Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący: sędzia NSA Michał Kowalski po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia J. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 4 czerwca 2025 r. sygn. akt III SA/Gl 439/25 w zakresie oddalenia wniosku o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 28 lutego 2025 r. nr SKO.FD/41.4/7/2025/381 w przedmiocie określenia kwoty dotacji pobranej w nadmiernej wysokości podlegającej zwrotowi do budżetu miasta postanawia: oddalić zażalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach postanowieniem z dnia 4 czerwca 2024 r., sygn. akt III SA/Gl 439/24 oddalił wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w sprawie ze skargi J. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Katowicach z dnia 8 marca 2024 r. w przedmiocie zwrotu dotacji pobranej w nadmiernej wysokości.

W skardze strona skarżąca zawarła wniosek o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu wniosku powołała się na orzeczenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie o sygn. III SA/Wa 1719/18 oraz Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego we Wrocławiu o sygn. I SA/Wr 867/18,

które w jej przypadku i w jej ocenie powinny znaleźć zastosowanie. W dalszej części podniosła, że kwota, którą zobowiązana jest zwrócić jest niebagatelna, a jej uzbieranie w krótkim czasie jest niemożliwe bez niepowetowanego uszczerbku dla skarżącej. Ponadto z uwagi na liczne zadłużenia i niemożliwość zaspokojenia wierzycieli, wobec skarżącej prowadzone jest postępowanie restrukturyzacyjne przed Sądem Rejonowym dla Krakowa Śródmieścia w Krakowie o sygn. KR1S/GRz/105/2024. Wobec skarżącej zostały również wystawione liczne tytuły egzekucyjne i wykonawcze. Z przedłożonego spisu wierzytelności wynika, że skarżąca ma zadłużenie na łączną kwotę 10 419 894,74 zł, a jednocześnie posiada aktywa o łącznej kwocie 6 705 514,89 zł.

Do wniosku skarżąca załączyła obwieszczenie o ustaleniu dnia układowego, obwieszczenie o wpisie do repertorium wniosku restrukturyzacyjnego, spis wierzytelności, spis wierzytelności spornych, wykaz majątku, wykaz tytułów egzekucyjnych oraz wykonawczych, a także informację o hipotekach i zastawach wobec skarżącej.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach stwierdził, że w realiach niniejszej sprawy skarżąca bezsprzecznie umotywowała swój wniosek, jak również przedłożyła wiele dokumentów potwierdzających - jej zdaniem – wywody w nim zawarte. Zdaniem Sądu nie wykazała ona jednak należycie okoliczności uzasadniających skorzystanie z ochrony tymczasowej jaką stanowi środek w postaci wstrzymania wykonania wnioskowanej decyzji.

W zażaleniu na powyższe postanowienie skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Alternatywnie wystąpiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.

Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie przepisu art. 61 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935; dalej: p.p.s.a.) przez błędną wykładnię i uznanie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, że w sprawie nie zostały spełnione przesłanki przemawiające za uwzględnieniem wniosku skarżącej o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji, podczas gdy sytuacja materialna i finansowa skarżącej przemawia za zastosowaniem tymczasowej ochrony przed negatywnymi i nieodwracalnymi skutkami, jakie wykonanie decyzji mogłoby dla strony wywołać.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Z art. 61 § 3 p.p.s.a. wynika, że katalog przesłanek warunkujących wstrzymanie wykonania zaskarżonego aktu lub czynności jest zamknięty. Sąd uprawniony jest do uwzględnienia wniosku, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Warunkiem udzielenia ochrony tymczasowej jest uprawdopodobnienie przez stronę wystąpienia przesłanek, o których mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Stwierdzić przy tym należy, że za wyrządzenie znacznej szkody należy rozumieć taką szkodę, która nie będzie mogła być wynagrodzona przez późniejszy zwrot spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia ani nie będzie możliwe przywrócenie rzeczy do stanu pierwotnego. Trudnymi do odwrócenia skutkami są zaś takie prawne lub faktyczne skutki, które raz zaistniałe powodują istotną lub trwałą zmianę rzeczywistości, przy czym powrót do stanu poprzedniego może nastąpić tylko po dłuższym czasie lub przy stosunkowo dużym nakładzie sił i środków.

