Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Maria Wieczorek-Zalewska (sprawozdawca), Sędziowie Sędzia NSA Witold Falczyński,, Sędzia NSA Grażyna Pawlos-Janusz, Protokolant Sekretarz sądowy Agnieszka Wojtas, po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 14 grudnia 2016 r. sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zasiłku stałego oddala skargę.

Pismem z dnia [...] r. M. P. zwrócił się do Wójt Gminy O. o wznowienie dostawy energii elektrycznej do jego domu. W uzasadnieniu swojego podania zaznaczył, że uległ on w dniu [...] r. ciężkiemu wypadkowi przy pracy, mimo to nie otrzymuje on żadnych świadczeń z tytułu poniesionego przez niego uszczerbku zdrowia. Nie została mu również przyznana emerytura, dzięki której mógłby zaspokoić swoje podstawowe potrzeby bytowe.

Jak wynika z wywiadu środowiskowego, przeprowadzonego w dniu [...] r. wnioskodawca jest osobą samotnie gospodarującą, urodzoną w dniu [...] r., mieszka w murowanym domu, składającym się z kuchni, łazienki oraz pięciu pokoi. M. P. wskazał, że jest osobą schorowaną, jednakże nie posiada dokumentów, które świadczyłyby o tym, że aktualnie leczy się z tego tytułu. Ustalono również, że wnioskodawca nie dysponuje dostatecznymi środkami pieniężnymi, które umożliwiłyby spłatę zaległych rachunków za energię elektryczną. Jego dotychczasowe zadłużenie u dostawcy energii elektrycznej wynosi [...] zł. Jest również zadłużony w kwocie [...]zł z tytułu zrealizowanych przez niego zakupów w aptece. Ponadto pożyczył od znajomych łączną kwotę w wysokości [...] zł z przeznaczeniem na bieżące potrzeby. Z zaświadczenia wydanego w dniu [...] r. przez Wójta Gminy O., znak: [...] wynika, że M. P. jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego o udziale [...] z [...] ha przeliczeniowych. Jest to jedyne źródło dochodu, jakim dysponuje strona. W toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego wykazano również, że w przeszłości wnioskodawca ubiegał się o przyznanie renty inwalidzkiej oraz emerytury, jednak Sąd odmówił mu przyznania ww. świadczeń. Jak wynika z pisma Prokuratury Okręgowej w Z. z dnia [...] r. M. P. został poddany badaniu przez lekarza orzecznika ZUS oraz komisję lekarską ZUS, które stwierdziły, że nie jest on osobą całkowicie niezdolną do pracy i w wyniku powyższego odmówiono stronie przyznania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Sąd Okręgowy w Z. IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia [...] r. oddalił odwołanie wnioskodawcy w przedmiocie przyznania prawa do ww. renty. Następnie, decyzją z dnia [...] r. ZUS odmówił M. P. prawa do emerytury z uwagi na brak wykazania przez niego wymaganych okresów składkowych i nieskładkowych koniecznych do uzyskania ww. prawa. Odmowna decyzja ZUS co do ustalenia prawa do emerytury została utrzymana w mocy wyrokami Sądu Okręgowego w Z. IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. oraz wyrokiem Sądu Apelacyjnego w L. III Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r.

Po zweryfikowaniu sytuacji osobistej wnioskodawcy, w toku przeprowadzonego wywiadu środowiskowego w dniu [...] r., zaproponowano M. P. przyznanie zasiłku stałego z uwagi na osiągnięty przez niego wiek emerytalny - o którym mowa w art. 27 ust. 3 pkt 4) ustawy z dnia [...] roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych /Dz. U. z 2015 r., poz. 748 z późn. zm./ - tj. 65 lata i 3 miesiące. Wnioskodawca przystał na powyższą propozycję, czego wyrazem było zmodyfikowanie przez niego wniosku z dnia [...] r. i złożenie w dniu [...] r. podania o przyznania zasiłku stałego. W treści ww. pisma nawiązał do wywiadu środowiskowego przeprowadzonego z nim w dniu [...] r. i zwrócił się do GOPS w O. o przyznanie mu ww. zasiłku uzasadniając swoją prośbę ciężką sytuacją osobistą oraz materialną.

Decyzją z dnia [...] r., znak: [...], wydaną z upoważnienia Wójta Gminy O., organ I instancji przyznał M. P. wnioskowany zasiłek począwszy od dnia [...] r. Organ uznał, iż zostały spełnione przesłanki określone w art. 37 ustawy z dnia [...] r. o pomocy społecznej /Dz. U. z 2015 r., poz. 163 z późn. zm./ warunkujące możliwość otrzymania zasiłku stałego. W niniejszym przypadku miesięczny dochód strony uzyskiwany z tytułu posiadanego przez nią udziału w gospodarstwie rolnym wynosi [...] zł, a więc nie przekracza kryterium dochodowego określonego w art. 8 ust. 1 ww. ustawy, które wynosi dla osoby samotnie gospodarującej [...] zł. Ponadto, zgodnie z dyspozycją art. 37 ust. 1 w zw. z art. 6 pkt 7) ustawy o pomocy społecznej wnioskodawca w chwili złożenia wniosku o ustalenie prawa do zasiłku stałego przekroczył granicę wieku emerytalnego tj. 65 lat i 3 miesiące.

W odwołaniu od powyższej decyzji M. P. wskazał, że osiągnął wiek emerytalny, tj. 65 lata i 3 miesiące w dniu [...] r. W związku z tym wniósł o wyrównanie przyznanego mu zasiłku stałego od dnia [...] r. z odsetkami ustawowymi za każdy dzień zwłoki mając na uwadze treść wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r.

Po rozpatrzeniu odwołania M. P., Samorządowe Kolegium Odwoławcze na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. uchyliło zaskarżoną decyzję w części obejmującej pkt 1 i w tym zakresie orzekło przyznać zasiłek stały od dnia [...] r. w kwocie [...]zł i w pozostałej części zaskarżoną decyzję utrzymało w mocy.

Organ w uzasadnieniu powołał się na art. 8 ust. 1 pkt 1, 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej i materiał dowodowy na zgromadzony w sprawie, wskazując, że przyjęta do wyliczenia dochodu kwota [...]zł obowiązuje od dnia [...] r. na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 3) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U z 2015 r., poz. 1058 z późn. zm.). Jest to dochód przyjęty przez ustawodawcę jako osiągany z 1 ha przeliczeniowego, stanowiący wartość stałą, nie ulegającą zmianie na skutek okoliczności faktycznych. W związku z tym właściciel gospodarstwa rolnego osiąga dochód z tytułu jego użytkowania niezależnie od tego, czy faktycznie użytkuje swoje gospodarstwo, lub czy też ponoszone przez niego wydatki przewyższają dochody uzyskiwane z tytułu prowadzonych upraw.

Organ odwoławczy uznał, że bezspornie odwołujący się jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w udziale [...] z [...] ha przeliczeniowych. W tej sytuacji, art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej oraz przywołane wyżej rozporządzenie daje podstawę do przyjęcia, że z samego tylko faktu posiadania przez M. P. udziału [...] w gospodarstwie rolnym o pow. [...] z ha przeliczeniowych, co daje pow. - [...] ha przeliczeniowych, osiąga on dochód w wysokości [...] zł miesięcznie (5/24x [...] ha= [...] ha). Następnie [...] ha x [...] zł= [...] zł.

W. zasiłku stałego, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1) ustawy o pomocy społecznej, stanowi różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej , tj. kwot [...]zł a dochodem na osobę, który jak wykazano wyżej, w niniejszej sprawie wynosi [...] zł miesięcznie. Tak, więc wysokość zasiłku stałego wynosi [...] zł miesięcznie.

Organ odwoławczy podniósł, że różnica w ustalonej wysokości świadczenia stosunku do wydanej decyzji przez organ I instancji wynika z zaokrągleń przyjętych przy wyliczaniu powierzchni gospodarstwa oraz osiąganego dochodu. Zasadnie bowiem organ orzekający przyjął, że w dacie składania wniosku z dnia [...] r. wnioskodawca był już osobą całkowicie niezdolną do pracy z uwagi na przekroczenie przez wnioskodawcę granicy wieku emerytalnego, tj. 65 lat i 3 miesięcy. W tej sytuacji organ orzekający słusznie przyznał stronie prawo do zasiłku stałego w świetle art. 37 ustawy o pomocy społecznej.

