Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Barbara Mleczko-Jabłońska po rozpoznaniu w dniu 28 sierpnia 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia "[A]"Sp. z o.o. w S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 7/19 w zakresie odmowy wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi "[A]" Sp. z o.o. w S., A. M., B. K., E. S., Syndyka Masy Upadłości [B] Sp. z o.o. w upadłości w K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie postanowieniem z dnia 19 lutego 2019 r., sygn. akt I SA/Rz 7/19, działając na podstawie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 1302; dalej: p.p.s.a.) odmówił [A] Spółce z o.o. w S. wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r. w przedmiocie określenia kwoty długu celnego

W uzasadnieniu postanowienia Sąd I instancji wskazał, że nie zachodzą przesłanki wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji określone w art. 61 § 3 p.p.s.a.

WSA po przeanalizowaniu sytuacji finansowej skarżącej spółki zwrócił uwagę na dane zamieszczone w bilansach sporządzonych na dzień 31 grudnia 2017 r. i 31 października 2018 r. oraz w rachunkach zysków i strat za okresy od 1 stycznia do 31 grudnia 2017 r. oraz od 1 stycznia do 31 października 2018 r. W ocenie Sądu z przedstawionej przez spółkę dokumentacji wynika, że aktywa obrotowe, w oparciu o które prowadzona jest bieżąca działalność spółki wynosiły 7.471.099,50 zł (stan na dzień 31 października 2018 r.). Zobowiązania i rezerwy na zobowiązania spadły z poziomu 8.448.745,73 zł (na dzień 31.12.2016 r.) do poziomu 5.637.291,12zł (na dzień 31.10.2018 r.). Zatem jeżeli spółka dysponuje aktywami obrotowymi na poziomie ponad 7 mln zł, to w ocenie Sądu nie zachodzi w jej przypadku niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków w wyniku wykonania zaskarżonej decyzji, nawet, jeżeli na chwilę obecną organ egzekucyjny dokonał zajęcia rachunków bankowych.

Sąd I instancji wskazał, że mimo opisywanych trudności w prowadzeniu działalności gospodarczej spółka na dzień 31 października 2018 r. wykazała zysk w kwocie 12.485,38 zł, a więc wyniki finansowe działalności poprawiły się w porównaniu do stanu na koniec 2016 r., kiedy to spółka wykazała stratę w wysokości 2.215.971,34 zł.

Sąd I instancji wziął pod uwagę również przychody netto spółki, które wynosiły kolejno za 2016 r. – 13.340.300,84, za 2017 r. – 16.459.867,43 zł oraz na dzień 31 października 2018 r. – 12.489.819,46 zł. W przypadku podmiotów prowadzących działalność gospodarczą miarodajną dla oceny ich zdolności płatniczych nie jest kategoria "dochodu" (rozumianego jako nadwyżka sumy przychodów nad kosztami ich uzyskania), lecz "przychodu". Istnieją bowiem legalne instrumenty podatkowe pozwalające na równoważenie kosztów i przychodów, tak by w końcowym rozliczeniu obciążenie podatkowe zminimalizować, czy też w ogóle je wyeliminować. Do instrumentów takich należą choćby zwolnienia podatkowe, ponoszone wydatki stanowiące koszty uzyskania przychodów, amortyzacja majątku trwałego, itp. Istotniejsze zatem jest to, że skarżąca uzyskuje przychody z działalności gospodarczej i że przychody te kształtowały się i nadal kształtują się na bardzo wysokim poziomie, za kolejne lata na poziomie odpowiednio ponad 13 mln zł, ponad 16 mln zł oraz za niecały 2018 rok – ponad 12 mln zł.

Zażalenie na powyższe postanowienie wniosła [A] Spółka z o.o. w S., wnosząc o jego zmianę i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpozania lub rozpoznanie sprawy na nowo.

W zażaleniu spółka wskazała, że w wyniku uprawomocnienia się zaskarżonej decyzji wszystkie rachunki bankowe zostały spółce zablokowane z powodu prowadzonych czynności egzekucyjnych przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w Jarosławiu jako organu egzekucyjnego celem wyegzekwowania od skarżącej spółki łącznie 13 521 561,64 zł. To z kolei powoduje, iż spółka nie jest w stanie prowadzić bieżącej działalności gospodarczej, w tym płynnie regulować swoich bieżących zobowiązań. Zajęcie rachunków bankowych spółki spowodowało utratę płynności finansowej jak również wpłynęło negatywnie na terminową spłatę rat zaciągniętych kredytów. Opóźnienie w zapłacie należności wobec wierzycieli spowodowało wstrzymanie dostaw materiałów, dzięki którym Spółka generowała główne przychody (paliwo, cement, kamień), uiszczanie podatków oraz innych zobowiązań wobec wierzycieli Spółki, co potwierdzają załączone wezwania do zapłaty w piśmie z dnia 14 lutego 2019 r.

Z przedłożonych dokumentów księgowych wynika, iż stan kasy skarżącej spółki nie pozwala aktualnie na wykonanie zaskarżonej decyzji i zapłatę określonego długu celnego wraz z odsetkami. Również aktualna sytuacja finansowa spółki nie pozwala na jej wykonanie, gdyż większość wpływów do kasy stanowią zalegle należności od dłużników skarżącej, które są z kolei wydatkowane na bieżące utrzymanie działalności gospodarczej spółki.

Spółka wskazała, że dysponuje aktywami obrotowymi na poziomie 7 mln zł, jednak do aktywów obrotowych zalicza się chociażby materiały nabyte w celu zużycia na własne potrzeby, jak również towary nabyte w celu odsprzedaży. Niemniej jednak, aby je nabyć, skarżąca ponosi w tym celu szereg kosztów. Niewątpliwie do aktywów obrotowych zalicza się również należności z tytułu dostaw i usług. Jednak Sąd I instancji w całości pomija fakt, iż należności, które spółka posiada w kwocie 2 408 268,21 zł są należnościami trudnymi do wyegzekwowania, wobec których toczą się sprawy o zapłatę w postępowaniu sądowym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 61 § 3 p.p.s.a. sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części zaskarżonego aktu lub czynności, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Oznacza to, że nie chodzi o jakąkolwiek szkodę, lecz o taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego bądź wyegzekwowanego świadczenia, ani też nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do pierwotnego stanu. Wprowadzona w omawianym przepisie ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym stanowi wyjątek od zasady wynikającej z art. 61 § 1 p.p.s.a., w myśl której wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności.

W niniejszej sprawie wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczył decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Rzeszowie z dnia [...] października 2018 r., z której to decyzji wynika dla skarżącej obowiązek zapłaty należności z tytułu zaksięgowanej kwoty długu celnego w wysokości 253 337 zł wraz z odsetkami, ciążący solidarnie na następujących podatnikach: skarżąca spółka, A. M., B. K., E. S., T. M., Syndyk Masy Upadłości [...] Sp. z o.o. w upadłości.

W przypadku gdy wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji dotyczącej obowiązku zapłaty przez stronę określonej kwoty pieniężnej, kluczowe znaczenie ma relacja wysokości tej kwoty do sytuacji finansowej i majątkowej tej strony. Tylko w ten sposób można bowiem ocenić, czy szkoda związana z obowiązkiem uiszczenia tej kwoty będzie dla tejże strony znaczna, albo doprowadzi u niej do trudnych do odwrócenia skutków (np. konieczności znacznego ograniczenia lub zakończenia działalności).

W świetle informacji wynikających z dokumentów przedstawionych przez skarżącą, w szczególności z bilansów oraz z rachunków zysków i strat, nie ma podstaw do twierdzenia, że ewentualne wyegzekwowanie wskazanej wyżej kwoty może wyrządzić znaczną szkodę w majątku spółki albo wywoła skutki, które byłyby trudne do odwrócenia w przypadku ewentualnego późniejszego uwzględnienia skargi i wyeliminowania zaskarżonej decyzji z obrotu prawnego.

Należy zauważyć, że z bilansu sporządzonego na dzień 31 października 2018 r. wynika, że skarżąca dysponuje aktywami obrotowymi (należności krótkoterminowe i zobowiązania krótkoterminowe) na poziomie 7 471 099, 50 zł, w tym zapasy na kwotę 4 194 325,07 zł, zaś wartość aktywów trwałych stanowi kwotę 17 394 960,06 zł. Ponadto, spółka na dzień 31 października 2018 r. wykazała zysk w kwocie 12.485,38 zł, a więc wyniki finansowe działalności poprawiły się w porównaniu do stanu na koniec 2016 r., kiedy to spółka wykazała stratę w wysokości 2.215.971,34 zł. Skarżąca wykazała ponadto przychód netto, który na dzień 31 października 2018 r. wyniósł 12.489.819,46 zł. Skala działalności gospodarczej prowadzonej przez skarżącą (którą obrazuje wysokość wykazanego przychodu), wskazuje, że ewentualne wyegzekwowanie od skarżącej kwoty określonej w decyzji przed prawomocnym zakończeniem kontroli sądowoadministracyjnej w tej sprawie nie spowoduje szkody, którą można by uznać za znaczną, ani nie wywoła skutków, które byłyby trudne do odwrócenia w razie korzystnego dla niej zakończenia postępowania sądowoadministracyjnego. Zaznaczyć należy, że dla oceny możliwości płatniczych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą istotny jest nie dochód czy strata, a osiągnięty przychód z tej działalności. Zauważyć bowiem trzeba, że dochód lub strata jest jedynie wynikiem bilansowym przychodów i kosztów ich uzyskania. Potwierdza to ukształtowana w tym zakresie linia orzecznicza (w szczególności w zakresie straty), według której strata i dochód wynikające z zeznań podatkowych i bilansu są jedynie wynikiem bilansowym kosztów w stosunku do przychodów (postanowienie NSA z 24 czerwca 2008 r. sygn. akt I GZ 260/08, LEX nr 479125).

Dodać przy tym należy, że przymusowa realizacja zobowiązań podatkowych w drodze egzekucji ze swej istoty jest dolegliwa i powoduje obciążenie w sferze majątkowej zobowiązanego, lecz wywieranie skutków finansowych dla strony jest normalną konsekwencją egzekucji administracyjnej. Instytucja wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji nie służy zabezpieczeniu strony przed jakimikolwiek skutkami egzekucji, ale jedynie przed takimi, których ewentualne wygranie sporu sądowego by nie naprawiło (por. np. postanowienie NSA z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. II FZ 274/18 i powołane tam orzecznictwo). Skutki wykonania świadczenia pieniężnego są z natury rzeczy odwracalne. W przypadku ewentualnego uwzględnienia skargi istnieje oczywista możliwość zwrotu zapłaconych kwot, łącznie z oprocentowaniem.

Na marginesie należy również dodać, że w razie wyegzekwowania od skarżącej spółki określonej w decyzji kwoty zobowiązania wynikającego z długu celnego spółka może dochodzić roszczeń regresowych od pozostałych podmiotów zobowiązanych solidarnie do zapłaty wskazanej kwoty.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny, działając na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a., oddalił zażalenie.