Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie: Przewodniczący Sędzia WSA Diana Trzcińska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Krzysztof Kaszubowski Sędzia WSA Dariusz Kurkiewicz po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2026 r. w Gdańsku w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi S. z siedzibą w M. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku z dnia 6 lutego 2026 r., nr SKO Gd/4695/25 w przedmiocie dopuszczenia do udziału na prawach strony w sprawie nieważności decyzji dotyczącej zmiany decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew 1. uchyla zaskarżone postanowienie, 2. zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku na rzecz S. z siedzibą w M. kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.

S. z siedzibą w M. (dalej jako Stowarzyszenie) wniosło do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Gdańsku w przedmiocie dopuszczenia do udziału na prawach strony w postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji dotyczącej zmiany decyzji o zezwoleniu na usunięcie drzew w następującym stanie sprawy:

Po rozpatrzeniu wniosku A. L. w sprawie wydania zezwolenia na usunięcie drzew kolidujących z inwestycją pn. [...] (budynek hotelowy, budynek z apartamentami do wynajęcia oraz garaż wielopoziomowy z niezbędną infrastrukturą towarzyszącą), decyzją z 6 grudnia 2021 r. (dalej jako "decyzja z 6 grudnia 2021 r.") Burmistrz H. zezwolił na usunięcie 433 sztuk drzew gatunku: brzoza brodawkowata omszona, dąb szypułkowy, lipa drobnolistna, robinia akacjowa, kasztanowiec zwyczajny, czeremcha późna, jarząb pospolity, buk pospolity, klon, jawor pospolity, olsza czarna, topola osika kanadyjska, wierzba iwa, sosna pospolita, rosnących na terenie działek nr [...], [...], woj. p., powiat p., gm. H. Jednocześnie Burmistrz zobowiązał wnioskodawcę do przedłożenia informacji o uzyskaniu ostatecznej decyzji na budowę i wskazując termin usunięcia drzew do 1 rok od uzyskania ww. decyzji. Nadto wnioskodawcę zobowiązano do dokonania nasadzeń zastępczych w terminie 2 lat od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę. Jednocześnie organ odroczył termin uiszczenia opłaty.

Pismem z 17 stycznia 2025 r. wnioskodawca wystąpił o zmianę tak wydanej decyzji. Po rozpatrzeniu wniosku decyzją z 22 stycznia 2025 r. (dalej jako "decyzja z 22 stycznia 2025 r.") Burmistrz, działając na podstawie art. 155 k.p.a. zmienił decyzję własną z 6 grudnia 2021 r., wskazując nowy termin usunięcia drzew wynoszący 3 lata od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę, a także zmieniając termin wykonania nasadzeń zastępczych - do 5 lat od uzyskania ostatecznej decyzji o pozwoleniu na budowę.

W dniu 9 października 2025 r. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Gdańsku wszczęło z urzędu postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. Postanowieniem z 9 października 2025 r. Kolegium wstrzymało wykonanie decyzji Burmistrza z 22 stycznia 2025 r.

Pismem z 16 października Stowarzyszenie wniosło o dopuszczenie go na prawach strony do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że członkowie Stowarzyszenia są zaangażowani w ochronę przyrody na terenie pomorza. Do celów statutowych Stowarzyszenia należy, m.in. ochrona środowiska naturalnego i dorobku kulturowego, wspieranie i kreowanie lokalnych inicjatyw społecznych i samorządowych opartych na działaniach proekologicznych, zapobieganie niszczeniu przyrody. W ocenie Stowarzyszenia ww. decyzja nie tylko wpłynie na zniszczenie unikalnej przyrody H. lasu, lecz również zmieni tradycyjny krajobraz H. oraz wpłynie na tereny prawnie chronione, a także może mieć wpływ na stosunki wodne (w tym ujęcia wody słodkiej na terenie H.). Dopuszczenie Stowarzyszenia do udziału w toczącym się postępowaniu na prawach strony jest zgodne z celami statutowymi Stowarzyszenia oraz leży w szeroko pojętym interesie społecznym. Wskazano, iż sprawa inwestycji w postaci kompleksu hotelowego "[...]" budzi zainteresowanie społeczne w całej Polsce. Jednocześnie ochrona terenów półwyspu h. i jego unikalnego ekosystemu jest od wielu lat przedmiotem działalności Stowarzyszenia. Stowarzyszenie uznało za zasadne podjęcie kroków mających na celu zbadanie procesu inwestycyjnego pod względem naruszeń prawa przy wydawaniu poszczególnych decyzji administracyjnych, którą organ dostrzegł z urzędu. Podkreśliło, że wniosek pozostaje we wspólnej relacji z interesem publicznym, odpowiadającym niedookreślonemu pojęciu interesu społecznego. Udział społeczeństwa w postępowaniu dotyczącym spraw ważnych dla ochrony środowiska i dziedzictwa kulturowego regionu leży niewątpliwie w interesie mieszkańców pomorza, szczególnie związanych z półwyspem h.

Postanowieniem z 6 lutego 2026 r. Kolegium odmówiło Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału na prawach strony w prowadzonym postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r. wskazując, że żądanie organizacji dotyczy udziału w postępowaniu o szczególnym charakterze, w którym ocenie podlegają jedynie kwestie stricte prawne, a kryterium interesu społecznego, w tym w zakresie potrzeb ochrony środowiska, nie jest brane pod uwagę. W postępowaniu w sprawie stwierdzenia nieważności nie dokonuje się ponownej oceny sprawy zakończonej decyzją ostateczną co do meritum, nie ponawia się czynności dowodowych podjętych w postępowaniu zakończonym tą decyzją, nie ustala się na nowo stanu faktycznego sprawy. Żadne względy społeczne nie są tu przedmiotem ustaleń organów. Granice postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności są ściśle określone i nie mogą wykraczać poza badanie wyczerpująco wyliczonych w art. 156 § 1 k.p.a. wad konkretnej decyzji. W toku przedmiotowego postępowania Kolegium nie będzie przy tym ustalać okoliczności faktycznych na podstawie, których wydano zezwolenie na wycinkę i dokonano jego zmiany, lecz dokona oceny zgodności podjętego rozstrzygnięcia i postępowania, w którym je wydano z kluczowymi normami prawa materialnego i procesowego. Celem niniejszego postępowania jest ochrona obiektywnego porządku prawnego przed jego skrajny mi, kwalifikowanymi naruszeniami, a nie ochrona przyrody rozumiana per se.

Kolegium uwzględniło, że postępowaniu ze względu na przedmiot decyzji podlegającej weryfikacji, towarzyszy zainteresowanie lokalnej społeczności oraz środków masowego przekazu, a w przestrzeni publicznej sformułowano jednoznaczne oceny co do spornej inwestycji. Nie jest to jednak wystarczający argument za uznaniem, że za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu przemawia interes społeczny. Przeciwnie, troska o obiektywizm postępowania nakazuje w tej sytuacji szczególną ostrożność w rozszerzaniu kręgu uczestników postępowania. Organizacja społeczna działająca w postępowaniu na prawach strony nie ma bowiem pełnić funkcji reprezentanta "interesów zbiorowych", tej czy innej społeczności, zapewniać jej organizacyjnego, czy prawnego wsparcia w toku postępowania, lecz służyć ma interesowi społecznemu rozumianemu jako ogół ponadindywidualnych dóbr i wartości, którym system prawa przyznaje ochronę w okolicznościach rozpoznawanej sprawy. Organizacja społeczna wykazywać musi się obiektywizmem w formułowaniu ocen i poglądów a jej udział w postępowaniu nie może być nacechowany faworyzowaniem jednej ze stron konfliktu społecznego. Nie służy to bowiem wówczas interesowi społecznemu.

Zdaniem Kolegium za udziałem organizacji w postępowaniu przemawia interes społeczny nie wystarczy ogólnikowe powołanie się na cele danej organizacji i dobra, które mieszczą się w pojęciu interesu społecznego, bez skonkretyzowania, jakie aspekty przedmiotowej sprawy wymagają udziału organizacji i w jaki sposób realnie może się ona przyczynić do wszechstronnego i obiektywnego zbadania tych okoliczności. Przedmiotem postępowania, w którym chce uczestniczyć organizacja nie jest zagadnienie ochrony siedlisk przyrodniczych, Kolegium nie będzie ustalać i badać co do meritum kwestii ochrony drzew, zasadności ich wycinki i jej wypływu na ochronę siedlisk dziko żyjących roślin, zwierząt czy grzybów, czy też na krajobraz półwyspu h. Postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji ogranicza się do badania kwestii natury prawnej, a nie faktycznej i nie zmierza do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy zakończonej decyzją ostateczną. Tym samym, zważywszy na nadzwyczajny tryb, w jakim prowadzone jest postępowanie oraz argumentację poniesioną w wniosku, organ odwoławczy uznał, że wnioskująca organizacja społeczna nie wykazała, żeby za uwzględnieniem jej wniosku przemawiał interes społeczny

W skardze na tak wydane postanowienie zarzucono naruszenie:

a) art. 31 § 2 w zw. z art. 31 § 2 k.p.a. polegające na niedopuszczeniu Stowarzyszenia do udziału w postępowaniu, podczas gdy zostały spełnione przesłanki dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu, w szczególności udział Stowarzyszenia jest uzasadniony celami statutowymi oraz przemawia za tym interes społeczny

b) art. 7, art. 77 i art. 80 k.p.a. polegające na dowolnej ocenie materiału dowodowego przejawiającej się w bezpodstawnym uznaniu, że udział skarżącego nie będzie służył interesowi społecznemu.

Mając na uwadze powyższe wniesiono o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

W odpowiedzi na skargę wniesiono o jej oddalenie.

Decyzją z 16 marca 2026 r. Kolegium stwierdziło nieważność decyzji z 22 stycznia 2025 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

Podstawą wydania zaskarżonego postanowienia jest art. 31 § 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 1691) - dalej jako k.p.a. Zgodnie z przywołanym przepisem organizacja społeczna może w sprawie dotyczącej innej osoby występować z żądaniem: 1) wszczęcia postępowania, 2) dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, jeżeli jest to uzasadnione celami statutowymi tej organizacji i gdy przemawia za tym interes społeczny. Organizacja społeczna uczestniczy w postępowaniu na prawach strony (art. 31 § 3 k.p.a.). W art. 5 § 2 pkt 5 k.p.a. wskazano natomiast, że przez organizacje społeczne rozumie się organizacje zawodowe, samorządowe, spółdzielcze i inne organizacje społeczne.

Nie budzi wątpliwości Sądu, że skarżące Stowarzyszenie jest organizacją społeczną w rozumieniu ww. przepisu. Stowarzyszenie, składając wniosek o dopuszczenie do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r., zmieniającej zezwolenie na usunięcie drzew z 6 grudnia 2021 r., wskazało, że jego żądanie znajduje oparcie w celach statutowych. Stowarzyszenie przedłożyło przy tym do wniosku statut, z którego wynika, że celem stowarzyszenia jest ochrona środowiska naturalnego i dorobku kulturowego (§ 6 ust. 1), a także zapobieganie niszczeniu przyrody (§ 6 ust. 6) i ochrona praw zwierząt (§ 6 ust. 13).

Powyższy przepis art. 31 § 1 k.p.a. wskazuje na dwie przesłanki oceny żądania organizacji społecznej dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu: 1) żądanie to musi znajdować uzasadnienie w celach statutowych tej organizacji oraz 2) musi za jej udziałem przemawiać interes społeczny.

We wniosku Stowarzyszenie wyjaśniło, że członkowie stowarzyszenia są zaangażowani w ochronę przyrody. W ich ocenie decyzja [zezwalająca na usunięcie drzew] wpłynie na zniszczenie unikalnej przyrody h. lasu i zmieni tradycyjny krajobraz H., wpłynie na tereny prawnie chronione a także może mieć wpływ na stosunki wodne, w tym ujęcia wody słodkiej na H. Stowarzyszenie podkreśliło, że sprawa spornej inwestycji budzi zainteresowanie społeczne a ochrona terenów Półwyspu h. i jego unikalnego ekosystemu jest od wielu lat przedmiotem działalności Stowarzyszenia. W ocenie wnioskodawcy zasadne jest przy tym zbadanie procesu inwestycyjnego pod względem naruszeń w wydawaniu poszczególnych decyzji administracyjnych.

Skarżonym postanowieniem Kolegium odmówiło jednak Stowarzyszeniu dopuszczenia do udziału w postępowaniu o stwierdzenie nieważności decyzji z 22 stycznia 2025 r., zmieniającej zezwolenie na usunięcie drzew z 6 grudnia 2021 r. Uzasadniając postanowienie w pierwszej kolejności Kolegium wskazało na szczególny charakter prowadzonego postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji, w którym ocenie podlegają kwestie stricte prawne, kryterium interesu publicznego nie jest brane pod uwagę. Organ podkreślił, że w takim postępowaniu nie dokonuje się ponownej oceny co do meritum i nie ponawia czynności dowodowych, nie ustala także na nowo stanu faktycznego sprawy.

Sąd w składzie orzekającym nie podziela jednak stanowiska organu w powyższym zakresie. W doktrynie prezentowane jest zupełnie odmienny pogląd, który sąd orzekający w niniejszym składzie podziela, zgodnie z którym, organizacja społeczna może żądać dopuszczenia jej do udziału w już toczącym się postępowaniu, a zatem w postępowaniu zwykłym przed organami pierwszej i drugiej instancji, jak i w tzw. postępowaniach nadzwyczajnych (Por. A. Wróbel [w: M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 31, Lex./el., por. też J. Borkowski [w:] Komentarz, 1996, s. 227). Zgodzić się należy ze skarżącą, że orzecznictwo sądów administracyjnych także nie wyłącza uczestnictwa organizacji społecznych w postępowaniach o stwierdzenie nieważności decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny wskazuje przy tym, że żądanie dopuszczenia do udziału w postępowaniu może być wniesione w toku postępowania prowadzonego w trybie zwykłym przed organem pierwszej lub drugiej instancji oraz w postępowaniu prowadzonym w jednym z trybów nadzwyczajnych (por.np. wyrok NSA z 27 stycznia 2022 r., II OSK 1579/19, LEX nr 3306850). W ocenie Sądu nie znajduje zatem uzasadnienia argumentacja organu w zakresie dotyczącym szczególnego charakteru postępowania o stwierdzenie nieważności decyzji jako wykluczającego możliwość złożenia żądania w trybie art. 31 § 1 k.p.a.

W dalszej części uzasadnienia skarżonego postanowienia organ wskazał, że także żadne względy społeczne nie są przedmiotem ustaleń. Co więcej celem niniejszego postępowania nie jest ochrona przyrody per se a jest nim ochrona porządku prawnego. Kolegium wskazało na jednoznaczną ocenę inwestycji wśród lokalnej społeczności, wskazało także, że troska o obiektywizm postępowania, nakazuje szczególną ostrożność w rozszerzaniu kręgu uczestników postępowania. W ocenie Kolegium organizacja społeczna winna służyć interesowi społecznemu rozumianemu jako ogół ponadindywidualnych dóbr i wartości, którym system prawa przyznaje ochronę w okolicznościach sprawy. Zdaniem Kolegium organizacja musi wykazywać się obiektywizmem, nie pełni ona przy tym roli reprezentanta interesów zbiorowych społeczności zapewniającego jej organizacyjnego czy prawnego wsparcia. Zdaniem Kolegium udział organizacji społecznej nie może być nacechowany faworyzowaniem jednej ze stron.

W ocenie Sądu również ten pogląd organu jest niezasadny.

Interes społeczny jako przesłanka, którą ocenia się, decydując o wniosku organizacji w zakresie dopuszczenia jej do udziału w postępowaniu, należy interpretować każdorazowo na tle określonego stanu prawnego i przepisów mających zastosowanie w tym postępowaniu oraz stanu faktycznego ustalonego w sprawie. Za udziałem organizacji społecznej w konkretnym postępowaniu administracyjnym przemawia interes społeczny, gdy dysponuje ona wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych celami statutowymi, a zarazem ma rozeznanie w sprawie, w której chce uczestniczyć, co gwarantuje, że kwestie istotne dla jej załatwienia, na które wskazuje w swoim żądaniu, zostaną prawidłowo wyjaśnione (zob. wyrok NSA z 18 lutego 2025 r. sygn. II OSK 1556/22, orzeczenia.nsa.gov.pl). W orzecznictwie sądów administracyjnych sytuacja, w której udział organizacji społecznej wiązał się zaangażowaniem w spór społeczności lokalnej w sprawie dotyczącej istotnego dobra, była przedmiotem refleksji Naczelnego Sądu Administracyjnego i w ocenie sądu orzekającego w niniejszej sprawie – powinna ona być wskazówką interpretacyjną w niniejszej sprawie. W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego, sprzeczna z art. 31 § 1 k.p.a. jest taka odmowa dopuszczenia organizacji społecznej do udziału w postępowaniu jurysdykcyjnym, która motywowana jest – z jednej strony – konfliktem interesu strony ubiegającej się o decyzję oraz – z drugiej strony – interesem społecznym reprezentowanym przez organizację społeczną. Przeciwnie, taka przeciwstawność interesów może być niejednokrotnie pożądana z punktu widzenia adekwatnego wyjaśnienia okoliczności faktycznych sprawy, czyli w takich sprawach za dopuszczeniem organizacji społecznej przemawia interes społeczny w rozumieniu art. 31 § 1 k.p.a. Nie można interesu społecznego utożsamiać z interesem ogólnonarodowym, regionalnym czy interesem innych zbiorowości o znacznym zasięgu terytorialnym. Dokonując wykładni art. 31 § 1 in fine, nie można nadawać interesowi partykularnemu generalnie pejoratywnego znaczenia (por. wyroku z 24 czerwca 2009 r., II OSK 1038/08, LEX nr 563531). Zdaniem Sądu brak jest podstaw by wymagać, by organizacja społeczna reprezentowała obie strony sporu między – z jednej strony – inwestorem żądającym od organów administracyjnych określonej decyzji a – z drugiej strony – organizacją społeczną będącą rzecznikiem interesu społecznego.

W orzecznictwie podkreśla się, że organizacja społeczna powinna wykazać dopuszczalność żądania oraz zasadność udziału w postępowaniu, ponieważ udział organizacji społecznej w sprawie nie jest obojętny dla stron, zwłaszcza gdy reprezentują one przeciwstawne interesy. Udział organizacji społecznej w postępowaniu w cudzej sprawie nie może służyć partykularnym interesom samej organizacji społecznej, lecz musi odpowiadać wymaganiom racjonalnie pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem administracyjnym w sprawach indywidualnych i działaniem w nim organów administracyjnych (zob. wyroki NSA: z 11 stycznia 2022 r., II GSK 1108/21, LEX nr 3318776, i z 25 lutego 2020 r., II GSK 3718/17, LEX nr 3022245). Organizacja powinna wykazać, jakie kwalifikacje, a zatem merytoryczną wiedzę na temat przedmiotu postępowania, posiada do występowania w danej konkretnej sprawie (por. wyrok WSA w Warszawie z 23 kwietnia 2008 r., IV SA/Wa 363/08, LEX nr 516024; wyrok NSA z 31 stycznia 2012 r., II OSK 2161/10, "Wspólnota" 2012/7, s. 43). Za udziałem organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym interes społeczny przemawia wtedy, gdy dysponuje ona wiedzą merytoryczną w kwestiach objętych celami statutowymi, ale i ma rozeznanie w sprawie, w której chce uczestniczyć (por. wyrok WSA w Warszawie z 26 listopada 2010 r., IV SA/Wa 1925/10, LEX nr 758916). Wykazując, że interes społeczny przemawia za jej udziałem w postępowaniu, organizacja społeczna nie może odwoływać się do ogólnikowych stwierdzeń, lecz musi przytoczyć dane świadczące o zachodzących wątpliwościach co do pewnego rodzaju okoliczności i o tym, że jej udział w postępowaniu może zagwarantować, że te okoliczności zostaną prawidłowo wyjaśnione (tak: wyroki NSA: z 26 maja 2020 r., II OSK 3104/19, LEX nr 3039426; z 9 kwietnia 2019 r., II OSK 1319/17, LEX nr 2676727; z 15 lutego 2017 r., II OSK 1409/15, LEX nr 2279378; z 25 października 2016 r., II OSK 107/15, LEX nr 2177580; z 3 września 2015 r., II GSK 1699/14, LEX nr 1986645; z 24 czerwca 2015 r., II OSK 2808/13, LEX nr 1982842; z 5 listopada 2014 r., II OSK 985/13, LEX nr 1657872).

Nadto w orzecznictwie sądowoadministracyjnym przyjmuje się, że interes społeczny może polegać na tym, aby organizacja społeczna mogła wypełniać swoje statutowe i ustawowe uprawnienia wobec członków, jak również podejmować działania w celu ochrony publicznych praw podmiotowych (por. wyrok NSA z 20 kwietnia 2021 r., sygn. akt III OSK 85/21, LEX nr 3169465). W postanowieniu składu siedmiu sędziów NSA z dnia 28 września 2009 r., sygn. akt II GZ 55/09 podkreślono, że istotą udziału organizacji społecznej w postępowaniu administracyjnym, nie jest zaspokojenie partykularnych interesów samej organizacji, ale zapewnienie szeroko pojmowanej kontroli społecznej nad postępowaniem. Organ nie jest zobowiązany do każdorazowego uwzględnienia wniosku organizacji społecznej tylko z tego powodu, że charakter rozpoznawanej sprawy jest zgodny z zakresem jej statutowej działalności. Obowiązek ten powstaje jednak już w wyniku dodatkowej oceny, że organizacja wystąpiła w celu ochrony interesu zbiorowego i to nawet wówczas, gdy jednocześnie działania organizacji będą zmierzały do ochrony indywidualnych praw jej członków. Na gruncie konkretnej indywidualnej sprawy rola określonej organizacji społecznej, która zabiega o dopuszczeniem jej do udziału w postępowaniu, musi być jednoznaczna. Musi być jasne, czy udział organizacji społecznej w postępowaniu prowadzi do realizacji celów statutowych, czy też jest tylko formą popierania interesów określonych podmiotów. Zatem skoro podstawą działalności organizacji społecznej z założenia jest interes publiczny, zaś organizacja zgłaszając żądanie udziału w postępowaniu administracyjnym zmierza do realizacji zadań mających znaczenie dla interesu ogólnospołecznego, to dopiero ustalenie przez organ okoliczności wyłączających istnienie interesu społecznego organizacji w powyższym znaczeniu uprawnia do wydania postanowienia odmownego na podstawie art. 31 § 2 k.p.a. (zob. wyrok NSA z 20 stycznia 2010 r., sygn. akt II OSK 139/09).

Przechodząc na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że Stowarzyszenie, które widnieje w KRS pod nr [...]- zostało wpisane do rejestru stowarzyszeń w 2013 roku i jak samo podkreśliło we wniosku o dopuszczenie do udziału w postępowaniu - od lat zajmuje się ochroną terenów półwyspu h. i jego ekosystemu. Nie ulega zatem wątpliwości, że Stowarzyszenie charakteryzuje się wieloletnią działalnością. Sąd z urzędu posiada przy tym wiedzę, że Stowarzyszenie było stroną postępowań w przedmiocie ustalenia lokalizacji inwestycji (sygn. IV SA/Wa 2237/18, II OSK 1714/19), w przedmiocie określenia środowiskowych uwarunkowań dla przedsięwzięcia (IV SA/Wa 1993/19, III OSK 3037/21) oraz w przedmiocie nadania decyzji rygoru natychmiastowej wykonalności (sygn. IV SA/Wa 1791/17, II OSK 2598/18), co wskazuje na aktywne merytoryczne działanie Stowarzyszenia. Tymczasem w zaskarżonym postanowieniu brak jest jakiejkolwiek oceny żądania Stowarzyszenia z perspektywy oparcia tego żądania w jego celach statusowych (przesłanka nr 1 z art. 31 § 1 k.p.a.).