Odnosząc się do zarzutów odwołania, Kolegium zwróciło uwagę na treść art. 106 ust. 3 zd. 1 ustawy o pomocy społecznej, zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Na tle przytoczonego wyżej przepisu ustawy o pomocy społecznej, jest – w ocenie organu - więc bez znaczenia okoliczność, iż strona osiągnęła wiek emerytalny w dniu [...] r. Jak bowiem wynika z akt niniejszej sprawy, odwołujący się złożył wniosek o przyznanie przedmiotowego świadczenia dopiero w dniu [...] r., a więc ww. zasiłek winien mu być wypłacony począwszy od dnia [...] r. Według organu odwoławczego brak jest podstaw prawnych do wyrównania przyznanego stronie zasiłku stałego od dnia [...] r., jak w żądaniu odwołania.

Dodatkowo organ wskazał, że przytaczany przez stronę w odwołaniu wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r. nie dotyczy świadczeń z zakresu pomocy społecznej, w związku z czym, w ocenie Samorządowego Kolegium Odwoławczego, jego tezy nie mają zastosowania w przedmiotowej sprawie.

M. P. w skardze (nazwaną "odwołaniem od decyzji") do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego z dnia [...] r., nr [...] wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wskazując, że prawo do zasiłku z tytułu wieku nabył z dniem [...] r. i w związku z tym powinien otrzymać licząc od tej daty wyrównanie wraz z odsetkami za każdy dzień zwłoki zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r.

W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2016 r. poz. 1066) sądy administracyjne są właściwe do badania zgodności z prawem zaskarżonych aktów administracyjnych, przy czym Sąd nie może opierać tej kontroli na kryterium słuszności lub sprawiedliwości społecznej. Decyzja administracyjna jest zgodna z prawem, jeżeli jest zgodna z powszechnie obowiązującymi przepisami prawa materialnego i przepisami prawa procesowego. Uchylenie decyzji administracyjnej, względnie stwierdzenie jej nieważności przez Sąd, następuje tylko w przypadku stwierdzenia istnienia istotnych wad w postępowaniu lub naruszenia przepisów prawa materialnego, mającego wpływ na wynik sprawy - art. 145 ustawy z 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi - t.j. Dz.U. z 2016r., poz. 718, ze zm.) zwanej dalej p.p.s.a. Nadto zakres kontroli Sądu wyznacza art. 134 p.p.s.a. stanowiący, że sąd orzeka w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (§ 1).

Sąd poddawszy kontroli zaskarżoną decyzję nie stwierdził takich wad, czy uchybień w prowadzonym postępowaniu, a wobec tego skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zasady przyznawania świadczeń z pomocy społecznej zostały uregulowane w przepisach ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz. U. z 2015 r., poz. 163 ze zm.). W myśl art. 2 ust. 1 powołanej ustawy pomoc społeczna jest instytucją polityki społecznej państwa, mającą na celu umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. Przepis ten przewiduje zastosowanie pomocy społecznej przy łącznym spełnieniu dwóch przesłanek: występowanie trudnej sytuacji życiowej i niemożliwości jej samodzielnego przezwyciężenia. W art. 4 ww. ustawy ustawodawca zastrzegł jednak, iż osoby i rodziny korzystające z pomocy społecznej są obowiązane do współdziałania w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Zgodnie z art. 37 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej zasiłek stały przysługuje pełnoletniej osobie samotnie gospodarującej, niezdolnej do pracy z powodu wieku lub całkowicie niezdolnej do pracy, jeżeli jej dochód jest niższy od kryterium dochodowego osoby samotnie gospodarującej. Jego wysokość, w przypadku osoby samotnie gospodarującej, stanowi różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej a dochodem tej osoby, z tym że kwota zasiłku nie może być wyższa niż [...] zł miesięcznie (art. 37 ust. 2 pkt 1) ww. ustawy) i nie może być niższa niż [...] zł miesięcznie (art. 37 ust. 3 tej ustawy).

W myśl art. 8 ust. 1 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej kryterium dochodowe w niniejszym przypadku wynosi [...] zł miesięcznie. Słusznie organ odwoławczy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że przyjęta do wyliczenia dochodu kwota [...]zł obowiązuje od dnia [...] r. na podstawie art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej i § 1 pkt 3) rozporządzenia Rady Ministrów z dnia [...] r. w sprawie zweryfikowanych kryteriów dochodowych oraz kwot świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej (Dz.U z 2015 r., poz. 1058 z późn. zm.). Jest to dochód przyjęty przez ustawodawcę jako osiągany z 1 ha przeliczeniowego, stanowiący wartość stałą, nie ulegającą zmianie na skutek okoliczności faktycznych.

Niekwestionowaną okolicznością w niniejszej sprawie jest, że skarżący jest współwłaścicielem gospodarstwa rolnego w udziale [...] z [...] ha przeliczeniowych. W tej sytuacji art. 8 ust. 9 ustawy o pomocy społecznej oraz przywołane wyżej rozporządzenie daje podstawę do przyjęcia, że z samego tylko faktu posiadania przez M. P. udziału [...] w gospodarstwie rolnym o pow. [...] z ha przeliczeniowych, co daje pow. - [...] ha przeliczeniowych, osiąga on dochód w wysokości [...] zł miesięcznie.

Dochód z posiadanego gospodarstwa rolnego ustala się bowiem według reguły wskazanej w art. 8 ust. 9 ww. ustawy, tj. jako iloczyn ilości hektarów przeliczeniowych (5/24x [...] ha= [...] ha) i normatywnej kwoty dochodu z 1 hektara przeliczeniowego, ustalanej przez Radę Ministrów drogą ww. rozporządzenia ([...] ha x [...] zł= [...] zł). Natomiast wysokość zasiłku stałego, zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 1 ustawy o pomocy społecznej, stanowi różnicę między kryterium dochodowym osoby samotnie gospodarującej, tj. kwotę [...]zł a dochodem na osobę, który jak wykazano wyżej, w niniejszej sprawie wynosi [...] zł miesięcznie. Tak, więc wysokość zasiłku stałego w niniejszej sprawie wynosi [...] zł miesięcznie.

W wyniku kontroli zgodności z prawem zaskarżonej decyzji, uznać zatem należało, że brak jest podstaw do stwierdzenia nieprawidłowości w postępowaniu administracyjnym przeprowadzonym przez organ odwoławczy, a w związku z tym organ ten prawidłowo zastosował art. 138 § 1 pkt 2 K.p.a. zmieniając decyzję organu I instancji w zakresie wysokości zasiłku stałego. Poza tym organ odwoławczy ustosunkował się do argumentów podniesionych w treści odwołania – w tym zakresie przywołał przepisy mające zastosowanie w sprawie i przedstawił okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Wobec wyżej wskazanych okoliczności, podjęte w sprawie rozstrzygnięcie organu odwoławczego uznać należało za prawidłowe.

Sąd nie podziela także stanowiska skarżącego, że od dnia uzyskania przez niego wieku emerytalnego, mając na uwadze wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia [...] r. skarżącemu przysługuje zasiłek stały. Trzeba wskazać, że konkretyzacja zasad, trybu i sposobu przyznawania świadczeń z pomocy społecznej jest określona w ustawie o pomocy społecznej. W sytuacji gdy wniosek o przyznanie określonego świadczenia jest pierwszym wnioskiem wszczynającym postępowanie zastosowanie w sprawie znajduje art. 106 ust. 3 ustawy, zgodnie z którym świadczenia pieniężne z pomocy społecznej przyznaje się i wypłaca za okres miesiąca kalendarzowego, począwszy od miesiąca, w którym został złożony wniosek wraz z wymaganą dokumentacją. Nie można zatem uwzględnić żądania skarżącego w zakresie przyznania zasiłku od wcześniejszej daty, niż miesiąc złożenia przez niego wniosku.

Mając powyższe na względzie Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji.