Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia WSA Anna Klotz Sędziowie: sędzia WSA Wojciech Jarzembski (spr.) sędzia WSA Małgorzata Włodarska Protokolant sekretarz sądowy Kamila Wesołowska po rozpoznaniu w Wydziale II na rozprawie w dniu 5 marca 2014 r. sprawy ze skargi P. K. na decyzję SKO w B. z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] w przedmiocie specjalnego zasiłku celowego oddala skargę.

Decyzją z dnia [...] października 2013 r. nr [...] Zastępca Dyrektora Ośrodka Pomocy Społecznej w S. działając z upoważnienia Burmistrza S. na podstawie art. 11 ust. 2 w zw. z art. 3 ust. 1, art. 4 oraz art. 106 ust. 4 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182) odmówił P. K. przyznania specjalnego zasiłku celowego na pomoc w zakupie żywności, opłacenie gazu oraz energii elektrycznej w związku z niedotrzymaniem postanowień zwartych w kontrakcie socjalnym. W uzasadnieniu organ wyjaśnił, że [...] września 2013 r. P. K. złożył podpis pod kontraktem zobowiązującym go do poszukiwania zatrudnienia we własnym zakresie i potwierdzenia tego pracownikowi socjalnemu oraz potwierdzenia odbycia wizyty u psychologa i lekarza psychiatry. W dniu [...] października 2013 r. pracownik socjalny chciał przekazać P. K. informację na temat daty i godziny wizyty u psychologa zatrudnionego w ośrodku pomocy społecznym, jednak ten zachowując się arogancko i wulgarnie, nie przyjął tej informacji, tym samym nie wywiązał się z kontraktu socjalnego.

W odwołaniu P. K. wyjaśnił, że nie posiadał wiedzy do czego zobowiązuje go kontrakt socjalny. Stwierdził, że złożył dokumenty uprawniające do otrzymania pomocy społecznej i na ich podstawie nabył prawo do otrzymania pomocy socjalnej.

Po rozpoznaniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w B. decyzją z dnia [...] listopada 2013 r. nr [...] na podstawie art. 1 ust. 1, art. 2, art. 17 ustawy o pomocy społecznej oraz art. 138 § pkt 1 K.p.a. utrzymało zaskarżoną decyzję w mocy. W ocenie SKO organ I instancji trafnie ocenił, że skarżący nie dotrzymał postanowień zawartego kontraktu socjalnego. Stosownie do art. 11 ust. 2 brak współdziałania z pracownikiem socjalnym może stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia. Ponadto w odwołaniu P. K. nie wyjaśnił przyczyn dla których nie mógł wykonać wezwania. W ocenie SKO ogólne twierdzenia o nieprawidłowościach w działaniach organu nie stanowią uzasadnienia biernej postawy skarżącego. Postawa skarżącego świadczy o braku chęci współpracy z organami pomocowymi.

W skardze P. K. wyjaśnił, że brat z którym prowadzi gospodarstwo domowe nie ma prawnego obowiązku utrzymywania skarżącego. Nie skorzystał z wizyty u psychologa lub psychiatry bowiem o ile mu wiadomo nie występowała groźba zagrożenia zdrowia lub życia. Występował o pomocy socjalną (finansową), a nie o pomoc psychiatryczną. Podniósł, że jego podpis pod kontraktem socjalnym został wymuszony, a o wszystkich konsekwencjach został poinformowany dopiero po jego podpisaniu.

W odpowiedzi na skargę SKO wniosło o jej oddalenie, powtarzając argumentację zawarta w zaskarżonej decyzji.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

W myśl art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 z późn. zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej oraz rozstrzyganie sporów kompetencyjnych i o właściwość między organami jednostek samorządu terytorialnego, samorządowymi kolegiami odwoławczymi i między tymi organami a organami administracji rządowej, przy czym zgodnie § 2 tegoż artykułu kontrola, o której mowa, jest sprawowana pod względem zgodności

z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej.

Sąd rozpoznaje sprawę rozstrzygniętą w zaskarżonej decyzji ostatecznej bądź w postanowieniu z punktu widzenia legalności, tj. zgodności z prawem całego toku postępowania administracyjnego i prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialnego.

Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. (Dz. U. z 2012 r., poz. 270) Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie zaskarżonej decyzji bądź postanowienia w całości lub w części następuje wtedy gdy sąd stwierdzi:

a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,

b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy.

Stosownie zaś do przepisów art. 133 § 1 ww. ustawy z 30 sierpnia 2002 r. sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy.

Dokonując kontroli zaskarżonej decyzji w ww. zakresie, Sąd stwierdził, iż jest ona zgodna z prawem, w związku z czym skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem niniejszego postępowania jest decyzja SKO w B. z dnia z dnia [...] listopada 2013 r. utrzymująca w mocy wydaną z upoważnienia Burmistrza S. decyzję z dnia [...] października 2013 r. Decyzją organu pierwszej instancji odmówiono P. K. przyznania specjalnego zasiłku celowego na pomoc w zakupie żywności, opłacenie gazu oraz energii elektrycznej w związku z niedotrzymaniem postanowień zwartych w kontrakcie socjalnym.

Z akt sprawy wynika, że pismem z dnia [...]września 2013 r. P. K. zwrócił się do Ośrodka Pomocy Społecznej w S. o przyznanie pomocy finansowej dla dwóch osób na zakup żywności, opłacenie gazu oraz energii elektrycznej. W dniu [...] września 2013 r. P. K. podpisał kontrakt socjalny, w którym zobowiązał się m.in. do poszukiwania zatrudnienia we własnym zakresie oraz potwierdzenia odbycia wizyty u psychologa i lekarza psychiatry. Jak wynika z notatki służbowej sporządzonej przez pracownika socjalnego, w dniu [...] października w czasie wizyty P. K. w Ośrodka Pomocy Społecznej pracownik ten próbował poinformować ww. o terminie wizyty u lekarza psychologa. P. K. nie przyjął kartki z informacją o wizycie wobec czego pracownik poinformował go ustnie o terminie wizyty pouczając go o konsekwencjach niewywiązania się z podpisanego kontraktu. Na umówioną wizytę u lekarza psychologa skarżący nie przybył. W tych okolicznościach faktycznych wydana została decyzja organu I instancji, utrzymana następnie zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją SKO.

Materialnopranwą podstawę rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej (Dz.U. z 2013 r. poz. 182 zwanej dalej "ustawą"). Jak wskazano w art. 2 ust. 1 ustawy celem pomocy społecznej jest umożliwienie osobom i rodzinom przezwyciężanie trudnych sytuacji życiowych, których nie są one w stanie pokonać, wykorzystując własne uprawnienia, zasoby i możliwości. W myśl art. 3 ustawy pomoc społeczna wspiera osoby i rodziny w wysiłkach zmierzających do zaspokojenia niezbędnych potrzeb i umożliwia im życie w warunkach odpowiadających godności człowieka (ust. 1). Zadaniem pomocy społecznej jest zapobieganie sytuacjom, o których mowa w art. 2 ust. 1, przez podejmowanie działań zmierzających do życiowego usamodzielnienia osób i rodzin oraz ich integracji ze środowiskiem (ust. 2).

W art. 4 zastrzeżono, że obowiązkiem osób korzystających z pomocy społecznej jest współdziałanie w rozwiązywaniu ich trudnej sytuacji życiowej.

Z art. 39 ust 1 ustawy wynika, że w celu zaspokojenia niezbędnej potrzeby bytowej może być przyznany zasiłek celowy. Zasiłek celowy może być przyznany również w celu realizacji postanowień kontraktu socjalnego (art. 39a. ust. 1)

Z kolei art. 11 ust. 2 ustawy stanowi, że brak współdziałania osoby lub rodziny z pracownikiem socjalnym lub asystentem rodziny, o którym mowa w przepisach o wspieraniu rodziny i systemie pieczy zastępczej, w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej, odmowa zawarcia kontraktu socjalnego, niedotrzymywanie jego postanowień, nieuzasadniona odmowa podjęcia zatrudnienia, innej pracy zarobkowej przez osobę bezrobotną lub nieuzasadniona odmowa podjęcia lub przerwanie szkolenia, stażu, przygotowania zawodowego w miejscu pracy, wykonywania prac interwencyjnych, robót publicznych lub prac społecznie użytecznych, o których mowa w przepisach o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, lub nieuzasadniona odmowa podjęcia leczenia odwykowego w zakładzie lecznictwa odwykowego przez osobę uzależnioną mogą stanowić podstawę do odmowy przyznania świadczenia, uchylenia decyzji o przyznaniu świadczenia lub wstrzymania świadczeń pieniężnych z pomocy społecznej.