Przypomnieć w tym miejscu należy, że [jak wynika z decyzji środowiskowej z 28 sierpnia 2020 r. Burmistrza H., przedmiotem postępowania o stwierdzenie nieważności do którego o dopuszczenie do udziału wnioskuje skarżąca jest decyzja zmieniająca decyzję zezwalającą na wycinkę 433 drzew w związku z planowaną inwestycją położoną na terenie obszaru Natura 2000 Z. a także w całości położoną na obszarze N. Parku Krajobrazowego, na obszarze którego obowiązują przy tym przepisy uchwały nr 142/VII11 Sejmiku Województwa Pomorskiego z dnia 27 kwietnia 2011 r (Dz. Urz. Woj. Pom. z 2011, nr 66 poz. 1457, ze zm.), w tym zakazy z § 3 pkt 5, dotyczące umyślnego zabijania dziko występujących zwierząt, niszczenia ich nor, legowisk i innych schronień i miejsc rozrodu.

Podkreślenia wymaga, że skarżące Stowarzyszenie wprost wskazuje na występujące na spornym obszarze chronione gatunki zwierząt, wskazując przy tym, że usunięcie drzew spowoduje zniszczenie siedlisk co najmniej ptaków i wiewiórki, wpłynie także na jeże. Skarżąca wskazuje także, że naruszy to zakazy określone w § 6 ust. 1 pkt 7 i 8 oraz ust. 2 i 3 rozporządzenia Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (t. j. Dz. U. 2022 r., poz. 2380). W skarżonym postanowieniu organ jednak nie odniósł się do tej kwestii, nie dokonując oceny wniosku z perspektywy ustawowych przesłanek.

Sąd uznał także za zasadne odnieść się do wskazanej w skarżonym postanowieniu argumentacji dotyczącej znacznego zainteresowania, jakie budzi postępowanie organu z uwagi na przedmiot decyzji podlegającej weryfikacji. Sąd podziela stanowisko Kolegium, że zainteresowanie takie nie może stanowić samodzielnej podstawy do dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu na prawach strony. Z drugiej jednak strony znaczne zainteresowanie społeczne nie może jednak stanowić okoliczności stanowiącej o odmowie dopuszczenia organizacji do udziału w postępowaniu. Zainteresowanie społeczne przyczynić się bowiem może do zainteresowania postępowaniem przez organizację społeczną i podjęciem przez nią działań mających na celu ochronę interesu społecznego.

Na gruncie niniejszej sprawy zwrócić przy tym należy uwagę na charakter sprawy, który wiąże się z kwestią konstytucyjnie chronionej ochrony środowiska.

Za M. Florczak-Wątor [w:] Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej. Komentarz, wyd. II, red. P. Tuleja, Warszawa 2023, art. 74), przypomnieć należy, że artykuł 74 Konstytucji czyni zdrowe środowisko jedną z wartości konstytucyjnych objętych troską państwa i jego obywateli. Ochrona środowiska jest nie tylko zadaniem państwa (art. 5), z którym związane są konkretne obowiązki spoczywające na organach władzy publicznej (zob. art. 68 ust. 4, art. 74 ust. 1, 2 i 3), ale również konstytucyjnym obowiązkiem jednostki (art. 86) oraz przesłanką ograniczania jej praw i wolności (art. 31 ust. 3). (...) Ochrona środowiska powinna być przez państwo realizowana z uwzględnieniem zasady zrównoważonego rozwoju (art. 5 Konstytucji). Powinna ona obejmować nie tylko działania pozwalające na zachowanie środowiska w stanie niepogorszonym, ale również na poprawę stanu środowiska z wykorzystaniem najnowszych osiągnięć nauki i techniki. Z art. 74 ust. 2 Konstytucji RP wynika również obowiązek podejmowania przez państwo działań na arenie międzynarodowej służących ochronie środowiska, bowiem – jak powszechnie wiadomo – ochrona ta może być skutecznie realizowana jedynie w wymiarze globalnym. W ramach działań podejmowanych na rzecz ochrony środowiska państwo powinno również stworzyć mechanizm egzekwowania spoczywającego na każdym obowiązku dbałości o stan środowiska i ponoszenia odpowiedzialności za spowodowane przez siebie jego pogorszenie (art. 86 Konstytucji). Obowiązek wspierania działań obywateli na rzecz ochrony i poprawy stanu środowiska powinien być realizowany zarówno w sferze stanowienia, jak i stosowania prawa. Państwo powinno zatem stworzyć regulacje ustawowe umożliwiające obywatelom i ich organizacjom podejmowanie takich działań, jak również wspomagać ich w ich bieżącej działalności.

Środowisko jest wartością publiczną, którą władze publiczne zobowiązane są chronić stosownie do treści art. 5 Konstytucji RP. Zgodnie z paradygmatem praworządności proklamowanym postanowieniami art. 7 Konstytucji RP każde działanie władz publicznych skierowane na ochronę środowiska powinno opierać się na prawie i mieścić w jego granicach. Ochrona środowiska i troska o jego stan stanowią wartość wspólną będącą przedmiotem zainteresowania prawa Unii Europejskiej. Nie do przecenienia jest rola jednostek i organizacji ochrony środowiska w zapewnieniu przestrzegania przez organy publiczne obowiązków wynikających z regulacji środowiskowych. Prawo zaś jednostek do kwestionowania decyzji, działania lub zaniechania władz publicznych przed sądem lub innym podobnym organem jawi się jako gwarancja kontroli realizacji przez władze publiczne obowiązków wynikających z regulacji unijnego prawa ochrony środowiska. Odnotować również należy, że Rzeczypospolita Polska jest stroną Konwencji sporządzonej w Aarhus dnia 25 czerwca 1998 r. o dostępie do informacji, udziale społeczeństwa w podejmowaniu decyzji oraz dostępie do sprawiedliwości w sprawach dotyczących środowiska (Dz. U. z 2003 r. Nr 78, poz. 706). Na mocy powołanej art. 9 ww. Konwencji Rzeczpospolita Polska zobowiązała się do zapewnienia w ramach krajowego porządku prawnego, że "członkowie zainteresowanej społeczności: (a) mający wystarczający interes lub, alternatywnie, (b) powołujący się na naruszenie uprawnień, jeśli przepisy postępowania administracyjnego wymagają tego jako przesłanki, mają dostęp do procedury odwoławczej przed sądem lub innym niezależnym i bezstronnym organem powołanym z mocy ustawy, dla kwestionowania legalności z przyczyn merytorycznych lub formalnych każdej decyzji, działania lub zaniechania w sprawach regulowanych postanowieniami artykułu 6 oraz, jeśli przewiduje tak prawo krajowe i z zastrzeżeniem ustępu 3 poniżej, innych postanowień niniejszej konwencji (za wyrok NSA z 9 grudnia 2025 r., III OSK 1637/25, LEX nr 4013471). Udział organizacji społecznych w ochronie środowiska organ winien zatem widzieć w szerszym kontekście niż tylko wynikającym z art. 31 k.p.a.

Zdaniem Sądu, szczególnie zatem istotne jest, by organ administracji rozpatrzył wniosek organizacji społecznej o dopuszczenie do udziału w postępowaniu, odnosząc się przy tym do wskazanej we wniosku argumentacji zgodnie z art. 124 § 2 k.p.a. Z postanowienia powinna wynikać analiza wniosku w zakresie obu przesłanek jego oceny, wynikających z art. 31 § 1 k.p.a., interpretowanych w szerszym kontekście, uwzględniającym również wagę dobra, którego dotyczy postępowanie, jego znaczenie dla społeczności lokalnej oraz przydatność i możliwości organizacji społecznej, z perspektywy jej celów statutowych, ochrony tego interesu społecznego. Prawidłowo zredagowane pod względem merytorycznym i prawnym uzasadnienie jest istotne z uwagi na zasadę przekonywania wyrażoną w art. 11 k.p.a. Zasada przekonywania nie zostanie zrealizowana, gdy organ pominie milczeniem niektóre twierdzenia lub nie odniesie się do faktów istotnych dla sprawy.

Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sami administracyjnymi (t. j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej jako p.p.s.a.), uchylił zaskarżone postanowienie.

Ponownie rozpatrując wniosek skarżącej Kolegium zobowiązane będzie do rozpatrzenia całości argumentacji przedstawionej przez organizację społeczną wnoszącą o dopuszczenie do udziału na prawach strony, z uwzględnieniem oceny prawnej Sądu wyrażonej w niniejszym orzeczeniu.

O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony skarżącej kwotę 100 zł tytułem uiszczonego wpisu.

Sprawa rozpoznana została w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.