Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Ewa Makosz-Frymus (spr.) Sędziowie NSA Paweł Miładowski WSA Ewa Kręcichwost-Durchowska Protokolant st.sekr.sąd. Teresa Zaporowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2006 r. sprawy ze skargi A. S. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego z dnia [...] nr [...] . /-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski KB/

Dnia [...] grudnia 2003 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie stwierdzenia lub braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej u A. S. . Zainteresowana zatrudniona była w PPU ZAP [...] Sp. z o. o. (dalej: Pracodawca).

Dnia [...] wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej u Zainteresowanej. Okres narażenia zawodowego określono na czas pomiędzy [...] stycznia 2000 r. a [...] listopada 2003 r. Postępowanie dotyczyło astmy oskrzelowej oraz przewlekłego alergicznego nieżytu nosa. W uzasadnieniu wskazano, że nie stwierdzono związku przyczynowego między zgłaszanymi dolegliwościami a pracą zawodową. Wykonane testy alergiczne wykazały uczulenie na zboża i chwasty. Zainteresowana nie powinna pracować z czynnikami alergizującymi.

Pismem z dnia [...] kwietnia 2004 r. Instytut Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera w Łodzi, w związku ze złożonym przez Zainteresowaną wnioskiem o ponowne przeprowadzenie badania lekarskiego z dnia [...] kwietnia 2004 r., zwrócił się do Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego (dalej: Powiatowy Inspektor) o pobranie próbek materiałów, z którymi Zainteresowana miała kontakt na stanowisku pracy. W piśmie wskazano, że była ona zatrudniona na stanowisku: monter urządzeń elektronicznych. Powiatowy Inspektor zwrócił się do Pracodawcy o nadesłanie próbek materiałów. W odpowiedzi, Pracodawca nadesłał próbki substancji, z którymi Zainteresowana miała kontakt na stanowisku pracy: ślusarz (olej konserwacyjny Castrol DW-23x, benzyna ekstrakcyjna, tektura, karton). Poinformował jednocześnie, że z uwagi na likwidację Wydziału Produkcji Elektronicznej nie dysponuje próbkami substancji i materiałów, z którymi miała kontakt na stanowisku monter urządzeń elektronicznych (k. 11 akt administracyjnych).

W wyniku badań przeprowadzonych w Instytucie Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera, dnia [...] września 2004 r. wydane zostało orzeczenie lekarskie nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W orzeczeniu wskazano, że narażenie zawodowe występowało w latach 1978-2003. Narażenie to związane było z metalami, cyną, topnikiem lutowniczym, środkiem antykorozyjnym – olejem Castrol. W uzasadnieniu wskazano, że w czasie pobytu w Klinice nie stwierdzono klinicznych i spirometrycznych objawów obturacji oskrzeli. Wyniki testów skórnych punktowych z alergenami powszechnie występującymi oraz z chromem, niklem, glinem i wanadem wypadły ujemnie. Wykonano wziewną próbę prowokacyjną z olejem Castrol, kalafonią i cyną na ciepło, w czasie której nie obserwowano klinicznych i spirometrycznych cech obturacji oskrzeli, klinicznych objawów nieżytu nosa ani napływu do błony śluzowej nosa komórek charakterystycznych dla reakcji alergicznej. Przed i po swoistej prowokacji nie obserwowano cech nadreaktywności oskrzeli.

Decyzją nr [...] o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej z dnia [...] Powiatowy Inspektor orzekł, iż nie stwierdza u Zainteresowanej chorób zawodowych: astmy oskrzelowej, alergicznego nieżytu nosa, wymienionych w poz. 6 i 12 wykazu chorób zawodowych określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach (Dz. U. Nr 132, poz. 1115).

