Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wielkopolskim w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wierchowicz Sędziowie Sędzia WSA Jacek Niedzielski Asesor WSA Alina Rzepecka (spr.) Protokolant Marta Surmacz-Buszkiewicz po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 czerwca 2007 r. sprawy ze skargi "O" Sp. z o.o. na decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie określenia kwoty długu celnego oraz podatku od towarów i usług I. uchyla zaskarżoną decyzję, II. określa, że zaskarżona decyzja nie może być wykonana, III. zasądza od Dyrektora Izby Celnej na rzecz skarżącej Spółki kwotę 3228 zł (trzy tysiące dwieście dwadzieścia osiem złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Skarżąca "O" Spółka z o. o. ( zw. dalej "O"; Spółka) reprezentowana przez pełnomocnika złożyła skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej z [...] września 2006 roku Nr [...] utrzymującą w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celnego

z 27 stycznia 2005 roku nr 413000-REK-6402-00601/04/WŻ uznającą zgłoszenie celne nr E13/111200/00/002336 z 14 lutego 2002 roku za nieprawidłowe w zakresie zastosowanej stawki celnej oraz określającą kwotę długu celnego

i podatku od towarów i usług.

W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:

Agencja Celna [...] działając w imieniu Skarżącej dokonała

[...] lutego 2002 roku zgłoszenia celnego - dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym kawy R nie palonej z kodem PCN 0901 11 00 0 i ze

stawką celną preferencyjną wynoszącą 0% - stosowaną dla niektórych towarów

z pozaeuropejskich krajów i regionów rozwijających się (DEV). Jako dowód pochodzenia będący podstawą do zastosowania wnioskowanej stawki celnej Strona przedłożyła nigeryjskie świadectwo pochodzenia Form A nr [...] z [...] września 2001 roku.

Naczelnik Urzędu Celnego postanowieniem z [...] grudnia 2004 roku wszczął z urzędu postępowanie w sprawie zastosowanej stawki celnej, określenia długu celnego oraz podatku od towarów i usług w imporcie. Stwierdził, że na podstawie przedstawionych dokumentów potwierdzających pochodzenie towarów nie można zastosować deklarowanej stawki celnej. Konsekwencją powyższego była jego decyzją wydana 27 stycznia 2005r. w której uznał przedmiotowe zgłoszenie celne za nieprawidłowe i określił kwotę długu celnego oraz podatku od towarów i usług a także odsetki od nieuiszczonego w terminie cła. W motywach uzasadnienia organ podniósł, że na podstawie przepisu §29 ust.1 rozporządzenia Rady ministrów

z 21 października 1997 roku w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz jego dokumentowana (Dz. U. z 1997r. nr134, poz.886 - zw. dalej Rozporządzenie) zwrócił się do władz celnych kraju nadania dowodu pochodzenia o jego weryfikację. Wobec braku odpowiedzi na pierwsze pismo

z 28 mają 2003r., organ w oparciu o §29 ust.3 cyt. wyżej rozporządzenia wystąpił

z ponownym zapytaniem, na które również nie otrzymał odpowiedzi. Wobec braku odpowiedzi na dwukrotne wystąpienie, organ uznał, że towar objęty dokumentem, którego weryfikacji nie dokonano nie spełnia warunków do stosowania preferencyjnych stawek celnych. Powyższe pozostaje zgodzie z brzmieniem §29 ust.3 i ust.4 w/w Rozporządzenia.

W odwołaniu od tej decyzji Spółka domagała się jej uchylenia i umorzenia postępowania w sprawie. Zarzuciła organowi naruszenie przepisów §17 pkt 5 i §29 Rozporządzenia oraz art.144, art.151 i art.152 Ordynacji podatkowej. Stwierdziła, że skoro świadectwo pochodzenia towaru w niniejszej sprawie sporządzone zostało

w języku angielskim, który jest językiem urzędowym w Nigerii, to wystąpienie

o jego weryfikację powinno zostać sporządzone w tym języku a nie jak to uczyniono w języku niemieckim. Strona zaakcentowała, iż w aktach sprawy brak jest jakiegokolwiek potwierdzenia doręczenia nigeryjskim władzom celnym pism wysyłanych w postępowaniu weryfikacyjnym. Przedstawiciel spółki ustalił, że do nigeryjskich władz takie pisma w ogóle nie dotarły.

