Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Grzegorz Czerwiński po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia H. P. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Bydgoszczy z dnia 17 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 285/24 o odrzuceniu skargi w sprawie ze skargi H. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 6 lutego 2024 r., nr SKO-4212/29/2024 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego postanawia: oddalić zażalenie

Postanowieniem z 17 października 2024 r., sygn. akt II SA/Bd 285/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy, na podstawie art. 220 § 1 i § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako "P.p.s.a."), odrzucił skargę H. P. (dalej "skarżący") na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Bydgoszczy z dnia 6 lutego 2024 r., nr SKO-4212/29/2024 w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji celu publicznego albowiem skarżący nie uiścił wpisu od skargi na wezwanie sądu kiedy już wcześniej prawomocnie został odmownie rozpatrzony jego wniosek o zwolnienie z kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika.

Sąd wskazując podstawy do uiszczenia wpisu tj. art. 230 P.p.s.a. i art. 220 § 1 i 3 P.p.s.a. wyjaśnił, że Skarżący w rozpatrywanej sprawie pismem z 19 lutego 2024 r. wniósł o zwolnienie z kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata z urzędu. Postanowieniem z 29 kwietnia 2024 r. sygn. akt II SPP/Bd 27/24 starszy referendarz sądowy odmówił skarżącemu przyznania prawa pomocy. W wyniku wniesionego w ustawowym terminie sprzeciwu postanowieniem z 18 czerwca 2024 r. Sąd utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. Powyższe postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 4 lipca 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 46 akt II SPP/Bd 27/24).

Po prawomocnym zakończeniu postępowania w przedmiocie prawa pomocy, na podstawie zarządzenia Przewodniczącego Wydziału z dnia 5 lipca 2024 r. Skarżący został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi w kwocie 500 zł, w terminie siedmiu dni od daty doręczenia wezwania, pod rygorem odrzucenia skargi.

Powyższe wezwanie do uiszczenia wpisu zostało doręczone skarżącemu 15 lipca 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – karta 17 akt), a więc po doręczeniu mu orzeczenia z 18 czerwca 2024 r. w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy. Mając powyższe na uwadze Sąd stwierdził, iż ustawowy termin do wykonania nałożonego obowiązku upłynął 22 lipca 2024 r. W tym terminie wpis sądowy nie został uiszczony. Zamiast tego skarżący wystosował kolejny wniosek o przyznanie prawa pomocy pismem z 18 lipca 2024 r.

Sąd zauważył, że po zakończeniu postępowania z wniosku o przyznanie prawa pomocy sąd ma obowiązek, stosownie do art. 220 § 1 P.p.s.a., wezwać stronę skarżącą do uiszczenia wpisu sądowego od skargi, wyznaczając ustawowy termin do dokonania tej czynności oraz wskazując rygor jej niewykonania. Jak zaznaczył Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z dnia 21 marca 2012 r. (sygn. akt II GZ 95/12), jeżeli strona skarżąca po doręczeniu jej takiego wezwania, a przed upływem siedmiodniowego terminu do zapłacenia należnych kosztów postępowania, wystąpi do Sądu z ponownym wnioskiem o przyznanie prawa pomocy, wówczas bieg terminu do opłacenia skargi nie zostaje przerwany. Prawomocność postanowienia w sprawie odmowy zwolnienia od kosztów sądowych oznacza obowiązek strony uiszczenia wymaganego wpisu (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2002 r., III RN 144/02, niepubl.). Od obowiązku tego nie zwalnia strony ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, do czego strona ma prawo w związku z art. 165 P.p.s.a.

Sąd podzielił powyższe stanowisko i uznał, że ponowne złożenie wniosku o przyznanie prawa pomocy, nawet dokonane w terminie określonym w wezwaniu do uiszczenia wpisu, wystosowanym do skarżącego po wydaniu prawomocnego postanowienia w przedmiocie odmowy przyznania prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia adwokata, nie uchyla skutków tego prawomocnego rozstrzygnięcia dla toczącego się postępowania (por. postanowienie NSA z 10 maja 2010 r., II FZ 115/10, CBOSA).

