Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz Sędzia WSA Magdalena Dobek-Rak (spr.) Asesor WSA Justyna Dudek - Sienkiewicz po rozpoznaniu w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 grudnia 2023 r. sprawy ze skargi P. Spółki z o.o. z siedzibą w W. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z dnia 6 marca 2023 r., nr SKO.450.19.2023 w przedmiocie warunków zabudowy 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Burmistrza Bytowa z dnia 30 grudnia 2022 r., nr GP.6730.104.2022.SL, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącej P. Spółki z o.o. z siedzibą w W. kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

P. Sp. z o.o. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 6 marca 2023 r., nr SKO.450.19.2023, którą utrzymano w mocy decyzję Burmistrza Bytowa

z 30 grudnia 2022 r., nr 70.2022, w przedmiocie odmowy ustalenia warunków zabudowy.

Zaskarżona decyzja została wydana w następującym stanie faktycznym i prawnym:

Skarżąca Spółka zwróciła się do Burmistrza Bytowa z wnioskiem o wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu zagospodarowania terenu i budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 8 MW na części działki nr [...] i na działce nr [...] w obrębie P., w gminie Bytów. Do wniosku dołączono decyzję o środowiskowych uwarunkowaniach z dnia 9 czerwca 2022 r., w której stwierdzono brak potrzeby przeprowadzenia oddziaływania na środowisko dla przedsięwzięcia pn.: "Budowa farmy fotowoltaicznej zlokalizowanej na działkach nr [...]-[...] w obrębie P., gmina Bytów".

Jak ustalił organ I instancji, w skład projektowanej instalacji miały wchodzić m.in. konstrukcje wsporcze i elementy montażowe wraz z panelami fotowoltaicznymi w ilości do 20 000 sztuk i inwerterami, kontenerowe stacje transformatorowe, linie kablowe oraz pozostałe oprzyrządowanie, a także infrastruktura i urządzenia budowlane towarzyszące (ogrodzenie, system monitoringu, instalacja odgromowa, droga dojazdowa, miejsca postojowe). Planowano, że łączna powierzchnia zabudowy obejmie około 3,62 ha, na gruntach stanowiących rolę (RIVb, RV) oraz pastwiska trwałe (PsIV, PsV).

Decyzją z 30 grudnia 2022 r. organ I instancji odmówił ustalenia warunków zabudowy dla planowanego przedsięwzięcia.

Organ I instancji uznał, że w niniejszej sprawie nie ma zastosowania art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 503 ze zm.), zwanej dalej u.p.z.p., który pozwala nie stosować art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. m.in. do instalacji odnawialnego źródła energii. Zdaniem Burmistrza, z przepisów u.p.z.p. wynika bowiem, że ustawodawca dokonał rozróżnienia urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy do 0,5 MW i powyżej, wprowadzając odrębne unormowanie dla ww. urządzeń przekraczających 0,5MW. Oznacza to, że rozmieszczenie tego rodzaju urządzeń infrastruktury energetycznej należy do decyzji organów gminy w ramach władztwa planistycznego, przy czym ustalenia w tym przedmiocie są obligatoryjne w studium, a fakultatywne w planie miejscowym. Realizacja urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW, a w przypadku instalacji lokalizowanych na gruntach rolnych klas V, VI, VIz i nieużytkach o mocy przekraczającej 1000 kW na obszarze gminy, zarówno na podstawie planu miejscowego, jak też decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu może się odbyć tylko na obszarach wskazanych w studium.

W konsekwencji, w ocenie organu I instancji, wydanie decyzji o warunkach zabudowy w przedmiotowej sprawie jest możliwe tylko w przypadku istnienia tzw. dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej, co oznacza wymóg łącznego spełnienia wszystkich warunków określonych w art. 61 ust. 1 u.p.z.p.

Burmistrz wyjaśnił, że w obowiązującym studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy Bytów przyjętym uchwałą Nr IX/77/2019 Rady Miejskiej w Bytowie z dnia 26 czerwca 2019 r. teren inwestycji położony jest w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Zgodnie z przyjętymi w studium kierunkami i zasadami zagospodarowania terenów oraz kształtowania przestrzeni w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej przewidziano możliwość lokalizacji instalacji odnawialnych źródłach energii (w tym o mocy powyżej 100 kW) do celów związanych z obsługą funkcji podstawowej. Jak ustalono, teren objęty wnioskiem inwestora jest terenem, na którym zgodnie z zapisami studium wykluczono możliwość lokalizacji instalacji odnawialnych źródeł energii z uwagi na to, że leży w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Z uwagi na powyższe odstąpiono od dalszej analizy dotyczącej spełnienia warunków wynikających z art. 61 u.p.z.p.

Ponadto, zdaniem Burmistrza, objęcie decyzją o warunkach zabudowy części działki ewidencyjnej nie jest wprawdzie niemożliwe, ale musi wynikać ze szczególnych stanów faktyczno-prawnych, takich jak np. Sytuacja, gdy część działki objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego, czy decyzją wydaną w trybie tzw. specustaw. W ocenie organu I instancji, w stanie faktycznym i prawnym przedmiotowej sprawy nie zachodzi żaden ze wspomnianych wyżej szczególnych przypadków, pozwalających na wyjątkowe dopuszczenie realizacji planowanej inwestycji na częściach działek.

Rozpoznając odwołanie inwestora, Samorządowe Kolegium Odwoławcze

w Słupsku decyzją z 6 marca 2023 r. utrzymało w mocy rozstrzygnięcie organu

I instancji.

W ocenie Kolegium nawet przy uwzględnieniu braku mocy wiążącej zapisów studium przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy, na uwagę zasługuje fakt, że wydanie takiej decyzji nie może mieć miejsca bez żadnych ograniczeń w kontekście ochrony ładu przestrzennego.

Kolegium wskazało, że instalacje odnawialnych źródeł energii zostały ujęte w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wskutek nowelizacji tej ustawy dokonanej ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1524), która weszła w życie z dniem 29 sierpnia 2019 r. W uzasadnieniu nowelizacji wskazano, że rozszerzenie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. o instalacje odnawialnego źródła energii powiązano z potrzebą wspierania rozwoju prokonsumenckiego wytwarzania energii elektrycznej, a więc przez podmioty będące odbiorcami końcowymi wytwarzającymi energię elektryczną wyłącznie z odnawialnych źródeł energii na własne potrzeby w mikroinstalacji (w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o odnawialnych źródłach energii). Uzasadnienie zatem wskazuje, że ratio legis wskazanych zmian było wprowadzenie ułatwień w zakresie realizacji tego typu przedsięwzięć na potrzeby własne, o ile działalność polegająca na wytwarzaniu energii elektrycznej nie stanowi dla danego podmiotu podstawowego źródła zarobkowania. Jakkolwiek brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie daje bezpośrednio podstaw do przyjęcia powyższego wniosku, to jednak dla prawidłowej wykładni nie można poprzestać jedynie na wykładni językowej i konieczne staje się odwołanie do reguł wykładni systemowej i celowościowej, przy uwzględnieniu przepisów regulujących proces inwestycyjno-budowlany.

Kolegium wskazało także na art. 72 ust. 1 pkt 3 ustawy środowiskowej, zgodnie z którym wydanie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach następuje przed uzyskaniem decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu. Zatem w postępowaniu dotyczącym ustalenia warunków zabudowy konieczne jest dokonanie oceny wpływu inwestycji na środowisko, m.in. w świetle rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019r., poz. 1839 ze zm.). Zgodnie z § 3 ust. 1 pkt 54 tego rozporządzenia do przedsięwzięć mogących potencjalnie znacząco oddziaływać na środowisko zalicza się następujące rodzaje przedsięwzięć: zabudowa przemysłowa, w tym zabudowa systemami fotowoltaicznymi, lub magazynowa, wraz z towarzyszącą jej infrastrukturą, o powierzchni zabudowy nie mniejszej niż: a) 0,5 ha na obszarach objętych formami ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-5, 8 i 9 ustawy z dnia 16 kwietnia 2004 r. o ochronie przyrody lub w otulinach form ochrony przyrody, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1-3 tej ustawy, b) 1 ha na obszarach innych niż wymienione w lit. a. W ocenie organu odwoławczego, z powyższego wynika, że ustawodawca uznał zabudowę systemami fotowoltaicznymi za zabudowę przemysłową. Lokalizacja takiej zabudowy powoduje zmianę dotychczasowego przeznaczenia terenu na funkcję przemysłową. Zabudowy systemami fotowoltaicznymi nie można zatem uznać za instalację odnawialnego źródła energii.

Ponadto, wniosek o braku możliwości uznania zabudowy systemami fotowoltaicznymi za instalację OZE potwierdza sama definicja instalacji odnawialnego źródła energii zawarta w art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii. Zgodnie z tą definicją instalacja ta obejmuje jedynie instalację fotowoltaiczną w postaci wyodrębnionego zespołu urządzeń służących do wytwarzania energii. Natomiast elektrownia fotowoltaiczna stanowi system urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii, a zatem zakład produkcyjny, a nie wyodrębnioną instalację. Zakład taki nie podlega, w ocenie Kolegium, wyjątkowi z art. 61 ust. 3 u.p.z.p.

W konsekwencji, zdaniem organu II instancji, zastosowanie powinien znaleźć art. 61 ust. 1 pkt 1-6 u.p.z.p. w pełnym jego brzmieniu, tj. z uwzględnieniem spełnienia zasady dobrego sąsiedztwa zawartej w art. 61 ust. 1 pkt 1.

W ocenie organu odwoławczego, w sprawie zaszła podstawa do odmowy ustalenia warunków zabudowy z uwagi na wnioskowanie o ustalenie tych warunków dla części działki nr [...].

Kolegium wyjaśniło bowiem, że w judykaturze dotyczącej warunków zabudowy wskazuje się, że ich ustalenie odnosi się do całego obszaru działki ewidencyjnej objętej wnioskiem, a nie jedynie tej jej części, która w wyniku realizacji inwestycji będzie faktycznie zabudowana.

Organ odwoławczy dostrzegł, że w orzecznictwie sądów administracyjnych prezentowane jest również stanowisko o dopuszczalności ustalenia warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, niemniej w ocenie Kolegium pogląd ten może odnosić się jedynie do wyjątkowych stanów faktyczno-prawnych, takich jak np. sytuacja gdy część działki objęta jest miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego czy decyzją wydaną w trybie tzw. specustaw. Organ II instancji stwierdził, iż w stanie faktycznym i prawnym sprawy nie zachodzi żaden ze wspomnianych wyżej wyjątków, pozwalających na dopuszczenie do realizacji planowanej inwestycji na części wskazanej przez inwestora działki.

Kolegium zauważyło także, iż w orzecznictwie, dopuszczającym możliwość ustalenia warunków zabudowy dla terenu stanowiącego części działki ewidencyjnej, zwraca się uwagę, iż dotyczy to takiego terenu, który nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów leśnych na cele nieleśne i teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji o warunkach zabudowy. Zdaniem Kolegium, nawet przy przyjęciu powyższego stanowiska, niemożliwe byłoby odmienne rozstrzygnięcie w przedmiocie wniosku inwestora, bowiem inwestor w załączniku graficznym do wniosku wyraźnie zaznaczył konkretne miejsce lokalizacji planowanej inwestycji, dopasowując to do swoich potrzeb. Wyznaczony przez inwestora teren inwestycji ma, w ocenie Kolegium, charakter dowolny, wynikający z woli inwestora i tworzy obszar niemożliwy do prawnego wyodrębnienia. Narusza to powszechnie obowiązujące przepisy, które wykluczają możliwość precyzyjnego wskazania usytuowania projektowanego obiektu na działce

Spółka wniosła skargę na opisaną decyzję organu II instancji, której zarzuciła:

1. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:

a. art. 7a § 1 k.p.a. polegające na rozstrzygnięciu wątpliwości co do treści normy prawnej na niekorzyść skarżącego, mimo braku spornych interesów stron i osób trzecich;

b. art. 7, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a. przez uznanie, że pojęcia "teren" i "działka" wskazane w u.p.z.p. należy traktować jako pojęcia tożsame oraz można je stosować zamiennie w sytuacji gdy ustawodawca wprowadził rozróżnienie tych pojęć;

c. art. 8 k.p.a. poprzez nieprzyczynienie się przez organ do starannego i zgodnego z przepisami prawa prowadzenia postępowania mającego zagwarantować równość wobec prawa oraz podważenie zasady dotyczącej pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa;

2. naruszenie prawa materialnego tj.:

a. art. 61 u.p.z.p. poprzez jego nie zastosowanie oraz nie wydanie decyzji ustalającej warunki zabudowy w przypadku, gdy zostały spełnione wszelkie przesłanki przemawiające za jej wydaniem; jedyne do czego był zobowiązany organ w rzeczonym stanie faktycznym było zbadanie czy dana lokalizacja spełnia wymogi określone w ww. normie prawnej a nie do urzeczywistnienia w decyzji odmawiającej abstrakcyjnej polityki gospodarki przestrzennej, pomimo konieczności w przypadku braku planu zagospodarowania przestrzennego indywidualnego rozpatrzenia treści wniosku - jedynie pod kątem treści art. 61 u.p.z.p.;

b. art. 52 ust. 2 pkt 1, art. 59 ust. 1 oraz art. 54 pkt 3 w związku z art. 61 ust. 1 pkt u.p.z.p. poprzez błędną ich wykładnię polegającą na przyjęciu, że decyzja o warunkach zabudowy odnosić się może tylko i wyłącznie do całej działki o określonym numerze ewidencyjnym, a nie do jej części określonej przez wnioskodawcę;

c. art. 7 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych w zw. z art. 61 ust. 1 pkt 5 u.p.z.p. poprzez błędne ich zastosowanie i przyjęcie, iż w przedmiotowym stanie faktycznym zachodzi konieczność zmiany przeznaczenia użytków leśnych, na których zostanie posadowiona planowana inwestycja skarżącej na cele nierolnicze w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego, podczas gdy teren inwestycji ogranicza się do gruntów niewymagających takiej zmiany, co w sposób jasny wynika ze znajdującej się w aktach kopii mapy ewidencyjnej przyjętej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego;

d. art. 21 ust. 1 i art. 64 ust. 3 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej poprzez odmowę wydania wnioskodawcy działającemu jak właściciel (dzierżawcy) warunków zabudowy dla wyodrębnionego terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej i niewymagającego zgody na przeznaczenie na cele nierolne co doprowadziło do naruszenia prawa własności.

Mając powyższe na uwadze, strona skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu skargi skarżąca Spółka podkreśliła, że w świetle art. 52 ust. 2 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, która nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji. Do decyzji o warunkach zabudowy zastosowanie mieć będzie art. 54 pkt 3 u.p.z.p., który stanowi, iż w decyzji należy określić linie rozgraniczające teren inwestycji, wyznaczone na mapie w odpowiedniej skali. Zazwyczaj są to granice działki ewidencyjnej, ale za pomocą linii rozgraniczających inwestycję możliwe jest również wskazanie konkretnej części działki, na której może być ona realizowana.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Słupsku wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga podlega uwzględnieniu ze względu na naruszenie przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy.

Kontroli legalności w niniejszej sprawie poddano decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku z 6 marca 2023 r., utrzymującą w mocy decyzję Burmistrza Bytowa z 30 grudnia 2022 r. odmawiającą ustalenia warunków zabudowy dla inwestycji polegającej na zmianie sposobu zagospodarowania terenu i budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 8 MW na części działki nr [...] i działce nr [...], obręb P., gmina Bytów.

