Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Rzeszowie w składzie następującym: Przewodniczący SWSA Maciej Kobak Sędziowie WSA Krystyna Józefczyk NSA Stanisław Śliwa /spr./ Protokolant specjalista Anna Mazurek - Ferenc po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 lipca 2019 r. sprawy ze skarg P. P. i M. W. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia [...] lutego 2019 r. nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry -skargi oddala-

Zaskarżoną decyzją z dnia [...] lutego 2019 r. nr [....] Dyrektor Izby Administracji Skarbowej (DIAS) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego (NUCS) w [...] z dnia [...] lipca 2018 r. nr [...] o wymierzeniu kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automacie poza kasynem gry.

W dniu 9 marca 2016 r. funkcjonariusze celni przeprowadzili w lokalu "[...]" położonym w U., należącym do W. W. prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą: Sklep [...], W. W. kontrolę w zakresie przestrzegania przepisów ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (Dz. U. z 2018 r. poz. 165), zwanej dalej "u.g.h.". W jej trakcie stwierdzono, że w lokalu tym znajduje się m. in. urządzenie APOLLO GAMES nr [....]. Oględziny oraz przeprowadzony eksperyment procesowy wykazały, że jest to urządzenie elektroniczne, umożliwiające rozgrywanie gier, w wyniku których grający ma możliwość uzyskania wygranych rzeczowych w postaci punktów przedłużających grę bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze, a także możliwość rozpoczęcia nowej gry poprzez wykorzystanie wygranej rzeczowej (punktów) uzyskanej w poprzedniej grze oraz realizuje wypłaty w postaci środków pieniężnych. Urządzenie to wyposażone jest w element pozwalający na wypłatę środków pieniężnych (hopper). W celu rozpoczęcia rozgrywania gier konieczne jest zakredytowanie urządzenia poprzez wprowadzenie banknotów do akceptora banknotów. Przebieg gier ma charakter losowy, a uzyskane wyniki są nieprzewidywalne i niezależne od woli i zręczności grającego. Zatrzymanie w zamierzonym układzie przez gracza obracających się bębnów z kolorowymi symbolami z prędkością wielokrotnie przekraczającą ludzką percepcję jest niemożliwe do przewidzenia. Wynik gry uzależniony jest wyłącznie od przypadku. Powyższe dane potwierdziła opinia Wydziału Laboratorium Celne Izby Celnej w [...]. W oparciu o te informacje NUCS w [...] uznał, że przedmiotowe urządzenie to automat do gier w rozumieniu art. 2 u.g.h. Organ uzyskał umowę w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych, zawartą w dniu 2 stycznia 2015 r. pomiędzy zleceniodawcą tj. A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] a zleceniobiorcą: [...] s.c. P. P., M. W., której przedmiotem jest: świadczenie usług transportowych, pobieranie gotówki z urządzeń oraz prowadzenie stałego serwisu urządzeń zapewniającego utrzymanie ich w dobrym stanie technicznym. Umowę tę zawarto na czas nieokreślony, a za świadczone usługi ustalono wynagrodzenie ryczałtowe liczone od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia w kwocie 200 zł brutto miesięcznie. NUCS, na podstawie umowy dzierżawy z dnia 31 maja 2015 r. ustalił, że jej przedmiotem jest dzierżawa części lokalu, umożliwiająca zainstalowanie urządzeń do gier, na których dzierżawca – A. sp. z o.o. będzie prowadzić działalność gospodarczą. Dzierżawca winien płacić wydzierżawiającemu tj. W. W. czynsz w wysokości 500 zł, płatny od chwili uruchomienia urządzeń do miesiąca, w którym przestaną być one eksploatowane. Biorąc to pod uwagę, jako urządzającego gry na wskazanym wyżej automacie poza kasynem gry organ I instancji uznał wszystkich wspólników spółki cywilnej [...] s.c. tj. M. W. i P. P. Spółka cywilna nie ma bowiem zdolności prawnej i nie może być podmiotem praw i obowiązków w postępowaniu administracyjnym, a w konsekwencji adresatem decyzji w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Zdaniem organu, działalność gospodarcza w zakresie serwisu urządzeń do gier stanowi przedmiot wspólnej działalności wspólników spółki cywilnej. Dlatego sprawa o ukaranie za naruszenie przepisów u.g.h. w ramach spółki cywilnej jest jedną sprawą administracyjną dotyczącą wspólnego naruszenia dokonanego podczas nielegalnego urządzania gier hazardowych. W ocenie NUCS, wspólnicy spółki cywilnej [...] aktywnie uczestniczyli w procesie urządzania gier w lokalu "[...]" w U. W ramach bowiem prowadzonej działalności gospodarczej za pośrednictwem zatrudnionego pracownika prowadzili stały serwis wstawionego do lokalu automatu, zapewniający utrzymanie go w dobrym stanie technicznym. Dokonywali niezbędnych napraw, otwierali za pomocą posiadanych kluczy i opróżniali z pieniędzy wrzuconych przez grających. Sporządzali też protokoły wyjęcia gotówki według ściśle określonego wzoru, a wyjęte z automatu pieniądze wpłacali na wskazany przez B. sp. z o.o. rachunek bankowy, po uprzednim pomniejszeniu o kwotę czynszu należnego władającemu lokalem. Wykonywali także szereg innych, wynikających z zawartej umowy czynności, wykraczających poza zwykły serwis urządzeń.

