód, jest czynnością całkowicie bezprawną.

Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi pierwszej instancji.

Po rozpatrzeniu zażalenia, Samorządowe Kolegium Odwoławcze, postanowieniem z dnia [...] r. ([...]), utrzymało w mocy postanowienie organu pierwszej instancji.

Oceniając zasadność zaskarżonego postanowienia Kolegium uznało, że J. K. nie wykazał istnienia "ważnego interesu", dlatego zgodnie z art. 73 § 2 k.p.a., organ pierwszej instancji zasadnie odmówił wydania stronie uwierzytelnionych odpisów dokumentów.

Odnosząc się do drugie go zarzutu, dotyczącego wydania postanowienia bez stosownego upoważnienia, Kolegium stwierdziło, że powołanie uchwały nr XVII 1/541/00 Rady Miejskiej W. z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej W. Nr 2, póz. 17 ze zm.) jako podstawy prawnej umocowania Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr [...] Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. do wydania zaskarżonego postanowienia stanowi uchybienie organu pierwszej instancji, lecz jako takie nie ma jednak wpływu na ważność postanowienia. Istotny dla legalności zaskarżonego postanowienia jest fakt, iż Kierownik ZTPS nr 8 MOPS we W. stosowne upoważnienie posiada, dlatego zarzut, iż zaskarżone postanowienie zostało wydane bez umocowania nie może się ostać. Umocowanie niewątpliwie istnieje, dlatego nie miało istotnego znaczenia dla wyniku rozpatrywanej sprawy powołanie jako jego źródła nieaktualnej uchwały nr XVI 11/541/00.

J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu skargę na postanowienie Kolegium, zarzucając naruszenie art. 7 i art. 77 k.p.a., przez niezapoznanie się z aktami sprawy, a w szczególności z dokumentami, o których wydanie, w formie uwierzytelnionych odpisów, wnosił Skarżący oraz naruszenie art. 73 § 2 k.p.a., przez przyjęcie, że Skarżący nie wykazał ważnego interesu, uzasadniającego żądanie wydania uwierzytelnionych odpisów wskazanych dokumentów. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia organu pierwszej instancji w całości, a także o rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

W uzasadnieniu skargi J. K. podał, że Kolegium wydało zaskarżone postanowienie bez zapoznania się z aktami sprawy, a szczególności z protokołem aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego z dnia 2 października 2007 r. oraz oświadczeniem Skarżącego z dnia 2 października 2007 r. złożonym na żądanie pracowników socjalnych, ponieważ organ pierwszej instancji przesłał do Kolegium wniosek Skarżącego o wydanie odpisów, postanowienie i zażalenie, bez akt sprawy. J. K. stwierdził, że "ze względu na treść dokumentów, poświadczających rażące naruszenie prawa w postępowaniu administracyjnym, uzasadnienie wniosku Skarżącego z dnia 4 października 2007 r. o wydanie uwierzytelnionych odpisów, uzupełnione pismem z dnia 22 listopada 2007 r., wykazało ważny interes strony, o którym mowa w art. 73 § 2 k.p.a.". Skarżący zarzucił także, że postanowienie Kolegium z dnia 25 stycznia 2008 r. zostało wydane w terminie późniejszym, a zatem zażalenie nie zostało załatwione w terminie ustawowym.

Ustosunkowując się do skargi, Samorządowe Kolegium Odwoławcze podtrzymało w całości swoje dotychczasowe stanowisko zajęte w zaskarżonym postanowieniu i przedstawioną w nim argumentację.

Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 73 § 2 k.p.a. Kolegium wyjaśniło, że we wniosku z dnia 4 października 2007 r., w piśmie z dnia 22 listopada 2007 r. oraz w zażaleniu, J. K. dowodził, iż ma potrzebę posiadania akt sprawy, o które wnioskował, uzasadniając ją zamiarem "podjęcia odpowiednich czynności prawnych." W żadnym miejscu nie powoływał się jednak na treść dokumentów, mającą dla Skarżącego na tyle istotne znaczenie, że mogłaby ona uzasadniać istnienie ważnego interesu strony, niezbędnego do wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów.

Zdaniem Kolegium obawa J. K., że dokumenty, o których odpisy wnioskował, mogą być usunięte z akt spraw, również nie świadczy o istnieniu ważnego interesu strony, podobnie jak - zdementowana przez organ pierwszej instancji w postanowieniu z dnia [...] r. (nr [...]) - rzekoma odmowa pracownika socjalnego skreślenia niewypełnionych rubryk lub części rubryk oraz niezapisanych stron w protokołach z dnia 2 października 2007 r. aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego, co umożliwia -zdaniem J. K. - późniejsze dopisanie treści.