Podstawę prawną rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 503 ze zm.), zwanej dalej u.p.z.p.

Zgodnie z art. 4 ust. 1 i 2 u.p.z.p. ustalenie przeznaczenia terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego. W przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy terenu następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu, przy czym:

1) lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego,

2) sposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy dla innych inwestycji ustala się w drodze decyzji o warunkach zabudowy.

Z tego wynika, że planowanie przestrzenne obejmujące studium i plan miejscowy oraz zagospodarowanie przestrzenne rozumiane jako wydawanie decyzji o lokalizacji inwestycji celu publicznego i decyzji o warunkach zabudowy stanowią wyraz dychotomicznego podziału instytucji służących utrzymaniu ładu przestrzennego, które się nie przenikają pozostając względem siebie w relacji alternatywy rozłącznej.

Zgodnie z art. 59 ust. 1 u.p.z.p. zmiana zagospodarowania terenu w przypadku braku planu miejscowego, polegająca na budowie obiektu budowlanego lub jego części, z zastrzeżeniem art. 50 ust. 1 i art. 86, wymaga ustalenia, w drodze decyzji, warunków zabudowy i zagospodarowania terenu. Z art. 60 ust. 1 tej ustawy wynika zaś, że decyzję o warunkach zabudowy wydaje na wniosek inwestora wójt, burmistrz albo prezydent miasta po uzgodnieniu z organami, o których mowa w art. 53 ust. 4 oraz uzyskania uzgodnień lub decyzji wymaganych przepisami odrębnymi.

Zgodnie z art. 61 ust. 1 u.p.z.p. wydanie decyzji o warunkach zabudowy jest możliwe jedynie w przypadku łącznego spełnienia warunków określonych w punktach 1-5 (punkt 6 w tym przepisie nie dotyczy analizowanej inwestycji). W art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. sformułowano warunek polegający na tym, że co najmniej jedna działka sąsiednia, dostępna z tej samej drogi publicznej, jest zabudowana w sposób pozwalający na określenie wymagań dotyczących nowej zabudowy w zakresie kontynuacji funkcji, parametrów, cech i wskaźników kształtowania zabudowy oraz zagospodarowania terenu, w tym gabarytów i formy architektonicznej obiektów budowlanych, linii zabudowy oraz intensywności wykorzystania terenu. Wymóg ten określany jest w doktrynie prawa i orzecznictwie sądowym jako przesłanka tzw. dobrego sąsiedztwa. W art. 61 ust. 1 pkt 2 u.p.z.p. wskazano zaś, że dla wydania decyzji o warunkach zabudowy konieczne jest, aby teren miał dostęp do drogi publicznej.

Jak wynika z treści art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wymogi te nie mają zastosowania do ściśle określonych przez ustawodawcę kategorii przedsięwzięć. Zgodnie z jego treścią, przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 art. 61 u.p.z.p. nie stosuje się do linii kolejowych, obiektów liniowych i urządzeń infrastruktury technicznej, a także instalacji odnawialnych źródeł energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (t.j. Dz.U. z 2022, poz. 1378 ze zm.), zwanej dalej u.o.z.e.

W rozpoznawanej sprawie Burmistrz Bytowa odmówił ustalenia warunków zabudowy dla planowanej inwestycji uznając, że możliwość ustalenia warunków zabudowy dla instalacji odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW jest uzależniona od przeznaczenia terenu objętego inwestycją w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania pod tego rodzaju inwestycje, zgodnie z wymogami art. 10 ust. 2a u.p.z.p. oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. Jak zaś ustalono w niniejszej sprawie, teren objęty wnioskiem stanowi obszar, na którym zgodnie z zapisami studium gminy Bytów wykluczono możliwość lokalizacji instalacji odnawialnych źródeł energii z uwagi na to, że leży w strefie rolniczej przestrzeni produkcyjnej. Natomiast w ocenie Kolegium, nawet przy uwzględnieniu braku mocy wiążącej zapisów studium w procedurze ustalania warunków zabudowy, w sprawie zaistniały przesłanki do odmowy ich ustalenia, bowiem zabudowa systemami fotowoltaicznymi stanowi zabudowę przemysłową, co wynika z § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 10 września 2019 r. w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko (Dz.U. z 2019 r., poz. 1839). Instalacja odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. obejmuje zaś jedynie instalację fotowoltaiczną w postaci wyodrębnionego zespołu urządzeń do wytwarzania energii, a nie obejmuje elektrowni fotowoltaicznej jako systemu urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii stanowiącego zakład produkcyjny. Tym samym, zdaniem Kolegium, planowana inwestycja nie może korzystać ze zwolnienia wynikającego z art. 61 ust. 3 u.p.z.p., tj. z braku konieczności badania spełnienia przez inwestycję warunków z art. 61 ust. 1 pkt 1-2 u.p.z.p. Ponadto, orzekające organy zgodnie wykluczyły możliwość wydania w rozpoznawanej sprawie decyzji o warunkach zabudowy dla części działki geodezyjnej.