Decyzją z [...] marca 2005 roku Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy decyzję organu I instancji.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego Spółka domagała się uchylenia decyzji organów celnych obydwu instancji i umorzenia postępowania. Podniosła zarzuty tożsame do tych przedstawionych w odwołaniu. Następnie do pisma procesowego z 16 stycznia 2006 roku Skarżąca dołączyła do akt sprawy pismo organu celnego z Nigerii, w którym organ ten informuje, że nie otrzymał pism dotyczących weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru nr [...], które to świadectwo w istocie wydano w Nigerii.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gorzowie Wlkp., wyrokiem z 9 marca 2006 roku, sygn. akt I SA/Go1770/05 uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej . W uzasadnieniu podjętego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, iż brak dowodów wysłania wniosków o weryfikację dowodu pochodzenia stwarza wątpliwości co do samego wysłania oraz co do daty, od której należy liczyć bieg terminów określonych w ustępie

3 i 4 § 29 rozporządzenia". W ocenie Sądu również użycie języka niemieckiego, w jakim sporządzono wnioski o weryfikację stanowi uchybienie naruszające zasadę szybkości

i skuteczności postępowania.

W związku z w/w. wyrokiem WSA Dyrektor Izby Celnej przeprowadził ponownie postępowanie, a następnie decyzją nr [...] z [...] września 2006 roku utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W motywach uzasadnienia stwierdził, że zaskarżona decyzja nie narusza prawa. Wskazał, że przepisy nie określają w jakim języku należy sporządzić wniosek o przeprowadzenie weryfikacji świadectwa pochodzenia towaru, a określają jedynie w jakim języku powinno być sporządzone świadectwo pochodzenia. Podkreślił, iż w przedmiotowej sprawie wniosek o weryfikację świadectwa nr [...] sporządzony został w [...] maja 2003 roku i wysłany do właściwych władz nigeryjskich 2 czerwca 2003 roku. Następnie ze względu na brak odpowiedzi, organy celne pismem z [...] kwietnia 2004 roku, wysłanym 16 kwietnia 2004 roku ponownie wystąpiły do organu kraju korzystającego

o przeprowadzenie weryfikacji. Na potwierdzenie powyższych okoliczności organ przedstawił dowody - kserokopie pocztowej książki nadawczej. Ponadto, Dyrektor IC podkreślił, że organy przestrzegały wszystkich reguł dochodzenia prawdy obiektywnej. Stwierdził, że organ celny ma swobodę w kształtowaniu zakresu

i środków postępowania dowodowego i nie jest w tym zakresie związany wnioskami strony. Za chybiony uznał również zarzut naruszenia przepisów art.144, art.151

i art.152 Ordynacji podatkowej wskazując, że zgodnie z §29 ust.3 i ust.4 cyt. wyżej rozporządzenia terminy odpowiedzi biegną nie od dnia doręczenia lecz od dnia wysłania wniosku o weryfikację.

Spółka O w skardze na powyższe rozstrzygnięcie wniosła o uchylenie decyzji organów celnych obu instancji oraz umorzenie postępowania w sprawie. Zarzuciła naruszenie §17 pkt5 i §29 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21 października 1997 roku w sprawie określenia reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz.U. z 1997 r., Nr134, poz.886) poprzez sporządzenie wniosków o przeprowadzenie weryfikacji dowodu pochodzenia towaru niezgodnie

z przepisami tego rozporządzenia; naruszenie art.144, art.151 i art.152 Ordynacji podatkowej w związku z art.262 ustawy Kodeks celny poprzez nie doręczenie władzom celnym Nigerii wniosków o przeprowadzenie weryfikacji dowodu pochodzenia towaru

w trybie przewidzianym tymi przepisami. W motywach uzasadnienia wskazał, iż świadectwo pochodzenia nr [...] z [...] września 2001 roku sporządzone zostało

w Lagos/Nigeria w języku angielskim, który jest oficjalnym językiem urzędowy

w Federalnej Republice Nigerii, co potwierdza informacja Wydziału Ekonomiczno-Handlowego Ambasady Rzeczypospolitej Polskiej w Nigerii z [...] lutego 2005 roku. Ponadto podkreślił, iż przedstawiciel handlowy firmy O, ustalił, że pisma - zapytania skierowane od polskich organów celnych do nigeryjskich władz celnych nie dotarły do adresata (pismo T.G. z dnia [...] lutego 2005 roku.)

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie i przytoczył argumenty jak w uzasadnieniu swojego rozstrzygnięcia wydanego w wyniku rozpatrzenia odwołania.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga jest zasadna, aczkolwiek nie z uwagi na wszystkie podniesione w niej zarzuty. Zaskarżoną decyzję należało uchylić, bowiem z ustalonego bezspornie stanu faktycznego wynika, iż w sprawie zostały naruszone podstawowe zasady procesowe, do których przestrzegania organy są zobligowane przepisami prawa - a których naruszenie w istotny sposób wpłynęło na wynik sprawy. Sąd w składzie orzekającym stwierdził naruszenie zasady praworządności, prawdy obiektywnej, z którymi z kolei wiąże się również obowiązek podejmowania określonych czynności przy zachowaniu należytej staranności. Organ zawsze winien mieć na uwadze, to by wszelkie podejmowane przez niego w ramach postępowania czynności były prowadzone w taki sposób, aby przy równoczesnym poszanowaniu w/w zasad działania jego były skuteczne, i nie budziły żadnych zastrzeżeń.

W pierwszej kolejności wypada podkreślić, iż zaskarżona obecnie decyzja jest konsekwencją wydanego wcześniej przez tutejszy Sąd wyroku z 9 marca 2006 roku Sygn. akt ISA/Go 1770/05 uchylającego decyzję Dyrektora IC z [...] marca 2005 roku.

W takiej sytuacji zastosowanie ma przepis art.153 P.p.s.a. zgodnie z którym ocena prawna wyrażona w orzeczeniu sądu administracyjnego wiąże w sprawie sąd oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia.

W przedmiotowym orzeczeniu sąd wskazał, iż względami z powodu których należało zaskarżoną decyzję uchylić był po pierwsze - brak w aktach dowodów wysłania wniosków o weryfikację świadectwa pochodzenia, co stwarzało wątpliwości co do samego ich wysłania oraz co do daty, od której należało liczyć bieg terminów określonych w ustępie 3 i 4 §29 rozporządzenia. Po drugie stwierdził, iż użycie języka niemieckiego w jakim sporządzono wnioski o weryfikację stanowi uchybienie naruszające co najmniej zasadę szybkości i skuteczności postępowania.

W sprawie będącej przedmiotem obecnej kontroli sądowoadmonistracyjnej zagadnieniem nie budzącym wątpliwości jest fakt, iż Strona działając przez upoważnionego przedstawiciela dokonała [...] lutego 2002 roku zgłoszenia celnego

do procedury dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym towaru tj. kawy R deklarując stawkę celną preferencyjną w wysokości 0% i wskazując na podstawie świadectwa pochodzenia Form A nr [...] kraj pochodzenia - Nigerię.

Spór jaki strony wiodą nie dotyczy prawa organu do skontrolowania autentyczności przedstawionego przez stronę dowodu pochodzenia towaru, albowiem uprawnienie to jest oczywiste i nie negowane przez Spółkę, lecz przyjętego przez organy sposobu zmierzającego do pozyskania od państwa pochodzenia wyniku weryfikacji przedmiotowego świadectwa.

Wobec powyższego, w pierwszej kolejności należy wyjaśnić, iż problematyka weryfikacji preferencyjnych dowodów pochodzenia została uregulowana w rozporządzeniu Rady Ministrów z 21 października 1997 roku w sprawie określania reguł ustalania preferencyjnego pochodzenia towarów oraz sposobu jego dokumentowania (Dz. U.

z 1997 roku, Nr134, poz.886). Z brzmienia §29 ust.1; ust.3 i ust.4 Rozporządzenia wynika, iż w celu sprawdzenia autentyczności dokumentu stanowiącego dowód pochodzenia towarów lub prawidłowości danych w nim zawartych, organ celny może skierować do właściwych organów kraju korzystającego wniosek o przeprowadzenie weryfikacji tego dokumentu. Jeżeli organ, do którego skierowano świadectwo w celu jego weryfikacji, nie udzieli odpowiedzi w terminie odpowiednio 6 i 4 miesięcy od dnia wysłania wniosku o weryfikację lub udzielona odpowiedź nie będzie zawierała informacji pozwalających na stwierdzenie, że weryfikowany dokument jest autentyczny i zawiera prawidłowe dane, dokument uznaje się za nieprawidłowy do stosowania preferencyjnych stawek celnych. Należy zgodzić się z organem, iż dla obliczenia terminów wynikających z §29 Rozporządzenia istotne jest ustalenie daty wysłania wniosku o weryfikację. W niniejszej sprawie daty te zostały wskazane na podstawie kserokopii pocztowej książki nadawczej. Niemniej jednak, z uwagi na zebrany

w sprawie materiał, kwestia ta winna być oceniania i zbadana w kontekście całokształtu okoliczności składających się na stan faktyczny sprawy. Jak bowiem ewidentnie wynika z akt, po pierwsze organ przedmiotowe wnioski sporządził w języku niemieckim nie zaś urzędowym Nigerii - angielskim. Po drugie, Skarżąca w toku postępowania zarówno przed organem celnym jak i sądem dostarczyła materiał dowodowy, (pisma

z 10 i 15 lutego 2005 roku) wskazujący na fakt, iż organy celne władz Nigerii nie otrzymały pism - wniosków o weryfikację sporządzonych przez polskie organy celne.

Zważywszy na powyższe, mimo iż przepisy, jak słusznie wskazuje organ w §17 Rozporządzenia precyzują jedynie w jakim języku winien być sporządzony

dowód pochodzenia, to posłużenie się językiem niemieckim przez organ w tej konkretnej sprawie w oficjalnym piśmie byłoby uzasadnione jedynie gdyby

i przedmiotowe świadectwo zostało w tym języku sporządzone przez władze kraju pochodzenia Federalną Republikę Nigerii. Organ obowiązek posługiwania się językiem urzędowym powinien brać pod uwagę z urzędu, bowiem w przeciwnym razie, naraża się na zarzut nie dochowania w prowadzonych czynnościach właściwej staranności, naruszenia zasad praworządności, prawdy obiektywnej szybkości i skuteczności. Poczynienie ustaleń w zakresie języka urzędowego optymalnie przyczynia się do rozwiązania sprawy w sposób szybki, skuteczny i obiektywny. Działanie w tym przedmiocie nie powinno było organom nastręczać jakichkolwiek trudności, tym bardziej że jako urzędy państwowe dysponują z zasady większymi możliwościami prawnymi niż np. podmiot Kontrolowany ( który jak akta dowodzą takie ustalenia w przeciwieństwie do organu jednak poczynił).

Zadaniem organu było prowadzenie postępowania w taki sposób, by mając na uwadze ewentualne konsekwencje jakie niesie za sobą negatywny wynik weryfikacji (lub jego braku) podejmowane przez niego czynności z jednej strony zmierzały do uzyskania wyniku weryfikacji z drugiej pozostawały w zgodzie z prawami podatnika, zasadami praworządności, prawdy obiektywnej. Co więcej, w okolicznościach niniejszej sprawy, brak obalenia przez organy dowodów dostarczonych przez Spółkę, z których ewidentnie wynika, iż władze Nigerii nigdy nie otrzymały przedmiotowych wniosków od

polskich organów celnych, rodzi uzasadnione wątpliwości zarówno co do samej skuteczności podjętych przez organ działań jak i samej możliwości przeprowadzenia procesu weryfikacji. Organy winny były zbadać, czy w istocie podnoszone

przez Stronę argumenty polegały na prawdzie i czy ewentualny brak odpowiedzi

mógł być konsekwencją nie posłużenia się przez polskie organy celne językiem urzędowym jakim jest dla Nigerii język angielski. Sąd w składzie orzekającym wyraża stanowisko, iż w tego typu sprawach, jak będąca obecnie przedmiotem kontroli sądowoadministracyjnej nie chodzi wszakże o jakiekolwiek wysłanie wniosków weryfikacyjnych, lecz o dokonanie tego w sposób jak najbardziej skuteczny, bowiem tylko wówczas ma sens badanie autentyczności świadectwa pochodzenia. Jest to uzasadnione przede wszystkim niekorzystnymi dla strony konsekwencjami celno-podatkowymi jakie stoją za negatywnym wynikiem weryfikacji lub jego brakiem. W tym miejscu należy nadto podkreślić, iż organ powyższą kwestię pominęły całkowitym milczeniem. Nie ustosunkowały się do argumentacji strony skarżącej. Dlatego też zaskarżonej decyzji trzeba poczynić zarzut w przedmiocie jej uzasadnienia. Obowiązkiem organu jest przestrzeganie wszelkich zasad proceduralnych do których zobowiązują go przepisy prawa - zasady prawdy obiektywnej, oceny całokształtu materiału sprawy i ustosunkowania się do wszystkich okoliczności sprawy. Strona nie powinna ponosić pejoratywnych skutków braku należytego, starannego i obiektywnego działania organów.

Podsumowując warto zauważyć, iż postępowanie podatkowe wszczynane jest

i prowadzone w celu rozstrzygnięcia sprawy co do jej istoty. Organy podatkowe obowiązane są zatem do podjęcia wszelkich działań w celu odpowiedniego zgromadzenia materiału dowodowego. Jego ocena nie powinna budzić żadnych wątpliwości. Orzeczenie winno więc opierać się na prawidłowo odczytanym stanie faktycznym. Warunkiem odtworzenia stanu faktycznego jest zgromadzenie obrazujących go materiałów zawierających informacje istotne dla wydania rozstrzygnięcia w sprawie. Stan faktyczny, w świetle którego organ bada i ocenia charakter zgromadzonych informacji, musi być ustalony w sposób obiektywny. Zebrany materiał dowodowy może być uznany za wyczerpujący, dopiero wówczas gdy ustalone zostaną wszystkie fakty prawotwórcze w sposób niesporny, przy nie pominięciu żadnego z nich, i przy nie pozostawieniu bez wyjaśnienia żadnej sprzeczności. Zasady wyrażone w art.120, art.122, art.187 §1, art.191 ustawy Ordynacja podatkowa nakładają na organy podatkowe obowiązek dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego

i zgromadzenia w tym celu całościowego (zupełnego) materiału dowodowego. Ze względu na znaczną dolegliwość jaką jest utrata prawa do stosowania preferencyjnych stawek celnych wymaga się od organu przestrzegania zasad procedury administracyjnej, gwarantujących wszechstronne i dokładne wyjaśnienie stanu faktycznego sprawy. Zważywszy na całokształt dotychczas opisanych okoliczności, oraz z uwagi na ocenę prawną zawartą w powołanym wyżej wyroku WSA, należy wskazać, iż organ odwoławczy był zobowiązany do przeprowadzenia wnikliwego postępowania wyjaśniającego, bynajmniej nie ograniczającego się wyłącznie do dołączenia do akt kserokopii pocztowej książki nadawczej. Tym samym w ocenie sądu, niniejsza sprawa nie została dostatecznie wyjaśniona. Przy ponownym jej rozpatrywaniu organ administracyjny winien wziąć pod uwagę wskazania wynikające wprost z uzasadnienia wyroku.

Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 §1 pkt1 lit. c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153 poz.1270 )postanowił jak w sentencji. O zakazie wykonywania uchylonej decyzji orzekł na podstawie art.152, a koszty postępowania zasądził na podstawie art.200 powołanej ustawy.

(-) Alina Rzepecka (-) Joanna Wierchowicz (-) Jacek Niedzielski