Organ uznał również, że niesłuszny jest także zarzut naruszenia art. 7 i art. 77 k.p.a., poprzez niezapoznanie się z aktami sprawy.

Odpowiadając na podejrzenie Skarżącego, iż postanowienie z dnia 25 stycznia 2008 r. zostało wydane w terminie późniejszym, Kolegium stwierdziło, że doręczenie zaskarżonego postanowienia Skarżącemu w dniu 17 marca 2008 r. nie uzasadnia takiego twierdzenia J. K., jak również sugestii, iż termin załatwienia sprawy miał jakikolwiek wpływ na jej rozstrzygnięcie.

Na rozprawie w dniu 22 października 2008 r. skarżący dodatkowo podniósł, że na etapie postępowania odwoławczego brakowało dokumentów, o których uwierzytelnione odpisy wnosił, o czym przekonał się w organie II instancji podczas przeglądania akt sprawy.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 184 Konstytucji RP i art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 ustawy). Oznacza to, że badaniu w postępowaniu sądowoadministracyjnym podlega prawidłowość zastosowania przepisów prawa w odniesieniu do istniejącego w sprawie stanu faktycznego oraz trafność wykładni tych przepisów. Sądy administracyjne sprawują kontrolę aktów i czynności z zakresu administracji publicznej pod względem zgodności z prawem obowiązującym w dacie ich wydania. Sąd administracyjny nie rozważa kwestii, czy decyzja organu administracji publicznej jest zgodna z zasadami słuszności lub współżycia społecznego, lecz czy mieści się w granicach obowiązującego prawa materialnego i procesowego.

Kryterium legalności umożliwia sądowi administracyjnemu wyeliminowanie z obrotu prawnego decyzji lub postanowienia, jeżeli m.in. stwierdzi on naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (por. art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm./), zwanej dalej p.p.s.a.

Skarga analizowana pod tym kątem podlega oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie jest zgodne z prawem.

Konkretyzacją zasad kontroli i nadzoru nad przestrzeganiem prawa w postępowaniu administracyjnym oraz czynnego udziału stron w tym postępowaniu, a wyrażonych w art. 7 i 10 k.p.a., jest przepis art. 73 § 1 k.p.a., który zobowiązuje organ administracji publicznej do umożliwienia stronie przeglądania akt sprawy oraz sporządzania z nich notatek i odpisów.

W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego reprezentowany jest jednolity pogląd, że strona, żądając doręczenia uwierzytelnionych odpisów z akt sprawy, ma obowiązek wykazać w tym swój ważny interes, a organ - rozpatrując takie żądanie - dokonuje własnej oceny, czy w danej sprawie ze względu na okoliczność prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie zaistniał ważny interes strony (tak m.in. NSA Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w wyroku z dnia 3 czerwca 1997 r., I SA/Łd 302/96, LEX 29358, wyrok NSA z 29.03.2001 r., II SA 2580/00, Wokanda 2002/1/26).

Jednocześnie Naczelny Sąd Administracyjny stanął na stanowisku, że art. 73 § 2 k.p.a. odnosi się jedynie do sytuacji, kiedy stronie uwierzytelniony odpis lub kserokopia dokumentu niezbędny jest do wykorzystania w innym postępowaniu lub w celu przedłożenia go innemu organowi. Zgłoszone przez skarżącego rozumienie "ważnego interesu" nie znajduje dostatecznego uzasadnienia w brzmieniu powołanego przepisu.

Analizując przedmiotową sprawę należy zwrócić uwagę na fakt, że organ umożliwił skarżącemu zapoznanie się z materiałami sprawy i stworzył warunki do ewentualnego sporządzenia z nich notatek, bądź odpisów.

Stąd też przede wszystkim stwierdzić należy, że strona żądająca wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów winna jest wykazać w tym swój ważny interes, co - jak zaznaczono już wyżej - miało miejsce w rozpoznawanej sprawie. Jednakże to organ rozpatrując takie żądanie, dokonuje własnej oceny, czy ze względu na okoliczności prowadzonego postępowania lub ze względu na potrzeby strony w innej sprawie, zaistniał faktycznie ważny interes w rozumieniu art. 73 § 2 k.p.a. Analizując powyższe, Sąd w pełni podziela argumentację organu.

