Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący sędzia NSA Mirosław Trzecki po rozpoznaniu w dniu 15 września 2016 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Gospodarczej zażalenia P. F. "A." we L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 6 czerwca 2016 r. sygn. akt VI SA/Wa 2283/15 w zakresie odrzucenia zażalenia w sprawie ze skargi P. F. "A." we L. na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z dnia [...] lipca 2015 r. nr [...] w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2016 r., sygn. akt VI SA/Wa 2283/15, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie odrzucił zażalenie spółki A. w L. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 października 2015 r. odrzucające skargę tej spółki na na decyzję Głównego Inspektora Transportu Drogowego z [...] lipca 2015 r. w przedmiocie kary pieniężnej za naruszenie przepisów o transporcie drogowym.

Z ustalonego przez Sąd I instancji stanu faktycznego wynika, że postanowieniem z dnia 30 października 2015 r., Sąd odrzucił skargę spółki, wobec nieuzupełnienia w terminie braków formalnych. Odpis tego postanowienia został doręczony skarżącej na adres pełnomocnika do doręczeń w kraju w dniu 18 listopada 2015 r. Pismem z dnia 23 listopada 2015 r. - za pośrednictwem [...] operatora pocztowego (data wpływu do Sądu 1 grudnia 2015 r.) - skarżąca wniosła zażalenie na postanowienie z dnia 30 października 2015 r. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 2015 r. Sąd odrzucił powyższe zażalenie, jako wniesione z uchybieniem terminu. Postanowieniem z dnia 20 kwietnia 2016 r., sygn. akt II GZ 362/16 Naczelny Sąd Administracyjny po rozpoznaniu zażalenia skarżącej spółki, uchylił postanowienie z dnia 11 grudnia 2015 r. wskazując, że z akt sprawy wynika, iż zażalenie zostało nadane w [...] urzędzie pocztowym ([...]) w dniu 23 listopada 2015 r. Jednakże na kopercie zawierającej to zażalenie brak było adnotacji oraz daty, w jakiej przesyłka ta została przekazana polskiemu urzędowi pocztowemu. Z kolei to ustalenie - w ocenie NSA - było kluczowe dla przyjęcia zachowania lub uchybienia terminu do wywiedzenia zażalenia. Bez koniecznego w tej mierze przeprowadzenia postępowania dowodowego, uznanie że zażalenie złożono z przekroczeniem siedmiodniowego terminu, o którym mowa w art. 194 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm., dalej p.p.s.a.), było przedwczesne.

Zarządzeniem z dnia 16 maja 2016 r. Sąd wezwał Naczelnika Urzędu Pocztowego Warszawa 1 o wskazanie - wobec braku stempla pocztowego na korespondencji - daty przyjęcia korespondencji zagranicznej o numerze [...] (zażalenia z 23 listopada 2015 r.) do polskiego urzędu pocztowego. Pismem z dnia 30 maja 2016 r., wyznaczony operator udzielił odpowiedzi, z której wynika, że korespondencja o wskazanym powyżej numerze nadania "nadeszła z zagranicy do Urzędu Wymiany [...] w dniu 30.11. 2015 r. w ładunku pocztowym priorytetowym nr [...] sporządzonym przez Urząd Wymiany [...].".

Następnie zaskarżonym postanowieniem Sąd I instancji odrzucił zażalenie spółki wskazując, że o zachowaniu terminu do wniesienia tego zażalenia z dnia 23 listopada 2015 r. nie decydowała data nadania go w [...] urzędzie pocztowym, lecz – zgodnie ze wskazaniami postanowienia NSA z dnia 20 kwietnia 2016 r. - data przekazania przesyłki polskiemu urzędowi pocztowemu. Skoro postanowienie Sądu z dnia 30 października 2015 r. o odrzuceniu skargi zostało prawidłowo doręczone na adres pełnomocnika skarżącej do doręczeń w kraju w dniu 18 listopada 2015 r., to termin do wniesienia zażalenia upływał w dniu 25 listopada 2015 r. Tymczasem zażalenie skarżącej z dnia 23 listopada 2015 r. zostało przekazane polskiemu urzędowi pocztowemu (operatorowi wyznaczonemu) w dniu 30 listopada 2015 r., a więc z uchybieniem terminu.