W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że obowiązujące od 29 sierpnia

2019 r. brzmienie art. 61 ust. 3 u.p.z.p. przepis ten uzyskał wskutek nowelizacji dokonanej ustawą z 19 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 1524). W przepisie tym dodano zwrot "a także instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii". Zatem art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w zakresie, w jakim dodano to kolejne odstępstwo od zasady zawartej w art. 61 ust. 1 u.p.z.p., nie wydaje się budzić większych semantycznych wątpliwości, ponieważ w przypadku odnawialnych źródeł energii przepis wprost odsyła do definicji odnawialnego źródła energii zawartej w odrębnej ustawie.

Z art. 2 pkt 13 u.o.z.e. wynika zaś, że instalacją odnawialnego źródła energii jest instalacja stanowiąca wyodrębniony zespół: a) urządzeń służących do wytwarzania energii opisanych przez dane techniczne i handlowe, w których energia jest wytwarzana z odnawialnych źródeł energii, lub, b) obiektów budowlanych i urządzeń stanowiących całość techniczno-użytkową służący do wytwarzania biogazu rolniczego. Według zaś art. 2 pkt 22 tej ustawy odnawialne źródło energii to odnawialne, niekopalne źródła energii obejmujące energię wiatru, energię promieniowania słonecznego, energię aerotermalną, energię geotermalną, energię hydrotermalną, hydroenergię, energię fal, prądów i pływów morskich, energię otrzymywaną z biomasy, biogazu, biogazu rolniczego oraz z biopłynów.

Będąca przedmiotem kontrolowanego postępowania inwestycja, jak wynika z wniosku o ustalenie warunków zabudowy, polega na zmianie sposobu zagospodarowania terenu i budowie farmy fotowoltaicznej o mocy do 8 MW. Planowane zamierzenie sprowadza się zatem do budowy infrastruktury umożliwiającej produkcję energii z odnawialnych źródeł energii, tj. energii słonecznej. Bez wątpienia więc w sprawie mamy do czynienia z realizacją instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e., służącej do wytwarzania energii słonecznej, opisanej przez dane techniczne i handlowe zawarte we wniosku, a więc ze źródła odnawialnego i niekopalnego.

Powyższego stwierdzenia nie podważa argumentacja Kolegium, że planowana inwestycja ma polegać na zabudowie przemysłowej w rozumieniu § 3 ust. 1 pkt 54 rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko. Brak związku tego przepisu z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie daje podstaw do wykorzystania jego treści do interpretacji pojęcia "instalacji odnawialnego źródła energii" użytego w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. Stanowisko takie zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 20 grudnia 2022 r., II OSK 2461/22, stwierdzając, że "(...) jeżeli pojęcie zaczerpnięte z jednego aktu normatywnego ma mieć zastosowanie w innym akcie, to dzieje się to za sprawą stosownego odesłania. W przepisach u.p.z.p. nie ma zaś odesłania do stosowania rozwiązań przyjętych w rozporządzeniu w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko przy wydawaniu decyzji o warunkach zabudowy. Pojęcie zabudowy przemysłowej nie jest znane przepisom u.p.z.p. Zatem nawet uznanie farmy fotowoltaicznej za urządzenie zabudowy przemysłowej na etapie postępowania w sprawie decyzji o środowiskowych uwarunkowaniach, nie powinno rzutować na kwalifikację semantyczną "instalacji odnawialnego źródła energii" przy ustaleniu warunków zabudowy". Stanowisko to w pełni podziela Sąd orzekający w niniejszej sprawie.

Z gramatycznego punktu widzenia art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie budzi wątpliwości. Jego treść jest w pełni klarowna i jednoznacznie przesądza, że przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się m.in. do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. bez względu na ich moc i dopuszczalność w studium. Skoro ustawodawca nakazał w procesie wydawania decyzji w sprawie warunków zabudowy dotyczącej instalacji odnawialnego źródła energii stosowanie definicji legalnej zawartej w odrębnej ustawie (u.o.z.e.), to organ administracji pozbawiony jest możliwości dokonywania takiej wykładni unormowań, które prowadziłoby do modyfikacji definicji legalnej, która byłaby w istocie jej kwestionowaniem. Do tego zaś właśnie sprowadza się argumentacja organu II instancji odwołująca się do pojęcia zabudowy przemysłowej na gruncie rozporządzenia w sprawie przedsięwzięć mogących znacząco oddziaływać na środowisko.

Instalacje odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e., do których, wbrew twierdzeniu organu odwoławczego, zaliczają się elektrownie fotowoltaiczne, zostały wyłączone spod obowiązku zadośćuczynienia zasadzie dobrego sąsiedztwa i dostępności do drogi publicznej, a ustawodawca nie uzależnił tego wyłączenia od mocy instalacji odnawialnego źródła energii i dopuszczenia jego lokalizacji w studium.

W konsekwencji, Sąd nie mógł również zaakceptować stanowiska zaprezentowanego przez organ I instancji, uzależniającego możliwość ustalenia warunków zabudowy dla instalacji odnawialnych źródeł energii, w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e., o mocy przekraczającej 500 kW od przeznaczenia terenu objętego inwestycją w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania pod tego rodzaju inwestycje, zgodnie z wymogami art. 10 ust. 2a u.p.z.p.

Jak bowiem wskazano wcześniej, przepis art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w sposób jednoznaczny językowo przesądza, że przepisów art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. nie stosuje się m.in. do instalacji odnawialnych źródeł energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. Z tego przepisu nie wynika, aby ustawodawca różnicował instalacje w zależności od ich mocy, co w założeniu miałoby determinować badanie przesłanek określonych w art. 61 ust. 1 pkt 1 i 2 u.p.z.p. Takiego rozróżnienia nie sposób również wywieść z treści art. 10 ust. 2a u.p.z.p. oraz art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p.

