Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w składzie następującym : Przewodniczący Sędzia WSA Stanisław Nitecki Sędziowie Sędzia WSA Beata Kalaga-Gajewska Sędzia WSA Małgorzata Walentek (spr.) Protokolant St. sekr. sąd. Magdalena Kurpis po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 maja 2013 r. sprawy ze skargi M.H. na decyzję Odwoławczej Komisji Stypendialnej Akademii A w B. z dnia [...]r. nr [...] w przedmiocie spraw kandydatów na studia i studentów- stypendium socjalnego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji.

Wydziałowa Komisja Stypendialna decyzją z dnia [...] r. nr [...] przyznała M.H., na jego wniosek z dnia 28 marca 2012 r., stypendium socjalne w semestrze letnim roku akademickiego 2011/2012 na okres trzech miesięcy w wysokości 475, 00 zł miesięcznie.

Podstawę tej decyzji stanowił art. 175 ust. 4 i art. 207 ust. 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz. U. Nr 164, poz. 1365 ze zm.), art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.), Regulamin pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Akademii A w B., wprowadzonym Zarządzeniem Nr [...] Rektora Akademii A z dnia [...] r. Decyzję tę wydano biorąc pod uwagę wysokość dochodu na osobę w rodzinie oraz okoliczności zawarte we wniosku o przyznanie stypendium socjalnego.

Od powyższego rozstrzygnięcia M. H. złożył odwołanie do Odwoławczej Komisji Stypendialnej, domagając się jego uchylenia w zakresie nieprzyznania mu stypendium socjalnego za miesiąc marzec oraz wniósł o przyznanie stypendium za okres 4 miesięcy.

W uzasadnieniu odwołania odwołujący przedstawił powody, które w jego ocenie przemawiają za przyznaniem stypendium na okres 4 miesięcy, czyli od marca 2012 r. oraz zawarł argumentację na ich poparcie.

Odwoławcza Komisja Stypendialna, działając na podstawie art. 175 ust. 4, art. 207 ust. 1ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym oraz Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Akademii A w B., wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora ww. Akademii z dnia [...] r., decyzją z dnia [...] r. nr [...], orzekła, iż nie zostało M.H. przyznane stypendium socjalne za miesiąc marzec 2012r.

Jak wynika z uzasadnienia tej decyzji organ po analizie złożonego wniosku dotyczącego ponownego rozpoznania sprawy oraz biorąc po uwagę okoliczności w nim zawarte stwierdził, że Wydziałowa Komisja Stypendialna dokonała prawidłowej oceny wniosku zgodnie z § 4 ust. 16 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów przyznając stypendium socjalne na okres trzech miesięcy, tj. od kwietnia do czerwca br. Na tej podstawie Odwoławcza Komisja Stypendialna nie przyznała stypendium socjalnego za miesiąc marzec 2012 r..

M.H. od wskazanej wyżej decyzji wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach. Zdaniem skarżącego decyzja ta obarczona jest brakami formalnymi, gdyż nie zawiera wymaganego ustawą uzasadnienia prawnego i faktycznego, co utrudnia ocenę zasadności zawartego w niej rozstrzygnięcia. W związku z tym skarżący nie ma pewności, że któryś z argumentów zawartych w jego odwołaniu nie został przypadkowo przeoczony. Akcentował przy tym w szczególności brak odniesienia się do okoliczności przedstawionej w odwołaniu jako "drugi powód".

W odpowiedzi na skargę pełnomocnik organu wniósł o jej oddalenie oraz przytoczył argumentację przemawiającą za zasadnością wniosku.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje

Na wstępie należy stwierdzić, że stosownie do art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Z kolei w myśl art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jednolity Dz.U. z 2012 r., poz. 270) w sytuacji, gdy sąd stwierdzi, iż zaskarżona decyzja wydana została z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, z naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub z innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas uchyla taki akt w całości lub w części. Natomiast zgodnie z art. 145 § 1 pkt 2 tej ustawy sąd stwierdza nieważność decyzji w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Jednocześnie na mocy art. 134 § 1 w/wym. ustawy sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że Sąd bierze z urzędu pod uwagę stwierdzone uchybienia niezależnie od tego, czy zostały one podniesione w skardze.

Przeprowadzona przez Sąd we wskazanym wyżej zakresie kontrola legalności zaskarżonej decyzji wykazała, że skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja ta dotknięta jest wadą nieważności.