Pismem z dnia [...] października 2004 r. Zainteresowana złożyła odwołanie od decyzji Powiatowego Inspektora. Podniosła szereg zastrzeżeń odnoszących się do przeprowadzonych badań lekarskich. Wskazała, że do prowokacji nie zostały użyte odpowiednie materiały. Benzyna ekstrakcyjna nie jest alergenem. Olej Castol Safecoat DW23X, zastosowany przy prowokacji, był używany w zakładzie pracy już po czasie, gdy u Zainteresowanej pojawiły się ataki astmatyczne. Do tego czasu używano oleju Castrol Rustilo DWX32AIII. Nie przysłano chłodziwa, które jest powszechnie używane w zakładzie pracy, płynu Gardoclean, topniku Circues Standard L-3 oraz spoiwa lutowniczego. Po prowokacji Zainteresowana miała podwyższoną temperaturę, czego nie odnotowano.

Decyzją z dnia [...].,[...], Powiatowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny (dalej: Wojewódzki Inspektor) utrzymał w mocy decyzją organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że organ państwowej inspekcji sanitarnej jest związany rozpoznaniem chorobowym umieszczonym w orzeczeniu upoważnionej jednostki. Nie wykazano związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy a stanem zdrowia Zainteresowanej. Dalsze kierowanie jej na badania diagnostyczno-orzecznicze jest bezcelowe.

Pismem z dnia [...] lutego 2005 r. A. S. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora. Wskazała, że topnik lutowniczy Circures Standard L-3 spowodował u niej katar i opuchliznę oczu. Podniosła, że wziewna próba prowokacyjna nie była przeprowadzona z czynników, z którymi pracowała. Stanowiska pracy nie posiadały wentylacji. Nie przeprowadzono indywidualnego badania stanowisk pracy. Posiada próbki używanych na stanowisku pracy substancji.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wskazano, że faktem bezspornym jest, iż Skarżąca pracowała w narażeniu na czynnik szkodliwy dla zdrowia. Jednak badania nie wykazały klinicznych cech choroby zawodowej.

W piśmie strony z dnia [...] maja 2006 r. Skarżąca ponownie wskazała, że nadesłano do badań nieodpowiednie próbki.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga zasługuje na uwzględnienie.

Postępowanie administracyjne uregulowane w Kodeksie postępowania administracyjnego (dalej: kpa) prowadzone być musi zgodnie z zasadami, które zostały przez ustawodawcę podniesione do rangi zasad ogólnych. Zasady te, zawarte w Rozdziale 2 Działu I kpa, winny być stosowane na każdym etapie postępowania, zapewniając stronom określony standard ochrony ich praw.

Jedną z zasad postępowania jest wyrażona w art. 7 kpa zasada prawdy obiektywnej. Zgodnie z nią, organy w toku postępowania podejmują wszelkie kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy. Realizacja tej zasady ma szczególne znaczenie na etapie postępowania wyjaśniającego, prowadzonego zgodnie z dyrektywą wyrażoną w art. 77 § 1 kpa, który stanowi, iż organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. W szczególności, niedopuszczalne jest pozostawianie twierdzeń podnoszonych przez stronę bez jakiejkolwiek odpowiedzi. Odpowiedź taka musi znaleźć miejsce w prawidłowo sformułowanym uzasadnieniu decyzji, zawierającym składniki określone w art. 107 § 3 kpa.

Wyrażone powyżej uwagi prowadzą do konkluzji, iż organy prowadzące postępowanie naruszyły dyspozycje odnoszące się do realizacji zasady prawdy obiektywnej w postępowaniu administracyjnym.

W pismach kierowanych do organów i podmiotów dokonujących czynności związanych z ustaleniem istnienia choroby zawodowej, Skarżąca szczegółowo opisywała warunki panujące na jej stanowisku pracy.

W szczególności, w piśmie z dnia [...] kwietnia 2004 r. kierowanym do Instytutu Medycyny Pracy im. Prof. J. Nofera wskazała na czynności, jakie wykonywała w pracy oraz składniki, które były używane na poszczególnych etapach.

W odwołaniu od decyzji Powiatowego Inspektora podniosła, że badania, które zostały przeprowadzone celem stwierdzenia istnienia choroby zawodowej, były prowadzone z zastosowaniem niewłaściwych substancji. Skarżąca określiła, jakie dokładnie substancje były stosowane w okresie, gdy ona pracowała na swoich stanowiskach pracy. W szczególności, zarzucała, że do badania użyto oleju Castrol Safecoat DW23X w sytuacji, gdy wcześniej używany był olej Castrol Rustilo DWX 32-Hydrocarbonus Liquides. Nie nadesłano chłodziwa, płynu Gardoclean, topniku Circues Standard L-3 oraz spoiwa lutowniczego. Podkreślała, że Pracodawca nadesłał inne, niźli używane przez nią i przy niej substancje. Twierdzenia te jednak nie zostały wzięte pod rozwagę przez organ II instancji. Organ ten poprzestał na powtórzeniu argumentacji zawartej w orzeczeniu lekarskim oraz stwierdzeniu, że jest tym orzeczeniem związany. Organ, wbrew wyraźnym wskazaniom zawartym w art. 107 § 3 kpa, nie odniósł się do zastrzeżeń podniesionych przez Skarżącą, co – poza wskazanymi powyżej przepisami kpa – narusza również zasadę pogłębiania zaufania do organów państwa oraz zasadę przekonywania.

Skoro jednak Skarżąca w toku postępowania wyraźnie wskazuje na czynniki, które z uwagi na stosowanie przy pracy wykonywanej u Pracodawcy mogły spowodować u niej powstanie choroby zawodowej, to zadaniem organu jest zapewnienie, iżby w toku postępowania wszystkie one zostały wzięte pod rozwagę. Skoro bowiem choroba zawodowa spowodowana miałaby być konkretnymi czynnikami, to oddziaływanie właśnie tych czynników należy skontrolować. Analiza dokumentacji zgromadzonej w aktach sprawy prowadzi zaś do konkluzji, iż organy poprzestały na wyrywkowym i ograniczonym zbadaniu możliwości wystąpienia związku przyczynowego pomiędzy warunkami pracy Skarżącej, a występującymi objawami chorobowymi. Organ winien ocenić całokształt sprawy – a więc ustosunkować się do okoliczności podanych przez Skarżącą, a w szczególności między innymi zbadać kwestię rodzaju stosowanych środków.

Organ II instancji w odpowiedzi na skargę przyznaje, iż bezsporne jest to, że Skarżąca pracowała w warunkach narażenia na czynnik szkodliwy dla zdrowia, jednak badania nie wykazały choroby zawodowej. Skoro więc badania lekarskie prowadzono z zastosowaniem innych niż wskazywane przez Skarżącą preparatów, to taka konkluzja nie może być uznana za uprawnioną.

Wskazać też należy organom inspekcji sanitarnej, że informacja podana przez Pracodawcę, iż został zlikwidowany dział, w którym pracowała Skarżąca, przez co zakład pracy nie dysponuje próbkami używanych tam substancji, w żadnym razie nie może zostać uznana za wystarczającą. Organy winny dążyć do szczegółowego ustalenia, jakie dokładnie specyfiki były tam stosowane, po to, by w prawidłowy sposób przeprowadzić badania.

Dlatego też zaskarżona decyzja, oraz decyzja ją poprzedzająca, jako naruszające przepisy określające prawidłowy przebieg postępowania administracyjnego, nie mogą się ostać.

Prowadząc ponownie postępowanie właściwe organy winny zapewnić, by badania lekarskie odbywały się z użyciem tych składników, na których oddziaływanie narażona była Skarżąca.

W takim stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) orzekł, jak w sentencji wyroku.

Z uwagi na okoliczność, iż decyzja nie przyznała uprawnień podlegających wykonaniu, zbędne było orzekanie o wstrzymaniu jej wykonania w trybie art. 152 upsa.

/-/E.Kręcichwost-Durchowska /-/E.Makosz-Frymus /-/P.Miładowski

KB/