Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych

Naczelny Sąd Administracyjny w składzie: , Przewodniczący Sędzia NSA Ryszard Pęk (sprawozdawca), , po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym w Izbie Finansowej zażalenia M. K. na postanowienie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu z dnia 29 października 2018 r., sygn. akt I SA/Op 211/18 w przedmiocie odrzucenia wniosku o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 6 kwietnia 2018 r. nr [...] w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik 2011 r. postanawia oddalić zażalenie.

1. Postanowieniem z 29 października 2018 r., sygn. akt I SA/Op 211/18 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił wniosek M. K. o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych w sprawie ze skargi M. K. na decyzję (dalej skarżący) Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z 6 kwietnia 2018 r. w przedmiocie określenia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za październik 2011 r.

2. W uzasadnieniu wskazał, że pismem z 23 maja 2018 r. skarżący wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu skargę na wymienioną na wstępie decyzję organu podatkowego. Zarządzeniem z 29 czerwca 2018 r. Przewodniczący Wydziału Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu wezwał skarżącego do uiszczenia wpisu sądowego od skargi w kwocie 1.293 zł. W wezwaniu zawarto pouczenie o trybie i terminie uiszczenia wpisu, a nadto wskazano skutki niedopełnienia tego obowiązku (odrzucenie skargi). Przesyłka zawierająca odpis ww. zarządzenie została doręczona skarżącemu 19 lipca 2018 r., a wyznaczony przez Sąd termin upłynął bezskutecznie 26 lipca 2018 r. Postanowieniem z 13 sierpnia 2016 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Opolu odrzucił skargę.

Pismem z 25 lipca 2018 r., złożonym osobiście w biurze podawczym Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu 2 sierpnia 2018 r., skarżący zawnioskował o zwolnienie go od uiszczenia wpisu od skargi. Zarządzeniem Przewodniczącego Wydziału z 2 sierpnia 2018 r., doręczonym 21 sierpnia 2018 r. wezwano skarżącego do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy. W zakreślonym terminie skarżący przesłał do Sądu nieaktualny i dodatkowo niepodpisany formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy. Tym samym skarżący nie uzupełnił braków formalnych wniosku o prawo pomocy, zatem zarządzeniem referendarza sądowego z 5 września 2018 r. pozostawiono wniosek bez rozpoznania.

Skarżący, pismem z 28 września 2018 r. zaskarżył powyższe zarządzenie podnosząc, że pismem nadanym 28 sierpnia 2018 r. uzupełnił braki formalne wniosku, do których został wezwany, wobec czego orzeczenie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania jest nieuzasadnione. Do pisma załączył kserokopię pocztowego dowodu nadania do Sądu pisma z 28 sierpnia 2018 r. wraz z kompletem niezbędnych załączników, w tym urzędowy formularz PPF, a także dołączył uzupełniony nowy druk formularza PPF.

Nadto pismem z 10 września 2018 r. skarżący złożył zażalenie na postanowienie Sądu z 13 sierpnia 2018 r. o odrzuceniu skargi. W treści tego zażalenia zawarł również wniosek o przywrócenie terminu i ponowne rozpatrzenie wniosku o zwolnienie go od uiszczenia wpisu.

Dodatkowo skarżący w odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału z 24 września 2018 r. o skonkretyzowanie zakresu ww. pisma z 28 sierpnia 2018 r. określonego pierwotnie jako zażalenie, nadesłał odrębny wniosek z 26 września 2018 r. wprost zawierający żądanie przywrócenia mu uchybionego terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy z 25 lipca 2018 r.

Sąd odrzucając wniosek o przywrócenie terminu wskazał, że wniosek taki zgodnie z art. 88 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2018 r. poz. 1302 ze zm.) dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, jest z mocy prawa niedopuszczalny i jako taki podlega odrzuceniu.

3. Na powyższe postanowienie skarżący złożył zażalenie, w którym wniósł o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia, jak też o przywrócenie terminu i ponowne rozpatrzenie wniosku z 25 lipca 2018 r. o przyznanie prawa pomocy.

4. Naczelny Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

4.1. Zażalenie nie zasługuje na uwzględnienie.

4.2. W punkcie wyjścia należy wskazać, że w myśl art. 85 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi czynność w postępowaniu sądowym podjęta przez stronę po upływie terminu jest bezskuteczna, przy czym zgodnie z art. 86 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi jeżeli strona nie dokonała w terminie czynności w postępowaniu sądowym bez swej winy, sąd na jej wniosek postanowi o przywróceniu terminu. Pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu siedmiu dni od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. W piśmie tym należy uprawdopodobnić okoliczności wskazujące na brak winy w uchybieniu terminu. Równocześnie z wnioskiem strona powinna dokonać czynności, której nie dokonała w terminie. (art. 87 § 1, 2 i 4 powołanej ustawy). Spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuci na posiedzeniu niejawnym (art. 88 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi).

Przywrócenie terminu nie jest dopuszczalne, jeżeli uchybienie terminu nie powoduje dla strony ujemnych skutków w zakresie postępowania sądowego (art. 86 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Negatywne skutki o jakich stanowi art. 86 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi to takie, których nie można usunąć w inny sposób niż w drodze przywrócenia terminu (por. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz pod red. R. Hauser, M. Wierzbowski, Warszawa 2015 r., s. 472).

4.3. Zaznaczyć również należy, że stosownie do treści art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Zgodnie z utrwaloną linią orzeczniczą przepis ten dotyczy niezakończonego postępowania sądowoadministracyjnego, tj. postępowania w którym nie zostało wydane orzeczenie kończące sprawę lub orzeczenie takie nie stało się jeszcze prawomocne, a także postępowania zainicjowanego przez stronę po uprawomocnieniu się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie, które ma doprowadzić do wzruszenia tego prawomocnego orzeczenia, np. poprzez przywrócenie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej (por. postanowienia NSA; z dnia 1 lipca 2014 r. sygn. akt I OZ 527/14, z dnia 27 marca 2014 r. sygn. akt I OZ 219/14).

Powołane przepisy nie przewiduje terminu do wniesienia wniosku o przyznanie prawa pomocy, tak więc strona może składać taki wniosek w dowolnym czasie w toku trwającego postępowania.

Zatem, skoro możliwość złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest ograniczona żadnym terminem, to tym samym nie jest możliwe uchybienie takiemu terminowi, a co za tym idzie - również przywrócenie uchybionego terminu.

4.4. Taka właśnie sytuacja wystąpiła w rozpoznawanej sprawie. Skarżący złożył bowiem wniosek o przywrócenie terminu do złożenia wniosku o przyznanie prawa pomocy, któremu to skarżący nie mógł uchybić, jak trafnie stwierdził to Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Stosownie bowiem do treści art. 243 § 1 zdanie pierwsze ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania.

4.5. Reasumując, złożony przez skarżącego wniosek był niedopuszczalny w rozumieniu art. 88 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, co trafnie stwierdził Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.

4.6. W związku z powyższym Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 184 w związku z art. 197 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sadami administracyjnymi orzekł jak w sentencji.