Z przepisów tych wynika bowiem wyłącznie, że urządzenia wytwarzające energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 100 (obecnie 500) kW, a także ich strefy ochronne związane z ograniczeniami w zabudowie oraz zagospodarowaniu i użytkowaniu terenu, muszą zostać rozmieszczone w studium, aby ich dopuszczalna lokalizacja została później wprowadzona w planie miejscowym, o ile oczywiście taki plan zostanie uchwalony. Przepisy te odnoszą się jednak do tzw. lokalnego porządku planistycznego (studium, plan miejscowy) i zakres ich stosowania jest ograniczony wyłącznie do tych gminnych aktów planistycznych, a nie do decyzji o warunkach zabudowy. Okoliczność, że gmina w studium planuje przeznaczyć dany teren pod określoną zabudowę, nie ma jakiegokolwiek znaczenia dla dopuszczalności wydania warunków zabudowy (zob. wyrok NSA z 1 grudnia 2020 r., II OSK 1580/18, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Powyższe prowadzi do konkluzji, że brak rozmieszczenia w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminy urządzeń wytwarzających energię z odnawialnych źródeł energii o mocy zainstalowanej większej niż 500 kW nie wyłącza a priori dopuszczalności ustalenia warunków zabudowy i zagospodarowania terenu dla takiej inwestycji. Wynika to z faktu, że stosownie do art. 9 ust. 4 u.p.z.p. ustalenia studium są wiążące dla organów gminy przy sporządzaniu planów miejscowych. Jeżeli jednak, zgodnie z art. 9 ust. 5 u.p.z.p., studium nie jest aktem prawa miejscowego, a żaden przepis prawa nie nakazuje uwzględniać jego treści przy ustalaniu warunków zabudowy, to jego zapisy nie są wiążące dla organu na etapie wydawania decyzji o warunkach zabudowy. Z uwagi na powyższe, przepisy art. 10 ust. 2a u.p.z.p. i art. 15 ust. 3 pkt 3a u.p.z.p. nie mogą stanowić podstaw normatywnych, które powinny być uwzględniane przy ustalaniu warunków zabudowy i zagospodarowania terenu (zob. wyrok NSA z 12 października 2022 r., II OSK 1482/21, https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Potwierdzenie powyższego stanowiska można odnaleźć w uzasadnieniu projektu ustawy nowelizującej z 19 lipca 2019 r. W punkcie piątym uzasadnienia projektu wskazano jednoznacznie, że "ze względu na rozbieżności judykatury, interwencji ustawodawcy wymagała również kwestia kwalifikowania budowy urządzeń wytwarzających energię ze źródeł odnawialnych do kategorii urządzeń infrastruktury technicznej w rozumieniu art. 61 ust. 3 ustawy z dnia 27 marca 2003 r. o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym (...)". Zaproponowano zatem rozszerzenie katalogu wyjątków z art. 61 ust. 3 u.p.z.p. o instalacje odnawialnych źródeł energii. Przy ustalaniu warunków zabudowy dla tych instalacji nie będzie wymagane spełnienie zasady dobrego sąsiedztwa oraz warunku dostępu do drogi publicznej. W ramach tych zapisów w żadnym miejscu nie wskazano, że zmiana art. 61 ust. 3 u.p.z.p. ma dotyczyć instalacji odnawialnego źródła energii o określonej mocy.

Dodatkowo wskazać należy (również za powołanym wyrokiem NSA z 12 października 2022 r.), że nowelizację art. 61 ust. 3 u.p.z.p. trzeba postrzegać systemowo jako realizację celów dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2018/2001 z 11 grudnia 2018 r. w sprawie promowania stosowania energii ze źródeł odnawialnych. Jednym z celów tej dyrektywy, który został uprzednio również wyrażony w Dyrektywach 2009/28/EC oraz 2001/77/EC, jest zalecenie uproszczenia i skrócenia procedur administracyjnych dotyczących realizacji inwestycji z zakresu odnawialnych źródeł energii. Każdy krok w celu zwiększenia dostępności energii słonecznej ma fundamentalne znaczenie w transformacji polityki energetycznej i zmniejszenia uzależnienia od tradycyjnej energii, jak i ochronę klimatu. Wdrożenie technologii fotowoltaiki słonecznej i energii słonecznej termicznej daje szanse przynoszenia obywatelom i przedsiębiorstwom korzyści, tak w zakresie ochrony klimatu, jak i korzyści ekonomiczne. Wykorzystanie energii słonecznej, w połączeniu z efektywnością energetyczną, stanowi sposób na ochronę obywateli i przedsiębiorców przed zmiennością cen paliw kopalnych. Te fundamentalne wartości leżące u podstaw ograniczenia barier w rozwoju instalacji fotowoltaicznych w pełni uzasadniały odejście od zawartej w art. 61 ust. 1 pkt 1 u.p.z.p. ustawowej zasady kontynuacji, mającej na celu zapewnienie ładu przestrzennego, z której wynikałaby dopuszczalność realizacji takich inwestycji tylko w sąsiedztwie zabudowy przemysłowej. Nie sposób uzasadnić pierwszeństwa zasady kontynuacji przed korzyściami jakie dla społeczeństwa płyną z energii słonecznej, to jest zwiększeniem bezpieczeństwa energetycznego, stabilnością jej cen oraz korzyściami dla klimatu, takimi jak ograniczenie odpadów, oszczędność paliw kopalnych oraz zmniejszeniem w skali globalnej emisji zanieczyszczeń do atmosfery.

W tych okolicznościach nie sposób więc podzielić poglądu Burmistrza Bytowa, który legł u podstaw odmowy ustalenia warunków zabudowy dla analizowanej inwestycji, że lokalizacja odnawialnych źródeł energii o mocy przekraczającej 500 kW (z zastrzeżeniami wynikającymi z art. 10 ust. 2a u.p.z.p.) w oparciu o decyzję o warunkach zabudowy musi odbywać się w zgodzie z ustaleniami zawartymi w studium. Odnośnie do ograniczeń w lokowaniu instalacji odnawialnych źródeł energii studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego wiąże organy gminy jedynie w zakresie polityki przestrzennej realizowanej w formie miejscowych planów zagospodarowania przestrzennego, nie zaś w decyzjach ustalających warunki zabudowy. Powyższe świadczy o tym, że sam ustawodawca w sposób całkowicie rozłączny traktuje odnoszące się do instalacji odnawialnego źródła energii gminne regulacje planistyczne (studium i plan zagospodarowania przestrzennego) oraz mające zastosowanie w przypadku ich braku przepisy u.p.z.p. odnoszące się do ustalenia lokalizacji takich inwestycji na podstawie decyzji o warunkach zabudowy. To od gminy zależy więc, czy podejmie ona działania planistyczne skutkujące uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego, w którym określone zostaną tereny pod budowę urządzeń, o jakich mowa w art. 10 ust. 2a u.p.z.p. Brak określenia w tym trybie takich terenów w żaden sposób nie wyłącza możliwości lokalizacji określonych w tych przepisach instalacji odnawialnych źródeł energii na podstawie decyzji administracyjnej o warunkach zabudowy, a ograniczeń z tym związanych nie można się dopatrywać i wywodzić z jednoznacznego brzmienia art. 61 ust. 3 u.p.z.p., z którego wynika wprost, że przepisów ust. 1 pkt 1 i 2 nie stosuje się do instalacji odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. Z przepisu art. 61 ust. 3 u.p.z.p. nie wynika przy tym jakiekolwiek ograniczenie mocy instalacji odnawialnego źródła energii warunkujące stosowanie ust. 1 pkt 1 i 2 tego artykułu, co w przypadku braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego i lokalizowania inwestycji na podstawie decyzji o warunkach zabudowy oznacza zwolnienie tych instalacji z obowiązku spełnienia warunku dobrego sąsiedztwa oraz dostępności terenu do drogi publicznej.

Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, że wydając zaskarżoną decyzję Kolegium, a wcześniej Burmistrz Bytowa, dokonali błędnej wykładni art. 61 ust. 3 u.p.z.p. w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy.

Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd zważył nadto, że orzekające organy uznały, że w sprawie nie występują szczególne okoliczności pozwalające na ustalenie warunków zabudowy dla części działki określonej we wniosku skarżącej Spółki. Organy zwróciły uwagę na linię orzeczniczą sądów administracyjnych, zgodnie z którą co do zasady nie jest dopuszczalne ustalenie warunków zabudowy dla fragmentu działki inwestycyjnej, gdyż takie działanie mogłoby doprowadzić do obchodzenia przez inwestorów zasad dotyczących określania wskaźników urbanistycznych lub związanych z ochroną gruntów rolnych i leśnych. Zgodnie z tymi poglądami, objęcie decyzją o warunkach zabudowy części działki ewidencyjnej w świetle art. 59 ust. 1 u.p.z.p. jest dopuszczalne jedynie wyjątkowo i musi wynikać ze szczególnych uwarunkowań, np.: część działki jest już objęta ustaleniami planu miejscowego lub decyzją wydaną w trybie tzw. specustaw; planowana jest inwestycja liniowa, która z natury rzeczy obejmuje jedynie część działek przy znacznej ich liczbie (podobnie NSA w wyrokach z: 3 grudnia 2019 r., II OSK 177/18, 2 marca 2021 r., II OSK 270/21, 3 sierpnia 2021 r., II OSK 1351/21, 15 grudnia 2021 r., II OSK 603/21, 4 listopada 2021 r., II OSK 1212/19, dostępne https://orzeczenia.nsa.gov.pl).

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym ukształtował się również pogląd odmienny, zgodnie z którym w świetle art. 52 ust. 2 pkt 1 i art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p., dopuszczalne jest wydanie decyzji o warunkach zabudowy dla terenu stanowiącego część działki ewidencyjnej, która nie wymaga uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne, jeżeli teren ten można jednoznacznie wyodrębnić i przedstawić na załączniku graficznym do decyzji (zob. wyroki NSA z 15 lutego 2022 r., II OSK 712/22, 13 czerwca 2023 r., II OSK 964/23, https://orzeczenia.nsa.gov.pl). Stanowisko to wyrażono na kanwie spraw dotyczących inwestycji fotowoltaicznych i uzasadniono wskazując, że w przepisach art. 52 ust. 2 pkt 1 u.p.z.p. w zw. z art. 64 ust. 1 oraz art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. mowa jest o "terenie" a nie o działce ewidencyjnej w rozumieniu prawa geodezyjnego i kartograficznego, co nie daje podstaw do wykluczenia ustalenia warunków zabudowy dla terenu, który stanowi część działki ewidencyjnej.

Sąd dostrzegając rozbieżności w orzecznictwie sądowoadministracyjnym powstałe na tle dopuszczalności ustalenia warunków zabudowy dla części działki ewidencyjnej, stoi na stanowisku, że w sprawach dotyczących inwestycji z zakresu instalacji odnawialnych źródeł energii, w tym fotowoltaicznych, dopuszczalne jest ich sytuowanie na częściach działek ewidencyjnych, które nie wymagają uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne. Tego rodzaju inwestycje mają charakter wyjątkowy i z punktu widzenia ustawodawcy priorytetowy. Ocenę tę potwierdza wprowadzone dla niej w art. 61 ust. 3 u.p.z.p. wyłączenie konieczności spełnienia wymogów zasady dobrego sąsiedztwa i dostępu do drogi publicznej. Należy przy tym zauważyć, że zmieniając treść tego przepisu ustawodawca potwierdził, że instalacje odnawialnego źródła energii w rozumieniu art. 2 pkt 13 u.o.z.e. stanowią szczególne inwestycje, podobnie jak wskazane w tym przepisie linie kolejowe, obiekty liniowe i urządzenia infrastruktury technicznej, które co do zasady sytuowane są na częściach działek ewidencyjnych. Nie wyklucza to skutecznej ochrony gruntów rolnych i leśnych w toku postępowania o ustalenie warunków zabudowy w trybie art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p.

Mając powyższe na uwadze, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c i art. 135 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2023 r. poz. 1634), zwanej dalej p.p.s.a., uchylił decyzje organów obu instancji.

W tych okolicznościach faktycznych i prawnych, rozpoznając sprawę ponownie, zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a., organy uwzględnią ocenę prawną sformułowaną w niniejszym uzasadnieniu wyroku. W szczególności przyjmą, że lokalizacja elektrowni fotowoltaicznej, niezależnie od jej mocy i dopuszczalności w studium, jest możliwa na podstawie warunków zabudowy, a zgodnie z art. 61 ust. 3 u.p.z.p., nie wymaga w postępowaniu o ich ustalenie oceny przesłanki dobrego sąsiedztwa oraz dostępu do drogi publicznej. Organy przyjmą także, że w przypadku inwestycji polegającej na budowie elektrowni fotowoltaicznej, możliwe jest ustalenie warunków zabudowy dla fragmentu działki lub działek ewidencyjnych, które nie wymagają uzyskania zgody na zmianę przeznaczenia gruntów rolnych i leśnych na cele nierolnicze i nieleśne stosownie do ustawy z 3 lutego 1995 r. o ochronie gruntów rolnych i leśnych (t.j. Dz.U. z 2022 r., poz. 2409 ze zm.). Zastrzec należy przy tym, że teren objęty wnioskiem o warunki zabudowy winien być jednoznacznie wyodrębniony i przedstawiony na załączniku graficznym do decyzji, zgodnie z wymogiem art. 54 pkt 3 u.p.z.p., który stanowi, iż w decyzji należy określić linie rozgraniczające teren inwestycji, wyznaczone na mapie w odpowiedniej skali. Pozwoli to na zweryfikowanie, czy teren objęty inwestycją spełnia warunek z art. 61 ust. 1 pkt 4 u.p.z.p. Mając na uwadze, że planowana funkcja fotowoltaiki jest odmienna od funkcji rolnej, przypisanej do gruntów, na których skarżąca zaplanowała swoją inwestycję (grunty RIVb, RV, PsIV, PsV), przed ewentualnym wydaniem decyzji zgodnej z wnioskiem inwestora, organ I instancji zobowiązany będzie wystąpić, w trybie art. 53 ust. 4 pkt 6 w zw. z art. 64 ust. 1 u.p.z.p., o uzgodnienie z organem właściwym w sprawach ochrony gruntów rolnych i leśnych treści decyzji, bowiem inwestor przewidział lokalizację inwestycji na gruntach rolnych, podlegających ochronie na podstawie ustawy o ochronie gruntów rolnych i leśnych. Uzgodnieniu podlega więc możliwość wykorzystania gruntów określonych w ewidencji gruntów jako użytki rolne (a więc każdej klasy), z perspektywy regulacji art. 6 ww. ustawy, z którego wynika m. in., że na cele nierolnicze można przeznaczać przede wszystkim grunty oznaczone w ewidencji gruntów jako nieużytki, a w razie ich braku - inne grunty o najniższej przydatności produkcyjnej.

O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a. i art. 205 § 1 p.p.s.a. zasądzając od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Słupsku na rzecz skarżącej Spółki kwotę 500 zł uiszczoną tytułem wpisu sądowego od skargi.

W niniejszej sprawie Sąd orzekał w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym, stosownie do art. 119 pkt 2 p.p.s.a., albowiem wniosek w tej sprawie zgłoszony przez skarżącą w piśmie z 31 maja 2023 r. nie spotkał się ze sprzeciwem organu