Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Wojciech Kręcisz Sędzia NSA Zbigniew Czarnik (spr.) Sędzia NSA Cezary Pryca po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej skargi kasacyjnej M J od wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 29 listopada 2017 r. sygn. akt VIII SA/Wa 620/15 w sprawie ze skargi M J na decyzję Dyrektora Izby Celnej w W z dnia [...] maja 2015 r., nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę kasacyjną

Wyrokiem z dnia 29 listopada 2017 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie (dalej: WSA w Warszawie lub Sąd I instancji) oddalił skargę M.J. (dalej: skarżący) na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Warszawie (dalej: Dyrektor) z dnia [...] maja 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry.

Ze stanu faktycznego sprawy przyjętego przez Sąd I instancji wynika, że 20 kwietnia 2013 r. funkcjonariusze Urzędu Celnego w Radomiu przeprowadzili kontrolę w barze, w toku której ujawnili włączone do zasilania i gotowe do eksploatacji 2 automaty do gier. Ustalili, że właścicielem automatów był skarżący, który urządzał na tych automatach gry hazardowe bez zezwolenia w lokalu niebędącym kasynem gry. W trakcie przeprowadzonej gry kontrolnej stwierdzono, że na automatach można przeprowadzać gry o charakterze losowym w celach komercyjnych.

Naczelnik UC decyzją z [...] stycznia 2015 r. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w wysokości 24 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry. Jako podstawę prawną wskazał między innymi przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust 2 pkt 2 ustawy z 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz.U. Nr 201, poz. 1540 ze zm., dalej: u.g.h.)

Dyrektor po rozpatrzeniu odwołania strony utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

WSA w Warszawie oddalił skargę na powyższą decyzję. Sąd stwierdził, że organy celne trafnie ustaliły, że skarżący urządzał gry hazardowe na automatach, których był właścicielem. Nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry, a gry zawierały element losowości.

Gry na skontrolowanym automacie spełniały przesłanki z art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h., co potwierdzają ustalenia kontroli. Gracz nie był w stanie przewidzieć rezultatu przeprowadzonej gry, jak również nie miał wpływu na odpowiednie ustawienie bębnów.

Sąd I instancji wskazał, że w sytuacji, gdy bez zwracania się o rozstrzygnięcie do Ministra Finansów i bez zwracania się o opinię do uprawnionej jednostki badającej, strona podejmuje działalność w postaci gier na automatach należy uznać, że świadomie pomija wskazany wyżej etap wstępnych ustaleń charakteru gry. W takich okolicznościach musi liczyć się z tym, że w przypadku zakwestionowania gry przez organy celne, dalsze postępowanie będzie toczyć się na podstawie przepisów o postępowaniu dowodowym zawartych w ordynacji podatkowej, zaś żądanie wydania decyzji przez Ministra Finansów będzie spóźnione.

WSA w Warszawie przypomniał, że kwestia technicznego charakteru art. 89 u.g.h. została przesądzona w uchwale składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 16 maja 2016 r. (II GPS 1/16; CBOSA), w której Sąd ten przyjął, że art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz.Urz. UE. L z 1998 r. Nr 204, s. 37 ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej, nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny – w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE – charakter art. 14 ust. 1 tej ustawy. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem – od 14 lipca 2011 r., także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry – podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Sąd I instancji przypomniał, że Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 21 października 2015 r. (P 32/12) orzekł, że przepisy art. 89 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 u.g.h. w zakresie, w jakim zezwalają na wymierzenie kary pieniężnej osobie fizycznej, skazanej uprzednio prawomocnym wyrokiem na karę grzywny za wykroczenie skarbowe z art. 107 § 4 k.k.s., są zgodne z wywodzoną z art. 2 Konstytucji RP zasadą proporcjonalnej reakcji państwa na naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa.

W ocenie Sądu I instancji brak było podstaw do uzupełniania materiału dowodowego, gdyż organy orzekające w sprawie ustaliły wszelkie okoliczności faktyczne niezbędne do tego, aby wymierzyć skarżącemu karę pieniężną. Skarżący nie wskazał zaś żadnych okoliczności, które mogłyby uwolnić go od odpowiedzialności, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

M.J. zaskarżył wyrok w całości domagając się jego uchylenia i rozpoznania skargi, ewentualnie uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, a także zasądzenia kosztów postępowania kasacyjnego. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:

1) prawa materialnego w postaci zastosowania w niniejszej sprawie przepisów ustawy o grach hazardowych, a w szczególności art. 8, 14 ust. 1 w z w. z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., a które to przepisy, podobnie jak i cała ustawa, zostały wprowadzone do polskiego porządku prawnego w sposób niezgodny z przepisami krajowymi oraz prawem unijnym i nie mogą być stosowane,

2) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 2 Konstytucji RP w zw. z 14 ust. 1 w zw. z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w zw. z art. 107 § 1 k.k.s. poprzez ich niewłaściwą interpretację i uznanie, że w sprawie skarżący może być karany zarówno w drodze postępowania karnoskarbowego jak i na drodze administracyjnej za ten sam czyn w postaci urządzania gier na automatach bez wymaganego zezwolenia (koncesji),

3) naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na wynik sprawy naruszenie przepisów postępowania, tj. art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w art. 120 w zw. z art. 121 § 1 w zw. z art. 122 w zw. z art. 187 § 1 i 235 ustawy Ordynacja podatkowa poprzez nieuchylenie przez Sąd decyzji organu II instancji z uwagi na uznanie, że organy dokonały dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz zebrany został w sprawie cały materiał dowodowy, podczas, gdy w rzeczywistości w sprawie czego Sąd I instancji nie zauważył, organy obu instancji nie wyjaśniły w sposób niebudzący wątpliwości kluczowych okoliczności sprawy, tj. czy zatrzymane automaty podlegają u.g.h., a jeśli tak, to czy przepisy stanowiące podstawę wydania zaskarżonej decyzji, tj. art. 14 ust. 1 i art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych są przepisami technicznymi w rozumieniu przepisów dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zadań dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, implementowanej do krajowego porządku prawnego rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 23 grudnia 2002 r. w sprawie sposobu funkcjonowania krajowego systemu notyfikacji norm i aktów prawnych, a zatem czy z tej racji powinny były podlegać obowiązkowej notyfikacji, co implikuje możliwość ich stosowania.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Stosownie do treści art. 183 § 1 p.p.s.a. Naczelny Sąd Administracyjny (dalej: NSA lub Sąd II instancji) rozpoznaje sprawę w granicach skargi kasacyjnej, biorąc z urzędu pod uwagę przyczyny nieważności postępowania sądowoadministracyjnego wskazane w art. 183 § 2 p.p.s.a. W rozpoznawanej sprawie nie wystąpiły okoliczności skutkujące nieważnością postępowania, zatem spełnione zostały warunki do merytorycznego załatwienia sprawy.

Zgodnie z treścią art. 174 pkt 1 i 2 p.p.s.a. skargę kasacyjną można oprzeć na naruszeniu prawa materialnego, które może polegać na błędnej wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu albo na naruszeniu przepisów postępowania, jeżeli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy.

Skarga kasacyjna M.J. oparta została na obu podstawach kasacyjnych z art. 174 p.p.s.a. W takiej sytuacji Sąd II instancji w pierwszej kolejności rozpoznaje podniesione w tej skardze zarzuty procesowe, a dopiero w dalszej naruszenia prawa materialnego. Zachowanie takiej kolejności rozpoznawania zarzutów kasacyjnych wynika z tego, że ocena stosowania prawa materialnego może być dokonana dopiero wówczas, gdy zostanie ustalone, że stan faktyczny sprawy jest wyjaśniony, albo że nie został skutecznie zakwestionowany skargą kasacyjną.

Skarga kasacyjna nie ma usprawiedliwionych podstaw, dlatego nie mogła prowadzić do uchylenia skarżonego wyroku.

W ocenie NSA zupełnie nietrafny, a przy tym formalnie wadliwy jest zarzut kasacyjny podnoszący naruszenie przepisów procesowych. W tym zakresie strona twierdzi, że wyrok Sądu I instancji jest wadliwy, bo nie uwzględnił jej skargi w sytuacji, gdy organy celne nie ustaliły poprawnie stanu faktycznego sprawy, zwłaszcza czy zatrzymane automaty były automatami do urządzania gier w rozumieniu u.g.h. Takim działaniem Sąd I instancji miał dopuścić się naruszenia licznych przepisów o.p. wskazanych w zarzucie.

Odnosząc się do tak sformułowanego zarzutu kasacyjnego stwierdzić należy, że zarzut jest niezasadny, a przy tym formalnie wadliwy. Wada formalna polega na tym, że skarga kasacyjna nie wyjaśnia na czym polegało naruszenie przez Sąd I instancji przepisów wskazanych w zarzucie. Sąd II instancji podkreśla, że skarga kasacyjna jest sformalizowanym środkiem prawnym, a to oznacza, że dla swej skuteczności wymaga dochowania prawem określonych warunków. Z tego powodu jest również profesjonalnym środkiem prawnym, którego sporządzenie wymaga określonych kwalifikacji.

W świetle przedstawionych uwag nie budzi wątpliwości, że zgodnie z art. 176 § 1 pkt 2 p.p.s.a. skarga kasacyjna ma przedstawiać zarzuty, zatem naruszone przepisy, ale ma także zawierać ich uzasadnienie. Dopiero spełnienie tych obu warunków pozwala przyjąć, że skarga kasacyjna odpowiada kryteriom określonym w prawie. Rozpoznawana skarga kasacyjna tych warunków nie spełnia. W jej uzasadnieniu naruszenia przepisów procesowych objętych zarzutem kasacyjnym zostały omówione w sposób ogólny, przede wszystkim stawiając zarzut, że organy nie dokonały dokładnego wyjaśnienia sprawy oraz, że nie zebrały w sprawie wystarczającego materiału dowodowego. Tak uzasadniony zarzut nie pozwala Sądowi II instancji dokonywać kontroli wyroku z punktu widzenia naruszeń podnoszonych w zarzucie, bo w istocie nie wiadomo, na czym te naruszenia miały polegać, zwłaszcza że w uzasadnieniu zostają one powiązane z technicznym charakterem przepisów u.g.h. Sąd II instancji zwraca uwagę, że techniczność przepisów, w rozumieniu prawa UE, nie jest elementem stanu faktycznego sprawy, ale częścią procesu stosowania prawa. W zakresie uzasadnienia skargi kasacyjnej, odnoszącego się do rozpoznawanego zarzutu, pojawia się tylko jeden konkret, czyli stwierdzenie, że organy oparły się przy ustaleniu istotnych dla sprawy okoliczności, a więc ustaleniu przeznaczenia automatów, tylko na dokumentach zgromadzonych na potrzeby postępowania karnego, nie uwzględniając opinii przedłożonych przez skarżącego. Odnosząc się do takiego stanowiska skargi kasacyjnej, Sąd II instancji zauważa, że w postępowaniu celnym dowodem może być wszystko, co nie jest sprzeczne z prawem. Skoro skarga kasacyjna nie wykazała, że organy, a za nimi Sąd I instancji oparły swoje rozstrzygnięcia o dowody sprzeczne z prawem, to tym samym nie uzasadniła trafności przyjętego założenia, że ustalenie stanu faktycznego sprawy miało miejsce z naruszeniem prawa. Z tego powodu rozpoznawany zarzut należało uznać za niezasadny.

W podobny sposób należy ocenić podniesione w skardze kasacyjnej zarzuty materialne. Uzasadnienie ich nietrafności musi ograniczyć się do odesłania do treści uchwały NSA z dnia 16 maja 2016 r., II GPS 1/16, CBOIS, oraz wyroku TK z dnia 21 października 2015 r., P 32/12. Tezy obu rozstrzygnięć są powszechnie znane. Zostały przywołane w uzasadnieniu Sądu I instancji, zatem NSA nie widzi powodu, by je powielać.

Mając na uwadze powyższe oraz treść art. 184 p.p.s.a. orzeczono jak w sentencji.