III SAB/Gd 203/25 - Wyrok

Data orzeczenia	2025-05-29	
Data wpływu	2025-04-28	
Sąd	Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku	
Sędziowie	Adam Osik /sprawozdawca/
Jacek Hyla /przewodniczący/
Jolanta Sudoł	
Symbol z opisem	6480
658	
Hasła tematyczne	Dostęp do informacji publicznej	
Skarżony organ	Inspektor Sanitarny	
Treść wyniku	Oddalono skargę	
Powołane przepisy	Dz.U. 2024 nr 0 poz 935; art. 151; Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t. j.)
Dz.U. 2022 nr 0 poz 902; art. 1 ust. 1, art. 4 ust. 1, art.  6, art. 13 ust. 1 i  2, art. 14 , art. 15; Ustawa z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej - t.j.
Dz.U. 2024 nr 0 poz 572; art. 73; Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j.)	
Sentencja
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Jacek Hyla Sędziowie: Sędzia WSA Jolanta Sudoł Asesor WSA Adam Osik (spr.) po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 29 maja 2025 r. sprawy ze skargi P. K. oraz M. K. na bezczynność Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie w przedmiocie udostępnienia informacji publicznej oddala skargę.	
Uzasadnienie
W dniu 7 kwietnia 2025 r. P. K. i M. K. wnieśli bezpośrednio do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku skargę na bezczynność Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie zarzucając organowi naruszenie art. 4 ust. 1 w zw. z art. 1 ust. 1, art. 2 ust. 2 art. 3 ust. 1 pkt 1 oraz art. 13 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902) - dalej jako "u.d.i.p.". Podnosząc powyższe zarzuty wnieśli o:

1. zobowiązanie organu administracji publicznej do rozpoznania wniosku o udostępnienie informacji publicznej skarżących i udzielenia informacji publicznej,

2. orzeczenie, że bezczynność miała miejsce z rażącym naruszeniem prawa,

3. wymierzenie organowi grzywny na podstawie art. 149 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej jako: "p.p.s.a." w maksymalnej wysokości określonej w art. 154 § 6 p.p.s.a.

4. zasądzenie kosztów postępowania według norm przypisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego.

W uzasadnieniu skargi skarżący wskazali, że pismem z dnia 18 marca 2025 r. wnieśli do PPIS o udostępnienie informacji publicznej zakresie danych dotyczących szczepień ochronnych. Do dnia wniesienia skargi, tj. 7 kwietnia 2025 r. skarżącym nie udzielono żadnych informacji. Organ naruszył zatem 14-dniowy termin określony w ustawie o dostępie do informacji publicznej, pozostając zatem w stanie bezczynności, który jest w sposób oczywisty sprzeczny z obowiązującymi przepisami prawa. Skarżący wskazali, że organ winien był udostępnić informację publiczną na ich żądanie, albo wydać decyzję o odmowie jej udostępnienia stosownie uzasadniając decyzję.

Skarga została przekazana przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Tczewie wraz z pismem z dnia 14 kwietnia 2025 r.

W odpowiedzi na skargę z dnia 24 kwietnia 2025 r. Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie wniósł o oddalenie skargi, wskazując, że udzielił wnioskodawcom pełnej odpowiedzi na ich wspólny wniosek pismem z dnia 1 kwietnia 2025 r. Przesyłka została podjęta po powtórnym jej zawizowaniu przez skarżącego M. K. w dniu 22 kwietnia 2025 r.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gdańsku zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Zgodnie z art. 3 § 2 pkt 8 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a.

Stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany wskazanymi przez stronę skarżącą zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Sąd orzekł w niniejszej sprawie na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 4 p.p.s.a.. Zgodnie z tą regulacją sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest bezczynność.

Istotną dla możliwości stwierdzenia zaistnienia bezczynności kwestią jest ustalenie istnienia podstawy prawnej do podjęcia przez określony podmiot działania w zakresie zgłoszonego żądania. W rozpoznawanej sprawie - z uwagi na jej przedmiot określony żądaniem strony skarżącej o udostępnienie informacji publicznej - kwestie te regulują przepisy ustawy z dnia 6 września 2001 r. o dostępie do informacji publicznej (tekst jednolity: Dz. U. z 2022 r., poz. 902), zwanej dalej w skrócie: "u.d.i.p.".

Złożenie przez indywidualnie oznaczony podmiot wniosku o udostępnienie informacji publicznej, inicjuje sprawę administracyjną, której zakończenie podlega kontroli sądu administracyjnego.

