Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Ewa Ibrom (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia WSA Bogusław Wiśniewski, Protokolant Starszy referent Beata Basak, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 11 marca 2010 r. sprawy ze skargi Z. W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych I. oddala skargę; II. przyznaje [...] M. F. od Skarbu Państwa (Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie) kwotę 292,80 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu, w tym 52,80 zł (pięćdziesiąt dwa złote osiemdziesiąt groszy) należnego podatku od towarów i usług.

Decyzją z dnia [...] września 2009 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy N. z dnia [...] lipca 2009 r., którą to decyzją organ pierwszej instancji odmówił Z. W. przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych.

W uzasadnieniu decyzji Kolegium wyjaśniło, iż przedmiotem postępowania jest wniosek Z. W. z dnia 7 lutego 2007 r. ponownie rozpatrywany z uwagi na uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 26 marca 2008 r. (II SA/Lu 548/07) poprzednio wydanych w przedmiocie tego wniosku decyzji administracyjnych. W związku tym obecnie oceniając przedmiotowy wniosek organ pierwszej instancji uznał, iż charakter żądanego świadczenia w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych nie pozwala na przyznanie pomocy z mocą wsteczną, a aktualnie wnioskodawca ma przyznane takie usługi.

W odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji Z. W. zarzucił decyzji naruszenie art. 110 ust. 7 oraz art. 22 pkt 8 ustawy o pomocy społecznej, ponieważ Wójt Gminy N. nie udzielił upoważnienia Kierownikowi OPS w N.. Podniósł, że organ nie przeprowadził wywiadu rodzinnego zgodnie z prawem w ciągu 14 dni oraz, że wizyta z dnia 26 maja 2009 r. jest bez znaczenia. Nadto podniósł, że nie ustalono sytuacji nadzwyczajnej. Dochód w styczniu 2007 r. wynosił 375 zł, a on zwracał się o przyznanie zasiłku okresowego na opłacenie usług oraz zakup lekarstw wymienionych w receptach. Zwrócił się także o wyłączenie z prowadzenia sprawy ośmiu członków Kolegium.

W wyniku rozpatrzenia odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdziło, że wydana przez organ pierwszej instancji decyzja nie narusza prawa. Przede wszystkim zasadne było w ocenie Kolegium, stanowisko organu pierwszej instancji, iż obecnie niemożliwym było przyznanie specjalistycznych usług opiekuńczych. Aktualnie odwołujący ma przyznane do końca 2009 r. specjalistyczne usługi opiekuńcze, zaś z natury rzeczy nie jest możliwe świadczenie usług w przeszłości.

Odnośnie zarzutów odwołania Kolegium wskazało, iż nie mają one znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, zaś żądanie przyznania zasiłku okresowego w wysokości 400 zł miesięcznie od lutego 2007 r. do maja 2008 r. na opłacenie usług nie stanowi przedmiotu tej sprawy. Również w ocenie Kolegium wskazanie przez organ pierwszej instancji art. 50 ust. 1 zamiast ust. 2 ustawy o pomocy społecznej jako właściwej podstawy do rozpatrzenia sprawy nie ma istotnego wpływu na zapadłe rozstrzygnięcie.

W końcowej części uzasadnienia Kolegium wskazało, iż postanowieniem z dnia 11 września 2009 r. Prezes Kolegium odmówił wyłączenia wskazanych we wniosku członków etatowych Kolegium od udziału w postępowaniu.

Od powyższej decyzji Kolegium skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie wniósł Z. W., zarzucając wrogość organów oraz działanie na jego szkodę. Podniósł, iż decyzję wydał Wójt Gminy N. który nie ma wykształcenia do decydowania w sprawach z pomocy społecznej. Zaznaczył, iż organy lekceważą wyroki Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie oraz Naczelnego Sądu Administracyjnego wydając kolejne to decyzje z naruszeniem prawa. W oparciu o powyższe wniósł o uchylenie decyzji organów obu instancji.

Samorządowe Kolegium Odwoławcze w odpowiedzi na skargę wniosło o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:

Skarga jest nieuzasadniona.

W rozpoznawanej sprawie organy rozstrzygały w przedmiocie specjalistycznych usług opiekuńczych poddanych regulacji zawartej w ustawie z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (t.j. Dz. U. z 2009 r. Nr 175, poz. 1362 ze zm.), zwanej dalej w skrócie "ustawą".

Zgodnie z tą ustawą usługi opiekuńcze stanowią świadczenia niepieniężne przyznawane w ramach systemu pomocy społecznej. Powodem przyznania takich usług może być wiek, choroba lub inna przyczyna, ze względu na którą dana osoba wymaga pomocy innych osób, a jest jej pozbawiona. Podstawą prawną omawianej instytucji jest art. 50 ust. 1 i 2 ustawy. Stanowi on, iż osobie samotnej, która z powodu wielu, choroby lub innych przyczyn wymaga opieki innych osób, a jest jej pozbawiona przysługuje pomoc w formie usług opiekuńczych lub specjalistycznych usług opiekuńczych. Usługi opiekuńcze lub specjalistyczne usługi opiekuńcze mogą być przyznane również osobie, która wymaga pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić.

