Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący sędzia WSA Aneta Dąbrowska, Sędziowie sędzia WSA Alina Balicka, sędzia WSA Jarosław Łuczaj (spr.), Protokolant ref. staż. Anna Zarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 sierpnia 2020 r. sprawy ze skargi M. D. na decyzję Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia [...] stycznia 2020 r. nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji zatwierdzającej projekt wymiany gruntów oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] stycznia 2020 r., nr [...], Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi utrzymał w mocy decyzję Wojewody [...] z dnia [...] października 2019 r., nr [...], umarzającą postępowanie z wniosku A. F. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r., nr [...], zatwierdzającej projekt wymiany gruntów wsi [...], w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w [...], stanowiącej w dacie przejęcia własność M. T. i J. T.

Powyższa decyzja została wydana w następującym stanie sprawy:

Orzeczeniem z dnia [...] sierpnia 1951 r., nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] przejęło na rzecz Skarbu Państwa nieruchomości rolne wraz z zagrodami we wsi [...] na podstawie przepisów dekretu z dnia 5 września 1947 r. o przejęciu na własność Państwa mienia pozostałego po osobach przesiedlonych do ZSRR oraz dekretu z dnia 27 lipca 1949 r. o przejęciu na własność Państwa nieruchomości nie będących w faktycznym władaniu właścicieli w niektórych powiatach województwa białostockiego, lubelskiego, rzeszowskiego i krakowskiego.

Orzeczenie to zostało uzupełnione orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1956 r. nr [...], w stosunku do osób w nim wyszczególnionych w związku z nieujęciem ich w orzeczeniu z 1951 r.

Decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r. na podstawie przepisów dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów (Dz. U. z 1962 r. Nr 46, poz. 226), został zatwierdzony projekt wymiany gruntów wsi [...].

Następnie, postanowieniem z dnia [...] grudnia 1964 r., nr [...], Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] zaktualizowało w oparciu o rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny zatwierdzony decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r., obszar nieruchomości przejętych orzeczeniem Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r.

Decyzją z dnia [...] listopada 2006 r., nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] odmówiło wszczęcia postępowania z wniosku A. F. o stwierdzenie nieważności orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r., w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w miejscowości [...], stanowiącej w dacie przejęcia własność M. T. i J. T. Decyzja z dnia [...] listopada 2006 r. została utrzymana w mocy, decyzją Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] z dnia [...] grudnia 2006 r., nr [...].

W uzasadnieniu decyzji z dnia [...] listopada 2006 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] wyjaśniło, że pomimo, iż jako podstawa wpisu w księdze wieczystej zostało wymienione przedmiotowe orzeczenie, to nie może to być obecnie przesłanką do uznania, że orzeczenie to dotyczyło interesu prawnego M. T. i J. T., a obecnie A. F. Objęte wnioskiem orzeczenie nie mogło wywrzeć skutku w postaci przejęcia na własność Państwa nieruchomości, które nie były w tym orzeczeniu ujęte. Jeżeli natomiast zostały na jego podstawie dokonane zmiany w stosunku do nieruchomości stanowiących własność obecnych wnioskodawców, to zmiany te nie mogą być unieważnione w postępowaniu administracyjnym w trybie art. 156 i nast. kpa. W związku z tym, A. F. wystąpiła do Sądu Rejonowego w [...] o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym i wyrokiem z dnia [...] lipca 2008 r., sygn. akt [...], jej żądanie zostało uwzględnione i Sąd uzgodnił treść ksiąg wieczystych nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...]. Natomiast wyrokiem z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...], Sąd Okręgowy w [...] podtrzymał wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., w świetle którego A. F. odzyskała część zawłaszczonych bezprawnie przez Skarb Państwa nieruchomości. W uzasadnieniu przytoczonych wyroków sądów powszechnych potwierdzono, że Skarb Państwa nie nabył prawa własności nieruchomości na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r.

Obecnie przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...] toczy się postępowanie z powództwa A. F. o zapłatę odszkodowania za bezprawnie zagarnięte przez Skarb Państwa mienie, które następnie zostało przeniesione na inne osoby i którego zwrotu w naturze A. F. nie może się domagać.

Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia [...] stycznia 2001 r., sygn. akt [...], Sąd Rejonowy w [...] stwierdził, że spadek po J. T. nabyła jej córka – M. T., natomiast spadek po M. T. nabyła A. F. Z kilei zgodnie z postanowieniem Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] maja 2017 r., sygn. Akt [...], spadek po A. F. nabyła M. M. w całości.