Uzasadnianie istnienia ważnego interesu strony li tylko koniecznością posiadania uwierzytelnionych odpisów poszczególnych dokumentów z akt administracyjnych, czy to dla potrzeb prowadzonego postępowania w sprawie, czy to w celu ich wykorzystania ich w innych postępowaniach prawnych jest niewystarczające. (patrz Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 25 lipca 2007 r., sygn. akt I OSK 1319/06, pub, LEX nr 364669).

Strona miała możliwość zapoznać się z nim w opisany już powyżej sposób i w żadnej mierze nie można uznać, podzielając stanowisko organu, że tylko wydanie uwierzytelnionych odpisów jest jedyną metodą spełnienia przysługujących stronie gwarancji procesowych, zawartych w art. 73 § 1 k.p.a. W każdym razie według zaprezentowanych przez skarżącego motywów uzasadniających jego ważny interes, jest to niewystarczające do wyczerpania tej przesłanki. Nie można bowiem uznać za nią "chęci podjęcia odpowiednich kroków prawnych" o jakim skarżący mówi w piśmie uzupełniającym do wniosku z dnia 4 października 2007 r. ani też obawy, że dokumenty mogą być usunięte z akt sprawy.

Odnosząc się zaś do zarzutu skarżącego, podniesionego na rozprawie, że na etapie postępowania odwoławczego brakowało dokumentów, o których uwierzytelnione odpisy występował, należy podkreślić, że przedmiotem tego postępowania sądowoadministracyjnego jest odmowa wydania uwierzytelnionych dokumentów, a nie ich zatajenie przed skarżącym.

Sąd nie podzielił poglądu skarżącego, iż zarówno zaskarżona, jak i decyzja organu I instancji, naruszają przepisy art. 7 i art. 77 kodeksu postępowania administracyjnego przez niezapoznanie się z aktami sprawy, a w szczególności z dokumentami, o których wydanie w formie uwierzytelnionych odpisów wnosił.

Wbrew jego zarzutom, organy orzekające postępowały zgodnie z zakwestionowanymi przepisami kodeksu postępowania administracyjnego, które nakazują organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia całego materiału dowodowego.

Postawą wydania postanowienia odmowie wydania uwierzytelnionych odpisów dokumentów był 73 § 2 k.p.a. i brak wykazanego interesu prawnego skarżącego koniecznego do otrzymania uwierzytelnionych odpisów dokumentów. Akta sprawy, na podstawie których wydane było zaskarżone postanowienie, stanowił wniosek J. K. z dnia 4 października 2007 r. o wydanie odpisów dokumentów, uzupełniony pismem z dnia 22 listopada 2007 r., postanowienie organu pierwszej instancji z dnia [...] r. (nr [...]) i zażalenie do Kolegium. J. K. nie odnosił się do merytorycznej zawartości dokumentów, o których uwierzytelnione odpisy wnosił. Nie miało zatem żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy to, czy bezpośrednio przed wydaniem zaskarżonego postanowienia Kolegium zapoznało się z protokołem aktualizacji rodzinnego wywiadu środowiskowego wraz z oceną sytuacji i wnioskami pracownika socjalnego oraz oświadczeniem J. K., złożonym na żądanie pracownika socjalnego.

Sąd podzielił zdanie Kolegium wyrażone w zaskarżonym postanowieniu, że powołanie nieaktualnej uchwały nr XVII 1/541/00 Rady Miejskiej W. z dnia 24 lutego 2000 r. w sprawie upoważnienia do wydawania decyzji administracyjnych w indywidualnych sprawach z zakresu pomocy społecznej (Biuletyn Urzędowy Rady Miejskiej W. Nr 2, póz. 17 ze zm.) jako podstawy prawnej umocowania Kierownika Zespołu Terenowej Pracy Socjalnej nr 8 Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej we W. do wydania zaskarżonego postanowienia organu I instancji, stanowiło uchybienie organu pierwszej instancji, lecz jako takie nie miało jednak wpływu na ważność postanowienia, gdyż na dzień wydania zaskarżonych postanowień organ I instancji posiadał takie uprawnienie, czego skarżący nie kwestionował również w skardze.

Zdaniem Sąd nie ma też dowodów na to, że postanowienie z dnia [...] zostało wydane w terminie późniejszym, jak to twierdzi skarżący, gdyż nie wynika to ani z daty wydania zaskarżonego postanowienia, ani z terminu jego doręczenia.

W tym stanie rzeczy, na mocy art. 151 w zw. z art. 132 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), należało orzec jak w sentencji wyroku.