Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Góra – Błaszczykowska (spr.), Sędzia WSA Piotr Borowiecki, Sędzia WSA Stanisław Marek Pietras, po rozpoznaniu w trybie uproszczonym w dniu 3 lipca 2019 r. sprawy ze skargi [...] na decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia [...] listopada 2018 r. nr [...] w przedmiocie odmowy wyłączenia stosowania przepisów oddala skargę

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją nr [...] z dnia [...] listopada 2018 r. wydaną na podstawie art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2018 r. poz. 132, ze zm.), odmówił wyłączenia stosowania wobec wnioskodawcy B. Ś. art. 15c, art. 22a i art. 24a tej ustawy.

Do wydania powyższej decyzji doszło w następującym stanie faktycznym i prawnym:

B. Ś. wnioskiem z dnia [...] września 2017 r. wystąpił do Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji o zastosowanie wobec niego art. 8a ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (ówcześnie obowiązujący jako D.U. 2016, poz.708 ze zm.).

W uzasadnieniu wniosku opisał przebieg służby B. Ś., który zawodową służbę wojskową rozpoczął [...] września 1978 r. W okresie od dnia [...] października 1987 r. do dnia [...] września 1988 r. odbył kurs oficerski w Centrum Szkolenia Wojsk Ochrony Pogranicza, zaś od dnia [...] maja 1991 r. do [...] marca 1994 r., ww. pełnił służbę na stanowisku zastępcy naczelnika Wydziału Kontroli Ruchu Granicznego w [...] Oddziale Straży Granicznej. Następnie od dnia [...] marca 1994 r. do dnia [...] czerwca 1999 r. był naczelnikiem ww. wydziału. W dniu [...] czerwca 1999 roku objął stanowisko Komendanta Granicznej Placówki Kontrolnej Straży Granicznej w Medyce, które zajmował do momentu nabycia praw emerytalnych. Pan B. Ś. został zwolniony ze służby [...] lutego 2009 roku. Ww. pełniąc służbę w Straży Granicznej został wyróżniony Brązowym oraz Srebrnym Krzyżem Zasługi, a także Złotym Medalem za Zasługi dla Obronności Kraju oraz Odznaką Straży Granicznej. Ponadto, wielokrotnie otrzymywał premie w formie nagród pieniężnych.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją z dnia [...] listopada 2018 roku o numerze [...] odmówił wyłączenia stosowania wobec B.Ś. art. 15c, art. 22a i art. 24a w.w. ustawy.

W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w tym artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

W sprawie ustalono natomiast, że strona została zwolniona ze służby w B. Oddziale Straży Granicznej z dniem [...] lutego 2009 r. i ma ustalone prawo do emerytury, której wysokość ustalono z uwzględnieniem odpowiednio art. 15c ustawy zaopatrzeniowej.

Z pisma z dnia [...] lutego 2017 r. Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu tj. informacji o przebiegu służby Nr [...] wynika, że wnioskodawca pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b ustawy zaopatrzeniowej, w okresie od dnia [...] października 1979 r. do dnia [...] września 1987 r. oraz od dnia [...] września 1988 r. do dnia [...] lipca 1990 r.

W sprawie ustalono zatem, że B. Ś. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 9 lat, 10 miesięcy i 26 dni, a jego całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat, 5 miesięcy i 5 dni.

Z kopii akt osobowych o sygn. [...], przekazanych pismem z dnia [...] grudnia 2017 r. znak [...] przez Instytut Pamięci Narodowej – Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu nie wynika, aby B. Ś. nierzetelnie wykonywał zadania i obowiązki w okresie pełnienia służby po dniu 12 września 1989 r. Komendant Główny Straży Granicznej w piśmie z dnia [...] marca 2018 r. przekazał informacje, dotyczące przebiegu służby ww. funkcjonariusza. Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów wynika, że były funkcjonariusz po dniu 12 września 1989 r. rzetelnie wykonywał zadania i obowiązki. B. Ś., pełniąc służbę w Straży Granicznej, był wielokrotnie wyróżniany oraz otrzymywał zwiększony dodatek służbowy do uposażenia. Wnioskujący wyróżniony został m.in. nadaniem Brązowego Krzyża Zasługi i Srebrnego Krzyża Zasługi, Złotego Medalu za Zasługi dla Obronności Kraju oraz otrzymał Odznakę Straży Granicznej. Na podstawie załączonych materiałów ustalono, że dwukrotnie obniżono wnioskującemu dodatek służbowy do uposażenia. Jednocześnie wskazano, iż w aktach sprawy brak jest informacji o prowadzonych postępowaniach karnych lub karno-skarbowych. Brak jest również dokumentów wprost odnoszących się do zdarzeń z narażeniem zdrowia i życia, jednakże wskazano, że czynności służbowe prowadzone przez stronę mogły świadczyć o zaistnieniu takich zdarzeń.

