Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Przewodniczący Sędzia NSA Jan Paweł Tarno, po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2015 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Ogólnoadministracyjnej zażalenia K. J. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 10 lutego 2015 r., sygn. akt II SA/Wa 2278/14 o odmowie wstrzymania wykonania decyzji w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia [...] czerwca 2014 r., nr [...] postanawia: oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 10 lutego 2015 r., II SA/Wa 2278/14 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie oddalił wniosek K. J. o wstrzymanie wykonania decyzji z [...] czerwca 2014 r., nr [...] w sprawie ze skargi K. J. na postanowienie Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] września 2014 r., nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] czerwca 2014 r., nr [...].

W uzasadnieniu, Sąd I instancji wskazał, że zaskarżoną decyzją organ zarządził dokonanie w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych wpisu w przedmiocie powołania dr P. B. na rektora [...] z siedzibą w W. (zwanej dalej Uczelnią) na kadencję "od 2014-02-27 do 2017-08-31".

We wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] czerwca 2014 r., nr [...] skarżąca wskazała, że Uczelnia jest stroną postępowań sądowych, o czym organ był wielokrotnie informowany przez założyciela K. J. (zmarłego [...] lutego 2014 r.). Bezprawne – w jej ocenie, posługiwanie się przez P. B. tytułem rektora jest działaniem szkodzącym studentom uczelni, samej uczelni, jej założycielowi i następcy prawnemu (czyli skarżącej).

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zaznaczył, że przedmiotem zaskarżenia w niniejszej sprawie jest postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania administracyjnego z uwagi na brak po stronie podmiotu inicjującego postępowanie przymiotu strony. Tymczasem wniosek o wstrzymanie wykonania dotyczy decyzji Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z [...] czerwca 2014 r., co do której skarżąca złożyła wniosek o stwierdzenie nieważności. Sąd podzielił utrwalony w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego pogląd, zgodnie z którym na gruncie art. 61 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.; zwanej dalej p.p.s.a.) możliwe jest wstrzymanie wykonania innych niż zaskarżony bezpośrednio do sądu akt, pod warunkiem, że akty te zostały wydane w granicach tej samej sprawy rozumianej jako sprawa w sensie materialnoprawnym. Tożsamość sprawy w takim ujęciu będą więc wyznaczały elementy stosunku prawnego wynikającego z zaskarżonego aktu, a więc przede wszystkim identyczność podmiotowa i przedmiotowa, a także identyczność podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia (zob. przykładowo postanowienia NSA: z 12 czerwca 2012 r., II FZ 441/12; z 14 maja 2014 r., II FZ 511/43; z 14 stycznia 2014 r., I OSK 3075/13).

W kontekście powyższych wywodów nie ulega wątpliwości, że decyzja, której wniosek dotyczy była wydana w innej sprawie, tj. w sprawie, w której skarżąca nie była stroną postępowania. Zatem decyzja ta nie mieści się w granicach rozpatrywanej sprawy.

W zażaleniu, K. J. wniosła o zmianę opisanego powyżej postanowienia w całości i wstrzymanie wykonania decyzji z [...] czerwca 2014 r. zarządzającej dokonanie w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych wpisu w rubryce drugiej w brzmieniu "2014-06-02" i w rubryce dziewiątej w brzmieniu "dr P. B., kadencja od 2014-02-27 do 2017-08-31", jako decyzji wydanej w granicach tej samej sprawy, z powodu prawdopodobieństwa wyrządzenia znacznej szkody i spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Skarżąca jako następca prawny zmarłego syna – założyciela Uczelni – była stroną postępowania zakończonego wydaniem decyzji z [...] czerwca 2014 r., a jedynie na skutek błędnego działania organu, bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa doszło do pominięcia skarżącej jako strony postępowania. W chwili śmierci jej syna brak było rektora uczelni i tym samym organu uprawnionego do jej reprezentacji.

Na podstawie art. 80 ust. 1 ustawy z 27 lipca 2005 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. z 2012 r. poz. 572 ze zm.), organy jednoosobowe uczelni niepublicznej i ich zastępców powołuje i odwołuje założyciel lub organ wskazany w statucie, po zasięgnięciu opinii senatu uczelni. Statut Uczelni zastrzega powyższe uprawnienia dla założyciela.

Zgodnie z § 7 ust. 5 pkt 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 29 września 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia oraz szczegółowego trybu udostępniania rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych (Dz. U. Nr 207, poz. 1234 ze zm.; zwanego dalej rozporządzeniem), podstawą dokonania zmiany w rejestrze w sprawie powołania rektora jest rozstrzygnięcie założyciela uczelni. Skarżąca – jako następca prawny założyciela uczelni nie powołała P. B. na rektora uczelni. Organ wszczął postępowanie w sprawie zmian w rejestrze na podstawie wniosku nieuprawnionej osoby, a postępowanie prowadził bez udziału następcy prawnego założyciela Uczelni, któremu nie doręczono również decyzji.

Powyższe działanie organu bez podstawy prawnej i z rażącym naruszeniem prawa nie może stanowić podstawy odmowy wstrzymania decyzji. Wniosek o wstrzymanie wykonania ww. decyzji uzasadniony jest niebezpieczeństwem wyrządzenia znacznej szkody oraz spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Uczelnia jest stroną postępowań sądowych i kwestia prawidłowej reprezentacji odgrywa zasadniczą i kluczową rolę dla ich przebiegu i skutków. Bezprawne posługiwanie się przez P. B. na podstawie rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych tytułem rektora umożliwia mu dostęp do środków finansowych uczelni i jest działaniem szkodzącym studentom, Uczelni, jej założyciela i następcy prawnego. W okresie sprawowania funkcji rektora przez P. B. doszło również do zadłużenia Uczelni i działań na szkodę interesu publicznego.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie mogło odnieść zamierzonego skutku.

Zgodnie z § 5 ust. 2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 29 września 2011 r. w sprawie sposobu prowadzenia oraz szczegółowego trybu udostępniania rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych, wpis w rejestrze polega na wprowadzeniu do systemu informatycznego danych zawartych w decyzji zarządzającej wpis w rejestrze, z dniem jej wydania. Rejestr prowadzi się w systemie informatycznym (§ 2 ust. 1 rozporządzenia). Dane zawarte w rejestrze udostępnia się m.in. przez otwarty dostęp do zawartości rejestru (§ 9 ust. 1 rozporządzenia).

Jak wynika z rejestru uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych prowadzonego przez Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego w systemie POL-on (formularz dostępny pod adresem https://polon.nauka.gov.pl/rejestr-uczelni-niepublicznych), wpisu dokonano [...] czerwca 2014 r.

Jak podkreśla się w orzecznictwie sądowoadministracyjnym, art. 61 § 3 p.p.s.a. może znaleźć zastosowanie, tylko jeżeli decyzja będąca przedmiotem skargi nie została jeszcze wykonana (por. postanowienie NSA z 16 kwietnia 2004 r., OZ 26/04). W sytuacji gdy decyzja została już wykonana, wniosek o wstrzymanie jej wykonania staje się bezprzedmiotowy. Skoro bowiem postanowienie Sądu ma uchronić stronę przed skutkami wykonania decyzji, to jej wykonanie niweczy cel zastosowania instytucji przewidzianej w art. 61 § 3 (por. postanowienia NSA z 9 czerwca 2010 r., I OZ 410/2010 i z 6 września 2011 r., I OZ 625/2011, cyt. za T. Woś, red., w: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Wyd. V, komentarz do art. 61, teza 31).

Ponadto, postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z [...] czerwca 2014 r. jest rozstrzygnięciem o charakterze procesowym – dotyczącym oceny posiadania przymiotu strony przez skarżącą – a więc nie rozstrzyga merytorycznie sprawy w przedmiocie zarządzenia dokonania wpisu w rejestrze uczelni niepublicznych i związków uczelni niepublicznych. Oznacza to, że nie ma tożsamości przedmiotu sprawy, który pozwalałby uznać, że decyzja z [...] czerwca 2014 r. znajduje się w granicach sprawy o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności tej decyzji.

Na obecnym etapie Wojewódzki i Naczelny Sąd Administracyjny orzekają wyłącznie w przedmiocie istnienia przesłanek do wstrzymania wykonania decyzji z [...] czerwca 2014 r. Zatem, merytoryczne argumenty skarżącej związane z zasadnością jej skargi nie mogły zostać wzięte pod uwagę.

Mając powyższe na uwadze, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w zw. z art. 197 § 2 Prawa o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, postanowił jak w sentencji.