Na gruncie ustawy o dostępie do informacji publicznej o bezczynności możemy mówić, o ile wniosek o udzielenie informacji dotyczy informacji publicznej, a jego adresatem jest podmiot zobowiązany do jej udzielenia, który to pozostaje w zwłoce w załatwieniu sprawy wobec braku realizacji obowiązku jej udostępnienia w formie i terminach określonych w ustawie o dostępie do informacji publicznej.

Stosownie do art. 13 ust. 1 i art. 14 u.d.i.p. udostępnianie informacji publicznej na wniosek winno nastąpić bez zbędnej zwłoki, nie później niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, w sposób i w formie zgodnych z wnioskiem, chyba że środki techniczne, którymi dysponuje podmiot obowiązany do udostępnienia, nie umożliwiają udostępnienia informacji w sposób i w formie określonych we wniosku. Przy czym podmiot, do którego został skierowany wniosek o udzielenie informacji, może dokonać następujących działań: 1) udzielić informacji publicznej; 2) udzielić w formie pisma (zawiadomienia) odpowiedzi, że wniosek nie znajduje podstawy w przepisach prawa, gdyż żądanie nie dotyczy informacji publicznej albo organ nie jest w posiadaniu danej informacji lub też obowiązuje inny tryb jej udostępniania; 3) odmówić udostępnienia informacji publicznej lub umorzyć postępowanie administracyjne w drodze decyzji administracyjnej.

W przedmiotowej sprawie skarżący zarzucili Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Tczewie bezczynność w udzieleniu, na ich wspólny wniosek, informacji publicznej w trybie przewidzianym przepisami ustawy o dostępie do informacji publicznej.

W rozpoznawanej sprawie nie ulega wątpliwości, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie jest podmiotem zobowiązywanym do udzielania informacji publicznej, o którym mowa w art. 4 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p.

Zasadniczą dla rozstrzygnięcia sprawy kwestię stanowiła zatem ocena tego jak wskazany organ procedował, rozpoznając wniosek dostępowy, a przede wszystkim czy rzeczywiście na dzień wniesienia przedmiotowej skargi, organ pozostawał w zarzucanej mu bezczynności.

W wyniku przeprowadzonej kontroli zgodności z prawem procedowania organu, Sąd w składzie rozpoznającym sprawę, doszedł do przekonania, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie nie dopuścił się bezczynności, zaś w okolicznościach niniejszej sprawy terminowe załatwienie wniosku skarżących poprzez nie budzi wątpliwości.

Akta administracyjne przedmiotowej sprawy potwierdzają, że Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Tczewie otrzymał wniosek skarżących o udzielenie informacji publicznej w dniu 19 marca 2025 r. Od tego dnia rozpoczął bieg 14-czernastodniowy termin na rozpoznanie wniosku. Końcowym dniem rozpoznania wniosku przez organ był zatem dzień 2 kwietnia 2025 r. Termin ten został zachowany. Akta administracyjne potwierdzają bowiem, że w 1 kwietnia 2025 r., a więc z zachowaniem obowiązującego go terminu, organ nadał do skarżących przesyłkę poleconą zawierającą ustosunkowanie się do pytań zawartych we wniosku dostępowym. Przesyłka została prawidłowo nadana na adres wskazany w skierowanym do organu wniosku. Taki adres widniał zarówno na wniosku skarżących, jak i na kopercie, w którym nadali oni wniosek do organu.

Opisana przesyłka zawierająca odpowiedź na pismo stron znajduje się w aktach przedmiotowej sprawy. Znajdujące się w aktach potwierdzenie odbioru oraz wydruk śledzenia potwierdzają, że przesyłka została nadana w dniu 1 kwietnia 2025 r., była awizowana, a następnie odebrana w dniu 22 kwietnia 2025 r. przez M. K.

W ocenie Sądu w składzie rozpoznającym przedmiotową sprawę za dzień rozpoznania wniosku o udzielenie informacji publicznej należy uznawać dzień, w którym organ wysyła odpowiedź na wskazany przez wnioskodawcę adres, a nie dzień, w którym informacja dotrze do adresata. Dostrzec należy, że nawet w przepisach ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 572, dalej jako "k.p.a.") ustawodawca przewidział, że w przypadku nieodebrania pisma przez adresata, kierowane do niego pismo składa się na okres 14 dni w placówce pocztowej (art. 73 § 1 k.p.a.) o czym pozostawia się zawiadomienie (awizo), które jest po 7 dniach ponawiane (art. 73 § 2 k.p.a.). Jeżeli pomimo awizowania przesyłki adresat nie odbierze pisma, doręczenie uznaje się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu 14 dni, których bieg rozpoczął dzień pierwszego awizowania przesyłki (art. 73 § 4 k.p.a.).

Prawdą jest, że rozpoznanie wniosku o udzielenie informacji publicznej, poprzez udzielenie informacji publicznej lub wystosowanie pisma informacyjnego, że organ nie posiada danej informacji lub, że nie jest ona informacją publiczną, nie następuje w oparciu o przepisy k.p.a. Jednak również w takich przypadkach uzależnianie kwestii stwierdzenia bezczynności organu od działań od niego niezależnych, leżących już tylko po stronie wnioskodawcy, nie jest w ocenie Sądu uprawnione, mając na uwadze ogólne zasady wynikające z u.d.i.p. oraz cele wprowadzenia wskazanej regulacji. Za działania niezależne od organu należy zaś uznać to, czy adresat odbierze prawidłowo nadaną przesyłkę i zabezpieczy możliwość zapoznania się z jej treścią. Ustawa u.d.i.p. nie wymaga w szczególności, aby organ wielokrotnie wysyłał wnioskodawcy odpowiedź na jego wniosek. W tym nawet nie ma nawet obowiązku wysyłać odpowiedzi przesyłką rejestrowaną. Adresat wniosku występując o doręczenie mu odpowiedzi na wskazany adres, powinien zabezpieczyć odbiór tej przesyłki. Jeżeli tego nie czyni, okoliczność ta, zdaniem Sądu, w żaden sposób nie stanowi o bezczynności organu w rozpoznaniu wniosku. Reasumując, Sąd wskazuje, że organ terminowo rozpoznał wniosek.

Z akt sprawy wynika, że skarżący wnieśli skargę w dniu 7 kwietnia 2025 r., a więc przed dniem awizowania przesyłki zawierającej odpowiedź PPIS. W konsekwencji w złożonej skardze brak jest zarzutów co do treści udzielonej przez organ odpowiedzi. Zarzutów takich nie sformułowano także później do dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie.

Z przedstawionych Sądowi akt administracyjnych sprawy, wynika jednoznacznie, że w treści doręczonego skarżącym pisma organu z dnia 1 kwietnia 2025 r. organ udzielił wnioskodawcom odpowiedzi na wszystkie, wyartykułowane w siedemnastu punktach, pytania, zachowując przy tym wynikający z art. 13 ust. 1 u.d.i.p. termin.

Odpowiedź tę uznać należy za kompletną, odnoszącą się do wszystkich zadanych pytań, nawet wykraczających poza wynikający z ustawy o dostępie do informacji publicznej obowiązek działania. Dodać też należy, że ewentualne niezadowolenie strony z uzyskanych informacji nie może kreować zasadności skargi na bezczynność w udostępnieniu informacji publicznej. Z bezczynnością organu w zakresie dostępu do informacji mamy bowiem do czynienia w sytuacji, gdy organ milczy wobec wniosku o udzielenie takiej informacji, a nie, gdy rozpozna wniosek w sposób niezadowalający wnioskodawcę. Chodzi tu bowiem o niezajęcie jakiegokolwiek stanowiska w sprawie (zob. wyrok NSA z dnia 21 lipca 2011 r., sygn. akt I OSK 638/11). Bezczynność oznacza bowiem stan, w którym w prawnie ustalonym terminie organ nie podjął żadnych czynności w sprawie, lub wprawdzie prowadził postępowanie w sprawie, ale mimo istnienia ustawowego obowiązku - nie zakończył go wydaniem decyzji, postanowienia lub też innego aktu lub nie podjął stosownej czynności (por. T. Woś, Postępowanie sądowoadministracyjne, Wydawnictwo Prawnicze PWN, Warszawa 1996 r., s. 62 - 63). Także udzielenie odpowiedzi niepełnej lub niejasnej wyczerpuje znamiona bezczynności w udzielaniu informacji. Skarga na bezczynność wniesiona zaś po doręczeniu żądanej informacji lub po podjęciu czynności, których brak się w niej zarzuca, jest bezzasadna (zob. I. Kamińska, M. Rozbicka - Ostrowska, Ustawa o dostępie do informacji publicznej. Komentarz, Wolters Kluwer, Warszawa 2016 r., str. 295).

Z uwagi na powyższe, Państwowemu Powiatowemu Inspektorowi Sanitarnemu w Tczewie nie można zarzucić bezczynności w rozpoznaniu wniosku skarżących z dnia 19 marca 2025 r. Przeciwnie, organ ten podjął działanie i udzielił stronie wyczerpującej odpowiedzi pomimo braku wymaganego prawem obowiązku ku temu. Podkreślenia wymaga bowiem, że odpowiedź na część wystosowanych przez skarżących pytań nie stanowi w ogóle informacji publicznej.

Pojęcie informacji publicznej ustawodawca określił w art. 1 ust. 1 i art. 6 u.i.d.p. Stosownie do art. 1 tej ustawy, każda informacja o sprawach publicznych stanowi informację publiczną w rozumieniu ustawy i podlega udostępnieniu na zasadach i w trybie określonych w niniejszej ustawie. Z kolei przepis art. 6 u.d.i.p. zawiera przykładowy katalog informacji i dokumentów stanowiących informację publiczną w rozumieniu art. 1 ust. 1 ww. ustawy, o czym świadczy użyty w tym przepisie zwrot "w szczególności". Zgodnie z ugruntowanymi już poglądami orzecznictwa wypracowanymi na tle analizy art. 1 ust. 1, jak i precyzującego go art. 6 u.d.i.p., informacją publiczną jest każda informacja wytworzona lub odnoszona do władz publicznych, a także wytworzona lub odnoszona do innych podmiotów wykonujących funkcje publiczne w zakresie wykonywania przez nie zadań władzy publicznej i gospodarowania mieniem komunalnym lub mieniem Skarbu Państwa. Pod pojęciem informacji publicznej należy rozumieć zatem wszelkie fakty dotyczące spraw publicznych rozumianych jako działalność zarówno organów władzy publicznej, jak i samorządów gospodarczych i zawodowych oraz osób i jednostek organizacyjnych w zakresie wykonywania zadań władzy publicznej oraz gospodarowania mieniem publicznym. Charakter publiczny należy przypisać tym informacjom, które odnoszą się do publicznej sfery działalności organów (por. wyrok WSA w Gdańsku z dnia 28 września 2016 r., sygn. akt II SAB/Gd 13/16; wyrok NSA z dnia 25 marca 2003 r., sygn. akt II SA 4059/02), przy czym oceny tej należy dokonywać każdorazowo na gruncie konkretnej sprawy. Na tym tle co do zasady stanowią informację publiczną informacje zbierane i wytwarzane przez organy inspekcji sanitarnej, zgodnie z art. 2 w zw. z art. 5 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej (tekst jednolity: Dz.U. z 2024 r., poz. 416) w ramach prowadzonego nadzoru sanitarnego, w tym sanitarnego zabezpieczania granic państwa, analiz i ocen epidemiologicznych, opracowywania programów i planów działalności zapobiegawczej i epidemiologicznej dla podmiotów leczniczych, ustalenia zakresu i terminów szczepień ochronnych oraz sprawowania nadzoru w tym zakresie. Przede wszystkim informację publiczną stanowią informacje zbierane przez Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego dotyczące niepożądanych odczynów poszczepiennych, które gromadzone są w powiatowym rejestrze zgłoszeń niepożądanych odczynów poszczepiennych, prowadzonym na podstawie art. 21 ust. 4 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (tekst jednolity: Dz. U. z 2024 r., poz. 924 ze zm.) oraz § 8 i nast. rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania (Dz.U. 2024, poz. 138 ze zm.).

Nie stanowią natomiast informacji publicznej zapytania nie odnoszące się do sfery faktów, pytania nieprecyzyjne, zapytania o opinie, a także zapytania o wszelkiego rodzaju porady prawne, czy medyczne kierowane do organów inspekcji sanitarnej. Jeżeli zapytanie dotyczy tego rodzaju kwestii, organ może zwykłym pismem poinformować wnioskodawcę, że jego pytanie nie dotyczy informacji publicznej. Na zarzut bezczynności nie naraża się również organ, który zwykłym pismem poinformuje wnioskodawcę, że nie posiada określonej informacji. Skoro jej bowiem nie posiada, nie ma również obowiązku jej udzielać.

W piśmie skierowanym do Państwowego Inspektora Sanitarnego w Tczewie skarżąca wniosła o udzielenie jej informacji w zakresie objętym przedstawionymi w tym piśmie punktami, to jest:

Wnioskodawcy zażądali udzielenia informacji publicznej na podstawie art. 2 w zw. z art. 15 u.d.i.p. w następującym zakresie:

1. Ile lat maksymalnie utrzymuje się odporność po podaniu szczepionki osobno dla każdej: przeciwko błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz pneumokokom u osób szczepionych na terenie działania Państwa urzędu?

2. Czy Państwa urząd posiada listę osób dorosłych powyżej 19 roku życia uchylających się od szczepień i czy są one obarczone przymusem administracyjnym? Jaka to liczba za ostatnie 5 lat? Jeśli nie to dlaczego?

3. Według informacji od prof. Iwony Paradowskiej - Stankiewicz ogniska odry w Polsce związane są z migracjami (chorują osoby narodowości romskiej, czeczeńskiej i ukraińskiej). Jakie są statystyki wykonanych u takich osób szczepień za ostatnie 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

4. Ile szczepień zostało odroczonych przez lekarzy w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu i kto ustala listę przeciwwskazań do szczepień w Polsce? Kto ponosi odpowiedzialność za te ustalenia?

5. Ile nałożono grzywien na Lekarzy, którzy nie wywiązali się z ustawowego obowiązku zgłoszenia niepożądanego odczynu poszczepiennego w ciągu ostatnich 5 lat na terenie działania Państwa urzędu?

6. Ile dzieci i dorosłych do 19 roku życia zmarło do 4 tygodni od szczepienia na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat?

7. Ile odnotowano ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych na terenie działania Państwa urzędu w ciągu ostatnich 5 lat? Jakie to były niepożądane odczyny poszczepienne?

8. Za ile z tych niepożądanych odczynów poszczepiennych wypłacono odszkodowanie?

9. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 21 grudnia 2010 r. w sprawie niepożądanych odczynów poszczepiennych oraz kryteriów ich rozpoznawania wyróżnia trzy rodzaje niepożądanych odczynów poszczepiennych: łagodne, poważne i ciężkie. Czy przymuszanie do szczepień, które mogą wywołać te odczyny nie jest sprzeczne z art. 47 Konstytucji PP, który gwarantuje każdemu prawo do ochrony życia prywatnego, rodzinnego oraz do decydowania o swoim życiu osobistym?

10. W jaki sposób możemy ubiegać się o odszkodowanie za śmierć lub uszczerbek na zdrowiu na skutek niepożądanych odczynów poszczepiennych wymienionych w rozporządzeniu Ministra Zdrowia?

11. W jaki sposób lekarz może wykluczyć nadwrażliwość na składniki szczepionki przed szczepieniem? Proszę wymienić konkretne badania, które można wykonać w celu wykluczenia nadwrażliwości na składniki szczepionki lub niedoborów odporności.

12. Czy prawdą jest, że Światowa Organizacja Zdrowia zaleca szczepienia ochronne? Czy zaleca przymuszanie do szczepień? Jeśli tak, to w jakiej formie?

13. W świetle wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 9 maja 2023 r. SK 81/19 kalendarz szczepień nie stanowi źródła obowiązkowych szczepień w związku z powyższym w oparciu o jaką podstawę prawną (który artykuł) uważacie Państwo, że akurat te szczepienia są obowiązkowe i wymagalne w stosunku do naszego dziecka?

14. Czy Minister Zdrowia wydając rozporządzenie w sprawie szczepień obowiązkowych zastępujące uchylony przez Trybunał Konstytucyjny komunikat Głównego Inspektora Sanitarnego dokonał analizy sytuacji epidemiologicznej zgodnie z treścią art. 17 ust. 10 ustawy o zwalczaniu chorób zakaźnych?

15. Jeśli tak, to gdzie możemy zapoznać się z tą analizą?

16. Jeśli nie ma analizy zawartej w delegacji ustawowej upoważniającej Ministra Zdrowia do wydania rozporządzenia, to czy takie rozporządzenie jest zgodne z Konstytucją PP?

17. Z czego wynika różnica w zakresie szczepień obowiązkowych w dwóch sąsiadujących ze sobą państwach z zapewnionym w ramach Unii Europejskiej prawem do swobodnego przepływu osób np. w Niemczech jedno szczepienie obowiązkowe od 2017 r., w Polsce dziecko otrzymuje ponad 40 dawek szczepień?

W zakresie pytania 1 poinformowano, że PPIS w Tczewie nie posiada danych na temat długości utrzymywania się odporności u osób po podaniu im szczepionek przeciw: błonicy, tężcowi, krztuścowi, poliomyelitis, inwazyjnemu zakażeniu Haemophilus influenzae, gruźlicy, wirusowemu zapaleniu wątroby, odrze, śwince, różyczce oraz Streptococcus pneumoniae. Jeżeli zatem organ nie posiada i nie gromadzi określonych danych nie pozostaje w bezczynności.

W zakresie pytania 2 poinformowano, że zgodnie z art. 17 ust. 10 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2024 r. poz. 924 ze zm.) Minister właściwy do spraw zdrowia określa, w drodze rozporządzenia:

1) wykaz chorób zakaźnych objętych obowiązkiem szczepień ochronnych,

2) osoby lub grupy osób obowiązane do poddawania się obowiązkowym szczepieniom ochronnym przeciw chorobom zakaźnym, wiek i inne okoliczności stanowiące przesłankę powstania obowiązku szczepień ochronnych.

Organ przytoczył § 3 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023r. poz. 2077), a także art. 17 ust. 9b ww. ustawy. Organ wyjaśnił, że jego zadaniem nie jest podejmowanie działań w stosunku do osób powyżej 19. roku życia. Pomimo, że w zakresie udzielania informacji publicznej nie leży obowiązek udzielania informacji o obowiązujących przepisach prawa, ani dokonywanie porad prawnych, organ udzielił odpowiedzi na pytanie strony informując, że w ciągu ostatnich 5 lat nie otrzymano zgłoszeń dotyczących osób po ukończeniu 19. roku życia.

W zakresie pytania 3 poinformowano, że PPIS w Tczewie nie prowadzi statystyk szczepień z podziałem na narodowość, w tym ukraińską. Jeżeli zatem organ nie posiada i nie gromadzi określonych danych nie pozostaje w bezczynności.

W zakresie pytania 4 poinformowano, że organ nie prowadzi rejestru osób odroczonych od szczepień oraz wyjaśniono, że preparaty szczepionkowe dopuszczane są do obrotu przez Urząd Rejestracji Produktów Leczniczych Wyrobów Medycznych i Produktów Biobójczych lub przez Europejską Agencję Leków (European Medcinal Agency, EMA) z uwzględnieniem informacji o przeciwwskazaniach dotyczących ich stosowania na podstawie przeprowadzonych badań w ramach procesu legalizacji preparatu. Stronie udzielono odpowiedzi na wskazane pytanie, gdzie uwzględnić też należy, że udzielanie porad prawnych, czy porad medycznych, jak i informacji o treści obowiązujących przepisach prawa nie mieści się w zakresie informacji publicznej.

W zakresie pytania 5 poinformowano, że w ciągu ostatnich 5 lat nie stwierdzono naruszeń obowiązku zgłaszania NOP na nadzorowanym terenie. Stronie udzielono posiadaną informację publiczną.

W zakresie pytania 6 poinformowano, że PPIS w Tczewie nie posiada danych na temat ilości zgonów spowodowanych szczepieniami. Jeżeli zatem organ nie posiada i nie gromadzi określonych danych nie pozostaje w bezczynności. Podkreślenia wymaga, że obowiązek gromadzenia tego rodzaju danych nie wynika z przepisów prawa, natomiast o ciężkie odczyny poszczepienne, co do których gromadzi się informacje w ramach kompetencji służb sanitarnych, strona zapytała w kolejnym punkcie wniosku.

W zakresie pytania 7 poinformowano, że w ciągu ostatnich 5 lat na terenie powiatu tczewskiego odnotowano 5 ciężkich niepożądanych odczynów poszczepiennych po podaniu szczepionki, które wystąpiły w postaci następujących niepożądanych objawów: wstrząs anafilaktyczny, reakcja astmatyczna, spadek ciśnienia krwi, ból głowy, duszność, ból w klatce piersiowej, podwyższona temperatura >40,5°C utrzymująca się do 48 godz., drgawki gorączkowe, wymioty, zaburzenia świadomości, hipotonia.

W zakresie pytania 8 poinformowano, że PPIS w Tczewie nie posiada danych na temat liczby wypłaconych odszkodowań z tytułu wystąpienie odczynów poszczepiennych. Zgodnie z art. 17d ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz. U. z 2023 r. poz. 1284 ze zm.) postępowanie w sprawie przyznania świadczenia kompensacyjnego jest prowadzone przez Rzecznika Praw Pacjenta. Jeżeli zatem organ nie posiada i nie gromadzi określonych danych nie pozostaje w bezczynności.