Minister podkreślił, iż na podstawie art. 8a ustawy zaopatrzeniowej minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: 1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz 2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Wskazane w ww. artykule przesłanki muszą być spełnione łącznie.

Minister wskazał, że przy rozstrzyganiu spraw z zakresu art. 8a ustawy zaopatrzeniowej, znaczenie fundamentalne ma fakt, że zawiera on w istocie dwie przesłanki formalne, których spełnienie otwiera możliwość zastosowania go względem konkretnej osoby, jednakże nakłada także na organ obowiązek weryfikacji, czy rozpatrywana sprawa stanowi szczególnie uzasadniony przypadek. Wyłącznie w takiej sytuacji ustawodawca dopuszcza możliwość wyłączenia względem wnioskującego stosowania przepisów ogólnych, to jest art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy zaopatrzeniowej.

W skardze na powyższą decyzję Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie B.Ś. wniósł o jej uchylenie, i zarzucił rażącą obrazę art. 8a ustawy zaopatrzeniowej. Zaznaczył, że krótkotrwała służba może obejmować okres kilku lat w zależności od okoliczności sprawy i należy rozpatrywać ją indywidualnie. Rzetelne wykonywanie zadań oznacza wykonywanie ich w sposób odpowiadający wymaganiom, sumiennie. Zarzucił również niewłaściwe zastosowanie art. 7 i 77 k.p.a. poprzez nie uwzględnienie powoływania skarżącego na coraz wyższe stanowiska służbowe, odznaczenie Brązowym Krzyżem Zasługi, Srebrnym Krzyżem Zasługi, Złotym Medalem Za Zasługi dla Obronności Kraju oraz Odznaką Straży Granicznej.

Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. W ocenie organu w sprawie nie został naruszony żaden z przepisów prawa materialnego, ani postępowania administracyjnego. Nie zostały również popełnione błędy w ustaleniach faktycznych, które mogłyby mieć wpływ na rozstrzygnięcie, jak również nie została naruszona zasada swobodnej oceny materiału dowodowego.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym w świetle paragrafu drugiego powołanego wyżej artykułu kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Innymi słowy, wchodzi tutaj w grę kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi, nie zaś według kryteriów odnoszących się do słuszności rozstrzygnięcia.

Sąd Administracyjny rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r., poz. 1369 ze zm.).

Oceniając zaskarżone rozstrzygnięcie w świetle wskazanych wyżej kryteriów, Sąd stwierdził, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Ustawa z [...] grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) przewiduje obniżenie emerytur i rent inwalidzkich wszystkim funkcjonariuszom, którzy pozostawali w służbie przed dniem [...] stycznia 1999 r. i którzy w okresie od dnia [...] lipca 1944 r. do dnia [...] lipca 1990 r. pełnili służbę w wymienionych w ustawie instytucjach i formacjach (tzw. służba na rzecz państwa totalitarnego). Obniżeniu podlegają także renty rodzinne, pobierane po funkcjonariuszach, którzy taką służbę pełnili.

Zgodnie z art. 15c ust. 1 powołanej ustawy, w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i która pozostawała w służbie przed dniem [...] stycznia 1999 r., emerytura wynosi: (1) 0% podstawy wymiaru - za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b; (2) 2,6% podstawy wymiaru - za każdy rok służby lub okresów równorzędnych ze służbą, o których mowa w art. 13 ust. 1 pkt 1, 1a oraz 2-4.

Przepisy art. 14 i art. 15 ust. 1-3a, 5 i 6 stosuje się odpowiednio. Emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b (ust. 2). Wysokość emerytury ustalonej zgodnie z ust. 1 i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości emerytury, zgodnie z ust. 1-3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1 (ust. 4). Przepisów ust. 1 - 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie do art. 22a ust. 1 omawianej ustawy w przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, rentę inwalidzką ustaloną zgodnie z art. 22 zmniejsza się o 10% podstawy wymiaru za każdy rok służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Przy zmniejszaniu renty inwalidzkiej okresy służby, o której mowa w art. 13b, ustala się z uwzględnieniem pełnych miesięcy.