Zażalenie na powyższe postanowienie złożyła spółka, zarzucając naruszenie "prawa materialnego przez nieprzyjęci zarzutów skargi", wnosząc o jego uchylenie i rozpoznanie skargi, która – jej zdaniem – skutecznie i formalnie wpłynęła do WSA w Warszawie.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie jest niezasadne.

Na wstępie należy zwrócić uwagę na to, że w rozpoznawanej sprawie Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2016r. (sygn. akt II GZ 362/16), uchylającym postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 11 grudnia 2015 r. dokonał wykładni art. 83 § 3 p.p.s.a., stwierdzając wprost, że data nadania pisma w zagranicznym urzędzie pocztowym nie ma znaczenia dla oceny, czy zachowany został termin do złożenia tego pisma, istotna jest natomiast data przekazania przesyłki przez ten urząd polskiemu urzędowi pocztowemu.

NSA wyraźnie zaznaczył, że "analiza art. 83 § 3 p.p.s.a. musi prowadzić do wniosku, iż jedynie nadanie pisma w polskim urzędzie pocztowym operatora wyznaczonego w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe albo placówce pocztowej operatora świadczącego pocztowe usługi powszechne w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej, Konfederacji Szwajcarskiej lub państwie członkowskim Europejskiego Porozumienia o Wolnym Handlu (EFTA) - stronie umowy o Europejskim Obszarze Gospodarczym lub polskim urzędzie konsularnym jest wystarczające dla uznania, że został zachowany termin do jego złożenia. Natomiast w sytuacji, gdy strona składa pismo w zagranicznym urzędzie pocztowym, niezależnie od tego, czy urząd ten znajduje się na terenie Unii Europejskiej, czy też poza jej granicami, o zachowaniu terminu nie decyduje data nadania za granicą, lecz data przekazania pisma polskiemu urzędowi pocztowemu lub polskiemu urzędowi konsularnemu Przepis art. 83 § 3 p.p.s.a. rozstrzyga tę kwestię w sposób jednoznaczny".

Uchylając zaskarżone postanowienie NSA nakazał Sądowi I instancji ustalić datę, w jakiej przesyłka zawierająca zażalenie na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 października 2015 r. (nadana w [...] urzędzie pocztowym) została przekazana polskiemu urzędowi pocztowemu. Zdaniem NSA to ustalenie jest kluczowe dla przyjęcia zachowania lub uchybienia terminu do wywiedzenia zażalenia.

Ponownie rozpoznając sprawę Sąd I instancji przeprowadził postępowanie dowodowe i ustalił, że sporne zażalenie zostało przekazane polskiemu urzędowi pocztowemu w dniu 30 listopada 2015 r. i tym samym przyjął, stosownie do wskazań NSA, że zażalenie to zostało wniesione po upływie terminu z uwagi na fakt, że ostatnim dniem terminu do jego wniesienia był dzień 25 listopada 2015 r.

Wobec powyższego Sąd I instancji w kwestii dotyczącej zachowania terminu do wniesienia zażalenia, na podstawie art. 190 zdanie pierwsze w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. związany był wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 20 kwietnia 2015 r., sygn. akt II GZ 362/16.

Zdanie pierwsze art. 190 p.p.s.a skierowane jest niewątpliwie do Sądu pierwszej instancji. Zgodnie z nim Sąd, któremu sprawa została przekazana - jak miało to miejsce w rozpatrywanym przypadku - związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Zasięg takiego rozwiązania jest jednak szerszy. W jego konsekwencji mianowicie - zgodnie z regulacją zawartą w zdaniu drugim ww. artykułu w związku z art. z art. 197 § 2 p.p.s.a. - zażalenia od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy nie można oprzeć na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. W tym sensie wykładnia prawa, o której mowa w zdaniu pierwszym art. 190 p.p.s.a., wiąże nie tylko sąd pierwszej instancji, ale także Naczelny Sąd Administracyjny rozpoznający zażalenie od orzeczenia wydanego w tej sprawie po ponownym jej rozpoznaniu ( por. postanowienie NSA z dnia 22 lutego 2012r. II GSK 184/12, Lex nr 1116264, wyrok NSA z dnia 4 września 2012r., II GSK 1092/11, Lex nr 1244479).

Związanie sądu administracyjnego oceną prawną, o jakiej mowa w art. 190 p.p.s.a. oznacza, że nie może on formułować nowych ocen prawnych, sprzecznych z wyrażonym we wcześniejszym orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego poglądem jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania. Nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego. Jak akcentuje się w orzecznictwie sądowym: "Istnienie możliwości oceny przez sąd pierwszej instancji orzeczenia sądu instancji wyższej stanowiłoby bowiem zaprzeczenie zasady dwuinstancyjności i zasad ustrojowych, wynikających z art. 176 Konstytucji RP oraz przepisów ustrojowych - art. 3 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm., art. 15 § 1 pkt 1 p.p.s.a.)." (por. uzasadnienie wyroku NSA z dnia 4 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1064/08, Lex nr 550070).

Użyte w art. 190 p.p.s.a. pojęcie "wykładni prawa" należy rozumieć jako wyjaśnienie znaczenia przepisów prawa, tak materialnego, jak i procesowego ( por. wyrok NSA z dnia 19 lipca 2012r. , II GSK 1006/11, Lex nr 1244437).

Obowiązek przyjęcia wykładni Naczelnego Sądu Administracyjnego nie ma wprawdzie charakteru bezwzględnego, bowiem orzecznictwo oraz doktryna dopuszcza od niego odstępstwa, jednak w bardzo ograniczonym zakresie, nie powodującym uszczuplenia istoty przepisu. Omawiane wyjątki mogą występować jedynie wówczas, gdy stan faktyczny sprawy ustalony w wyniku ponownego jej rozpoznania uległ tak zasadniczej zmianie, że do nowo ustalonego stanu faktycznego należy stosować przepisy prawa odmienne od wyjaśnionych przez Naczelny Sąd Administracyjny (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 1998 r., I PKN 226/98 OSNAP 1999/15 poz. 486, wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 4 grudnia 2009 r., sygn. akt II FSK 1064/08 - LEX nr 550070; z dnia 14 grudnia 2005 r., sygn. akt II OSK 342/05 - LEX nr 190953; z dnia 4 września 2007 r., sygn. akt I FSK 1130/06 - dostępne na stronie internetowej http://orzeczenia.nsa.gov.pl).), lub gdy przy niezmienionym stanie faktycznym sprawy, po wydaniu orzeczenia zmienił się stan prawny (por. B. Gruszczyński w: B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek "Postępowanie przed sądami administracyjnymi. Komentarz.", Kraków 2005, str. 481). W rozpoznawanej sprawie żadna z opisanych wyżej sytuacji nie występowała.

Mając na uwadze określone w art. 190 p.p.s.a. przesłanki związania, które w sposób jednoznaczny wyznaczają kierunek postępowania sądu pierwszej instancji, który nie posiada już, na tym etapie postępowania sądowoadministracyjnego, swobody w zakresie wykładni prawa, jak również nie może odstąpić od wskazań co do dalszego postępowania, należy stwierdzić, że WSA zgodnie z wyraźnymi wytycznymi zawartymi w uzasadnieniu postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 20 kwietnia 2016r. ustalił, że przesyłka zawierająca zażalenie spółki A. na postanowienie WSA w Warszawie z dnia 30 października 2015 r. (nadana w [...] urzędzie pocztowym) została przekazana polskiemu urzędowi pocztowemu w dniu 30 listopada 2015r. W konsekwencji Sąd I instancji związany wykładnią art. 83 § 3 p.p.s.a. zaprezentowaną ww. postanowieniu NSA zobowiązany był do przyjęcia, że zażalenie Spółki zostało wniesione po terminie, co uzasadniało jego odrzucenie na podstawie art. 178 w zw. z art. 197 § 2 p.p.s.a.

Zarzuty zażalenia, pomijające w ogóle ocenę prawną dokonaną we wcześniejszym orzeczeniu NSA, nie mogą być uwzględnione, i to nawet bez merytorycznej ich oceny.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny, na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.