Na tej podstawie NUCS w [....], decyzją z dnia [...] lipca 2018 r., wymierzył solidarnie M. W. i P. P. jako wspólnikom byłej spółki cywilnej [...] karę pieniężną w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie APOLLO GAMES nr [...] w lokalu "[...]" w U. Organ zaznaczył, że zastosowano w sprawie art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017 r. Ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88), która dokonała zmiany treści tego przepisu nie przewidziała bowiem jednocześnie przepisów przejściowych w zakresie postępowań prowadzonych w oparciu o taką podstawę. W ocenie organu, niemożliwe było zatem zastosowanie nowej regulacji, bowiem stwierdzone naruszenie przepisów u.g.h. zakończyło się w dniu kontroli i zatrzymania automatu, a zatem zdarzenie to nie trwało po wejściu w życie nowej ustawy.

Odrębne odwołania o tożsamej treści od wskazanej wyżej decyzji złożyli M. W. oraz P. P. Zarzucili skierowanie jej do osoby nie będącej stroną w sprawie tj. naruszenie art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej, a to z uwagi na to, że na mocy orzeczenia sądowego z 8 grudnia 2016 r. doszło do przekształcenia spółki cywilnej w spółkę jawną tj. [...] sp. j. Skoro więc w trakcie postępowania doszło do przekształcenia podmiotu, to jako strona winna być uznana wymieniona spółka jawna. Podnieśli także zarzut błędnego ustalenia, że urządzali gry hazardowe, podczas gdy świadczyli wyłącznie usługę serwisową.

DIAS, wspomnianą na wstępie decyzją z dnia [...] lutego 2019 r., utrzymał w mocy decyzję organu I instancji podzielając stanowisko co do zastosowania art. 89 u.g.h. w dotychczasowym brzmieniu. Jako dodatkowy argument DIAS podniósł fakt, że jest to regulacja względniejsza dla strony skarżącej. Organ zwrócił też w tym zakresie uwagę na art. 69 § 3 Ordynacji podatkowej, wskazujący na zasadność wydania w sprawie decyzji według stanu prawnego obowiązującego w dniu ujawnienia zdarzenia oraz istniejącego w tym dniu stanu faktycznego. DIAS uznał, że w świetle zgromadzonego materiału dowodowego urządzenie APOLLO GAMES umożliwiało prowadzenie gier na automacie, których istotne prawnie elementy ujęte zostały w art. 2 ust. 3 u.g.h. Jest bowiem urządzeniem elektronicznym, a urządzane na nim gry mają charakter losowy, zawierając jednocześnie element losowości, a grający ma możliwość uzyskania zarówno wygranej pieniężnej, jak i rzeczowej. Gry organizowane zaś były w celach komercyjnych. Organ odwoławczy podzielił też ustalenia NUCS odnośnie do tego, że M. W. i P. P. jako wspólnicy spółki cywilnej [...] swoimi działaniami w pełni wypełniali znamiona pojęcia "urządzania gier", bowiem wykorzystując prowadzoną działalność gospodarczą współdziałali na podstawie zawartej umowy z dnia 2 stycznia 2015 r. z B. sp. z o.o. w procesie urządzania gier na tym automacie. Zdaniem DIAS, umowa ta była elementem przedsięwzięcia, w ramach którego A. sp. z o.o. udostępniała graczom należące do niej automaty do gier, w tym ten, którego dotyczy niniejsza sprawa i odpowiedzialna była za logistyczną stronę tego przedsięwzięcia, korzystając w tym zakresie z usług [...] s.c. Wszyscy uczestnicy tego przedsięwzięcia w celu zapewnienia sobie korzyści wspólnie organizowali działalność polegającą na udostępnianiu urządzeń do gier graczom poza kasynem gry, zapewnieniu nieprzerwanego, prawidłowego funkcjonowania tych urządzeń oraz dystrybucji uzyskanych w ten sposób środków pieniężnych. Zdaniem DIAS, słusznie organ I instancji przyjął, ż sankcję za naruszenie przepisów u.g.h. powinni ponieść wspólnicy byłej spółki cywilnej, nie zaś sama spółka. Słusznie także zastosowano zasadę odpowiedzialności solidarnej, a to z mocy art. 91 Ordynacji podatkowej i art. 369 Kodeksu cywilnego. Odnosząc się do zarzutu odwołania DIAS podniósł, że powyższa sankcja dotyczy czynności podejmowanych przez wspólników spółki cywilnej w ramach wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego. Tym samym, późniejsze przekształcenie spółki cywilnej w spółkę jawną nie ma żadnego znaczenia dla prowadzonych w tym zakresie postępowań.

M. W. i P. P. wnieśli do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Rzeszowie odrębne, ale tożsame w treści skargi na decyzję DIAS z dnia [...] lutego 2019 r. wnoszące o jej uchylenie i stwierdzenie nieważności lub umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego. Skargi podnoszą zarzut nieważności określony w art. 247 § 1 pkt 5 Ordynacji podatkowej tj. skierowanie decyzji do osoby niebędącej stroną w sprawie, jak też wymierzenie kary bez wskazania definicji legalnej "urządzający", co stanowi zaprzeczenie wszystkim wartościom konstytucyjnym. Może to bowiem powodować dowolność w zakresie karania, co jest sprzeczne z zasadą państwa prawa.

DIAS w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, przytaczając argumentację uzasadnienia kwestionowanej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Kontrolą Sądu w niniejszej sprawie objęta została decyzja administracyjna, która mieści się w zakresie przedmiotowym takiej kontroli z mocy brzmienia art. 3 § 2 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.), zwanej w dalszej części "P.p.s.a.". Analizy tego aktu sąd dokonuje przy uwzględnieniu kryterium zgodności z prawem, a to w świetle art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2018 r. poz. 2107 ze zm.), a zatem biorąc pod uwagę kwestię zachowania przez rozpoznające sprawę organy przepisów procesowych, jak i określonych regulacji materialnoprawnych. Eliminacja z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji następuje w razie stwierdzenia przez sąd któregoś z rodzaju naruszeń, o których mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lub pkt 2 P.p.s.a. Natomiast brak zasadności skargi skutkuje koniecznością jej oddalenia na podstawie art. 151 P.p.s.a.

Zakwestionowaną w skardze decyzją DIAS utrzymał w mocy decyzję NUCS o wymierzeniu skarżącym solidarnie jako wspólnikom byłej spółki cywilnej [....] kary pieniężnej w wysokości 12 000 zł z tytułu urządzania gier na automacie APOLLO GAMES nr [...] w lokalu "[...]" tj. poza kasynem gry.

W pierwszej kolejności DIAS zasadnie wskazał, że w sprawie zastosowanie miał art. 89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 kwietnia 2017 r., kiedy to weszła w życie ustawa z dnia ustawa z dnia 15 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2017 r. poz. 88). Dokonała ona w art. 1 pkt 67 zmiany art. 89 u.g.h. Akt ten przewidział wprawdzie unormowania przejściowe, jednak nie w zakresie dotyczącym kar pieniężnych, o których mowa w powyższym nowelizowanym przepisie. Słusznie więc organ podniósł, że w przypadku decyzji nakładających karę pieniężną za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa stosunek administracyjnoprawny (materialny) pomiędzy stroną a organem administracji nawiązuje się (powstaje) z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjnoprawnego, a wydana w takiej sprawie decyzja administracyjna konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie obowiązku wynikającego z przepisu prawa. Dlatego też stanem prawnym miarodajnym dla prawnej oceny danego zdarzenia jest stan prawny z daty jego zaistnienia. Stwierdzone naruszenie w postaci urządzania gier na automacie APOLLO GAMES zakończyło się w dniu kontroli dokonanej przez funkcjonariuszy celnych tj. 8 lutego 2016 r., dlatego prawidłowo przyjęto, że adekwatnym do sprawy stanem prawnym jest ten sprzed daty 1 kwietnia 2017 r., kiedy weszła w życie wspomniana nowelizacja. Słusznie także DIAS dodał, że poprzednia regulacja jest względniejsza dla stron, co również uzasadnia jej zastosowanie. Stanowisko to nie budzi wątpliwości w orzecznictwie sądowym, które w tym zakresie odwołuje się do uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego (NSA) z 10.04.2006 r. (I OPS 1/06), rozważającej które regulacje prawne winny być zastosowane w sprawie dotyczącej zdarzenia mającego miejsce pod rządami "starego" stanu prawnego. Wprawdzie uchwała ta zapadła na gruncie przepisów dotyczących opłaty za przejazd pojazdem nienormatywnym, jednak uznaje się ją za adekwatną także do spraw dotyczących kar pieniężnych wymierzanych na gruncie u.g.h. (por. wyroki NSA: z 16.10.2018 r. II GSK 732/18, z 15.03.2019 r. II GSK 778/18).

W tym miejscu należy też powołać się na uchwałę Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 16 maja 2016 r. (II GPS 1/16), w której przesądzona została kwestia ewentualnej techniczności art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. NSA stwierdził mianowicie, że przepis ten nie jest przepisem technicznym w rozumieniu art. 1 pkt 11 dyrektywy 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego (Dz. Urz. UE L 1998.204.37 ze zm.), którego projekt powinien być przekazany Komisji Europejskiej zgodnie z art. 8 ust. 1 akapit pierwszy tej dyrektywy, i może stanowić podstawę wymierzenia kary pieniężnej za naruszenie przepisów ustawy o grach hazardowych, a dla rekonstrukcji znamion deliktu administracyjnego, o którym mowa w tym przepisie, oraz jego stosowalności w sprawach o nałożenie kary pieniężnej nie ma znaczenia brak notyfikacji oraz techniczny - w rozumieniu dyrektywy 98/34/WE - charakter art. 14 ust. 1 u.g.h. Ponadto, NSA zajął stanowisko, że urządzający gry na automatach poza kasynem gry, bez względu na to, czy legitymuje się koncesją lub zezwoleniem - od 14 lipca 2011 r. także zgłoszeniem lub wymaganą rejestracją automatu lub urządzenia do gry - podlega karze pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h.

Będący materialnoprawną podstawą skarżonej decyzji art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. w dacie przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych kontroli tj. w dniu 8 lutego 2016 r. stanowił, że karze pieniężnej podlega urządzający gry na automatach poza kasynem gry. Dlatego też rozpoznające sprawę organy badały, czy urządzane na urządzeniu, którego sprawa ta dotyczy gry to gry w rozumieniu unormowań u.g.h. oraz czy skarżącym można przypisać statusu urządzających tego rodzaju gry. W tym celu przeprowadzone zostały oględziny oraz eksperyment procesowy. W wyniku powyższych stwierdzono, że APOLLO GAMES to urządzenie elektroniczne, umożliwiające rozgrywanie gier, w wyniku których grający ma możliwość uzyskania wygranych rzeczowych w postaci punktów przedłużających grę bez konieczności wpłaty stawki za udział w grze oraz możliwość rozpoczęcia nowej gry poprzez wykorzystanie punktów uzyskanych w poprzedniej grze. Urządzenie realizowało też wypłaty w postaci środków pieniężnych, będąc wyposażone w tzw. hopper. W celu rozpoczęcia rozgrywania gier konieczne jest zakredytowanie urządzenia przez grającego poprzez wprowadzenie banknotów do akceptora banknotów. Przebieg gier ma charakter losowy, a uzyskane wyniki gier są nieprzewidywalne i niezależne od woli lub zręczności grającego. Wynik gry uzależniony jest wyłącznie od przypadku tj. programu sterującego grą. Powyższe ustalenia potwierdziło badanie przeprowadzone przez Wydział Laboratorium Celne Izby Celnej w [...] (sprawozdanie z badań z 27 października 2016 r.). Dowody te dawały, w ocenie Sądu, organom podstawę do prawidłowego uznania, że gry prowadzone na przedmiotowym urządzeniu to gry w rozumieniu art. 2 ust. 3 u.g.h.

W skargach składający je zarzucili, że nigdy nie urządzali gier poza kasynem gry, a spółka cywilna, której byli wspólnikami była podmiotem całkowicie zależnym od faktycznie urządzającego takie gry. Dlatego też nie mogli być adresatem sankcji administracyjnej. Podnieśli, że przepisy prawa nie definiują pojęcia urządzania gier, co może stanowić pole do nadużyć. Odpowiadając na to zauważyć należy, że rzeczywiście żaden przepis mającej w sprawie zastosowanie u.g.h. nie wyjaśnia znaczenia powyższego sformułowania. Skutkuje to tym, że rozstrzygające sprawę organy muszą odkodować to znaczenie biorąc pod uwagę okoliczności faktyczne konkretnej sprawy. Zdaniem Sądu, tak NUCS w [...], jak i DIAS prawidłowo uznały w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy, że skarżący to urządzający gry w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Podstawę do wyciągnięcia takiego wniosku stanowiły ramowa umowa dzierżawy powierzchni z dnia 31 maja 2015 r. zawarta pomiędzy A. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (dzierżawcą) a W. W., prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą Sklep [...] W. W. (wydzierżawiającym), na mocy której wydzierżawiona została część lokalu Spichlerz celem zainstalowania urządzeń do gier w zamian za miesięczny czynsz płatny od chwili uruchomienia urządzeń do miesiąca, w którym urządzenie przestało być eksploatowane. Z listy aktualizacji urządzeń dotyczącej powyższej umowy wynikało, że wstawiono do niego automat APOLLO GAMES nr [....]. Istotna w tym przedmiocie była też umowa w zakresie obsługi urządzeń do gier rozrywkowych, którą w dniu 2 stycznia 2015 r. zawarli: B. sp. z o.o. z siedzibą w [...] (zleceniodawca) oraz M. W. i P. P. jako wspólnicy [...] s.c. (zleceniobiorca). Na jej podstawie zleceniobiorca zobowiązał się do świadczenia usług transportowych tj. dostarczania urządzeń z magazynu do punktu gier zgodnie z zawartą przez obsługiwanego przez zleceniodawcę przedsiębiorcę umową dzierżawy powierzchni pod instalację urządzeń lub umową o zainstalowanie urządzeń do gier rozrywkowych, do przemieszczania urządzeń do innego punktu gier oraz zwrotu urządzeń do magazynu po zakończeniu ich eksploatacji. Nadto, zadaniem zleceniobiorcy było pobieranie co najmniej raz w miesiącu gotówki z urządzeń i przekazywanie jej zleceniodawcy, jak też sporządzanie raz w miesiącu protokołu wyjęcia gotówki dla każdego punktu gier, w którym zainstalowane są urządzenia. Zleceniobiorca miał też prowadzić stały serwis urządzeń zapewniający utrzymanie ich w dobrym stanie technicznym oznaczającym stałe i nieprzerwane działanie urządzeń bez limitu pojedynczych użyć oraz bez względu na warunki techniczne lokalu, w którym urządzenia są eksploatowane. W zamian za świadczone usługi zleceniobiorca uprawniony był do otrzymania wynagrodzenia ryczałtowego od każdego aktywnego w danym miesiącu urządzenia w kwocie 200 zł brutto.

Na tle pojęcia "urządzającego grę" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. ukształtowało się bogate orzecznictwo sądowe, zgodnie z którym, jest to osoba stwarzająca innym osobom odpowiednie warunki do udziału w grach na automatach poza kasynem gry. Urządzanie gier hazardowych to więc ogół czynności i działań stanowiących zaplecze logistyczne dla umożliwienia realizowania w praktyce działalności w zakresie gier hazardowych, w szczególności: zorganizowanie i pozyskanie odpowiedniego miejsca na zamontowanie urządzeń, przystosowanie go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego miejsca nieograniczonej ilości graczy, utrzymywanie automatów w stanie stałej aktywności, umożliwiającym ich sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, obsługa urządzeń, zatrudnienie i odpowiednie przeszkolenie personelu, zapewniające graczom możliwość uczestniczenia w grze. Przyjąć wobec tego należy, że "urządzającym grę", jest ten podmiot, który zapewnia (stwarza, organizuje) warunki umożliwiające udział w loterii pieniężnej, loterii fantowej, bingo fantowe, grze hazardowej, turnieju pokera, grze liczbowej, grze hazardowej prowadzonej bez koncesji lub zezwolenia, czy w grze na automatach prowadzonej poza kasynem gry (tak wyroki NSA z: 12 .04.2019 r. II GSK 352/17, 15.05.2019 r. II GSK 1177/17, 31.05.2019 r. II GSK 1353/17). Ponadto, NSA w swym orzecznictwie konsekwentnie przyjmuje, że określona w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. sankcja administracyjna może zostać nałożona na więcej niż jeden podmiot, w sytuacji gdy każdemu z nich można przypisać cechę "urządzającego gry" na tym samym automacie w tym samym miejscu i czasie. Wynika to z szerokiego zakresu definicji podmiotu "urządzającego gry na automatach", jaką należy przyjąć na potrzeby tego rodzaju postępowań. Wykładnia tego pojęcia, umożliwiająca nakładanie kar administracyjnych na więcej niż jeden podmiot, jest niezbędna jeżeli system kontroli i skuteczność przewidzianych przez ustawodawcę sankcji ma mieć realny charakter, zwłaszcza zaś jeżeli spojrzy się na to zagadnienie z perspektywy eliminowania sytuacji obejścia bądź nadużycia prawa przez podmioty uczestniczące w działalności hazardowej. Nie do pogodzenia bowiem z zasadą skuteczności stanowionego prawa byłaby taka wykładnia przepisów u.g.h., która w istocie pozostawiałaby bez kontroli i sankcji, np. sytuacje tworzenia pozorów urządzania gier na automatach przez jeden podmiot, a więc też jego nominalnej odpowiedzialności, podczas gdy w rzeczywistości gry na automacie urządzane byłyby również na rachunek innego podmiotu jako element wspólnego przedsięwzięcia (tak: wyrok NSA z 30.05.2019 r. II GSK 969/17).

Dokonywane przez skarżących w oparciu wskazaną wyżej umowę z dnia 2 stycznia 2015 r. czynności prawidłowo zostały zakwalifikowane przez organy jako urządzanie gier, o czym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Nie ulega bowiem wątpliwości, że wymienieni uczestniczyli w przedsięwzięciu polegającym na nielegalnym urządzaniu gier hazardowych, stanowiąc bardzo istotny element tego przedsięwzięcia. Dzięki bowiem ich czynnościom, wskazane gry mogły się odbywać w sposób niezakłócony. Zainstalowali oni urządzenie APOLLO GAMES w lokalu "[...]", udostępniając je w ten sposób ogółowi klientów przedmiotowego lokalu. Zapewnili następnie jego prawidłowe funkcjonowanie, bez usterek. Za powyższe uzyskiwali wynagrodzenie w wysokości 200 zł brutto miesięcznie. Mieli przy tym bez wątpienia świadomość charakteru przedsięwzięcia, w którym biorą udział, o czym świadczyło choćby postanowienie zawartej przez nich umowy (§ 3 pkt I.8), wedle którego w sytuacji zatrzymania urządzenia przez organy dochodzeniowo-śledcze w ramach postępowania karnoskarbowego lub karnego zleceniobiorca zobowiązany był do postępowania zgodnie ze stosowną instrukcją, stanowiącą załącznik do umowy.

Nie może budzić wątpliwości Sądu fakt nałożenia przedmiotowej kary solidarnie na M. W. i P. P. jako wspólników spółki cywilnej [...]. Wymienieni urządzając gry hazardowe czynili to bowiem w ramach prowadzonej przez siebie działalności gospodarczej w formie spółki cywilnej. Spółka taka jest jednak tylko umownym stosunkiem cywilnoprawnym o charakterze obligacyjnym, na mocy którego wspólnicy zobowiązują się dążyć do osiągnięcia wspólnego celu gospodarczego przez działanie w sposób oznaczony, w szczególności przez wniesienie wkładów (art. 860 § 1 Kodeksu cywilnego). Spółka jest więc organizacją wspólników, których łączy wspólny cel gospodarczy i wspólny majątek. Zasadniczo zatem spółka cywilna nie może być podmiotem praw i obowiązków. Podmiotami takimi w stosunkach, w których spółka ta występuje są jej wspólnicy, dlatego to im może przysługiwać status strony określonego postępowania. W świetle zaś art. 864 Kodeksu cywilnego, za zobowiązania spółki wspólnicy odpowiedzialni są solidarnie. Należy jeszcze wskazać na art. 4 ust. 2 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej (tekst jedn. Dz. U. z 2015 r. poz. 584; dalej: u.s.d.g.), który obowiązywał w dacie przeprowadzonej przez funkcjonariuszy kontroli, wedle którego, za przedsiębiorców uznaje się wspólników spółki cywilnej w zakresie wykonywanej przez nich działalności gospodarczej. Skoro więc M. W. i P. P. urządzali gry na automacie APOLLO GAMES, to prowadzili nielegalną, ale faktyczną działalność gospodarczą, za którą odpowiedzialność winni ponosić solidarnie, o czym zasadnie rozstrzyga decyzja NUCS w [...]. Nie ma przy tym znaczenia, że źródłem odpowiedzialności wymienionych jest czyn niedozwolony, jako że pozostaje on niewątpliwie w związku z działalnością spółki. Z tych względów słusznie DIAS przyjął, że późniejsze przekształcenie tj. już po dacie przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych kontroli spółki cywilnej w spółkę jawną nie mogło mieć dla oznaczenia strony postępowania jakiegokolwiek znaczenia. Od samego jego początku to nie spółce, lecz jej wspólnikom przysługiwał status strony postępowania. Poza tym, istotny dla oceny określonego zdarzenia był nie tylko stan prawny, ale także okoliczności faktyczne z daty jego zaistnienia. Należy jeszcze wskazać, że stosownie do art. 553 § 2 i § 3 Kodeksu spółek handlowych, przekształcona ze spółki cywilnej spółka jawna pozostaje podmiotem w szczególności zezwoleń, koncesji oraz ulg, które zostały przyznane spółce przed jej przekształceniem, chyba że ustawa lub decyzja o udzieleniu zezwolenia, koncesji albo ulgi stanowi inaczej. Wymierzona kara nie stanowi jednakże majątku wspólnego wspólników, jak też zezwolenia, koncesji czy ulgi, o których mowa w powołanym przepisie. Z tego względu, przekształcenie spółki cywilnej [...] nie spowodowało przejścia obowiązku zapłacenia kary na powstałą w wyniku tego przekształcenia [...] sp. j. Stanowisko powyższe potwierdza orzecznictwo sądowe, które Sąd w niniejszym składzie podziela (wyroki: NSA: z 23.08.2018 r. II GSK 1067/18, z 27.11.2018 r. II GSK 1540/18).

Nie może też mieć dla niniejszej sprawy znaczenia podniesiony na rozprawie fakt, że P. P. został uniewinniony od zarzutu popełnienia przestępstwa karnoskarbowego opisanego w art. 107 Kodeksu karnego skarbowego. Należy bowiem mieć na względzie, że odpowiedzialność karna i administracyjna opierają się na odmiennych zasadach. Ta pierwsza oparta jest na zasadzie winy. Druga zaś ma charakter zobiektywizowany, niezależny od winy i okoliczności czynu. Do jej zastosowania wystarczy stwierdzenie naruszenia ustawowego nakazu czy zakazu. W niniejszej sprawie obiektywną przesłanką wymierzenia kary pieniężnej jest urządzanie gry na automatach poza kasynem gry. Ponadto, do samodzielnego rozstrzygania w przedmiocie każdej z tych wymienionych odpowiedzialności uprawnione są różne podmioty (sąd i organ administracji publicznej).

Z wymienionych względów orzeczono o oddaleniu złożonych skarg na podstawie art. 151 P.p.s.a.