W zakresie pytania 9 prawidłowo poinformowano, że pytanie nie ma charakteru informacji publicznej ponieważ dotyczy wyrażenia opinii i przeprowadzenia oceny z dokonaniem interpretacji (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 13.09.2017r. IV SAB/G1196/17). W zakresie pytania 10 poinformowano, że procedura dot. ubiegania się o odszkodowanie na skutek wystąpienia niepożądanego odczynu poszczepiennego określona została w art. 17b do 17i ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi (Dz.U. 2023 r. poz. 1284 ze zm.). Zadane pytanie było w istocie pytaniem o poradę prawną i nie wymagało odpowiedzi.

W zakresie pytania 11 poinformowano, że udzielanie porad prawnych , czy porad medycznych nie mieści się w zakresie informacji publicznej Zadane pytanie było w istocie pytaniem o poradę medyczną i nie wymagało odpowiedzi.

W zakresie pytania 12 poinformowano, że zgodnie z art. 5 ust. 1 lit. b, art. 17 ust. 1 ustawy z dnia 5 grudnia 2008 r. o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 2077) obowiązek poddania się szczepieniom ochronnym wynika bezpośrednio z mocy prawa. Wykonanie tego obowiązku jest zabezpieczone przymusem administracyjnym oraz odpowiedzialnością wynikającą z Kodeksu Wykroczeń. Oznacza to, że wynikający wprost z przepisów prawa obowiązek poddania dziecka szczepieniom ochronnym jest bezpośrednio wykonalny, a jego niewypełnienie aktualizuje po stronie właściwego organu obowiązek wszczęcia postępowania egzekucyjnego, którego rezultatem będzie poddanie dziecka szczepieniu ochronnemu. Natomiast wykaz chorób zakaźnych przeciwko którym istnieje ustawowy obowiązek szczepienia został określony przez Ministra Zdrowia we wskazanym powyżej rozporządzeniu z dnia 27 września 2023r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych na podstawie delegacji ustawowej zawartej w art. 17 ust. 10 ustawy o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi. Organ zaznaczył, że w kompetencji urzędu do którego zwróciła się skarżąca nie znajduje się komentowanie stanowiska Światowej Organizacji Zdrowia. Zadane pytanie było w istocie pytaniem o opinię, w tym dotyczącym innego podmiotu i nie wymagało odpowiedzi.

W zakresie pytania 13 organ wyjaśnił, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 9 maja 2023 r., SK 81/19 orzekł, że obowiązek szczepień ochronnych jest zgodny z Konstytucją, jednak program szczepień ochronnych nie może być wydawany w formie komunikatu GIS, lecz w rozporządzeniu, dając jednocześnie pół roku na zmianę przepisów. Powyższy niekonstytucyjny stan prawny został poprawiony zgodnie z zaleceniem Trybunału Konstytucyjnego przez zmiany w ustawie o zapobieganiu oraz zwalczaniu zakażeń i chorób zakaźnych u ludzi oraz przez wydanie rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 27 września 2023 r. w sprawie obowiązkowych szczepień ochronnych. Zatem ciążący obowiązek został ustalony i jest dochodzony na podstawie stanu zgodnego z ww. orzeczeniem TK. W odniesieniu do pytań 14, 15, 16 i 17 organ poinformował zaś, że nie maja one charakteru dostępu do informacji publicznej, albowiem udzielanie porad prawnych, czy porad medycznych, jak i informacji o treści obowiązujących przepisów prawa nie mieści się w zakresie informacji publicznej, jak również dotyczą wyrażenia opinii i przeprowadzenia oceny z dokonaniem interpretacji. Wniosek w powyższym zakresie został prawidłowo załatwiony. Jak bowiem już wyżej wyjaśniono, organ państwowej inspekcji sanitarnej w trybie informacji publicznej nie jest zobligowany do odpowiedzi na pytania dotyczące wiedzy prawniczej, zmierzające do udzielania porady prawnej lub dokonania przez organ wykładni przepisów (por.m.in. wyrok WSA w Warszawie z 25 lutego 2021 r., II SAB/Wa 664/20, wyrok WSA w Gdańsku z 15 grudnia 2022 r., III SAB/Gd 170/22, wyrok WSA w Lublinie z 28 grudnia 2022 r., II SAB/Lu 139/22). Taki charakter mają zapytania o opinię co do konstytucyjności obowiązujących przepisów prawa (pytanie 13). Odpowiedź na to pytanie sprowadza się do znajomości przepisów prawa, których treść nie stanowi informacji publicznej, a ponadto należy stwierdzić, że Inspektor nie ma kompetencji do badania konstytucyjności przepisów (por. wyrok WSA w Bydgoszczy z 9 kwietnia 2024 r., II SAB/Bd 16/24). Pytania o nr od 14 do 17 wykraczają poza nadzór sprawowany przez organy inspekcji sanitarnej, odnoszą się do bowiem do zakresu działania Ministra Zdrowia, który zatem pozostaje właściwym podmiotem do rozpoznania wniosku w tym zakresie. Dla oceny, czy podmiot będący adresatem wniosku o udzielenie informacji publicznej pozostaje w bezczynności, istotne znaczenie ma ustalenie, czy był zobowiązany do udzielenia informacji. Bezcelowe przy tym jest ustalanie charakteru tych informacji, bowiem nie można zarzucić organowi bezczynności w stosunku do odpowiedzi na pytania, których nie jest dysponentem.