Ponowny wniosek o przyznanie prawa pomocy złożony w sytuacji, gdy Sąd wydał uprzednio prawomocne postanowienie w tym przedmiocie, nie przerywa biegu terminu do uiszczenia wpisu. Odmienne procedowanie mogłoby doprowadzić do uniemożliwienia prowadzenia postępowania wskutek rozpoznawania kolejnych wniosków strony skarżącej o przyznanie prawa pomocy, a co za tym idzie – skutkować nieuzasadnionym wydłużeniem postępowania i trudnością w jego zakończeniu zasadniczo orzeczeniem rozstrzygającym sprawę co do istoty (por. postanowienie WSA w Szczecinie z 22 grudnia 2023 r., I SA/Sz 528/23, CBOSA).

Wobec powyższego Sąd odrzucił skargę, bowiem na skarżącym spoczywał obowiązek uiszczenia wpisu sądowego, a wpis nie został uiszczony w terminie.

Skarżący wniósł zażalenie na powyższe postanowienie, zarzucając mu, że jest błędne.

W uzasadnieniu wskazał, że postanowieniem z 25 lipca 2024 r. II SPP/Bd 97/24 referendarz oddalił wniosek skarżącego. Skarżący uznał, że postanowienie to dotyczy przyznania mu prawa pomocy, zwolnienia z kosztów i adwokata. Takie jest jego uzasadnienie. Nie ma tam słowa o wniesieniu opłaty 500 zł. Nie złożył sprzeciwu bo uznał, ze nie ma sensu, bo i tak zostanie odrzucony, jak poprzedni. Podnosi, że wyrok WSA w Szczecinie nie ma w sprawie zastosowania. Cytując treść swojego pisma z 18 lipca 2024 r. skarżący wystąpił kolejny raz o zwolnienie go z kosztów sądowych i opłaty wpisu sądowego.

Cytując uzasadnienie skarżonego postanowienia (str. 4) wskazuje na występujące tam, w jego ocenie, sprzeczności. Uważa, że wniosek z 18 lipca 2024 r. mówi o przyznaniu prawa pomocy bowiem w treści zawiera: "W zw. z pow. proszę mnie zwolnić z kosztów wpisu sądowego". Wskazuje, że dopełnił formalności związanych z wniesieniem zażalenia w sprawie II SA/Bd 285/24, i niezrozumiałe jest dlaczego ma ponosić dodatkowe koszty i odrzucenie skargi. Podkreśla, że nie stać go na opłacenie kilku spraw, jest emerytem, koszty utrzymania są wysokie. Zarzuca, że Gmina wbrew prawu chce wejść na jego działkę 10 m w głąb, jakby miejsca nie było w drodze, poboczu gminnym.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 220 § 1 P.p.s.a. Sąd nie podejmie żadnej czynności na skutek pisma, od którego nie zostanie uiszczona opłata, w tym opłata, o której mowa w art. 235a. W tym przypadku, z zastrzeżeniem § 2, 3 i 3a, przewodniczący wzywa wnoszącego pismo, aby pod rygorem pozostawienia pisma bez rozpoznania uiścił opłatę w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia wezwania. W razie bezskutecznego upływu tego terminu przewodniczący wydaje zarządzenie o pozostawieniu pisma bez rozpoznania.

W niniejszej sprawie zastosowanie znajdował § 3 ww. artykułu bowiem pismem podlegającym opłacie była skarga. W myśl tego przepisu skarga, skarga kasacyjna, zażalenie oraz skarga o wznowienie postępowania, od których pomimo wezwania nie został uiszczony należny wpis, podlegają odrzuceniu przez sąd.