W pierwszej kolejności należy wskazać, że godnie z art. 173 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 27 lipca 2005 r. Prawo o szkolnictwie wyższym (tekst jednolity Dz. U. Nr 2012 poz. 572 ze zm.) student może ubiegać się o pomoc materialną ze środków przeznaczonych na ten cel w budżecie państwa w formie stypendium socjalnego. Świadczenie to jest przyznawane na wniosek studenta przez kierownika podstawowej jednostki organizacyjnej (art. 175 ust. 1), od którego decyzji przysługuje odwołanie do rektora uczelni (art. 175 ust. 3). Na wniosek właściwego organu samorządu studenckiego kierownik podstawowej jednostki organizacyjnej lub rektor swoje uprawnienia przekazują odpowiednio komisji stypendialnej lub odwoławczej komisji stypendialnej (art. 175 ust. 4).

Taka sytuacja miała miejsce w Akademii A w B., skutkiem czego organem pierwszej instancji w sprawach stypendiów socjalnych stała się Wydziałowa Komisje Stypendialna, natomiast organem drugiej instancji - Odwoławcza Komisja Stypendialna (§ 3 ust. 1, 2, 6 i 8 Regulaminu pomocy materialnej dla studentów i doktorantów Akademii A w B., wprowadzonego Zarządzeniem Nr [...] Rektora Akademii A z dnia [...] r.). Podmioty te są zatem w tym przypadku "organami uczelni", o których mowa w art. 207 ust. 1 powołanej wyżej ustawy, podejmującymi decyzje w indywidualnej sprawie studenta, jaką jest przyznanie stypendium socjalnego, zobowiązanymi do odpowiedniego stosowania przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego (k.p.a.).

Uprawnienia decyzyjne organu odwoławczego zostały ściśle określone w art. 138 k.p.a., oznacza to, że rozstrzygnięcie tego organu musi przyjąć postać jednej z decyzji wskazanych w tym przepisie. Natomiast zgodnie z art. 138 § 1 k.p.a. organ odwoławczy wydaje decyzję, w której

- utrzymuje w mocy zaskarżoną decyzję albo

- uchyla zaskarżoną decyzję w całości, albo w części i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy, albo uchylając tę decyzję - umarza postępowanie pierwszej instancji w całości albo w części, albo

- umarza postępowanie odwoławcze (art. 138 § 1 k.p.a.),

Organ ten, zgodnie z art. 138 § 2 może również uchylić zaskarżoną decyzję w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpatrzenia przez organ pierwszej instancji, gdy decyzja ta została wydana z naruszeniem przepisów postępowania, a konieczny do wyjaśnienia zakres sprawy ma istotny wpływ na jego rozstrzygnięcie.

Tymczasem zaskarżona decyzja w sentencji zawiera rozstrzygnięcie – "nie zostało Panu przyznane stypendium socjalne za miesiąc marzec 2012 r." Stwierdzić, więc należy, iż decyzja podjęta przez organ odwoławczy, tj. Odwoławczą Komisję Stypendialną nie odpowiada żadnemu z rozstrzygnięć przewidzianych art. 138 k.p.a., - co oznacza, iż decyzja ta wydana została z rażącym naruszeniem tego przepisu. Skoro bowiem określone w art. 138 § 1 i § 2 k.p.a. rodzaje rozstrzygnięć są bezwzględnie wiążące to decyzja, która nie mieści się w ramach tego przepisu, stanowi rażące naruszenie prawa (por. wyrok WSA w Łodzi z dnia 18 kwietnia 2012 r. sygn. akt II SA/Łd 24/12 i powołane tam orzeczenia, Lex 1145958, wyrok ).

Konsekwencją prawną rażącego naruszenia przepisu art. 138 k.p.a. jest stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Zwalnia to równocześnie Sąd z obowiązku merytorycznego rozpoznania zarzutów skargi, skoro dotyczą decyzji nieważnej.

Ponownie rozpoznając sprawę Odwoławcza Komisja Stypendialna rozpozna jeszcze raz odwołanie od decyzji Wydziałowej Komisji Stypendialnej uwzględniając przy tym uwagi Sądu, co do konstrukcji orzeczenia - i podejmie decyzję w ramach uprawnień przysługujących jej na mocy art. 138 k.p.a., którą uzasadni zgodnie z wymogami określonymi w art. 107 § 3 k.p.a., odnosząc się do wszelkich zarzutów, żądań i argumentów zawartych w odwołaniu.

W tym stanie rzeczy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji.