Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Tomasz Świetlikowski (sprawozdawca) Sędziowie: sędzia WSA Magdalena Jankowska-Szostak sędzia WSA Barbara Ciołek po rozpoznaniu w trybie uproszczonym przy udziale Prokuratora Prokuratury Regionalnej we Wrocławiu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 grudnia 2019 r. sprawy ze skargi P. Y. na bezczynność Wojewody D. w przedmiocie wydania zezwolenia na pobyt czasowy i pracę I. stwierdza, że Wojewoda D. dopuścił się bezczynności; II. stwierdza, że bezczynność Wojewody D. ma miejsce z rażącym naruszeniem prawa; III. nakazuje Wojewodzie D. wydanie aktu kończącego postępowanie w sprawie w terminie 14 dni od otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz z aktami sprawy; IV. przyznaje od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.500 (słownie: jeden tysiąc pięćset) złotych; V. zasądza od Wojewody D. na rzecz strony skarżącej kwotę 597 (słownie: pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Przystępując do rozstrzygania, Sąd przyjął stan faktyczny i prawny sprawy j/n.

Strona skarżąca (P. Y.), wniosła skargę na bezczynność Wojewody D. (dalej: Wojewoda, organ), w związku ze sprawą z jej wniosku o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy i pracę, złożonego 2 stycznia 2018 r. Działając na podstawie art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z art. 50 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2019 r., poz. 2325 ze zm. - dalej: p.p.s.a.), zarzuciła naruszenie art. 12 § 1 w zw. z art. 35 § 3 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 ze zm. - dalej: k.p.a.), z uwagi na nieuzasadnione pozostawienie jej wniosku bez rozpoznania, mimo że braki formalne zostały uzupełnione i w sprawie istniały podstawy do wydania decyzji kończącej postępowanie oraz art. 8 § 1 k.p.a., wobec prowadzenia postępowania w sposób podważający zaufanie do organów administracji publicznej. Wniosła o zobowiązanie organu do wydania decyzji w określonym terminie; stwierdzenie, że organ dopuścił się przewlekłego prowadzenia postępowania

a przewlekłość miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa; przyznanie od organu na jej rzecz sumy pieniężnej (5.000 zł); zasądzenie kosztów postępowania; rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.

Strona skarżąca uzasadniła wnioski i zaprezentowała swoje stanowisko.

W odpowiedzi na skargę, Wojewoda wniósł o jej oddalenie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny we Wrocławiu zważył, co następuje.

Skarga na bezczynność organu w sprawie z wniosku strony skarżącej

o wydanie decyzji zezwalającej na pobyt czasowy i pracę okazała się uzasadniona.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a., kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a. Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Pojęcie "bezczynność" zostało zdefiniowane w art. 37 § 1 pkt 1 k.p.a. ("nie załatwiono sprawy w terminie określonym w art. 35 lub przepisach szczególnych ani

w terminie wskazanym zgodnie z art. 36 § 1"). Zarówno doktryna, jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że z bezczynnością organu mamy do czynienia wówczas, gdy w ustalonym przepisami terminie organ ten nie podjął żadnych czynności w sprawie lub wprawdzie prowadził postępowanie, ale - mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem w terminie decyzji, postanowienia lub innego aktu, albo nie podjął stosownej czynności materialnej (wymienionych w art. 3 § 2 pkt 1-4a p.p.s.a.). Dla oceny zasadności skargi na bezczynność nie ma przy tym znaczenia, czy i w jakim stopniu do nieterminowości działania organu przyczyniła się sama strona. Jedną z naczelnych zasad postępowania administracyjnego, wyrażoną w art. 12 § 1 i 2 k.p.a., jest zasada jego szybkości. Istota tej zasady sprowadza się do konstatacji, że organy administracji publicznej powinny działać w sprawie nie tylko wnikliwie ale

i szybko, posługując się możliwie najprostszymi środkami prowadzącymi do jej załatwienia. Zwłaszcza sprawy, które nie wymagają zbierania dowodów, informacji czy wyjaśnień, winny być załatwione niezwłocznie. Wskazać należy, że art. 35 § 1-3 k.p.a. stanowi rozwinięcie w/w zasady, zobowiązując organy administracji publicznej do załatwienia sprawy bez zbędnej zwłoki. Wymaga zaakcentowania, że - zgodnie

z powołanym przepisem - niezwłocznie winny być załatwione sprawy, które mogą być rozpatrzone w oparciu o dowody przedstawione przez stronę łącznie z żądaniem wszczęcia postępowania lub w oparciu o fakty i dowody powszechnie znane albo znane z urzędu organowi, przed którym toczy się postępowanie, bądź możliwe do ustalenia na podstawie danych, którymi rozporządza ten organ. Natomiast załatwienie sprawy wymagającej postępowania wyjaśniającego powinno nastąpić nie później niż w ciągu miesiąca a sprawy szczególnie skomplikowanej nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia wszczęcia postępowania. Podkreślić trzeba, że w myśl art. 35 § 5 k.p.a., do terminów określonych w przepisach poprzedzających nie wlicza się terminów przewidzianych w przepisach prawa dla dokonania określonych czynności, okresów zawieszenia postępowania, okresu trwania mediacji oraz okresów opóźnień spowodowanych z winy strony lub przyczyn niezależnych od organu. O każdym przypadku niezałatwienia sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. lub w przepisach szczególnych organ administracji publicznej jest obowiązany zawiadomić strony, podając przyczyny zwłoki i wskazując nowy termin załatwienia sprawy oraz pouczając o prawie do wniesienia ponaglenia (art. 36 § 1 k.p.a.). Ten sam obowiązek ciąży na organie administracji publicznej również w przypadku zwłoki

w załatwieniu sprawy z przyczyn niezależnych od organu (art. 36 § 2 k.p.a.).

Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że organ nie załatwił sprawy w terminie określonym w art. 35 k.p.a. Analiza akt administracyjnych sprawy dowodzi, że 4 stycznia 2018 r. do Wojewody wpłynął wniosek strony skarżącej

o udzielenie zezwolenia na pobyt czasowy na terytorium RP w celu wykonywania pracy; 24 września 2018 r. do organu wpłynęło - złożone przez pełnomocnika strony - ponaglenie, które - pismem z 18 października 2018 r. - zostało przekazane wraz

z odpisami akt sprawy, zgodnie z właściwością, do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców; pismem z 18 października 2018 r. organ wezwał stronę do uzupełnienia braków formalnych wniosku, tj. do osobistego stawiennictwa, dołączenia

4 sztuk aktualnych fotografii, przedstawienia ważnego dokumentu podróży, uzupełnienia formularza wniosku w części A2, A5, A17, A18 oraz części C II, dołączenia załącznika nr 1 a także informacji starosty o braku możliwości zaspokojenia potrzeb kadrowych pracodawcy; w wezwaniu pouczono stronę, że w/w dokumenty należy dostarczyć w nieprzekraczalnym terminie 7 dni od otrzymania pisma, pod rygorem pozostawienia wniosku bez rozpoznania (wezwanie skutecznie doręczono na adres pełnomocnika strony 25 października 2018 r.); 29 października 2018 r. strona stawiła się osobiście w siedzibie organu, przedłożyła do akt sprawy 4 aktualne fotografie, przedstawiła ważny dokument podróży, dołączyła informację starosty o braku możliwości zaspokojenie potrzeb kadrowych pracodawcy i załącznik nr 1, stanowiący integralną część wniosku o pobyt czasowy i pracę, na nieaktualnym formularzu; jednocześnie złożyła pismo pełnomocnika, w którym wskazano, że w formularzu wniosku w części A2, A5, A17, A18 pozostawiono puste miejsce, które należy traktować jako "BRAK"; 11 czerwca 2019 r., tj. po upływie ustawowego terminu na uzupełnienie braków formalnych wniosku, strona przedłożyła załącznik nr 1 na właściwym formularzu; pismem [...] lipca 2019 r. organ zawiadomił stronę o pozostawieniu bez rozpoznania jej wniosku z 2 stycznia 2018 r.; uzasadniał, że do dnia sporządzenia zawiadomienia o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania, cudzoziemiec nie uzupełnił braków formalnych dotyczących pozostawionych pustych rubryk wniosku; stwierdził, że inne braki formalne wniosku nie zostały uzupełnione w terminie, tj. nie został dołączony załącznik nr 1 do wniosku na obowiązującym formularzu; pismem z 1 sierpnia 2019 r. (data wpływu: 6 sierpnia 2019 r.), strona - za pośrednictwem pełnomocnika - złożyła wniosek o przywrócenie terminu do uzupełnienia braków formalnych wniosku (podniosła m.in., że wniosek został pozostawiony bez rozpoznania niezgodnie z przepisami prawa); jednocześnie, z w/w wnioskiem, strona przedłożyła formularz wniosku wypełniony w brakujących częściach; postanowieniem z [...] sierpnia 2019 r. organ odmówił stronie przywrócenia terminu; 8 i 12 sierpnia 2019 r. do organu wpłynęły złożone przez pełnomocników strony ponaglenia na niezałatwienie sprawy w terminie; pismem z 21 sierpnia 2019 r. organ przekazał ponaglenie wraz z odpisami akt sprawy - zgodnie z właściwością - do Szefa Urzędu do Spraw Cudzoziemców. Zdaniem Sądu, Wojewoda pozostaje w sprawie bezczynny wskutek nie załatwienia sprawy z wniosku strony skarżącej w terminie określonym w art. 35 k.p.a.

W ocenie Sądu, wydane przez organ [...] lipca 2019 r. zawiadomienie o pozostawieniu bez rozpoznania wniosku strony było niezasadne i przedwczesne. I tak, skoro załącznik nr 1 został przedłożony po 7-dniowym terminie ale przed pozostawieniem wniosku bez rozpoznania, organ powinien rozpoznać sprawę przyjmując, że brak formalny wniosku został uzupełniony. Odnosząc się zaś do oceny organu, że w sprawie doszło do nieuzupełnienia także innego braku formalnego, tj. przedłożenia uzupełnionego formularza wniosku w w/w części, wskazać należy, że brak ten został uzupełniony

w piśmie z 29 października 2018 r., tj. na osobnym arkuszu papieru, podpisanym przez pełnomocnika strony (adwokata).