Z treści powyższego przepisu wynika zatem, że podstawowym obowiązkiem organu rozstrzygającego w przedmiocie przyznania tego rodzaju świadczenia jest ustalenia sytuacji faktycznej w jakiej znajduje się wnioskodawca, tj. zgromadzenie informacji na temat jego sytuacji osobistej, dochodowej, zdrowotnej i innych mających wpływ na prawdo do świadczenia. Przy czym miarodajna jest nie sytuacja wnioskodawcy z dnia złożenia wniosku, lecz istniejąca w dacie rozstrzygania przez organy. Z tej przyczyny organy obowiązane są z urzędu uwzględniać okoliczności kształtujące sytuację faktyczną wnioskodawcy zaistniałe już po złożeniu wniosku, lecz przed wydaniem rozstrzygnięcia. Uzasadnione jest to tym, iż pomoc społeczna odnosi się do konkretnych okoliczności wskazujących na istnienie potrzeby udzielenia tej pomocy lub jej brak. Trudna sytuacja życiowa wnioskodawcy wynikająca czy to z ubóstwa czy też stanu zdrowia stanowiąca podstawę działania organów pomocy społecznej nie jest bowiem okolicznością stałą i niezmienną.

Taka też sytuacja zaistniała w sprawie niniejszej. Należy bowiem mieć na uwadze, iż żądanie przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych zostało zgłoszone przez skarżącego w dniu 7 lutego 2007 r. Na skutek tego wniosku - po przeprowadzeniu postępowania - w dniu 2 kwietnia 2007 r. została wydana przez Wójt Gminy Niemce decyzja odmawiająca przyznania świadczenia w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych. Decyzja ta została utrzymana w mocy decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Lublinie z dnia 18 maja 2007 r. Jednak decyzje te zostały uchylone wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 marca 2008 r., sygn. akt II SA/Lu 548/07. W ocenie Sądu decyzje te zostały bowiem podjęte bez dostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy.

W tym stanie rzeczy uchylenie wydanych rozstrzygnięć skutkowało powrotem sprawy do organu pierwszej instancji, którego obowiązkiem było ponowne przeprowadzenie postępowania dowodowego z uwzględnieniem aktualnej sytuacji, w jakiej znajduje się skarżący. W tych warunkach wydanie nowej decyzji następuje tak, jak gdyby sprawa nie była rozstrzygana w danej instancji, co uzasadnia stosowanie nie tylko przepisów materialnego prawa administracyjnego obowiązujących w dniu orzekania, ale również uwzględnienie okoliczności faktycznych kształtujących obecnie sytuację wnioskodawcy.

W rozpoznawanej sprawie taką okolicznością kształtującą sytuację skarżącego, a jednocześnie mającą podstawowy wpływ na jego prawo do świadczenia w formie specjalistycznych usług opiekuńczych jest przyznanie skarżącemu tej formy pomocy. Jak bowiem wynika z ustaleń organów, skarżący zarówno w dacie rozstrzygania przez organ pierwszej, jak i drugiej instancji miał przyznaną pomoc w zakresie specjalistycznych usług opiekuńczych. Świadczenia to na okres od 22 stycznia 2009 r. do 31 grudnia 2009 r. zostało przyznane skarżącemu decyzją Wójta Gminy N. z dnia 12 stycznia 2009 r. Nr OPS 8127/53/1/09. Z tego rodzaju świadczenia skarżący korzystał również w okresie wcześniejszym tj. od 28 kwietnia 2008 r. do 31 grudnia 2008 r. na podstawie decyzji Wójta Gminy N. z dnia 18 kwietnia 2008 r.

Skoro więc w dacie rozstrzygania przez organy skarżący miał przyznaną pomoc w formie specjalistycznych usług opiekuńczych, słusznie organy uznały, iż niemożliwym było przyznanie kolejnego tożsamego świadczenia, ani na okres przyszły, ani tym bardziej wcześniejszy.

Z istoty świadczenia w postaci specjalistycznych usług opiekuńczych wynika, że nie mogą one być przyznane z datą wsteczną. Nie jest także możliwe przyznawanie usług opiekuńczych ze znacznym wyprzedzeniem czasowym. O przyznaniu tych usług decyduje bowiem aktualna sytuacja osoby uprawnionej, ustalona przed wydaniem decyzji. Skoro więc w toku ponownego rozstrzygania sprawy ustalono, iż wnioskodawcy zostało już wcześniej przyznane żądane świadczenie, z którego aktualnie korzysta, niemożliwym jest przyznanie tego świadczenia po raz drugi. Potrzeba wnioskodawcy w tym zakresie została już zaspokojona. Bez znaczenia jest fakt, iż świadczenie to zostało przyznane w ramach innego postępowania zainicjowanego kolejnym wnioskiem skarżącego. Istotny jest bowiem sam fakt jego przyznania i zaspokojenia potrzeb skarżącego. Uzasadnia to odmowę przyznania specjalistycznych usług opiekuńczych.

Prawidłowe jest także stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że żądanie przyznania zasiłku okresowego w kwocie 400 zł miesięcznie za okres od 1 lutego 2007 r. do maja 2008 r. nie mogło być rozpoznane w sprawie specjalistycznych usług opiekuńczych, nie było bowiem przedmiotem tego postępowania.

Uznając zatem, iż w sprawie niniejszej organy administracji nie dopuściły się naruszenia prawa, skargę należało oddalić na podstawie przepisu art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.).

O kosztach wynagrodzenia pełnomocnika ustanowionego z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 tej ustawy oraz § 14 ust. 2 pkt 1 lit. c w zw. z § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163 poz. 1349 ze zm.).