Pismem z dnia 22 września 2013 r. A. F. wystąpiła z wnioskiem m.in. o stwierdzenie nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1964 r., zatwierdzającej projekt wymiany gruntów wsi [...], w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w [...], stanowiącej w dacie przejęcia własność M. T. i J. T. We wniosku tym podniosła, że grunty stanowiące w dacie przejęcia własność M. T. i J. T. zostały bezprawnie objęte postępowaniem wymiennym, gdyż nie zostały przejęte na rzecz Skarbu Państwa na mocy orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r.

Po rozpatrzeniu wniosku A. F., decyzją z dnia [...] października 2019 r., nr [...], Wojewoda [...] umorzył postępowanie administracyjne w tej sprawie, z uwagi na brak interesu prawnego wnioskodawczyni.

Pismem z dnia 8 listopada 2019 r. M. M. (następczyni prawna A. F.) złożyła odwołanie od powyższej decyzji, zarzucając organowi I instancji m.in. brak dostatecznego wyjaśnienia istotnych okoliczności dla sprawy i dokonania właściwej oceny materiału dowodowego. Ponadto, zdaniem odwołującej, posiada ona interes prawny w postępowaniu dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r. z uwagi na fakt, że kwestionowana decyzja obejmuje działki powstałe z parcel gruntowych, stanowiących uprzednio własność J. T. i M. T.

Rozpatrując sprawę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi stwierdził, że zgodnie z wykazem hipotecznym lwh [...], M. T. i J. T. posiadały prawo własności do parcel gruntowych o numerach [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...], [...] i [...], położonych we wsi [...].

Zgodnie z aktami sprawy powyższe grunty zostały objęte postępowaniem wymiennym gruntów wsi [...] i wykazane jako grunty Skarbu Państwa. Zgromadzona dokumentacja dowodzi, że M. T. i J. T. nie były stroną postępowania wymiennego, zakończonego decyzją Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r., wydaną na podstawie przepisów dekretu z dnia 16 sierpnia 1949 r. o wymianie gruntów.

Ponadto, dokumentacja sporządzona w wyniku postępowania wymiennego zakończonego decyzją Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r. wskazuje jako podstawę przejęcia nieruchomości objętych wykazem hipotecznym lwh [...] położonych we wsi [...], ustawę z dnia 12 marca 1958 r. Niestety, nie wiadomo dokładnie, na podstawie którego aktu prawnego dokonano przejęcia na rzecz Skarbu Państwa. Niemniej jednak z tej informacji wynika, że w dacie wydania kwestionowanej decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r. grunty objęte wykazem hipotecznym lwh [...] nie stanowiły własności M. T. oraz J. T.

Z pism kierowanych do organu przez wnioskodawczynię, a następnie przez M. M. wynika, że ich zdaniem orzeczenie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r. oraz decyzja Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r. stanowiły podstawę do pozbawienia ich poprzedniczek prawnych przedmiotowych gruntów.

W związku z tym organ podkreślił, że postępowanie wymienne cechują rozwiązania mające charakter techniczny, natomiast decyzja zatwierdzająca projekt wymiany gruntów ma charakter deklaratoryjny, co oznacza, że nie narusza podmiotowego zakresu prawa własności. W rezultacie decyzja w przedmiocie zatwierdzenia projektu wymiany gruntów nie może rozstrzygać żadnej kwestii spornej związanej z ustaleniem praw do nieruchomości, w tym tytułu własności. Wobec tego, jak słusznie zauważył organ I instancji, dochodzenie roszczeń z uwagi na utratę prawa własności nieruchomości w omawianej sprawie może nastąpić jedynie przed sądem powszechnym, nie zaś na gruncie postępowania administracyjnego.

Zgodnie z treścią art. 28 kpa, stroną postępowania jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Interes prawny w postępowaniu administracyjnym oznacza więc ustalenie przepisu prawa powszechnie obowiązującego, na podstawie którego można żądać skutecznie czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś potrzeby, albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami danej osoby. Ponadto, przepis ten określa podmioty posiadające legitymację procesową w postępowaniu administracyjnym, która jest uprawnieniem podmiotu do wszczęcia postępowania (legitymacja czynna) lub uprawnieniem do uczestnictwa w postępowaniu jako strona (legitymacja bierna). Interes prawny w postępowaniu nieważnościowym wiąże się z decyzjami administracyjnymi (postanowieniami), które zostały wydane w postępowaniu głównym i które poprzez swoją wadliwość polegającą na ciężkim kwalifikowanym naruszeniu prawa materialnego, powodują powstanie po stronie podmiotu interesu prawnego w ich wyeliminowaniu z obrotu prawnego.

Zgodnie z art. 157 § 2 kpa postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Natomiast, stosownie do art. 105 § 1 kpa organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania w całości albo w części, gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe odpowiednio w całości albo w części. 

Bezprzedmiotowość postępowania może wynikać z istnienia przesłanki podmiotowej, bądź też przesłanki przedmiotowej w prowadzonym postępowaniu. W szczególności, gdy w znaczeniu prawnym brakuje przedmiotu postępowania, można mówić o braku przesłanki przedmiotowej do merytorycznego rozstrzygnięcia. Podobnie jest w przypadku braku przesłanki podmiotowej, a więc w sytuacji braku strony postępowania mającej interes prawny w uzyskaniu rozstrzygnięcia.

W świetle przytoczonych wyjaśnień, uzasadnione jest zatem stanowisko organu I instancji, że A. F. nie posiada przymiotu strony w rozumieniu art. 28 kpa, wobec tego występuje brak przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zatem postępowanie takie podlega umorzeniu jako bezprzedmiotowe i dlatego organ odwoławczy orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji.

Z decyzją tą nie zgodziła się M. M., zaskarżając ją w całości i zarzucając jej:

a) naruszenie prawa materialnego, tj. art. 28 kpa, poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji niezastosowanie tego przepisu na skutek przyjęcia, iż skarżąca będąca następczynią prawną M. T. i J. T., jako właścicielek parcel gruntowych, które to zostały włączone w postępowanie wymienne na mocy decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w [...] z dnia [...] listopada 1964 r., nr [...] oraz postanowienia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1964 r., nr [...]., nie posiada interesu prawnego i uprawnień strony w postępowaniu administracyjnym dotyczącym stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej Wydziału Rolnictwa i Leśnictwa w [...] z dnia [...] listopada 1964 r., [...], zatwierdzającej rejestr pomiarowo-klasyfikacyjny, w oparciu o który wydano następnie postanowienie Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] grudnia 1964 r., nr [...];

b) naruszenie art. 105 § 1 kpa, poprzez jego zastosowanie na skutek błędnego przyjęcia, iż w niniejszej sprawie zachodziły podstawy do umorzenia postępowania jako bezprzedmiotowego;

c) naruszenie art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, poprzez brak dostatecznego wyjaśnienia istotnych okoliczności sprawy i dokonania właściwej oceny materiału dowodowego przez pryzmat przepisów prawa materialnego określających przesłanki przejęcia oraz warunki postępowania wymiennego, uchybienie obowiązkowi rozpatrzenia w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, poprzez niewyczerpujące rozpatrzenie przez organ zgromadzonego materiału dowodowego przemawiającego na korzyść strony, czym organ przekroczył granice swobodnej oceny dowodów, oparcie orzeczenia na podstawie części materiału dowodowego z pominięciem okoliczności faktycznych przemawiających na korzyść strony skarżącej, a także poprzez brak należytego uzasadnienia prawnego i faktycznego decyzji, a w szczególności:

- błędne stwierdzenie organu II Instancji, że nie jest w stanie stwierdzić w niniejszym postępowaniu dokładnie, na podstawie którego aktu prawnego dokonano przejęcia na rzecz Skarbu Państwa przedmiotowych nieruchomości i tym samym pominięcie argumentacji skarżącej, że jej poprzednicy prawni zostali pozbawieni własności nieruchomości na podstawie kwestionowanego orzeczenia, którego nie byli stroną, w sytuacji gdy z załączonych dowodów (zapisów w księgach wieczystych) wynika, że M. i J. T. zostały pozbawione własności nieruchomości w postępowaniu wymiennym, a więc jakiekolwiek wątpliwości w tym zakresie nie mogą mieć miejsca;

- pominięcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego z dokumentów (których wiarygodność i moc dowodowa nie zostały zakwestionowane), że grunty poprzedniczek prawnych skarżącej, które stały się przedmiotem wymiany i objęte zostały rejestrem pomiarowo-klasyfikacyjnym zostały bezprawnie włączone w postępowanie wymienne, co wynika z podstawy wpisu dotyczącej założenia ksiąg wieczystych na rzecz Skarbu Państwa;

- pominięcie, iż w niniejszej sprawie Skarb Państwa prowadził postępowanie wymienne w stosunku do nieruchomości J. T. i M. T., odnośnie których nie był właścicielem;

- zaniechanie wszechstronnego rozważenia, czy zgromadzone w sprawie dowody w postaci dokumentów potwierdzają fakt przejęcia nieruchomości J. T. i M. T. w postępowaniu wymiennym na podstawie kwestionowanego orzeczenia;

- błędne uznanie, iż dochodzenie roszczeń z uwagi na utratę prawa własności nieruchomości w omawianej sprawie może nastąpić jedynie przed sądem powszechnym, nie zaś na gruncie postępowania administracyjnego; 

- brak odniesienia się do argumentacji prawnej i faktycznej skarżącej przedstawionej w odwołaniu od decyzji Wojewody, dotyczącej wykazania interesu prawnego skarżącej i w konsekwencji zupełne przemilczenie tej kwestii;

- nie odniesienie się przez organ II Instancji do dowodów z dokumentów znajdujących się we wskazanych księgach wieczystych, w sytuacji gdy we wskazanych księgach wieczystych założonych pierwotnie na rzecz Skarbu Państwa znajdowały się działki ewidencyjne powstałe z parcel gruntowych należących uprzednio do M. T. i J. T., a które to księgi zostały założone na podstawie kwestionowanego orzeczenia, co jednoznacznie wskazuje, że zostały one tym orzeczeniem przejęte na własność Skarbu Państwa;

- brak odniesienia się do tego, iż w przedmiotowych księgach wieczystych był wpisany jako właściciel Skarb Państwa na podstawie kwestionowanego orzeczenia, a tym samym podstawą założenia tych ksiąg było kwestionowane orzeczenie, to nieruchomości objęte tymi księgami (w tym nieruchomości utworzone z parcel gruntowych stanowiących własność M. i J. T.) zostały bezprawnie przejęte na własność Skarbu Państwa na podstawie tego orzeczenia, gdyż w przeciwnym razie nie zostałaby na te nieruchomości założona księga wieczysta i nie zostałby w nich ujęty jako właściciel Skarb Państwa;

d) art. 8 i art. 107 § 3 kpa, poprzez ogólnikowe uzasadnienie merytoryczne decyzji, niewyjaśniające stronie przesłanki faktyczne uzasadniające umorzenie postępowania i brak interesu prawnego oraz z jakich przyczyn organ doszedł do przekonania, iż zachodzą przesłanki do utrzymania decyzji w mocy.

Wskazując na powyższe zarzuty skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji i o zasądzenie na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania.

W odpowiedzi na skargę Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Uprawnienia wojewódzkich sądów administracyjnych, określone przepisami m.in. art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2019 r. poz. 2167 ze zm.) oraz art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.; dalej: ppsa), sprowadzają się do kontroli działalności organów administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, tj. kontroli zgodności zaskarżonego aktu z przepisami postępowania administracyjnego, a także prawidłowości zastosowania i wykładni norm prawa materialnego. Przy czym, w myśl art. 134 ppsa, sąd rozstrzygając w granicach danej sprawy nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Badając legalność zaskarżonej decyzji w oparciu o powołane przepisy i w granicach sprawy, Sąd doszedł do przekonania, że skarga nie została oparta na uzasadnionych podstawach. W ocenie Sądu, w całości należało podzielić ustalenia dokonane przez organy obu instancji i wyrażoną przez nie ocenę prawną, stąd nie ma potrzeby ich powtarzania. Zauważyć przy tym należy, że zarzuty podniesione w skardze stanowią zasadniczo powtórzenie zarzutów zawartych w odwołaniu, a do nich organ II instancji odniósł się w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Jak słusznie zauważyły organy, z art. 28 kpa wynika, że stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek.

Z kolei art. 105 § 1 kpa stanowi, że gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Zdaniem Sądu organy prawidłowo zastosowały cytowany przepis w okolicznościach niniejszej sprawy.

W okolicznościach niniejszej sprawy, przyczyną umorzenia postępowania administracyjnego był brak przymiotu strony w odniesieniu do A. F. (a w konsekwencji również skarżącej), wobec tego brak było przesłanek podmiotowych do merytorycznego rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy. Zgromadzone w toku postępowania dokumenty nie potwierdziły legitymacji A. F. do występowania z żądaniem stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej z dnia [...] listopada 1964 r. Stąd też organy prawidłowo zastosowały w sprawie zarówno art. 28, jak i art. 105 § 1 kpa.

Chybione są także zarzuty dotyczące braku dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy oraz nierozpatrzenia całego materiału dowodowego w sprawie, tj. naruszenia art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 kpa, a więc przede wszystkim zasad legalizmu, prawdy obiektywnej oraz wyważania interesu społecznego i słusznego interesu obywateli. Ponadto organy obu instancji w sposób wyczerpujący zebrały i rozpatrzyły cały materiał dowodowy, a dokonana przez nie ocena tego materiału nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów.

Wprawdzie skarżąca nie akceptuje powyższych okoliczności, ale jej stanowisko jest jedynie wyrazem polemiki z prawidłowymi ustaleniami organów. Niewątpliwie sytuacja zaistniała w odniesieniu do nieruchomości stanowiących pierwotnie własność jej poprzedniczek prawnych jest kuriozalna, bowiem Skarb Państwa dokonał ich faktycznego przejęcia, a część z nich stanowiła przedmiot dalszego obrotu, choć brak było do tego podstaw prawnych, to jednak potwierdzeniem zasadności zaskarżonej decyzji jest prawomocny wyrok Sądu Rejonowego w [...] z dnia [...] lipca 2008 r., sygn. akt [...] (wyrok ten został utrzymany w mocy przez Sąd Okręgowy w [...] wyrokiem z dnia [...] listopada 2008 r., sygn. akt [...]). Sąd ten usunął niezgodność pomiędzy stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księgach wieczystych nr [...], nr [...], nr [...] i nr [...], a rzeczywistym stanem prawnym tych nieruchomości i na tej podstawie A. F. odzyskała część nieruchomości zawłaszczonych bezprawnie przez Skarb Państwa. W uzasadnieniach przytoczonych wyroków sądów powszechnych potwierdzono, że Skarb Państwa nie nabył prawa własności nieruchomości na podstawie orzeczenia Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] sierpnia 1951 r.

Co istotne, przed Sądem Okręgowym w [...] pod sygn. akt [...] nadal toczy się postępowanie z powództwa A. F. o zapłatę odszkodowania za bezprawnie zagarnięte przez Skarb Państwa nieruchomości, które następnie zostały zbyte innym podmiotom i którego zwrotu w naturze skarżąca nie może się domagać.

Powyższe okoliczności sprawiają, że bez wątpienia strona wykazała w niniejszej sprawie interes faktyczny, ale nie jest on równoznaczny z interesem prawnym, warunkującym możliwość dochodzenia stwierdzenia nieważności decyzji Prezydium Powiatowej Rady Narodowej w [...] z dnia [...] listopada 1964 r., nr [...], zatwierdzającej projekt wymiany gruntów wsi [...], w części dotyczącej przejęcia przez Skarb Państwa nieruchomości położonej w [...], stanowiącej w dacie przejęcia własność M. T. i J. T.

Należy podkreślić, że stwierdzenie bezprzedmiotowości na jakimkolwiek etapie postępowania, obliguje organ do zakończenia postępowania w sposób formalny, a nie merytoryczny. Przy czym forma rozstrzygnięcia, tj. odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 kpa lub też jego umorzenie w oparciu o art. 105 § 1 kpa – jest uzależniona właśnie od momentu wystąpienia bezprzedmiotowości.

Ustalenie już po wszczęciu postępowania braku wynikającego z art. 28 kpa interesu prawnego strony, stanowiło oczywistą przesłankę do zastosowania przez organ I instancji instytucji określonej w art. 105 § 1 kpa i nie wymagało to prowadzania dalszego postępowania dowodowego i wyjaśniającego w sprawie.

Zastosowanie ostatnio powołanego przepisu ma charakter obligatoryjny, co oznacza, że stwierdzając zaistnienie określonych prawem przesłanek organ administracji publicznej jest zobligowany do wydania decyzji o umorzeniu postępowania i nie ma możliwości podjęcia rozstrzygnięcia przy uwzględnieniu słusznego interesu strony. Wyrażona w art. 7 kpa zasada uwzględnienia interesu społecznego i słusznego interesu obywateli nie może bowiem powodować naruszenia przepisów prawa materialnego, gdyż wyznaczają one treść rozstrzygnięcia sprawy administracyjnej.

W konsekwencji nie sposób zarzucić organom, że prowadziły postępowanie w sposób niebudzący zaufania jego uczestników do władzy publicznej, lub że nie kierowały się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania.

Natomiast uzasadnienie zaskarżonej decyzji w pełni odpowiada wymogom z art. 107 § 3 kpa.

Na zakończenie podnieść należy, że poza zarzuconymi w skardze Sąd nie dopatrzył się w zaskarżonej decyzji, ani w poprzedzającym ją postępowaniu jakichkolwiek naruszeń prawa, które uzasadniałyby uwzględnienie skargi.

Dlatego też, na podstawie art. 151 ppsa, należało orzec jak w sentencji.