Sąd zauważa, że mając na uwadze fakt, że strona stawiła się 29 października 2018 r. - na wezwanie - osobiście w siedzibie organu, celem uzupełnienia formularza, organ winien przedłożyć stronie formularz i wskazać części (rubryki), które wymagały uzupełnienia i sposób ich uzupełninia (pouczyć o niemożności uzupełniania formularza w osobnym piśmie). Tym bardziej, że strona stawiła się w siedzibie organu bez pełnomocnika i że - jako obywatel innego państwa - jest zapewne mniej zorientowana

w realiach prawnych a także że może mieć problemy z komunikacją w języku polskim. Powyższe wynikało - m.in. - z art. 8 § 1 (zasady zaufania do organów) i art. 9 (zasady informowania) a w konsekwencji art. 7 k.p.a. (zasady prawdy obiektywnej). Podsumowując, Sąd uznał, że nieuzasadnione (przedwczesne) pozostawienie wniosku strony skarżącej bez rozpoznania, co miało miejsce w sprawie, stanowi

o nierozpoznaniu sprawy w terminie.

Powyższe wskazuje, że - na dzień wniesienia skargi - Wojewoda pozostaje

w sprawie bezczynny, naruszając w sposób niedopuszczalny zasady i terminy określone - m.in. - w art. 35 oraz w art. 7, art. 8 i art. 9, a w konsekwencji art. 6 k.p.a.

W świetle zaistniałych w sprawie okoliczności, Sąd stwierdził, że organ dopuścił się bezczynności w prowadzonym postępowaniu (art. 149 § 1 pkt 3 p.p.s.a.), co orzeczono w pkt. I sentencji wyroku.

Biorąc zaś pod uwagę czas trwania postępowania, jak i opisaną wyżej postawę organu (a więc nie tylko niewydanie przez tak długi okres aktu - decyzji), Sąd uznał (pkt II sentencji wyroku), że bezczynność organu w prowadzonym postępowaniu miała miejsce z niewątpliwie rażącym naruszeniem prawa, przez które należy rozumieć oczywiste naruszenie obowiązku wynikającego z przepisów prawa (art. 149 § 1a p.p.s.a.). Sąd zauważył przy tym, co trzeba podkreślić, że stwierdzona bezczynność wynikała zasadniczo z postawy (zaniechań) organu.

Sytuacja, w której strona czeka tak długo, jak w rozpoznawanej sprawie, na rozstrzygnięcie organu administracji publicznej, nie da się pogodzić z regułami demokratycznego państwa prawa i jednoznacznie wskazuje na rażące naruszenie prawa. Zachowanie organu nie zasługuje na aprobatę i w sposób oczywisty podważa zaufanie jednostki do organów administracji publicznej. Sąd nakazał Wojewodzie rozstrzygnięcie sprawy zainicjowanej wnioskiem strony skarżącej w terminie 14 dni od daty otrzymania odpisu prawomocnego wyroku wraz

z aktami sprawy, zgodnie z art. 149 § 1 pkt 1 p.p.s.a. (pkt III sentencji wyroku). Na podstawie art. 149 § 2 p.p.s.a., Sąd przyznał stronie skarżącej sumę pieniężną w kwocie 1.500 zł (pkt IV sentencji wyroku). Sąd stwierdził, że kwota ta

w istocie będzie adekwatna w kontekście zaistniałych w sprawie okoliczności (opisanej wcześniej postawy organu wobec strony postępowania administracyjnego), jak

i trudności, z jakimi trzeba się zmagać nie posiadając zezwolenia na pobyt i pracę na terytorium obcego państwa. Sąd wyraża nadzieję, że konieczność wypłaty w/w kwoty zdyscyplinuje organ. W ocenie Sądu, zasądzona kwota: z jednej strony, zrekompensuje stronie skarżącej negatywne przeżycia psychiczne i krzywdy moralne związane

z bezczynnością organu oraz naruszeniem prawa do rozpoznania sprawy bez zbędnej zwłoki; z drugiej, będzie stanowiła sankcję dla organu za wadliwe zorganizowanie

i prowadzenie postępowania; po trzecie, jest potrzebna dla osiągnięcia celu orzeczenia rozstrzygnięcia skargi na bezczynność, tj. zwalczania bezczynności organu oraz jego zdyscyplinowania. Sąd uznał przy tym, że żądana przez skarżącego kwota 5.000 zł jest zbyt wygórowana. Z przedstawionych wyżej względów, Sąd - na podstawie art. 149 § 1 pkt 1 i 3,

§ 1a i § 2 p.p.s.a. - orzekł jak w pkt I - IV sentencji wyroku. O kosztach Sąd postanowił zgodnie z art. 200 w zw. z art. 205 § 2 p.p.s.a. (pkt V sentencji wyroku). Sąd orzekł w sprawie na posiedzeniu niejawnym, w postępowaniu uproszczonym, stosownie do art. 119 pkt 4 p.p.s.a., zgodnie z którym, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania.

-----------------------

5