Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: Sędzia NSA Danuta Oleś, , , po rozpoznaniu w dniu 24 września 2025 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia W.S. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 2 czerwca 2025 r. sygn. akt I SA/Gl 519/25 odmawiające wstrzymania wykonania zaskarżonego postanowienia w sprawie ze skargi W.S. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z dnia 21 lutego 2025 r. nr [...] w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w części dotyczącej określenia wysokości zwrotu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2019 r. postanawia oddalić zażalenie.

Postanowieniem z 2 czerwca 2025 r., sygn. akt I SA/Gl 519/25, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach, działając na podstawie art. 61 § 3 i 5 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), odmówił W.S. wstrzymania wykonania postanowienia Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 21 lutego 2025 r. w przedmiocie nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w części dotyczącej określenia wysokości zwrotu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2019 r.

Przedstawiając motywy podjętego rozstrzygnięcia Sąd pierwszej instancji podał, że nie każdy akt lub czynność może podlegać wstrzymaniu wykonania. Wniosek o wstrzymanie wykonalności może bowiem dotyczyć jedynie takich aktów lub czynności, które nadają się do wykonania. Przedmiotem wniosku o wstrzymanie wykonania jest bowiem postanowienie dotyczące nadania rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji nieostatecznej w części dotyczącej określenia wysokości zwrotu podatku od towarów i usług za poszczególne miesiące 2019 r. Jest to akt prawny o charakterze procesowym, wydany w celu wykonania obowiązków wynikających z innego aktu administracyjnego – w niniejszym przypadku decyzji organu podatkowego, której przedmiotem jest m.in. określenie wysokości zwrotu podatku od towarów i usług. Orzeczenie to nie wywołuje tym samym skutków o charakterze materialnoprawnym i ogranicza się w swojej istocie do stwierdzenia natychmiastowej wykonalności uprzednio wydanej decyzji nakładającej na stronę określone obowiązki.

W zażaleniu na powyższe postanowienie, skarżący wniósł o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji (pisownia oryginalna) Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Katowicach z 21 lutego 2025 r., ewentualnie uchylnie zaskarżonego postanowienia Sądu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. art. 145 § 1 pkt c) w zw. z art. 61 § 3 p.p.s.a. poprzez błędne przyjęcie, że wstrzymanie wykonania decyzji nie jest uzasadnione tym, że zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków, podczas gdy wykonanie decyzji spowoduje niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody,

2. art. 145 § 1 pkt c) w zw. z art. 80 K.p.a. poprzez dowolną i ukierunkowaną rażąco jednostronnie, a nie swobodną i wszechstronną ocenę materiału dowodowego, a także poprzez błędne i niezgodne z prawdą obiektywną ustalenie stanu faktycznego prowadzące do oparcia rozstrzygnięcia na ocenach zamiast na dowodach w przedmiocie ustalenia przez Sąd iż nie zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody i trudnych do odwrócenia skutków, co powoduje, że Sąd dokonał powierzchownej i do tego czynionej na tle niedostatecznie skumulowanego i rozważonego materiału dowodowego oceny swobodnej, logicznej, obiektywnej i uwzględniającej zasady doświadczenia życiowego.

W uzasadnieniu zażalenia została przedstawiona sytuacja majątkowa skarżącego oraz opisano sposób prowadzenia przez niego działalności gospodarczej.

Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 61 § 1 p.p.s.a., wniesienie skargi nie wstrzymuje wykonania aktu lub czynności. Po przekazaniu sądowi skargi sąd może na wniosek skarżącego wydać postanowienie o wstrzymaniu wykonania w całości lub w części aktu lub czynności, o których mowa w § 1, jeżeli zachodzi niebezpieczeństwo wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków.

Przesłanki w postaci wyrządzenia znacznej szkody lub spowodowania trudnych do odwrócenia skutków należy wiązać z sytuacją, która może powstać, gdy zaskarżony do sądu akt administracyjny zostanie wykonany, a następnie na skutek uwzględnienia skargi akt ten zostanie wzruszony.

Przez wykonanie aktu administracyjnego należy rozumieć spowodowanie w sposób dobrowolny lub doprowadzenie w trybie przymusu państwowego (egzekucji administracyjnej) do takiego stanu rzeczy, który jest zgodny z rozstrzygnięciem zawartym w danym akcie. Wstrzymanie wykonania dotyczy więc sytuacji, gdy zaskarżony akt wywołuje skutki materialnoprawne. Konieczne jest zatem by zaskarżony akt nadawał się do wykonania tzn. by można było na jego podstawie zobowiązać adresata aktu do określonego zachowania lub powstrzymania się od wskazanego zachowania. W sytuacji kiedy akt takich skutków nie wywiera nie podlega on wykonaniu, a orzeczenie o wstrzymaniu jego wykonania staje się bezcelowe.

Jak wynika z akt sprawy 10 września 2024 r. Naczelnik Mazowieckiego Urzędu Celno-Skarbowego w Warszawie wydał decyzję, w której określił skarżącemu wysokość zobowiązania w podatku od towarów i usług, wartość nadwyżki podatku naliczonego nad należnym za poszczególne miesiące 2019 r. Następnie postanowieniami z 11 i 24 października i 2024 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego w Z. nadał rygor natychmiastowej wykonalności wskazanej wyżej decyzji Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. W odniesieniu do postanowienia z 24 października 2024 r. skarżący złożył zażalenie, a następnie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Katowicach postanowieniem z 21 lutego 2025 r. utrzymał w mocy postanowienie organu pierwszej instancji. Powyższe postanowienie organu odwoławczego stało się przedmiotem skargi do WSA w Gliwicach.

Niewątpliwie celem nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności jest niezwłoczne wdrożenie nieostatecznej decyzji w życie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego podzielić należy stanowisko Sądu pierwszej instancji, że kontrolowane postanowienie dotyczące nadania decyzji pierwszoinstancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności, w takiej sytuacji jak w niniejszej sprawie, nie może wywołać niebezpieczeństw o jakich mowa w art. 61 § 3 p.p.s.a. Dodatkowo wskazać należy, że nadanie decyzji pierwszoinstancyjnej rygoru natychmiastowej wykonalności traci moc w momencie, gdy decyzja ta staje się ostateczna. Bowiem w chwili uzyskania przymiotu ostateczności decyzja taka stanie się wykonalna z mocy prawa. A z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Jak wynika bowiem z akt sprawy (odpowiedz organu na skargę, str. 6) decyzja Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w W. z 10 września 2024 r, stała się ostateczna w momencie wydania przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Warszawie decyzji z 12 grudnia 2024 r. utrzymującej w mocy ww. decyzję z 10 września 2024 r.

Końcowo Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje, że pełnomocnik skarżącego w zażaleniu nagminnie wskazuje, że zaskarżonym aktem, o którego wstrzymanie wnosi, jest decyzja, gdy w przedmiotowej sprawie jest to postanowienie organu. Jednocześnie całkowicie chybiony okazał się zarzut naruszenia przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Wskazać należy, że stosownie do art. 2 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej przepisy ustawy stosuje się do podatków, opłat oraz niepodatkowych należności budżetu państwa oraz budżetów jednostek samorządu terytorialnego, do których ustalania lub określania uprawnione są organy podatkowe. Rozpoznawana sprawa bezsprzecznie należy do spraw podatkowych, co determinuje stosowanie wyłącznie przepisów Ordynacji podatkowej.

W tej sytuacji uznać należy, że zaskarżone postanowienie Sądu pierwszej instancji jest zgodne z prawem. Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji.