Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Artur Kot, Sędziowie Sędzia WSA Sławomir Fularski, Sędzia WSA Iwona Szymanowicz-Nowak (sprawozdawca), Protokolant Sekretarz sądowy Dominika Jeromin, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. w Radomiu sprawy ze skargi M. J. i Wspólników sp. jawna "[...]" na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] marca 2016 r. nr [...] w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej w transporcie drogowym oddala skargę.

Przedmiotem rozpoznania w niniejszej sprawie jest skarga M. J.

i Wspólników Spółki Jawnej "[...]" w D., gmina O. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego Nr [...] z dnia [...] marca 2016 r. w przedmiocie nałożenia kary pieniężnej.

Decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym sprawy:

W dniu [...] lipca 2015 r. około godziny 10:45 na drodze krajowej nr 7

w miejscowości J. zatrzymano do kontroli pojazd marki [...] o nr rej. [...] wraz z naczepą marki [...] o nr rej. [...], którym polski przedsiębiorca M. J. i Wspólnicy Spółka Jawna [...] wykonywał krajowy niezarobkowy przewóz drogowy na potrzeby własne. Pojazd jechał z miejscowości D. do S. z ładunkiem materiału niebezpiecznego [...]. W chwili kontroli pojazdem kierował K. R. (dalej: kierowca). W toku kontroli pobrano dane z tachografu cyfrowego zainstalowanego w kontrolowanym pojeździe. W wyniku ich analizy stwierdzono, że nie rejestrowano za pomocą cyfrowego urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi w dniu [...] lipca 2015 r. od godziny 8:45 do godziny 8:48 oraz od godziny 8:50 do godziny 9:06. Z przeprowadzonej kontroli sporządzono protokół nr [...] z dnia [...] lipca 2015 r.

Na podstawie protokołu kontroli, danych cyfrowych z urządzenia rejestrującego, protokołu przesłuchania świadka ustalono, że kierowca w zakwestionowanym czasie nie rejestrował za pomocą urządzenia rejestrującego na karcie kierowcy prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Przesłuchany kierowca zeznał, że w dniu [...] lipca 2015 r. prowadził ww. pojazd bez włożonej do tachografu karty kierowcy.

W związku z powyższym [...] Wojewódzki Inspektor Transportu Drogowego (dalej: [...]WITD, organ I instancji) decyzją nr [...]

z dnia [...] stycznia 2016 r., działając na podstawie art. 92a ust. 1, ust. 6-7 ustawy

z dnia 6 września 2001 r. o transporcie drogowym (Dz. U. z 2013 r. poz.1414, zwana dalej: u.t.d.) i załącznika nr 3 lp. 6.2.1, orzekł o nałożeniu na M. J.

i Wspólników Spółkę Jawną "[...]" (dalej: skarżąca, spółka, strona, przedsiębiorca) kary pieniężnej w wysokości [...] złotych.

W odwołaniu złożonym na powołane rozstrzygnięcie spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania w sprawie. W uzasadnieniu odwołania wskazała, że winę za stwierdzone naruszenie ponosi wyłącznie kontrolowany kierowca, który będąc przeszkolony w zakresie przepisów prawnych o czasie pracy kierowców oraz w zakresie obsługi tachografu, znajdującego się w pojeździe samochodowym, powinien tych zasad przestrzegać. Przedsiębiorca, jako pracodawca kierowcy, nie miał żadnych możliwości oddziaływania na swego pracownika w celu zmuszenia go do przestrzegania prawa podczas wykonywania transportu drogowego w dniu [...] lipca 2015 r., ani nie godził się na popełnienie przez kierowcę naruszenia prawa. Poza tym w toku postępowania nie zostało wykazane, że strona nakłaniała kierowcę do naruszeń. W niniejszej sprawie, w ocenie skarżącego, powinien mieć zastosowanie art. 92b i art. 92c u.t.d.

Decyzją znak [...] z dnia [...] marca 2016 r. Główny Inspektor Transportu Drogowego (dalej: GITD, organ odwoławczy), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2013 r. poz. 267 ze zm., zwanej dalej: k.p.a.) oraz art. 4 pkt 22 lit a i lit. h, art. 92a ust. 1 - 6, art. 92b, art. 92c u.t.d., lp. 6.2.1 załącznika nr 3 do u.t.d., art. 34 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) nr 165/2014 z dnia 4 lutego 2014 r. w sprawie tachografów stosowanych w transporcie drogowym i uchylające rozporządzenie Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym oraz zmieniające rozporządzenie (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (t.j. Dz. Urz. UE. L. 2014.60.1 ze zm., zwane dalej: rozporządzeniem nr 165/2014), orzekł o utrzymaniu zaskarżonej decyzji w mocy.