Analiza udzielonej odpowiedzi na pytania zadane przez skarżących wskazuje, że organ nie pozostaje w bezczynności. Jeżeli bowiem pytanie dotyczyło tylko sfery faktów a nie opinii czy porad, było precyzyjne i dotyczyło informacji posiadanych przez organ i dotyczących wykonywanych przez organ zadań, informacja publiczna została w zakresie wynikającym z wniosku strony, zawarta w udzielonej jej odpowiedzi.

Mając to wszystko na uwadze, należało uznać za chybione zarzuty naruszenia przepisów u.d.i.p. Dokumenty włączone do akt sprawy pozwalają stwierdzić, że organ wypełnił obowiązek określony w art. 13 ust. 1 powołanej ustawy. Przepis wymaga udostępniania informacji publicznej na wniosek bez zbędnej zwłoki, nie później jednak niż w terminie 14 dni od dnia złożenia wniosku, zaś termin ten został zachowany.

Brak jest również jakichkolwiek podstaw do formułowania stanowiska o naruszeniu art. 13 ust. 2 ustawy o dostępie do informacji publicznej. Przepis określa obowiązki organu jakie ciążą na nim w sytuacji, gdy oczekiwana informacja nie może być udzielona w terminie 14 dniu. Wówczas organ powinien powiadomić wnioskodawców w terminie 14 dni od daty złożenia wniosku o powodach opóźnienia oraz o terminie, w jakim udostępni informację, nie dłuższym jednak niż 2 miesiące od dnia złożenia wniosku. Skoro skarżony organ udzielił odpowiedzi w terminie 14 dni od wpływu wniosku, a więc nie wydłużał terminu załatwienia wniosku do dwóch miesięcy, to nie można zasadnie stawiać zarzutu opóźnienia, czy też nieuzasadnionego opóźnienia w udzieleniu informacji publicznej.

Podstaw faktycznych pozbawiony jest zarzut naruszenia art. 2 ust. 2, czy art. 3 ust. 1 pkt 1 u.d.i.p. Organ nie przyjmował, że żądanie wniosku dotyczy informacji przetworzonej. Ponadto, z akt sprawy wynika jednoznacznie, że organ udzielił odpowiedzi na każde pytanie zawarte we wniosku skarżących, a przy tym na żadnym etapie załatwiania wniosku nie formułował wobec wnioskodawców oczekiwań wykazania interesu faktycznego, czy prawnego w uzyskaniu informacji.

Jednocześnie organ nie ma obowiązku wydawania decyzji w sytuacji, gdy podanie o udzielenie informacji obejmuje żądania udzielenia informacji, które nie są informacjami publicznymi (por. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gorzowie Wielkopolskim z 19 kwietnia 2023 r., sygn. akt II SAB/Go 18/23)

W tym też świetle wywiedziona skarga jest niezasadna.

Powołane w treści niniejszego uzasadnienia orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są w Internetowej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych pod internetowym adresem: orzeczenia.nsa.gov.pl.

Mając na uwadze powyższe Sąd uznając, że wniesiona w niniejszej sprawie skarga jest bezzasadna, na podstawie art. 151 p.p.s.a. orzekł o oddaleniu skargi.