Zauważyć należy, że w sprawach, w których rozstrzygane są kwestie wstrzymania wykonania decyzji ciężar dowodzenia okoliczności wskazanych w art. 61 § 3 p.p.s.a. znajduje się po stronie wnioskodawcy, ponieważ ona posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. Na wnioskodawcy ciąży zatem obowiązek uprawdopodobnienia, że jego wniosek zasługuje na uwzględnienie. W judykaturze dominuje stanowisko, akceptowane przez Naczelny Sąd Administracyjny w rozpatrywanej sprawie, kładące nacisk na obowiązek wykazania przez stronę okoliczności uzasadniających przyznanie tymczasowej ochrony sądowej (por. postanowienia NSA z dnia: 26 listopada 2007 r., sygn. akt II FZ 338/07; 10 maja 2011 r., sygn. akt II FZ 106/11; 9 września 2011 r., sygn. akt II FSK 1501/11; 28 września 2011 r., sygn. akt I FZ 219/11; dostępne na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Dlatego też, aby wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie strona musi go poprzeć stosownymi twierdzeniami i dokumentami na okoliczność spełnienia ustawowych przesłanek wstrzymania wykonania decyzji. Konieczne jest zatem wykazanie we wniosku szczegółowych przyczyn uzasadniających możliwość wystąpienia sytuacji, która spowoduje zajście choćby jednej z przesłanek wymienionych w art. 61 § 3 p.p.s.a. Argumentacja wniosku o wstrzymanie wykonania aktu musi w sposób przekonujący przedstawiać konkretne relacje między brakiem wstrzymania zaskarżonej decyzji a wystąpieniem zagrożeń z art. 61 § 3 p.p.s.a.

Zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego, Sąd I instancji oceniając wniosek skarżącej w świetle przywołanych przesłanek z art. 61 § 3 p.p.s.a. prawidłowo uznał, że nie zasługuje on na uwzględnienie, bowiem braki wniosku, tak w zakresie zawartej w nim argumentacji, jak i dowodów przedłożonych na jej poparcie, nie dawały podstaw do zastosowania w stosunku do strony ochrony tymczasowej.

W realiach niniejszej sprawy skarżąca zdaniem Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżąca nie wykazała należycie okoliczności uzasadniających skorzystanie z ochrony tymczasowej jaką stanowi środek w postaci wstrzymania wykonania wnioskowanej decyzji. Skarżąca nie przedłożyła dokumentów obrazujących jej dochody oraz pozostałych członków gospodarstwa domowego. Złożyła tylko dokumenty przedstawiające posiadane aktywa i ciążące na niej zobowiązania.

Należy podkreślić, że każda decyzja administracyjna zobowiązująca do uiszczenia należności pociąga za sobą dolegliwość finansową, powodując określony skutek w finansach zobowiązanego do ich uiszczenia. Nie oznacza to jednak, że zawsze w takiej sytuacji należy zastosować wyjątkowe rozwiązanie prawne jakim jest ochrona tymczasowa w postępowaniu sądowoadministracyjnym. Okoliczności takie jak kwota zadłużenia w ZUS, czy kwota dotacji przypadającej do zwrotu nie mogą być postrzegane jako wywołujące niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków. Skarżąca powinna bowiem w taki sposób przedstawić swoją całościową sytuację (w treści wniosku lub przy pomocy dokumentów źródłowych) aby Sąd mógł na tej podstawie w pełni ocenić ją pod kątem tego, czy rzeczywiście wykonanie decyzji zagraża interesom ekonomicznym wnioskodawcy w sposób prawnie relewantny. Należność objęta wnioskowaną decyzją jest znaczna, lecz brak podstaw aby uznać, że wyrządzi jej znaczną szkodę lub doprowadzi do nieodwracalnych skutków. Ponadto na podstawie załączonych do akt postępowania dokumentów nie można w sposób nie budzący wątpliwości ocenić sytuacji majątkowej skarżącej.

W kontekście powołanych przez skarżącą motywów obejmujących obawy o niemożność prawidłowego zabezpieczenia finansowego gospodarstwa domowego (koszty wyżywienia, leczenia, utrzymania dzieci) należało wyjaśnić, że wykonanie świadczenia pieniężnego samo w sobie - co do zasady - nie wywołuje nieodwracalnych skutków. Ewentualne uchylenie wnioskowanej decyzji powoduje przecież konieczność zwrotu uprzednio pobranej/uiszczonej należności. W przypadku zaś przymusowego jej egzekwowania, wdrożona egzekucja prawnie jest ograniczona do zakresu, w jakim nie zostanie zagrożone minimum utrzymania dłużnika i osób pozostających według ustawowego obowiązku na jego utrzymaniu.

Należy również uwzględnić sytuację majątkową i dochody wszystkich domowników prowadzących wspólne gospodarstwo domowe. Przepisy prawa rodzinnego nakładają na małżonków i członków najbliższej rodziny obowiązki w zakresie udzielania pomocy i wsparcia finansowego członków rodziny. Stosownie do art. 27 ustawy z dnia 25 lutego 1964 r. Kodeks rodzinny i opiekuńczy (Dz. U. z 2023 r., poz. 2809; dalej: k.r.o.) małżonkowie są obowiązani, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowych i majątkowych przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swój związek założyli. Zgodnie z art. 23 k.r.o. małżonkowie są zobowiązani do wzajemnej pomocy oraz do współdziałania dla dobra rodziny.

Ze wskazanych okoliczności i załączonych dokumentów nie wynika, na co zwrócił uwagę również Sąd I instancji, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowanie trudnych do odwrócenia skutków względem skarżącej.

Ze wskazanych powodów Naczelny Sąd Administracyjny oddalił zażalenie na podstawie art. 184 w związku z art. 197 p.p.s.a.