W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy, po przedstawieniu stanu faktycznego sprawy oraz treści obowiązujących w tym zakresie przepisów, podał, że mając na uwadze zebrany w sprawie materiał dowodowy organ I instancji prawidłowo ocenił stan faktyczny i słusznie nałożył karę pieniężną w wysokości [...] zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub na karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi. Odnosząc się do oświadczenia kierowcy z dnia 4 listopada 2013 r., znajdującego się w aktach sprawy, organ odwoławczy podkreślił, że wpływ pracodawcy na swojego pracownika nie polega tylko na prowadzonych szkoleniach, czy odbieraniu oświadczeń od kierowców o zobowiązaniu do przestrzegania przepisów, ale przede wszystkim na doborze kadry w taki sposób, aby do naruszeń prawa nie dochodziło.

Jednocześnie organ odwoławczy wskazał, że w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowania art. 92b u.t.d., bowiem ustawodawca daje możliwość zastosowania tego przepisu tylko w przypadku, gdy podczas kontroli stwierdzono naruszenia dotyczące czasu pracy kierowców. W niniejszej sprawie takie naruszenia nie miały miejsca. Brak jest również podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. ze względu na fakt, że do wskazanych wyżej naruszeń doszło w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Skarżący w toku postępowania nie przedstawił żadnych dowodów na powstanie okoliczności mogących obalić ustalenia organu I instancji.

W skardze złożonej na powołane rozstrzygnięcie do sądu administracyjnego skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania. W treści skargi wskazała, że przeprowadziła odpowiednie szkolenia kontrolowanego kierowcy w zakresie czasu pracy kierowców oraz powinny być wobec niego zastosowane przepisy art. 92b oraz art. 92c u.t.d. Natomiast za zaistnienie stwierdzonych naruszeń prawa wyłączną winę powinien ponosić kierowca, a nie skarżący.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie, zważył co następuje:

Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo

o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwana dalej: p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd, rozpoznając skargę, ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodne z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowił art. 92a ust. 1 u.t.d., zgodnie z którym podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane

z tym przewozem z naruszeniem obowiązków lub warunków przewozu drogowego, podlega karze pieniężnej w wysokości od 50 złotych do 10.000 złotych za każde naruszenie. Natomiast wykaz naruszeń obowiązków lub warunków oraz wysokości kar pieniężnych za poszczególne naruszenia określa załącznik nr 3 do u.t.d. (art. 92a ust. 6 u.t.d.), który pod pozycją lp. 6.2.1. wskazuje karę [...] zł za nierejestrowanie za pomocą urządzenia rejestrującego lub cyfrowego urządzenia rejestrującego na wykresówce lub karcie kierowcy wskazań w zakresie prędkości pojazdu, aktywności kierowcy i przebytej drogi.

Zgodnie z art. 4 pkt 22 litera a) i h) u.t.d., użyte w ustawie określenie "obowiązki lub warunki przewozu drogowego" oznaczają obowiązki lub warunki wynikające

z przepisów u.t.d. oraz rozporządzenia Rady (EWG) nr 3821/85 z dnia 20 grudnia 1985 r. w sprawie urządzeń rejestrujących stosowanych w transporcie drogowym (Dz. Urz. L.1985.370.8, zwane dalej: rozporządzeniem nr 3821/85) i rozporządzenia (WE) nr 561/2006 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 15 marca 2006 r. w sprawie harmonizacji niektórych przepisów socjalnych odnoszących się do transportu drogowego (Dz.Urz.L.2006.102.1, zwane dalej: rozporządzeniem nr 561/2006).

W chwili stwierdzenia naruszenia, tj. w dniu 14 lipca 2015 r., obowiązywało rozporządzenie nr 3821/85, jednak w dniu 2 marca 2016 r. zostało ono uchylone przez rozporządzenie nr 165/2014. Przedmiotowe naruszenie reguluje aktualnie art. 34 rozporządzenia nr 165/2014, bowiem zgodnie z art. 48 rozporządzenia nr 165/2014 przepis art. 34 ma zastosowanie już od dnia 2 marca 2015 r. Po wejściu w życie rozporządzenia nr 165/2014, stosownie do treści art. 47 tego rozporządzenia, wszelkie odesłania do rozporządzenia nr 3821/85 będzie uznawać się za odesłania do rozporządzenia nr 165/2014 .

Z treści art. 34 rozporządzenia nr 165/2014 wynika, że kierowcy stosują wykresówki lub karty kierowcy w każdym dniu, w którym prowadzą pojazd, począwszy od przejęcia pojazdu. Nie wyjmuje się wykresówki ani karty kierowcy z urządzenia rejestrującego przed zakończeniem dziennego okresu pracy, chyba że jej wyjęcie jest dopuszczalne z innych powodów. Wykresówka lub karta kierowcy nie może być używana przez okres dłuższy niż ten, na który jest przeznaczona (ust. 1).

Z zeznań kierowcy, złożonych w dniu 14 lipca 2015 r. w charakterze świadka wynika, że w dniu 13 lipca 2015 r. wyjechał kontrolowanym samochodem z siedziby firmy w D. i dojechał do stacji benzynowej w tej samej miejscowości, gdzie zorientował się, że nie włożył karty kierowcy do tachografu, zapomniał w tym dniu o tej czynności. Jednocześnie kierowca przyznał, że w innych dniach również jeździł bez karty kierowcy, chociaż nie pamiętał dokładnie, kiedy to było.

Mając na uwadze powyższe zeznania oraz analizę dowodów zebranych

w sprawie, organ odwoławczy prawidłowo rozważył ustalony przez organ I instancji stan faktyczny, przypisując sankcję wynikającą z u.t.d. Jak wynika z treści odwołania oraz skargi, skarżący nie kwestionował wskazanego przez organy naruszenia prawa, tylko przypisanie jemu, jako podmiotowi wykonującemu przewóz drogowy, odpowiedzialności za to naruszenie. W ocenie skarżącego, wyłącznie odpowiedzialnym w tej sprawie powinien być kierowca. Poza tym organy powinny uwzględnić okoliczności wyłączające jego odpowiedzialność wynikające z art. 92b i art. 92c u.t.d.

Sąd podziela stanowisko organów w zakresie braku podstaw w tej sprawie do zastosowania wobec skarżącego ww. przepisów. Przede wszystkim z treści art. 92b ust. 1 pkt 1 u.t.d. wynika, że nie nakłada się kary pieniężnej za naruszenie przepisów

o czasie prowadzenia pojazdów, wymaganych przerwach i okresach odpoczynku, jeżeli podmiot wykonujący przewóz zapewnił właściwą organizację i dyscyplinę pracy ogólnie wymaganą w stosunku do prowadzenia przewozów drogowych, umożliwiającą przestrzeganie przepisów rozporządzenia nr 561/2006 i rozporządzenia nr 3821/85. Przepis art. 92b u.t.d. może więc mieć zastosowanie tylko w sprawach, w których wykryto i stwierdzono naruszenie przepisów dotyczących czasu prowadzenia pojazdu, wymaganych przerw i okresach odpoczynku, natomiast nie znajduje on zastosowania

w sprawach związanych z użytkowaniem urządzeń rejestrujących stosowanych

w transporcie drogowym (por. wyrok NSA z dnia 18 listopada 2014 r., II GSK 1473/13, publ. cbosa). W niniejszej sprawie nie stwierdzono naruszeń dotyczących czasu pracy kierowców.

Z treści art. 92c ust. 1 u.t.d. wynika, że nie wszczyna się postępowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 92a ust. 1 u.t.d., na podmiot wykonujący przewóz drogowy lub inne czynności związane z tym przewozem, a postępowanie wszczęte w tej sprawie umarza się, jeżeli:

1) okoliczności sprawy i dowody wskazują, że podmiot wykonujący przewozy lub inne czynności związane z przewozem nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć, lub

2) za stwierdzone naruszenie na podmiot wykonujący przewozy została nałożona kara przez inny uprawniony organ, lub

3) od dnia ujawnienia naruszenia upłynął okres ponad 2 lat.

Skarżący, wskazując na okoliczność, iż nie miał możliwości oddziaływania na swojego pracownika w celu zmuszenia go do przestrzegania prawa podczas wykonywania transportu w dniu 13 lipca 2015 r., nie godził się na popełnienie przez niego stwierdzonych naruszeń i gdyby wiedział, że taka sytuacja zaistniała, to zakazałby mu dalszej jazdy, powołał się na art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d.

W tym zakresie Sąd podziela stanowisko organów, że z braku możliwości sprawowania przez pracodawcę osobistego nadzoru nad pracownikiem nie można uznać jako "brak wpływu" lub "okoliczności, której nie można było przewidzieć", bowiem przedsiębiorca musi organizować pracę w taki sposób, aby nie dochodziło do naruszeń. Samodzielne prowadzenie pojazdu przez kierowcę jest typowe w stosunkach tego rodzaju, zatem wyłączenie odpowiedzialności w takiej sytuacji godziłoby w specyfikę ciążącego na przedsiębiorcy obowiązku nadzoru.

