Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Referendarz sądowy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie - Monika Kramek po rozpoznaniu w dniu 21 sierpnia 2009 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku T. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi T. K. i M. W. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w R. z dnia [...] maja 2009 r. nr [...] w przedmiocie stwierdzenia uchybienia do wniesienia odwołania postanawia odmówić przyznania prawa pomocy

W uzasadnieniu wniosku o przyznanie prawa pomocy T. K. wyjaśniła, że pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z mężem i trójką małoletnich dzieci (dwoje w wieku szkolnym). Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącej i jej męża w łącznej wysokości [...] zł netto (załączone zaświadczenie). Skarżąca wskazała, że dochody te zaspokajają podstawowe potrzeby jej rodziny. Do wniosku załączono fakturę z lipca 2009 r. na zakup podręczników szkolnych - [...] zł, fakturę na zakup kanapy – [...] zł oraz fakturę za energię elektryczną – [...] zł, a także wyciągi z rachunku bankowego za ostatnie trzy miesiące z saldem końcowym na dzień [...] lipca 2009 r. w wysokości [...] zł.

Mając powyższe na uwadze zważono, co następuje:

W myśl art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 153, poz. 1270 ze zm.) prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w jego toku.

Prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 245 § 1 – 3 ppsa). Częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej (art. 245 § 4 ppsa).

Stosownie natomiast do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie osobie fizycznej prawa pomocy w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.

Wniosek T. K. dotyczy przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych, które na obecnym etapie postępowania obejmują wpis od skargi wynoszący [...] zł. Przystępując do rozpoznania wniosku w tak określonym zakresie, wskazać należy, że zasadą jest, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie (art. 199 ppsa). Oznacza to, że każdy, kto wnosi do sądu pismo podlegające opłacie lub powodujące wydatki, obowiązany jest do ich uiszczenia (art. 211 ppsa). Celem instytucji prawa pomocy jest natomiast zapewnienie prawa do sądu i możliwości obrony swoich racji podmiotom, które znajdują się w sytuacji finansowej uniemożliwiającej poniesienie kosztów z tym związanych. Jest to forma dofinansowania strony postępowania sądowego z budżetu państwa i przez to zwolnienie z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania powinno sprowadzać się do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w takim postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Przyznanie lub odmowa przyznania prawa pomocy winna wynikać z wzajemnej oceny dwóch elementów: kosztów, jakie musi ponieść strona na poczet prowadzonego postępowania i jej aktualnej kondycji finansowej. Rozpoznając wniosek o przyznanie prawa pomocy należy również mieć na uwadze, że to na wnioskodawcy spoczywa obowiązek wyjaśnienia oraz udokumentowania sytuacji majątkowej, uzasadniającej przyznanie prawa pomocy, do Sądu natomiast należy ocena przytoczonych okoliczności.

Mając powyższe na uwadze stwierdzono, że wniosek skarżącej nie zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca posiada stały dochód, który dla pięcioosobowej rodziny wynosi [...] zł miesięcznie. Zestawiając wysokość tego dochodu z wysokością kosztów do jakich jest skarżąca zobowiązana w niniejszej sprawie ([...] zł tytułem wpisu, przy czym jest to najniższy wpis przewidziany w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz. U. Nr 221, poz. 2193 ze zm.) uznano, że skarżąca nie wykazała, by uiszczenie [...] zł mogło spowodować uszczerbek w utrzymaniu koniecznym skarżącej i jej rodziny.

Oceny powyższej nie zmienia okoliczność, że skarżąca występująca z wieloma skargami do sądu administracyjnego (sprawy VIII SA/Wa 638/07, VIII Sa/Wa 552/08, VIII Sa/Wa 246/09, VIII SA/Wa 247/09, VIII SA/WA 409/09) dotychczas korzystała ze zwolnienia od kosztów sądowych, jednakże zwolnienie to uzasadnione było wysokością tychże kosztów, znacznie przekraczających wówczas jej możliwości finansowe, a także innymi okolicznościami faktycznymi. Ze złożonego bowiem wniosku wynika, że skarżąca przebywająca do czerwca 2009 r. na urlopie wychowawczym od lipca 2009 r. podjęła pracę z wynagrodzeniem miesięcznym w wysokości [...] zł netto, co w sposób zasadniczy zmienia sytuację materialną rodziny. Poza tym z analizy wyciągu bankowego wynika, że na rachunku znajdują się środki w wysokości [...] zł zaś w miesiącu lipcu poza wynagrodzeniem na rachunek skarżącej wpłynęło również świadczenie urlopowe co łącznie dało kwotę [...] zł. Natomiast wydatki związane z bieżącym utrzymaniem, które ponosi skarżąca pozostają na poziomie przeciętnego gospodarstwa domowego i w zestawieniu z osiąganym dochodem nie uzasadniają zastosowania instytucji prawa pomocy.

Zauważyć w tym miejscu należy, że zwolnienie od kosztów sądowych nie ma charakteru trwałego i bezwzględnego, a przesłanki uzasadniające przyznanie prawa pomocy są oceniane każdorazowo, stąd też w niniejszej sprawie uznano, że skarżąca (uzyskująca wraz z mężem stały dochód) zobowiązana do uiszczenia kwoty [...] zł nie znajduje się w takiej sytuacji materialnej, która uzasadniałby "przerzucenie" kosztów związanych z jej udziałem w postępowaniu sądowym na Skarb Państwa tj. na innych podatników.

W tej sytuacji, na podstawie powołanych wyżej przepisów oraz art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi postanowiono, jak w sentencji.