Sąd pierwszej instancji słusznie przywołał okoliczności związane z rozpatrzeniem wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia z kosztów sądowych w całości i ustanowienia pełnomocnika z 19 lutego 2024 r. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt II SPP/Bd 27/24 w związku ze skargą złożoną w niniejszej sprawie. Skoro postępowanie to na skutek rozpoznania sprzeciwu zostało prawomocnie zakończone postanowieniem Sądu z 18 czerwca 2024 r., w którym utrzymano w mocy zaskarżone postanowienie starszego referendarza sądowego z 29 kwietnia 2024 r. o odmowie przyznania skarżącemu prawa pomocy, to oznacza to, że skarżący nie uzyskał zwolnienia z kosztów sądowych w tym wpisu sądowego ani nie ustanowiono dla niego adwokata. Wobec tego miał on obowiązek uiścić wpis sądowy od skargi. Dlatego też po doręczeniu mu postanowienia z 18 czerwca 2024 r. sygn. akt II SPP/Bd 27/24, co miało miejsce 4 lipca 2024 r. (zpo karta 46 akt II SPP/Bd 27/24) Przewodniczący Wydziału wezwał skarżącego zarządzeniem z 5 lipca 2024 r. do uiszczenia wpisu sądowego w kwocie 500 zł od wniesionej w niniejszej sprawie skargi. Wezwanie to doręczono skarżącemu 15 lipca 2024 r. (zpo k. 17 akt) a tym samym skarżący miał 7 dni na uiszczenie wpisu sądowego. Po upływie tego terminu i braku wpłaty skargę należało odrzucić stosownie do art. 220 § 3 P.p.s.a., co prawidłowo uczynił WSA w Bydgoszczy w zaskarżonym postanowieniu z 17 października 2024 r.

Sąd ten słusznie wyjaśnił kwestię wpływu złożenia kolejnego wniosku o prawo pomocy w uzasadnieniu postanowienia. W istocie po prawomocnym przesądzeniu, że prawo pomocy nie przysługuje (odmówiono jego przyznania – postanowienie WSA z 18 czerwca 2024 r. II SPP/Bd 27/24) kolejny wniosek o prawo pomocy złożony w terminie do uiszczenia wpisu, jaki stanowiło pismo skarżącego z 18 lipca 2024 r., nie powodował, że Sąd będzie oceniał jeszcze raz czy skarżącemu należy się prawo pomocy, a termin do uiszczenia wpisu z zarządzenia z 5 lipca 2024 r. nie biegnie. Inaczej mówiąc skarżący otrzymawszy wezwanie z 5 lipca 2024 r. powinien w ciągu 7 dni uiścić wpis 500 zł bo w przeciwnym razie jego skarga zostanie odrzucona. Taka sytuacja miała miejsce w niniejszej sprawie. Skarżący nie uiścił wpisu od skargi do 22 lipca 2024 r. i wobec tego podlegała ona odrzuceniu jak stanowi art. 220 § 3 P.p.s.a.

Wbrew twierdzeniom zażalenia uzasadnienie skarżonego postanowienia nie jest wewnętrznie sprzeczne i niespójne. Sąd szczegółowo i zrozumiale wyjaśnił dlaczego skargę odrzucił w sytuacji kiedy skarżący ponownie wystąpił o prawo pomocy a wcześniej jego wniosek o prawo pomocy został prawomocnie rozpatrzony odmownie. Powołany wyrok WSA w Szczecinie wbrew temu co uważa skarżący miał zastosowanie w jego sprawie bowiem zajmował się kwestią wpływu na sprawę sytuacji kiedy skarżący wystąpił o prawo pomocy kolejny raz a wcześniej tej pomocy prawomocnie mu odmówiono, gdy jednocześnie został wezwany do uiszczenia wpisu od skargi. Nie ulega wątpliwości, że taka sytuacja miała miejsce w okolicznościach niniejszej sprawy.

Sytuacja materialna skarżącego została już oceniona przez Sąd i uznano, że jest on w stanie ponieść koszty postępowania w tym wpisu bez uszczerbku dla swego utrzymania. Tym samym skarżący powinien był na wezwanie sądu uiścić wpis. Brak uiszczenia wpisu musiał skutkować odrzuceniem skargi.

W zawiązku z powyższym NSA stwierdza, że zaskarżone postanowienie o odrzuceniu skargi odpowiada prawu bowiem wpis od skargi nie został dokonany w terminie pomimo skutecznego wezwania skarżącego do jego wpłaty.

Mając powyższe na uwadze Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 P.p.s.a. w zw. z art. 197 § 2 P.p.s.a., orzekł jak w sentencji.