Do tego, by uwolnić się od odpowiedzialności wskazanej w art. 92a ust. 1 u.t.d. w związku z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d. nie wystarczy już, by podmiot wykonujący przewozy wykazał właściwą organizację pracy i poprawny system wynagradzania. Musi on bowiem wykazać okoliczności wskazujące, że nie miał wpływu na powstanie naruszenia, a naruszenie nastąpiło wskutek zdarzeń i okoliczności, których podmiot nie mógł przewidzieć (obie przesłanki spełnione muszą być kumulatywnie). Tylko wówczas postępowania w sprawie nałożenia kary nie wszczyna się, a wszczęte umarza (por. wyrok WSA w Gliwicach z dnia 12 lutego 2015 r., II SA/Gl 1583/14, publ. Lex nr 1649863).

Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do zastosowania art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., ponieważ do wskazanych wyżej naruszeń doszło

w okolicznościach, które przedsiębiorca powinien przewidzieć i nie dopuścić do ich zaistnienia. Skarżący nie przedstawił w toku postępowania okoliczności zwalniających go z ponoszenia odpowiedzialności za przedmiotowe naruszenie, ponieważ nie jest taką okolicznością złożenie do akt sprawy oświadczenia kierowcy z dnia 4 listopada 2013 r., iż został on zapoznany ze wszystkimi przepisami prawa i zasadami obowiązującymi przy przewozach materiałów niebezpiecznych, zasadami stosowania

i funkcją tachografu w samochodach ciężarowych, przepisami dotyczącymi czasu pracy kierowców, wypełniania dokumentacji przewozowej, dokumentami, jakie kierowca powinien posiadać podczas przewozu materiałów niebezpiecznych autocysternami oraz szczegółowymi elementami wyposażenia pojazdu podczas przewozu materiałów niebezpiecznych gazu propan-butan.

Należy zauważyć, że przesłanki egzoneracyjne określone w ww. przepisie nie odnoszą się do zwykłego zachowania przedsiębiorcy lub działań osób, którymi posługuje się przy prowadzeniu działalności gospodarczej i organizacji pracy przedsiębiorstwa, lecz do sytuacji wyjątkowych, których profesjonalny podmiot wykonujący przewóz drogowy przy zachowaniu należytej staranności i przezorności nie był w stanie racjonalnie przewidzieć, np. będących rezultatem działań siły wyższej lub działań osoby trzeciej, za której winę przedsiębiorca nie może odpowiadać. Przestrzeganie reguł normatywnych określających wymogi m.in. w zakresie rejestrowania wskazań w zakresie przebytej drogi, aktywności kierowcy czy prędkości pojazdu należą do podstawowych obowiązków przedsiębiorcy prowadzącego działalność transportową (por. wyrok WSA we Wrocławiu z dnia 13 maja 2015 r., III SA/Wr 28/15, publ. cbosa).

W tym miejscu należy również wskazać na charakter odpowiedzialności przedsiębiorcy wykonującego przewóz drogowy oparta na art. 92a u.t.d., która jest odpowiedzialnością obiektywną. Nie jest ona oparta na zasadzie winy, a do stwierdzenia jej zaistnienia wystarczające jest - co do zasady - stwierdzenie naruszenia przepisów o transporcie drogowym przez wykonującego w imieniu przedsiębiorcy transport kierowcę, nawet jeżeli doszło do naruszeń w sposób niezawiniony przez przedsiębiorcę. Nie można więc skutecznie powoływać się na treść tego przepisu

w sytuacji, gdy pracownik przedsiębiorcy, działający w ramach powierzonych mu zadań dopuszcza się działań, za które ustawa przewiduje nałożenie kary (por. wyrok WSA

w Krakowie z dnia 27 stycznia 2015 r., III SA/Kr 1826/14, publ. Lex nr 1644137, wyrok WSA w Łodzi z dnia 29 września 2015 r., III SA/Łd 592/15, publ. Lex nr 1930794).

W ocenie Sądu, skarżący nie udowodnił okoliczności z art. 92c ust. 1 pkt 1 u.t.d., a na nim w tym zakresie spoczywał ciężar dowodu. Dlatego należało uznać prawidłowość ustaleń organów orzekających w tej sprawie. Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonej i poprzedzającej ją decyzji, sprawowana w granicach sprawy administracyjnej, a nie tylko w granicach zarzutów skargi, wykazała, że zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, ani przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku, uznając skargę za bezzasadną.