Z powyższego wynika, że organy administracji mogą odmówić przyznania świadczenia jeżeli uznają, ze w sprawie wystąpiła jedna ze wskazanych w ww. przepisie sytuacji. Wszystko zależy od okoliczności konkretnej, indywidualnie rozpatrywanej sprawy. Wydając decyzję o odmowie przyznania świadczenia organy muszą w sposób wyczerpujący uzasadnić podstawy tej odmowy.

W ocenie Sądu argumenty podniesione w skardze nie zasługują na uwzględnienie, a organy w niniejszej sprawie nie naruszyły normy art. 11 ust. 2 ustawy. Bezsprzecznym jest bowiem, że skarżący podpisując kontrakt socjalny zobowiązał się odbycia do wizyty u psychologa i lekarza psychiatry. Taka wizyta została przez pracownika umówiona, jednak skarżący mimo obecności w Ośrodku Pomocy Społecznej w S. nie chciał odebrać pisemnej informacji o tej wizycie. Z uwagi na powyższe informacja o umówionej wizycie lekarskiej została mu przekazana ustnie przez pracownika socjalnego. Nadto skarżący zachowywał się agresywnie obrażając pracownika socjalnego. (notatka służbowa k. nr 16 akt administracyjnych). Na umówioną wizytę skarżący się nie stawił (notatka służbowa k. nr 17 akt administracyjnych).

Powyższe pozwalało organowi na zastosowanie art. 11 ust. 2 ustawy poprzez odmowę przyznania specjalnego zasiłku celowego. Miał one bowiem prawo przyjąć, iż postawa skarżącego ma charakter wyłącznie roszczeniowy, a sam skarżący nie wyraża woli podjęcia działań mających poprawić jego sytuację materialno-bytową. Wskazać należy, że osoby, które wnoszą o przyznanie im pieniędzy publicznych w postaci świadczeń z pomocy społecznej, mają obowiązek współdziałania z pracownikiem socjalnym w rozwiązywaniu trudnej sytuacji życiowej. W przypadku braku tego współdziałania organ ma prawo do odmowy przyznania świadczenia. Organy pomocy społecznej mają za zadanie pomoc osobom, które znalazły się w trudnej sytuacji życiowej, ale jednocześnie mogą wymagać od takiej osoby aktywności w celu przezwyciężenia tej sytuacji. Brak takiej aktywności uzasadnia odmowę pomocy. Rozpatrując wniosek o przyznanie pomocy organ winien mieć na uwadze cel jakiemu ma ona służyć - przezwyciężenie przez trudnej sytuacji życiowej. Celem takiego działania nie natomiast utrzymywanie osób które nie chcą wyjść z trudnej sytuacji życiowej. W sytuacji gdy organ twierdzi brak współpracy osoby ubiegającej się o przyznanie pomocy społecznej z pracownikiem ośrodka pomocy społecznej, lub tez uchylanie się takie osoby od obowiązków wynikających z podpisanego kontraktu socjalnego, organ ma prawo odmówić takiej pomocy.

Z akt sprawy jednoznacznie wynika, ze skarżący mimo podpisanego kontraktu socjalnego, nie tylko nie wywiązał się z podjętego zobowiązania, ale nawet nie wykazał w tym kierunku żadnych chęci. Mimo wcześniejszego zobowiązania skarżący nie był w najmniejszym stopniu zainteresowany wizytą u psychologa, nie przybył na umówione przez pracownika spotkanie i tym samym nie wywiązał się z kontraktu socjalnego. Jak wynika z akt sprawy skarżący już wcześniej stwarzał problemy w kontaktach z pracownikami socjalnymi. To wszystko – zdaniem Sądu – świadczy o tym, że organy miały prawo odmówić przyznania P. K. specjalnego zasiłku celowego.

W tym stanie rzeczy podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę należało oddalić.