Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

II OZ 872 / 13 POSTANOWIENIE Dnia 10 października 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Maria Czapska - Górnikiewicz po rozpoznaniu w dniu 10 października 2013 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia J. M. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 7 sierpnia 2013 r. sygn. akt II SO/Rz 10/13 w zakresie oddalenia wniosku o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie w sprawie ze skargi J. M. na postanowienie Wojewody Lubelskiego z dnia [...] stycznia 2013 nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania administracyjnego w sprawie przywrócenia terminu do wniesienia zgłoszenia robót budowlanych postanawia: oddalić zażalenie.

II OZ 872 / 13

UZASADNIENIE

Zaskarżonym postanowieniem z dnia 7 sierpnia 2013 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie oddalił wniosek skarżącej J. M. o wyłączenie sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie od orzekania w jej sprawie ze skargi na decyzję Wojewody Lubelskiego z dnia [...] stycznia 2013 r.

W uzasadnieniu powyższego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w ocenie skarżącej pomiędzy urzędnikami organów administracji publicznej w Lublinie a prywatnym podmiotem [...], który od wielu lat podejmuje próby pozbawienia jej własności nieruchomości, istnieją szczególnie szkodliwe społecznie rozległe koligacje. Świadczyć ma o tym to, że wymieniona Spółka uczyniła swoim pełnomocnikiem w sprawie wysokiego rangą urzędnika Wydziału i Kontroli Lubelskiego Urzędu Wojewódzkiego, będącego jednocześnie vice-dziekanem Okręgowej Izby Radców Prawnych w Lublinie. Pomiędzy tymi urzędnikami a Spółką i lokalnym wymiarem sprawiedliwości istnieją powiązania biznesowe. W tych okolicznościach w jej ocenie sprawa z jej skargi powinna zostać rozpoznana przez inny sąd administracyjny, niż miejscowo właściwy. Skarżąca wezwana do sprecyzowania żądania i wskazania sędziów, wobec których kieruje wniosek oświadczyła, że nie leży to w jej gestii, lecz jest zadaniem prokuratury lub CBA.

Postanowieniem z dnia 17 maja 2013 r. Naczelny Sąd Administracyjny (sygn. akt II OW 46/13) wyznaczył do rozpoznania powyższego wniosku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie.

W złożonych oświadczeniach sędziowie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie podali, że nie znajdują podstaw do wyłączenia ich od orzekania. Z wymienionymi przez skarżącą osobami P. M. i M. P., jak i nią samą, nie łączą ich więzy, o których mowa w art. 18 § 1 P.p.s.a., jak też nie zachodzą żadne okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwość co do ich bezstronności. Jedynie sędzia Wojciech Kręcisz wskazał, że w przedmiotowej sprawie zachodzą podstawy do wyłączenia go od orzekania, ponieważ łączą go z M. P. więzy, o których mowa w art. 19 P.p.s.a.

Oddając wniosek skarżącej, Wojewódzki Sąd Administracyjny wskazał na treść art. 18 § 1 i art. 19 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.- zwanej dalej P.p.s.a.). Sąd uznał, że zgłoszony przez J. M. wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie, gdyż nie uprawdopodobniła ona okoliczności wynikających z dyspozycji art. 19 P.p.s.a. Podniesione zarzuty są nader ogólne i odnoszą się do istnienia bliżej nieokreślonej lokalnej grupy interesów. Skarżąca nie wskazała, jakie obiektywnie powody występują po stronie poszczególnych sędziów Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie, w tym konkretne relacje osobiste, które uzasadniałyby wątpliwość, co do ich bezstronności. Tymczasem było to jej obowiązkiem wynikającym z art. 20 § 1 P.p.s.a. Natomiast przerzucenie tego ciężaru na inne podmioty nie znajduje uzasadnienia prawnego. Nie mają znaczenia ewentualne powiązania pomiędzy ww. Spółką a pracownikami organów administracji publicznej, ponieważ podmioty te nie mogą w żadnym wypadku być członkami składu orzekającego sądu właściwego do rozpoznania skargi. Skarżąca nie wykazała zaś relacji pomiędzy tymi osobami, a sędziami Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie.

Nadto Sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że został wskazany wyłącznie do rozpoznania wniosku skarżącej i w takim zakresie był nim związany (art. 170 P.p.s.a.). Złożone oświadczenie sędziego Wojciecha Kręcisza z uwagi na swoją ogólność ograniczającą się do przytoczenia dyspozycji art. 19 P.p.s.a., nie wpłynęło na zmianę oceny wniosku skarżącej. Oświadczenie to nie wskazywało jakichkolwiek obiektywnych powodów, które potwierdziłoby zasadność wniosku skarżącej i podnoszonych przez nią zarzutów. Oświadczenia tego Sąd nie mógł ocenić jako żądania, o którym mowa w art. 19 P.p.s.a., które stanowiłoby odrębną sprawę.

Mając powyższe okoliczności na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie na podstawie art. 19 w zw. z art. 22 § 2 i 3 P.p.s.a. orzekł jak w sentencji.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła J. M., wnosząc o jego uchylenie i "przeprowadzenie tego postępowania poza Lublinem". W uzasadnieniu zażalenia skarżąca uznała, iż z jej "wieloletniej obserwacji zachowań i wiedzy o tych urzędnikach z Lubelskiego UW i ich koligacjach z lokalnymi sędziami i prokuratorami, nie ma najmniejszych wątpliwości, że WSA w Lublinie nie jest niezależny, bezstronny i niezawisły dla sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia mojej skargi oraz bezstronnego jej rozstrzygnięcia". Nadto Sąd wymaga od niej udowodnienia, a nie uprawdopodobnienia przyczyn wyłączenia sędziego z art. 19 i art. 20 § 1 P.p.s.a.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek uzasadnienie zaskarżonego postanowienia nie jest wolne od wad.

Na wstępie podkreślić trzeba, iż instytucja wyłączenia sędziego zarówno z mocy prawa, jak i na wniosek strony jest istotną gwarancją procesową, która ma zapewnić rozpoznanie sprawy przez sąd w takim składzie orzekającym, którego sędziowie nie pozostają w relacjach osobistych ze stronami oraz nie mieli wcześniej, wskazanych w ustawie związków z rozpoznawaną sprawą. Ratio legis przepisów o wyłączeniu sędziego we wszystkich procedurach sądowych sprowadza się do eliminowania przyczyn, które mogą skutkować wątpliwościami, co do bezstronności i obiektywizmu sędziego w rozpoznaniu określonej sprawy. Poza wypadkami wyłączenia z mocy samego prawa (art. 18 § 1 P.p.s.a.), wyłączenie sędziego następuje na wniosek wówczas, jeżeli zachodzą takie okoliczności, które mogłyby wywołać wątpliwości co do bezstronności sędziego (art. 19 P.p.s.a.).

Wymaga podkreślenia, iż okoliczność mogąca wywołać uzasadnioną wątpliwość, co do bezstronności sędziego w danej sprawie musi faktycznie wystąpić, tzn. nie może mieć charakteru potencjalnego. Ponadto wątpliwość, co do bezstronności sędziego musi być uzasadniona, co wiąże się z przedstawieniem odpowiedniej argumentacji przez stronę w jej wniosku i należy ją odnieść do ewentualnego braku bezstronności w konkretnej sprawie. Niedopuszczalne jest formułowanie zarzutów o generalnym braku bezstronności danego sędziego w oderwaniu od specyfiki i okoliczności konkretnej sprawy. Podkreślić też trzeba, iż warunkiem koniecznym wyłączenia określonego w art. 19 P.p.s.a. jest uprawdopodobnienie, iż pomiędzy sędzią objętym wnioskiem, a stroną skarżącą lub innymi uczestnikami postępowania zachodzą takie stosunki, które w sytuacji konkretnego sędziego mogą budzić uzasadnione wątpliwości co do wydania orzeczenia opartego na w pełni zobiektywizowanych przesłankach (por. wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 13 grudnia 2005 r., sygn. SK 53/04, publ. OTK-A 2005, nr 11, poz. 134).

W okolicznościach niniejszej sprawy strona składająca wniosek o wyłączenie sędziów orzekających w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie nie przedstawiła żadnych konkretnych okoliczności, które przemawiały za wystąpieniem przesłanek z art. 18, czy z art. 19 P.p.s.a. po stronie któregokolwiek sędziego, czy też pozwalały poddać w wątpliwość prawdziwość złożonych przez nich oświadczeń. Przytoczone przez nią we wniosku ogólne twierdzenia o "bardzo szerokich koligacjach M. P. w lubelskim wymiarze sprawiedliwości", nie stanowią natomiast, wbrew twierdzeniom zażalenia, nawet uprawdopodobnienia tych okoliczności.

Niezależnie od powyższego, Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający niniejszą sprawę, nie podzielił twierdzeń Sądu pierwszej instancji, że złożone przez sędziego Wojciecha Kręcisz oświadczenie z uwagi na swoją ogólnikowość nie wpływa na zmianę oceny wniosku skarżącej. Wskazać przede wszystkim trzeba, iż zgodnie z art. 21 P.p.s.a. sędzia powinien zawiadomić sąd o zachodzącej podstawie swojego wyłączenia i wstrzymać się od udziału w sprawie. Oświadczenie takie podlega, co prawda ocenie Sądu (art. 22 § 2 P.p.s.a.), jednakże nawet jego ogólnikowość nie może być ignorowana przez Sąd, czy też jak w rozpoznawanym przypadku kwalifikowana jako nie pozwalająca na uwzględnienie wniosku strony o wyłączenie sędziego. Dobro wymiaru sprawiedliwości, konieczność realizacji konstytucyjnej zasady bezstronności sądu (art. 45 Konstytucji RP), w przypadku wątpliwości, co do konieczności wyłączenia sędziego, wymagałoby od Sądu co najmniej zwrócenie się do sędziego, który stwierdza zaistnienie przesłanki z art. 19 P.p.s.a. o sprecyzowanie złożonego oświadczenia. Pominięcie natomiast przez Sąd pierwszej instancji twierdzeń sędziego, że łączą go z M. P. więzy, o których mowa w art. 19 tej ustawy, a nadto brak wyjaśnienia czy M. P. był stroną lub pozostawał z którąkolwiek ze stron w jakimś stosunku jest nie do przyjęcia.

Pomimo powyższego uchybienia i niepełnej oceny wniosku w zakresie wyłączenia sędziego Wojciecha Kręcisza, Naczelny Sąd Administracyjny uznał, iż nie było potrzeby uchylania zaskarżonego postanowienia w części i przekazywania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania w tym zakresie. Sędzia Wojciech Kręcisz, którego dotyczył wniosek o wyłączenie nie orzeka już bowiem w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Lublinie,.

Ze wskazanych wyżej względów, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a. oddalił wniesione zażalenie.