W przypadku osoby, która pełniła służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b, i została zwolniona ze służby przed dniem 1 sierpnia 1990 r. rentę inwalidzką wypłaca się w kwocie minimalnej według orzeczonej grupy inwalidzkiej (ust. 2). Wysokość renty inwalidzkiej, ustalonej zgodnie z ust. 1, nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej renty z tytułu niezdolności do pracy wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ogłoszonej przez Prezesa Zakładu Ubezpieczeń Społecznych (ust. 3). W celu ustalenia wysokości renty inwalidzkiej, zgodnie z ust. 1 i 3, organ emerytalny występuje do Instytutu Pamięci Narodowej - Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu z wnioskiem o sporządzenie informacji, o której mowa w art. 13a ust. 1. Przepisy art. 13a stosuje się odpowiednio (ust. 4).

Przepisów ust. 1 i 3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego (ust. 5).

Stosownie do treści art. 8a ust. 1 powołanej ustawy, minister właściwy do spraw wewnętrznych, w drodze decyzji, w szczególnie uzasadnionych przypadkach, może wyłączyć stosowanie art. 15c, art. 22a i art. 24a w stosunku do osób pełniących służbę, o której mowa w art. 13b, ze względu na: (1) krótkotrwałą służbę przed dniem 31 lipca 1990 r. oraz (2) rzetelne wykonywanie zadań i obowiązków po dniu 12 września 1989 r., w szczególności z narażeniem zdrowia i życia. Do osób, o których mowa w ust. 1, stosuje się odpowiednio przepisy art. 15, art. 22 i art. 24 (ust. 2).

Wskazane przesłanki powinny być spełnione łącznie i jednocześnie uprawdopodobnione.

Decyzje wydawane przez organ na podstawie ww. przepisu mają charakter decyzji uznaniowych, gdyż określone w nim przesłanki nie są jednoznaczne i pozostawiają organowi swobodę dokonania ich oceny, oczywiście na podstawie ustalonego stanu faktycznego sprawy znajdującego potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym.

Ze zgromadzonego w niniejszej sprawie materiału dowodowego, w tym z przekazanej przez Instytut Pamięci Narodowej - Komisję Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Informacji o przebiegu służby wynika, że B. Ś. pełnił służbę na rzecz totalitarnego państwa przez okres 9 lat, 10 miesięcy i 26 dni, a całkowity okres służby ww. wynosi 30 lat, 5 miesięcy i 5 dni. Został on zwolniony ze służby w Placówce Kontrolnej Straży Granicznej w [...] w dniu [...] lutego 2009 roku z uwagi na nabycie uprawnień emerytalnych.

Zdaniem Sądu, okres 9 lat, 10 miesięcy i 26 dni służby na rzecz totalitarnego państwa nie jest i nie może być uznany za krótkotrwały, nawet w porównaniu do całkowitego okresu służby skarżącego. W tej sytuacji nie może być wzięty pod uwagę rodzaj służby, osiągnięcia skarżącego, ani przyznane mu ordery i odznaczenia. Zdaniem Sądu, orzekającego w sprawie niniejszej, przesłanka krótkotrwałości musi być spełniona po to, aby w ogóle można oceniać zaistnienie pozostałych przesłanek, skoro, jak powiedziano na wstępie, muszą być one spełnione łącznie. Brak spełnienia przesłanki krótkotrwałości służby na rzecz totalitarnego państwa, uniemożliwia badanie i wzięcie pod uwagę zaistnienia pozostałych.

Zatem organ zasadnie stwierdził, że wobec skarżącego nie ma możliwości wyłączenia stosowania art. 15c, art. 22a i art. 24c ww. ustawy.

Reasumując stwierdzić należy, że zaskarżona decyzja z dnia [...] listopada 2018 r. odmawiająca wyłączenia stosowania wobec skarżącego art. 15c, art. 22a i art. 24a ustawy o zapatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) nie narusza prawa, a zarzuty skargi nie zasługują na uwzględnienie.

Mając powyższe na względzie, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Warszawie orzekł jak w sentencji wyroku na podstawie art. 151 P.p.s.a.